Edda Snorra Sturlusonar

Source and rights: Internet Archive historical scan, published 1875. The source text below is imported without translation or rewriting.

aassJ^T73IX,

Book_^U-fi

EDDA

3 32-

SNORRA STURLUSONAR.

ÞORLEIFR JONSSON

GAF UT.

KAUPMAMAHOFN.

GYLDENDALS BÓKVERZLUN (PR. HEGEL).

-v

‘01

í preiitPmiðju S. L. Möllers

ÍÍans Mátign

Kristjáni hinum níunda

DAUK95ÍUMI

er bók þessi tileinkuð

með lotningarfyllstri þakklátssemi allraiuidirgefnast

þorleifr Jónsson.

FORMALI TJTGEFANDA.

Si

)ÍÐAN Sveinbjörn Egilsson leið, hefir enginn maðr orðið til þess, að gefa Snorra-Eddu út, er væri handhœg og ódýr og við alþýðu hœfi. Hin ágæta text-útgáfa hans (Rvík, 1848) er útseld, og hefir verið næstum ófáanleg nú um mörg ár.

Skáldskaprinn eða vísurnar í Skáldskaparmálum eru sjálf- sagt eitthvað hið flóknasta og erviðasta, sem til er að fornu, Svo er um frumrit Snorra-Eddu sem fiest eðr öll önnur fornrit vor, að það er giatað. ÖU handrit hennar, svo gömul sem þau kunna að vera, bera þess Ijósan vott. Eitendr þeirra hafa skilið lítið eða ekki í vísunum. Hér í Höfn eru til tvö aðalskinuhandrit Eddu, auk nokkurra brota, og ber þeim mjög saman. Enn oft er svo á hinum flóknu stöðum, að eitt hand- ritið bœtir hitt upp, þótt það sé eigi ávalt.

fessar eru útgáfur Snorra-Eddu: fyrst gaf hana út Pétr Jóh. Resen (o: Laufás-Edda) ; Kh. 1665. 4. bl. br. Öðru sinni var hún gefin út af Jóh. Göranson; Uppsölum 1746. 4 bl. br. friðja skifti af Rasmus Kr. Rask; Stokkhólmi 1818. 8 bl. br. Fjórða skifti af Sveinbirni Egilssyni; Rvík 1848 og 1849 (rit- gjörðirnar). 8. bl. br. Og í fimta sinn gaf Árna-Magnússonar- nefndin hana út; Khöfn 1848 og 1852. 8. bl. br.

Hinar tvær fyrstu útgáfur (eftir Resen og Göranson) eru eigi mildls virði, að öðru enn því, hve gamlar þær eru. Hinn mesti málsniUingr Dana og sá maðr, er svo mikið hefir stuðlað að endrreisn íslenzkrar tungu, Easmus Kristján Rash, hefir gefið Eddu út svo vel í alla staði, sem unnt var á þeim tíma, einsog hans var von og vísa. Útgáfa Sveinbjamar Egilssonar er ágæt og að textanum til einsog útgáfa Árna-Magnússonar’ nefndarinnar, enda hefir Sveinbjörn sál. þýtt allan texta Arna-

VI. FORMÁLI ÚTGEFANDA.

Magnússonar-nefndar-útgáfunnar á latínu og skýrt vísurnar sér á parti ; enn að eins tvö bindi eru komin út. Hið þriðja (síðasta) bindi vantar enn. Auk þessa er Edda þýdd á mörg aðalmálanna.

fessi eru handrit til af Snorra-Eddu á skinni, að því er mér eru kunn, og nokkuð kveðr að;

1. Konungsbók Snorra-Eddu (codex regius: »gamle kgl. samling, nr. 2367, í stóru 8. blaða broti, kallað 4. bl. br. í bókaskrá bókhlöðunnar), á hinu störa konunglegu bóka- safni hér í Höfn. J>að handrit er talið frá mótum 13. og 14. aldar, eða ritað nær hálfri öld eftir dauða Snorra Sturiusonar. Á því er hin eiginlega Snorra-Edda, enn svo er alment kallað það, er eg heíi gefið út að þessu sinni. Konungsbók er heil að öðru enn því, að framan við hana vantar tvö blöð. Hún byrjar á orðunum: ))er vér köllum Skjöld« o. s. frv. (10 12). í alt er bókin 55 blöð = 110 bls. far af er Edda tæplega 105 bls. að frátöldu því, sem vantar. far sem Edda endar, (10528 í handritinu) hefst Jómsvíkinga-drápa Bjarna byskups (10529 í hdr.) prentuð í Fornmannasögum 11. bindi 163 — 174. bls., enn eigi allkostar rétt lesin, og nær hún aftr á

2. bls. neðst. Efst hinumegin (109. bls.) byrjar Máls- háttakvæði, ágætlega vel gefið út af Dr. Theódór Möbíus, prófessori við háskólann í líiel: ^Málsháttakvæði, herausgeg. von Th. Möbius. Halle 1873« í st. 8. bl. br. og nær það aftr á síðustu blaðsíðu ofarlega (110 3 í hdr.); enn enda kvæðisins vantar. ÖU er Konungsbók með sömu skýrri hönd, enn nokkuð smátt skrifuð. Hún er fyrirsagnalaus , enn stórir upphafsstafir við kapítulabyrjanir. Bókin er komin þannig hingað til Kaup- mannahafnar, að Brynjólfr biskup Sveinsson sendi hana árið 1640 Danakonungi að gjöf.

3. Ormsbók (codex wormianus, á háskólabdkasafn- inu hér í safni Árna Magnússonar, nr. 242, 2. bl. br.). Bök þessi er taUn rituð nær miðri 14. öld. I hana vantar á sum- um stöðum, og hafa þar verið sett inn eyðublöð úr pappír og síðan ritað á, eftir öðrum bókum. Hún er á sumum stöð- um orðfleiri enn Konungsbók, enda þótt það sé eigi ávallt til batnaðar. Bókin er rangt bundin inn, eins og þegar mun sýnt. Skinnblöðin í bók þessari eru alls 63 = 126 bls. Hún er hin eina af skinnbókunum og skinnbókabrotunum, er hefir upphaf formálans (3— 10 12). Neðarlega á 73. bls. hleypr Ormsbók yfir

rORMÁLI ÚTGEFANDA. VII.

41—49. kap. Skin. (117 7— 132i2), án þess að hafa nokkraeyðu, og em þar sett inn 5 pappírsblöð. Enn neðst á 82. bls. endar 62. kap. (156 17) og byrja þá Málfrœðisritgjörðirnar (SnE. Sveinb. Egilssonar útgáfa bls. 159—212; SnE. ÁM. útg. II. 2 — 248) og ná þær yfir 18^’ 2 blað. far næst koma 9 blöð skrifiið á pappír og byrja með 63. kap. (156 is) og ná til Hátta- tals 7. kap. J>ar byrjar skinnið með orðimum: »hams hans; þar heldr til ormsins náttúra« 0. s. frv. (198 17); eru það 6 blöð í samfellu og enda með vísuorðinu: “drekkr gramr glaðac (231 3). Er þá bœtt við einu skrifuðu pappírsblaði með enda Háttatals á. farnæst koma eyðublöð af pappír, og þar á milli er eitt skinnblað úr Sæmundar-Eddu með Kígsþulu á, eða því, sem til er af henni. f á koma enn 2 skinnblöð. Eru þau auðsjáanlega úr enda Skáldskaparmála , (prentuð í SnE. Svb. Egilssonar útg. bls. 213—217 ; SnE. ÁM. litg. 11. 495—500.). Fyrra blaðið (brotið) byrjar með orðunum : »Bragnar hétu þeir menn, er íylgðu Braga konungi hinum gamla<« 0. s. frv. (sbr. 177 8), og enda þar ókend heiti og byrja fornöfn, enn þá fer að lengjast og koma vísur, einsog annarsstaðar i Skáldskapar- málum, enn nú vantar að líkindum eitt blað í miUi, því að kvenkeniiingar vanta (77. kap.). Síðara brotið, sem nær yfir eina blaðsíðu byrjar með orðunum: »>svarðar ok heyrnar, augna ok munnsc 0. s. frv. (179 24); er það sama efnis og 78. kap., enn er lengra og hefir vísur og þrýtr í miðju vísuorði. Síðari blaðsíða þessa brots er máð út og skrifað eða réttara krotað á eitthvað úr kvæði um Maríu mey; á síðustu blaðsíðu Mál- frœðisritgjörðanna er og brot úr sama kvæði með sama krotinu. Hvort þessir 2 blöð hafi heyrt Snorra-Eddu upprunalega til, mun eg eigi að svo stöddu ákveða, jafnvel þó mér þyki mjög líklegt, að 75. — 83. kap. Skáldskaparmála hafi verið jafnlangorðr og haft vísur, eins og hinn hlutiun. Svo mikið er víst, að þau heyra Skáldskaparmálum 1 Ormsbók til, og eru hér bundin inn á raugan stað. Ormsbók er eins og Konungsbók fyrir- sagnalaus, enn hefir og stóra upphafsstafi. Ormsbók er öll með sömu hendi, skýru og stóru settletri. Arngrímr lærði Jónsson sendi hana Óla Worm (d. 1654), prófessóri, og er hún kend við hann. Enn síðan fékk Árni Magnússon hana árið 1706 hjá sonarsyni Ola Worms, Kristjáni Yv^orm, síðar Sjá- landsbyskupi (d. 1737).

VIII. FORMÁLI ÚTGEFANDA.

3. Uppsalabók (codex uppsalensis) á bókasafni háskólans í Uppsölum (prentuð í SnE. ÁM. útg. 11. 250—396). Jón Kúgmann frá Eúgsstöðum í Skagaíirði fékk skinnbók þessa heima á íslandi og komst hiin síðan í eigu greifa Magnúsar Gabríels de la Gardie, enn bann gaf bana aftr háskólanum 1 Uppsölum

4. Hún er 56 blöð = 112 bls., og er í breiðu og stuttu 8. bl. broti eða minsta 4 bl. br. Uppsalabók er talin rituð nær 1300. Hún er töluvert frábrugðin Konungsbók og Ormsbók, einkum að því, hve skamt hún fer yíir. Fyrsta blaðið er autt, enn þá er stuttr formáli og þar eftir Gylfaginning og Bragarœður, þar til á 42. bls., þarsem sagt er frá ferð fórs til Geirröðargarða, og er þar vitnað til f órsdrápu Eilífs. Enn þá koma 4 blöð og er þar á: 1. Skáldatal, (pr. í 3. bindi SnE. ÁM. útg. og Bóka- skrá (Catalogus) Dr.Theo’dórs Möbiusar, Leipzig 1855. 8bl.br.).

5. Ættartala Sturlunga, (pr. í ísl. Fornbréfasafn, I. 504 — 506), og 3. Lögsögumannatal fra Úlfljóti til Snorra Sturlasonar (pr. í ísL Fornbréfasafni, I. 500—501). far á eftir er auð 1^/2 bls; enn efst á 51. bls. byrja Skáldskaparmál og haida þau og síðan Háttatal áfram til enda bókarinnar; enn víða eru eyður fyrir vísum í Háttatali. fó að Uppsalabók fari svona skamt yfir og sé því eigi nema stytting úr frumritinu, þá er hún þó öngu að síðr merkileg; hún hefir oft rétta lestrarmáta; hún hefir og fyrirsagnir og eftir henni eru þær lagaðar í útg. Hún er og hina eina skinnbok Snorra-Eddu, sem tekr skýrt fram að Snorri Sturluson hafi samsett Eddu; enn hún er eigi ein þar til frásagnar; annálarnir geta þess og.

6. Enn eru til fjögur skinnbókabrot í safni Árna Magnús- sonar: I. Skinnbrotið le^, kallað í 2. bl. br., enn er í raun réttri í sama broti og Konungsbók og hin þrjú brotin. f að er prentað í SnE. ÁM. útg. H. 573—626. fað er alls 13 blöð. — II. Skinnbrotið 748, í 4. (8.) bL br. fað er alls 28 blöð ; þaraf eru hin 6 fyrstu úr Sæmundar-Eddu. fá koma rúmt 21 blað úr Snorra-Eddu og eru þau prentuð í SnE. ÁM. útg. II. 500 — 530. Á mestöllu aftasta blaðinn er íslendinga- drápa Hauks Valdísarsonar, gefin út 1 fyrraafDr. Theó- dór Möbius: wíslendingadrápa, herausgeg. von Th. Möbius, Kiel 1874.« st. 4. bl. br. — IH. Skinnbrotið 757, pr. í SnE. ÁM. H. 531—600. f að er alls 14 blöð. Brot þetta er afaríllt aflestrar og mjög þétt og smátt skrifað og víða skaddað. — IV. Skinn-

FOKMÁLI ÚTGEFANDA. IX.

brotið 756. í 4. (d: 8) bl. br. fað er alls 18 blöð, enn hefir aldrei verið preníað sér í lagi. fað byrjar á orðunum: “ðu þeir þar afla og þar til gjörðu þeir« o. s. frv. (22 21) og eru það 6 blöð saman og enda þau á orðunum: »þá tóku þeir festina er« . . . (8821). fá eru 2 blöð samanhangandi , enn vántar þó inn á milli þeirra. Fyrra blaðið byrjar: »sögninni, enn satt var, er þeirsögðu« 0. s. frv. (77 19), og endar með orðunum: ))Svo kvað forvaldr blönduskáld« . . . (82 is). Siðara brotið byrjar: ))Ingifreys at þingi« (10424), enn þá er eyða fyrir 4 línum eftir orðin: ))þú skalt véltr« . . . (104 26). Byrjar eftir þessa eyðu: »at kenna at kalla einhvern annars nafni ok kenna . . . sín eðr eign eðr ætt. Hvernig skal kenna himinn«, 0. s. frv. (105i7), endar: »Fœrir björn þar er bára brest . . .« (108 32), enn heldr áfram á næsta (o: síðasta) kveri (hefti), sem er 8 blöð; enn þar vantar einsog í Ormsbók án eyðu 41. — 50. kap. í Skáldskaparmál (117? — 132 12). Brotið endar með orðunum: )>mátt vinnr mildingr drótt« . . . Bókin hefir því uppruna- lega haft 8 blöð í hverju kveri. — Öll þessi brot munu vera á líkum aldri og Konungsbók og Uppsalabók, og oft koma þau til hjálpar með rétta lestrarmáta.

Auk þessara skinnhandrita Snorra-Eddu eru til mörg pappírshandrit.

Nú ER að geta þess, hvernig þessi útgáfa mín er orðin til. Eg hafði, meðan eg var í skólanum í Reykjavík, átt töluvert við fornfrœði vora, og sér í lagi fengist við skýringar á vísum bæði í sögum og Eddu. Aðalhjálp mín var Skáldmáls-orða- bók (Lexicon poeticum) Sveinbjamar Egilssonar því að eigi hafði eg þá séð skýringar hans, enda var og Bgi Orðabók þeirra Klesbýs og meistara Guðbrandar Yigfússonar komin út. Eg hafði og átt dálítið við skinnbœkr í hjáverkum mínum hér í Höfn hina tvo fyrstu vetr, er eg var hér. í fyrra haust, er eg var á leiðinni hingað að heiman, hafði eg Eddu með mér og skýringar mínar. Mér datt þá í hug að reyna að koma Snorra-Eddu út, og tókst kansellíráð Fr. Hegel, forstjóri Gyldendals bókverzlunar, á hendr að standa kostnaðinn. Eg hefi reynt, að gefa bók þessa svo vel út sem föng voru á. Enn það er mikiil vandi að gefa Snorra-Eddu út, svo vel sé, þó að Sveinbjörn Egiisson hafi rutt svo drengilega veginn. f ar við bœtist og það, að eg er ungr og óreyndr í fornfrœðinni, og

X. FORMÁLI ÚTGEFANDA.

heíi þaraðaiiki haft margar aðrar annir, og fyrir sakir þessa vona eg að góðir menn, er betr kunna, dœmi vægilega, enn þó rétt, um þessa fyrsta tilraun mína.

farsem eg heíi vikið frá handritunum heíi eg getið um það aftan við vísna-skýringar mínar. Enn vili menn ná- kvæmar rannsaka það mál, hvar og hvernig eg hefi breytt frá hinum fyrri útgáfum, verð eg að vísa þeim ti] hinnar stóru út- gáfu Árna-Magnússonar-nefndarinnar.

Að endingu þakka eg Jóni forkelsyni, skólameistara i Eeykjavík, Jóni Sigurðssyni, forseta bókmentafélagsins, og Kon- ráði Gíslasyni, prófessóri í Kaupmannahöfn , fyrir góðar bend- ingar og ráð, og það yrði mér til sannrar gleði, ef þessum mönn- um þœtti þessi útgáfa nýtileg.

Garði í Kaupmannahöfn, h. 28. októberraán. 1875.

þorleifr Jónsson.

Æ F I

SNORRA STURLUSOlNAK.

S:

)X0RRI Sturluson er fœddr að Hvammi í Hvamnissyeit í BreiðaQarðardölum 1178. Foreldrar hans voru: Sturla pórð- arson, kallaðr Hvamm-Sturla, og Guðny Böðvarsdóttir, fórðar- sonar. Alsystkyni Snorra voru: pórðr og Sighvatr, Helga og Vigdís, enn auk þeirra átti hann mörg hálfsystkyni. |>révetr (1181) fór Snorri til föstrs austr í Odda á Kangárvöllum til Jóns Loftssonar, prests Sæmundssonar, prests hins fróða, Sig- fússonar : enn móðir Jóns var f óra Magnúsdóttir berbeins, Noregskonungs (1093 — 1103). I^ar dvaldist Snorri til þess að hann kvæntist. fá er hann hafði verið tvö ár í Odda, dó Hvamm-Sturla faðir hans (1183), enn Guðný móðir þeirra Sturhisona hélt fram búi sínu í Hvammi.

Jón Loftsson var í þann tíma hinn auðugasti maðr og höfðingi mestr á íslandi og hinn vinsælasti. Hann var og allra manna fróðastr, og var Oddi á dögum þeirra feðga (Sæ- mundar hins fróða, Lofts prests og Jóns) aðsetr menta og vís- inda. Hjá Jóui nam því Snorri í œsku sinni margan fróðleik og lagði þannig grundvöllinn til hins mikla lærdóms síns og skarpskyggni. fá er Snorri var nítján vetra, dó Jón fóstri hans (1197), enn Sæmundr, sonr Jóns. tók við búi eftir hann, og dvaklist Snorri með honum hin næstu misseri, þar til er þeir fórðr, bröðir Snorra, og Sæmundr í Odda báðu til handa honum Herdísar. dóttur Bersa prests hins auðga að Borg á Myrum, Vermundarsonar. Snorri var sjáifr félaus, enn vel að sér gjör, og átti sér hauk í horni, þar sem þeir Sæmundr voru. Hafði Guðný móðir hans eytt föðuraríi hans, og lagði hún því Hvammsland honum til kvonarmundar ; var brúðkaup þeirra Snorra og Herdísar í Hvammi (sumarið 1198),

Xíl. ÆFI SNOREA STURLUSONAR.

Næsta vetr og árið þar á eftir voru þau hión í Odda að Sæmundar Jónssonar. Bersi prestr dó á Mnum næstu misser- um (1202), og tók þá Herdís arf allan eftir hann og var það of fjár. Tók Snorri nú við búi á Borg (vorið 1202).- far bjó hann nokkura vetr. Enn síðan (1206) flutti hann að Reyk- holti; hafði hann fengið nokkuð Reykholts með arfstilkalli, enn keypt sumt. Lét hann gjöra þar hinn fegrsta og störmann- legasta húsabœ og virki umhverfis. Hann gjörði laug rétt við bœinn, er Snorralaug heitir og enn er við lýði: er bæði heitu vatni úr hverinum Skriflu og köldu vatni hleypt í laugina gegnum lokræsi niðrí jörðunni, og má þannig hafa vatnið í lauginni svo heitt eða kalt, sem viil. Laugin er kringiótt og úr steini; eru bekkir umhverfis niðrí henni; og geta setið þar í einu tuttugu manns að minsta kosti.

Svo er að sjá sem Herdís hafi búið eftir að Borg, því að eigi getr hennar í Reykholti með Snorra. |>á er Hallbera dóttir þeirra andaðist 1231 , var hún á Borg. Sjálf dö Herdís tveim árum síðar enn Hallbera (1233). Börn þeirra Snorra, er úr barnœsku komust, voru: Hallbera (fœdd 1200), er síðar átti Kolbeinn Arnórsson, og einn son: Jón murti (fœddr 1203); hann var því murti kallaðr að hann var mjög lítill vexti í uppvexti. fessi átti Snorri börn við öðrum kouum:” Órœkja hét son hans við l^órríði Hallsdóttur, Orœkjusonar; Ingibjörgu átti hann við Guðrúnu Hreinsdóttur, Hermundarsonar, enn fórdísi við Oddnýu. Nú er Snorri var kominn að Reykholti, tók hann að gjörast höfðingi mikill, því að eigi skorti hann fé, enda var hann og hinn mesti fjárgæslumaðr. Hann fékk og skjótt á sig orð mikið fyrir gáfur sínar og lærdóm og var von bráðara kjör- inn lögmaðr (1215) og hafði fjögur ár í það sinn. Um sama leyti orti Snorri lofkvæði um Hákon jarl galinn, systurson Sverris ííoregskonungs (1184 — 1202), og sendi jarlinn gjafir í móti: sverð og skjöld og brynju. Jarlinn bauð honum og til sín, enn dó skömmu síðar, og varð því eigi af utanferð Snorra í það sinn. Árið 1218 fór Snorri utan og tók Noreg; var hann með Skúla jarli um vetrinn, enn sumarið eftir fór hann austr á Gautland á fund Askels lögmanns, er var síðari maðr Eristínar, ekkju Hákonar jarls galins. Henni flutti Snorri kvæði, er Andvaka hét og hann hafði ort að bœn hins fyrra manns hennar, Hákonar jarls. Veitti frú Kristín honum margar

ÆFI SNORRA STURLUSONAR. XIII.

sœmilegar gjafir, og þarámeðal merki það, er átt hafði Eiríkr Knútson, Svíakonimgr (1210 — 16). Um haustið (1219) kom Snorri aftr að austan, og var með Skúla jarli næsta vetr, og gjörðu þeir Hákon konungr hann skutilsvein sinn. Sama sumar og Snorri för utan af íslandi, var Ormr Jónsson, bróðir Sæ- mundar í Odda, veginn af Norðmönnum; gjörðu þeir það í hefndarskyni fyrir ^árnám það, er Sæmundr í Odda hafði gjört hjá þeim sumarið áðr á Eyrum; kendi Sæmundr þeim um lát Páls sonar síns, efnilegs manns, er sigit hafði til Björgvínar, enn varð svo gott sem að íiýja þaðan fyrir spotti og áreitni Björgvínarmanna; hann drukknaði á leiðinni norðr til fránd- heims fyrir Stað. Af þessum sökum komst alt í uppnám milli Norðmanna og íslendinga, og einkum Oddverja. Hafði ekki skip komið af Noregi sumar það, er Snorri dvaldi austr á Gautlandi. Eéðu þeir með sér Skúli jarl og Hákon konungr að herja til íslands næsta sumar. Enn þá kom Snorri að austan og taldi þá konung og jarl með tilstyrk hinna bestu manna í Noregi af þessu fyrirtœki. Hét Snorri því með fulltingi brœðra sinna, að koma sættum á, og fá íslendinga til að biðja Hákon konung um, að eigi yrði af herförinni. Skyldi Snorri senda Jón murta son sinn í gísling tiljarls. Gjörðu þeir konungr og jarl Snorra lendan mann áðr enn hann fœri til íslands, og sömdu þeir Skúli jarl og Snorri svo um, að Snorri skyldi reyna að snúa íslendingum til hlýðni við Noregskonung. Snorri varð heldr síðbúinn, og fékk útivist harða, enn tók þó Vestmanna- eyar um haustið (1220). Settist hann nú aftr að í Reykholti. Sumarið eftir (1221) sendi hann Jón murta til Skúla jarls í gíslingu, enn eigi er að sjá, að hann hafi rekið erindi konungs að öðru leyti. Hann varð aftr lögmaðr (1222), og hafði þá í átta ár.

Haustið 1224 gifti hann Ingibjörgu, döttur sína, Gissuri forvaldssyni. f>á var það og, að þau Snorri og Hallveig Orms- dóttir Jónssonar, bróðurdóttir Sæmundar í Odda og ekkja Bjarnar forvaldssonar, bróður Gissurar, gjörðu félag sitt. Hallveig var þá hin auðugasta kona á íslandi. Gjörðu þau Snorri helmingafélag, enn hann tók til varðveitslu fé sona hennar, Klængs og Orms. |>á var það enn, að fuUgjörðist um eign Snorra á Keykholti. Var þá samin skrá yfir kirkjuna í Keykkolti, og er sú skrá enn við lýði og talin hið elsta skjal, er til er að fornu,

XIV. ÆFI SNORRA STURLUSONAR.

og mjög merkileg. Síðar um haustið hélt hann brúðkaup f órdísar dóttur sinnar og forvaldar Vatnsíirðings í Staf- holti; hafði Snorri þar annað bú. Nú stóð vegr Snorra með mestum blóma; hann var hinn auðugasti maðr á landinu, og var tengdr hinum mestu mönnum, og hafði hið mesta vald undir höndum. Sama sumar hafði Jön sonr hans komið út og var hann með föður sínum þau misseri.

Um þessar mundir dó Guðný, móðir Sturlusona. Hafði hún aríieitt Sturlu í>órðarson, sonarson sinn, enn svo samdist með þeim brœðrum, f órði og Snorra , að Snorri fékk mest af því fé. Sighvatr bróðir þeirra hafði tekið undir sig goðorð föður þeirra Hvamm-Sturlu , enn fengið í hendr Sturlu syni sínum. fótti þeim Snorra og {>órði sér óréttr gjörr, að þeir voru gjörðir þannig úrskifta. Heimtuða þeir því goðorðið af þeim feðgum á alþingi, 1226. Ut úr þessu varð hinn mesti fjand- skapr milli þeirra brœðra, enn þó lauk svo, að þeir brœðr Snorri og fórðr náðu goðorðinu, enn lengi greri ekki um heilt með þeim. Jón murti fór utan sumarið 1229, sökum þess að þeim feðgum kom eigi ásamt. Fór hann til Noregs og var þar veginn eftir tvö ár. Gissur forvaldsson var við, er Jón var drepinn, og var hann grunaðr um að hafa verið meðvitandi, enn er hann kom út, lagði hann út eið um, að hann væri þess að öngu valdr, og var það mest að völdum forvaldar föður Gissurar, þvíað hann vildi að þeir mágar, Snorri og Gissur, gætu verið sáttir. Eigi urðu samfarir þeirra Gissurar og Ingibjargar góðar, og þar kom um síðir, að þau skildu.

Hallberu dóttur Snorra hafði fyrst átta Árni óreiða Magnús- son, enn svo lauk þeirra sambúð, að þau urðu að skilja sökum ósamlyndis. í annað sinn (1227) gifti Snorri hana Kolbeini unga Arnórssyni á Víðimýri í Skagaíirði. Sumarið 1230 kom Hallbera til alþingis” með manni sínum, enn var þá vanheil mjög; fór hún heim með föður sínum, enn hann sendi hana síðar norðr, enn eigi vildi Kolbeinn við henni líta, og fór hún við það suðr aftr til móður sinnar að Borg og dó þar árið eftir, sem fyrr var sagt. Út úr þessu varð hinn mesta ósam- þykkja milli Snorra og Kolbeins. Enn sama sumar (1231) sem Hailbera dó komust þó á sættir með þeim; var sú sætt þeirra, að Snorri skyldi eiga helming goðorða þeirra, er Kolbeinn átti að réttu ; skyldi Kolbeinn með fara og veita Snorra á þingi ;

ÆFI SNORRA STURLUSONAR. XV.

la skyldi og Kolbeinn fé, ef Snorri vildi heimta. Órœkja Snorrason skyldi og fá Arnbjargar, systur Kolbeins. Að þessu höfðu þeir handsöl. Um haustið áttust þau Órœkja og Arn- björg og fór hún til bús með honum í Deildartungu , enn þar hafði hann gjört bú um vorið. Um vetrinn áðr á föstu varð sá atburðr, að Sturla Sighvatsson vó þá brœðr, pórð og Snorra |>orvaldssonu Vatnsíirðings í griðum, er þeir voru á leið kynnisferð suðr að Reykholti. Enn þó sættust þeir brœðr Snorri og Sighvatr á vígin á hinum næstu misserum (1232). Sumarið eftir vígið fór Snorri vestr að skipa fyrir með dóttur sinni og hinum unga dóttursyni .sínum Einari. Næsta vor (1232) sendi hann Órœkju son sinn vestr í VatnsQörð að taka við stað og mannaforræði því, er Einar forvaldsson átti. Eigi varð Órœkja vinsæll þar vestra; þótti hann veita þingmönnum þeirra Sighvats og Sturlu frænda sinna þungar búsifjar. Gekk svo, þar til vorið 1236. pá söfnuðu þeir feðgar Sighvatr og Sturla Ijði fyrir norðan land og stefndu með það suðr. Sá Snorri þá sitt óvæima og hörfaði undan suðr að Bessastöðum, og því næst austr að Reykjum í Ölvesi til Gissurar forvalds- sonar, tengdasonar síns, enn sigidi síðan til Noregs næsta ár (1237). Var hann í Niðarósi um vetrinn, með Pétri syni Skúla jarls, er þá var hertogi nefndr, enn næsta vetr var hann með Skúla hertoga sjálfum. Sumarið 1239 frétti hann fall þeirra Sighvats bróður síns og Sturlu sonar hans á Örlygsstöð- um í Skagafirði. Tók hann þá orlof af Skúla hertoga til heim- ferðar, enn er hann var búinn til sigiingar, kom fararbann Hákonar konungs; enn Snorri skeytti því eigi og fór öngu að síðr með góðu leyfi hertogans. Tók hann Vestmannaeyjar og fór heim að Breiðabólstað í Fljótshlíð, enn þar var Hallveig kona hans fyrir; þvínæst fóru þau til Reykholts. Um haustið fór Snorri vestr um Dali. Sumarið 1241 (hinn 25. júlímán.) andaðist Hallveig Ormsdóttir; harmaði Snorri hana mjög. Enn eigi kom þeim sonum hennar saman við Snorra um móðurarf sinn. I>eir brœðr kváðust eiga alt fé þeirra Snorra að helm- ingi, enn Snorri vildi sjálfr ráða, hvað þeir fengju; var gripum og bókum skift, enn jörðum eigi. feir brœðr föru óánœgðir braut á fund Gissurar, föðrbróður síns, og hét hann þeim, að veita þeim lið tilþess, að þeir gætu náð rétti sínum af Snorra. Um sumarið reið Snorri vestr til Sauðafells, og kom þar til raóts við hann Órœkja son hans og Sturla I^órðarson. Snorri

XVI. ÆFI SNORRA STURLUSONAR.

sýndi þeim bréf eitt, er hann hafði fengið frá Oddi Sveinbjarnar- syni frá Alftanesi. Bréf þetta var ritað með rúnum þeim, er Stafkarlaletr heitir, og þótt undarlegt sé, gat hvorki Snorri, Stmia né Órœkja lesið bréfið, sökum þess að þeir þekktu eigi letr þetta, enn þeim kom ásamt um, að í því væri vörun nokkur til Snorra. Snorri kvað Sunnlendinga sér ótrúa, enn sagðist þó ætla suðr fyrst og skipa til búa sinna, enn því næst koma vestr aftr og vera ýmist með Orœkju, er þá bjó á Keyk- hóhim , eða með Sturlu frænda sínum á Staðarhóli í Saurbœ. I>ví næst fóru þeir Órœkja og Sturla til búa sinna vestr, enn Snorri reið suðr.

M er að segja frá Gissuri forvaldssyni. Hann þóttist nú hafa fengið tvenns konar yfirvarp til þess að drepa Snorra: fyrst það, að Hákon konungr hafði boðið honum að koma Snorra utan eða drepa hann ella, annað það, að Hallveigarsynir, frændr Gissurar voru ósáttir við Snorra um fjárskiftin. f eir Kolbeinn Tumason, fornvinr hans, fundust norðr á Kili, og tóku þar saman ráð sín. Enn er Gissur kom að norðan aftr, stefndi hann mönnum að sér; komu þeir þar brœðr Hallveigar- synir, Hjalti Magnússon byskups og Árni óreiða. Sýndi Gissur þeim bréf Hákonar konungs, og kvaðst með öngu móti vilja brjóta konungs bréf; kvaðst hann vilja fara að Snorra og taka höndum, og lét í veðri vaka, að hann mundi nauðga honum til utanfarar af ótta fyrir því, að hinir vildi eigi vera í ráðum með sér, ef hann gjörði þeim Ijósa fyrirætlan sína, að drepa Snorra. Ormr Bjarnarson vildi eigi vera við þessi ráð, og reið heim á Breiðabólstað , enn Gissur dró þá lið saman og sendi þá brœðr, Árna beisk og Svart, vestr til Borgarfjarðar á njósn; sjálfr reið hann með sjötygi manna frá liðinu, enn Loft Pálsson byskups lét hann vera fyrir því liði, er síðar fór. Klængr reið á Kjalarnes, og svo upp í hérað eftir liði. Gissur kom í Reykhoit um nóttina eftir Márizíus-messu (nóttina milli 22. og 23. sept. 1241). Snorri svaf í skemmu; brutu þeir Gissur hana upp, enn Snorri hljóp upp, er hann varð var við ófriðinn , og úr skemmunni og inn í hin litlu hús, er voru við skemmuna; fann hann þar Arnbjörn prest, og talaði við hann; réðu þeir það af, að Snorri gekk í kjallarann, er var undir húsunum. feir Gissur fóru að leita hans um húsin og fann Gissur Arnbjörn prest og spurði, hvar Snorri væri. Prestr

ÆFI SNORRA STURLUSONAR, XVII.

lézt eigi vita það. Gissur kvað þá Snorra eigi sættast megu, nema þeir fyndist. Prestr segir, að vera mætti að Snorri fyndist, ef honum væri griðum heitið. Eftir það urðu þeir varir við, hvar Snorri var, og gengu þeir í kjallarann: Markús Marðarson, Símon knútr, Árni beiskr, forsteinn Guðnason og pórarinn Ásgrímsson. Símon bað Árna höggva Snorra. oEigi skalhöggva«, segir Snorri. »Högg þú,« segir Símon. Eftir það veitti Árni Snorra banasár, og unnu þeir forsteinn báðir á honum.

fannig kom Gissur |>orvaldsson sviksamlega og lævíslega að tengðaföður sínum óvörum og óviðbúnum á náttarþeli og lét myrða hann; nánustu mægðir voru honum eigi helgar. Og þannig lét Hákon konungr drepa þann mann, er haldið hafði minningu forfeðra hans á lofti í Heimskringlu og ort lofkvæði um sjálfan hann.

Enn orsöMn var, að Snorri var búinn að sýna og sanna, að hann eiga vildi vera á sama bandi og Gissur; hann vildi eigi verða landráðamaðr ættjarðar sinnar, enn féll fyrir lævísi og fúlmennsku Gissurar.

Enn þótt Snorri væri þannig af dögum ráðinn, er þó svo mikið af því, sem eftir hann hggr, frelsað frá myrkri miðald- anna, að það mun æ verða ndg til þess að halda minningu þess manns á lofti, er heíir frœtt oss svo ágætlega um fornöldina, og ritað svo fagrt og unaðsamlegt mál, að allir undra og dásama það, enn engi má eftir líkja, eða við jafnast.

Eftir þeim rannsóknum, er gjörðar hafa verið, eru aðalrit Snorra tvö; þau eru og nóg til að sýna, hve laginn hann hefir verið til að setja saman bœkr. fessi rit eru: Heimskringla og Edda.

Eigi er hœgt að ákveða með vissu, hvenær þessi rit eru samsett, og líklega er það eigi gjört í einu, einkanlega Edda. Um Háttatal verðr að eins ákveðið með nokkurn veginn vissu, að það er gjört árið 1223, eftir viðburðunum að dœma, sem þar er getið um.

ÆFI

ÁRNA MAGNÚSSONAR.

Arni Magnússon er fœddr að Kvennabrekku í Breiða- fjarðardölum, 23. nóvembermán. 1663. Foreldrar bans voru: Magnús sýslumaðr Jönsson prests, Ormssonar af Keýkbólaætt, og Guðrún Ketilsdóttir, prófasts í Hvammi 1 Hvammsveit, Jör- undarsonar. Brœðr Árna voru: Jón (f. 1664), er fyrst var prestr og síðan sýslumaðr (d. 7. okt. 1738) og Magnús prestr í Hvammi og prófastr í Dalasýslu (dó 1728).

Nýfœddr fór Árni í fóstr til afa síns og ömmu, Ketils pró- fasts og Guðrúnar Pálsdóttur prests, Erasmussonar, Villaðssonar. Ketill prófastr var fœddr 1623. Hann var heyrari í Skálholtsskóla, 1620—22, og sigidi þvínæst til háskólans í Kaupmannahöfn ; varð síðan skölameistari í Skálholti. Árið 1638 var hann vígðr til Hvamms í Hvammsveit, og 1656 varð hann prófastr í Dalasýslu. Ketill prófastr er talinn með lærðustu mönnum á sinni tíð; hann dó 1670.

Árni ólst nú upp um hríð í Hvammi. Sexvetra hóf hann latínunám og eftir dauða Ketils prófasts afa síns hélt hann námi sínu fram heima í Hvammi með tilsögn móðurbróður síns, Páls prests Ketilssonar, þar til hann, 17 vetra að aldri (1680), fór í Skálholtsskóla. Bar þá skjótt á næmi hans og gáfum. Eftir þrjá vetr útskrifaðist Árni þaðan, tvítugr að aldri (1683). Fór hann samsumars til Kaupmannahafnar með föður sínum. Magnús sýslumaðr, faðir hans, sigldi ásamt öðrum íslenzkum embættismönnum uppá nýja taxtann eftir boði Kristjáns konungs V. Árni var um haustið innskrifaðr við háskólann. Næsta vor fór faðir hans heim, enn kom sjúkr af skipsfjöl, og komst þó heim til Sauðafells, enn þar bjó hann þá, og dó skömmu síðar. J>etta sama vor (1684) komst Árni í kunningsskap við prófessór Tómás Barthólín, og gjörðist handritari hans. Árni ávann sér brátt hylli prófessdrs- ins, og hélst hún æ til þess Barthólín dó, 1690. 1685 tók Árni próf í guðfrœði, enn fór samsumars kynnisferð heim til

ÆFI ÁRNA MAGNÚSSONAR. XIX.

íslands með leyfi húsbónda síns. Fór hann mest þess erindis, að ráðstafa föðiiraríi sínum, og svo í erindum húsbónda síns; ætlaði hann jafnharðan utan aftr. Enn er hann var kominn að skipi i Kifi, fórst skipið fyrir augum honum í ofsaveðri. Hann var nú hjá Páli presti og prófasti móðurbróður sínum í Hvammi um vetrinn eftir (1685 — 86), og kendi börnum hans. Jafnframt safnaði hann og gömlum handritum , enn reit sumt upp. Sumarið eftir sigldi hann aftr til Danmerkr og tók þegar aftr til starfa sinna hjá Barthólín prófessóri. Um miðsumars- leyti 1689 fór hann til Noregs á fund landa síns formóðar Torfasonar, og kom eigi þaðan aftr fyrr enn undir jól 1690. Enn hálfum öðrum mánuði áðr dó velgjörðamaðr hans Tómás Barthólín, enn hafði þó áðr enn hann lézt beðið Dr. Kaspar Barthölín, bróður sinn, fyrir Árna, og gjörðist Árni heimilis- maðr hjá honum þegar eftir heimkomu sína. Sumarið 1694 fór Árni til fýzkalands í erindagjörðum háskólans, og dvaldi þar í tvö ár. Sótti hann þá ýmsa háskóla, einkum Leipzigar- háskóla á Saxlandi. Sama árið og hann fór til fýzkalands var hann (14. júlím. 1694) ákveðinn prófessor í heimspeki við Kaupmannahafnar háskóla (professor philosophiae de- signatus). Enn svo var sem jafnan, að margir gjörðust öfundarmenn hans, þött það síðar dytti um sjálft sig. Eftir tvö ár kom hann heim frá fýzkalandi (haustið 1696). Var hann næsta vetr með leyndarráði Mattíasi Móth, er áðr hafði þekkt hann. Möth var maðr skarpr og unni mjög vísindum, og fyrir því tók hann Árna á heimili sitt. f að var einu sinni yfir borðum um vetrinn í febrúarm. (1697) að Möth spurði Árna, hvað hann ætlaði fyrir sér. Árni kvaðst ætla heim til íslands næsta ár. Móth afeggjaði hann því, enn Árni kvað sér öngan annan veg fœran. Kvöld eitt gjörði Móth boð eftir Árna upp á herbergi hans, og bauð honum að borða kvöldverð með sér. Árni lá ofaná sæng sinni og las í bók, er honum komu boðin; Árni kvaðst vera lasinn, og geta því eigi komið. Síðar um kvöldið sendir Móth bréf á diski upp til Árna, enn Árni lá enn kyrr og las. Móth lét segja honum þessi orð: »|>að getr verið, að þetta bragði betr enn brauð með sméri ofaná.« Árni brýtr upp bréfið, og les þar í, að Kristján konungr V. hafi gjört hann að konunglegum skjalaverði. J>á reis Árni á fœtr, fór ofan og þakkaði Móth fyrir sig. fött nú Árni þannig

XX. ÆFI ÁRXA MAGNÚSSONAR.

hefði fengið tvö embætti, varð hann þó að vinna launalaust í sjö ár. Má því nærri geta, að hann hafi á stundum haft af skornum skamti, þótt hann ætti Möth að og þótt formóðr Torfason reyndi allt sitt til, að koma honum til liðs með áliti sínu. Arni var því hvað eftir annað kominn á flugstíg með, að sœkja um eitthvert embætti heima á ættjörðu sinni, andlegt eðr veraldlegt, þótt aldrei yrði því framgengt. Enn aldamóta- árið (1700 — 1701) fékk hann staðfestingu uppá hvorttveggja embættið, prófessórs og skjalavarðar, og fékk hann laun upp frá því, þótt lítil væri í fyrstu.

Arið 1702 bauð Friðrik konungr IV. honum að fara út til íslands og semja nýja jarðabók fyrir land allt. Til hjálparmanns var honum skipaðr Páll lögmaðr Jónsson í Víðidalstungu. Auk þess skyldu þeir félagar taka manntal um land allt, ráða bót á verzlunarokun, og sjá um betra framferði í mákim og réttar- gangi. Arni fór af stað frá Kaupmannahöfn 30. maímán. (1702) og kom til íslands 24. júnímán. Komu þeir Arni og Páll til alþingis og lögðu fram sldhíki sín. Næsta vetr, mann- talsvetr (1702 — 3), var fólk talið á landinu, og voru þar þá rúmar fimmtíu þúsundir manna. feir félagar héldu nú fram störfum sínum, fóru þeir um land á sumrum, enn á vetrum sat Arni í Skálholti með Jóni byskupi f orkelssyni Vídahn, er Arni fyrr með áliti sínu hafði hjálpað til byskupsdóms. Með bysk- upi fór Árni út í Vestmannaeyar , og dvaldist þar í fimm vikur til að semja skrá yfir jarðir þar. Brátt komust þeir Árni og Páll í iUan þokka. Sköruðu kaupmenn og fleiri stór- bokkar, er þeir fundu að við og komu í veg fyrir rangindi þeirra og yfirgang, öUum eldi að því. Út úr þessu lentu þeir 1 afarmiklu málaþrasi, er oflangt yrði hér upp að telja, enn þeir Árni létu hvergi bila, og héldu fram störfum sínum eftir sem áðr. 10. septembermán. 1705 fór Árni utan, enn kom aftr 8. júlímán. næsta ár. Aftr fór hann utan 9. september- mán. 1708 og kom aftr í júlímán. 1709. Enn alfarinn fór hann af íslandi 21. aprílmán. 1712, og var það hinnsta sinni, að hann sá ættjörðu sína. Fengu þeir útivist harða og veðr miMl; auk þess réðu víkingar á þá í nánd við Hjaltland. Loks tóku þeir þó Noreg, og var Árni með formóði Torfasyni um vetrinn. Til Kaupinannahafnar kom hann 2. marzmán. 1713. Enn þótt þangað væri komið, batnaði eigi vinsemdin milli

ÆFI ÁRNA MAGNÚSSONAR. XXI.

stórbokkanna heima og Árna, og voru kaupmennirnir í broddi fylkingar. Kaupmenn voru Arna sárreiðir sökum þess, að hann reri öllum árum að því, að þeir gæti eigi komið fram keppi- kefli sínu, að koma á eiuokunarverzluninni á íslandi. Árni sá með skarpleik sínum, hvílíkt tjón landinu var búin af einokun- inni, og kom ár sinni svo fyrir borð, að henni varð eigi komið á, svo lengi sem hans naut við, þrátt fyrir fylgi margra málsmetandi manna í stjórninni, og það tókst fyrst þrem ámm eftir dauða hans, að koma henni á, til óbœtanlegs tjóns fyrir land og lyð.

Enn það sem gjört heíir Arna einna frægastan meðal þeirra, er unna norrœnni fornfrœði, er safn hans af hinum fornu hand- ritum. Sú venja hafði lengi gengist við, að íslenzk handrit væri flutt til annara landa, sérílagi til Svíþjöðar. Svíar höfðu gjört menn til íslands til að safna handritum óg í þeim erindum safnaði Jön Jónsson (Rúgmann) frá Kútsstöðum í Húnavatnssyslu (um 1660) iQölda merkilegra handrita. Afleiðingin af þessu varð, að Kristján konungr V. bannaði slíkan útflutning 1685, enn setti konunglegan fornfrœðing til að rannsaka og gefa út hin fornu rit. Arni Magnússon hóf snemma að safna; gafst honum gott fœri til þess, er hann var orðinn skrifari Barthób’ns og fór heim 1685; safnaði hann þar og reit upp um vetrinn handrit, eins og áðr er sagt, og fœrði Barthóhn. Að Tómási Barthóhn látnum komust þau í eigu Arna, og frá þeim tíma tók Árni að saftia til handa sjálfum sér, og hélt því æ síðan fram með hinu mesta kappi og elju, sem honum var lagin. Og eigi gjörði hann endasleppt við dauða sinn, enn lét innlima allt safn sitt í háskólabókasafnið og gafþar til allar eigur sínar: voru síðan gjörð lög fyrir þessu og njóta tveir íslenzkir stúdentar æ síðan, annar 600 króna og hinn 400 kr. styrks árlega mót því, að starfa við safn þetta.

J>á er Arni var utan um vetrinn 1709, kvæntist hann; kona hans hét Mette Fischer og var af norskum ættum. Hún var ekkja og tíu árum eldri enn Arni, enn auðug. Enn hér kom fram orðtœkið: ^Ungr maðr og aldrað fljóð eigi á saman í heimi«; samfarir þeirra urðu aldrei ástúðlegar. Ekkjan lifði Árna 8 mánuði. f au áttu eigi börn.

Arið 1710 varð Arni assessor consistorii og bóka- vörðr háskólans 1721. Um þessi árin hélt hann og fyrirlestra á háskólanum.

XXII. ÆFI ÁRNA MAGNÚSSONAR.

Um haiistið 1728 varð afarmikiU húsabruni í Kaup- mannahöfn og þarámeðal brann hús Árna, og fórnst þar aliar prentaðar bœkr hans, er voru úrvalsbœkr og flestar mjög sjald- gæfar, og auk þess mörg af handritunum. í>etta óhapp fékk mjög á Árna og hann lét sér oft um munn fara þessi orð: »Eg heíi misst ánœgju mína«. Hann hafði oft óskað sér, að hann lifði eigi Friðrik konung IV., er hann unni hugástum, og kom það fram. Árni hafði alla æíi verið heilsuhraustr. Enn haustið 1729 tók hann innvortis-kviUa nokkurn, er margir dóu af um sama leytið. |>ó batnaði honum aftr, enn var þó hálflasinn. Enn á Jólakvöldið varð hann hastarlega sjúkr aftr og þyrmdi meir og meir yfir hann, uns hann á Knútsdags- morgun (daginn eftir |>rettánda), hinn 7. jan. 1730, kl. 5^/4 f. m. leið burt frá þessum heimi, eins kyrrlega og rólega og hann hafði komið fram í Ufinu, sárt saknaðr af öllum þeim, er til hans þekktu. Haustið eftir (12. okt. 1730) dö Friðrik konungr IV.

Árni var með hæðstu meðalmönnum að vexti og þrekinn; hann var smáhentr og netthentr; andlitið var beint og vel við sig og fremr langt; sviprinn var höfðinglegr, og Ijós yfirUtrinn. Hár hans, skegg og augnabrár voru dökk. Augun voru í með- aUagi stór og blá, enn róleg. Á brám hans og enni var hœgt að sjá, að þar bjó vit og djúpsær skarpskyggni inni fyrir. Nefið var næstum beint og vel við sig, munnrinn í meðaUagi. í taU var hann kyrrlátr, enn svo að þeir, sem hann átti tal við, urðu að taka eftir því, sem hann sagði. Hann var oft skemtinn og fyndinn, ef því var að skifta, enda unnu honum aUir, er hann hafði umgengni við. í klæðaburði var hann óskrautgjarn, og forðaðist aUan hégóma. Hann var manna lærðastr og skrifað- ist á við aUa hinu lærðustu menn utan lands og innan, og með honum gekk í gröfina margt það, er menn nú vildi gefa mikið til að vita. Hann gaf eigi mikið út af bókum, enda var og eigi önnur eins bókaöld á hans tímum , sem nú. Enn aUt sem eftir hann Uggr ber Ijósan vott um djúpsettan lærdóm og skarpskyggni.

Ætt

Snorra Sturlusonar og Árna Magnússonar.

1. porbjörn loki, Böðmóðarson úr Skut, Eysteinssonar, Grímkelssonar , Önundarsonar fylsennis, nam DjúpaQörð allan og Grónes til móts við Hallstein goða og Ketil gufa, um 900. Hans son:

2. í> 0 r g i 1 s á forgilsstöðum, er Gull-|>órir vó um 930 ; h. s:

3. KoUr átti |>órríði fórisdóttur , Hallaðarsonar jarls, Kögnvaldssonar Mærajarls; þeirra son:

4. forgils, átti Oddkötlu Jörundardóttur, Atlasonar hins rauða, Úlfssonar hins skjálga landnámsmanns ; þ. s :

5. Jörundr, átti Hallveigu Oddadóttur, sonar Yrar Geir- mundardóttur heljarskinns og Ketils gufu; þ. s:

6. Snorri, átti Ásnýju Víga-Sturludóttur, fjóðrekssonar, Sléttu-Bjarnarsonar landnámsmanns ; þ. s:

7. Gils, átti f>órdísi, dóttur Guðlaugs forfinnssonar, Guð- laugssonar hins auðga, formóðssonar goða landnámsmanns, og forkötlu Halldórsdóttur, Snorrasonar goða, forgrímssonar ; þ. s :

8. f>órðr, átti Vigdísi, dóttur Svertings Grímssonar, og fórdísar Guðmundsdóttur af Eyfirðinga-ætt ; þ. s :

9. Sturla (Hvamm-Sturk) (f. 1114, dó 1183) átti að síðari konu Guðnýu Böðvarsdöttur, fórðarsonar , Skúlasonar af æ.tt Egils Skalla-Grímssonar ; þ. s:

10. Snorri (f. 1178, d. 23. sept. 1241). Hans dóttir við Oddnýu:

11. I>órdís, átti porvald Vatnsfirðing (d. 1228), Snorra- son, fórðarsonar, f>orvaldssonar, Kjartanssonar, Ásgeirsonar; þ. s:

12. Einar (f. 1227, d. nál. 1300); h. d:

13. Vilborg (d. 1343) átti Eirík riddara (d. 1342) Svein- bjarnarson, Sigmundarsonar í Súðavík, Gunnarssonar ; þ. s;

XXIV. ÆTT SNORRA STURLUSONAR OG ÁRNA MAGNÚSSONAR.

14. Einar (d. 1383) átti Grundar-Helgu ; þ. s:

15. Björn Jórsalafari, hirðstjóri (d. 1415) átti Sól- veigu forsteinsdóttur lögmanns, Eyólfssonar, frá Urðum í Svarf- aðardal; þ. d:

16. Kristín (Vatns^arðar-Kristín, d. 1458), átti porleif Árnason frá Auðbrekku ; þ. s :

17. Björn ríki, hirðstjóri á Skarði (d. 1477) átti Ólöfu Loftsdóttur ríka, Guttormssonar (d. 1484); þ. s:

18. forleifr hirðstjóri (dó nál. 1485), átti Ingveldi Helgadóttur lögmanns, Guðinasonar; þ. d:

19. Jarðþrúðr, átti Guðmund frá Hafrshesti Andrésson frá Felli í KoUafirði, Guðmundarsonar ríka á Keykhólum; þ. s:

20. I>orleifr í Skóraskógi (drukknaði í Eiíi 1536); hann átti Ingibjörgu Jónsdóttur, Erlingssonar , forgeirssonar , Ólafs- sonar, Loftssonar ríka á Möðruvöllum; þ. s:

21. Jón, prestr og ofíiciahs í Gufudal (d. 1593), átti Sigríði Guðmundsdóttur ; þ. s:

22. 0 r m r í Gufudal , átti Ragnhildi Oddsdóttur, Tómás- sonar á Borg, Oddssohar, Sigurðarsonar, Geirmundarsonar ; þ. s:

23. Jón, (d. 1657) prestr á Kvennabrekku , átti Jórunni Gísladóttur, Jónssonar á Svarfhóli, Ólafssonar prests í Hjarðar- holti, Guðmundarsonar , Andréssonar, Guðmundarsonar ríka á Reykhólum; þ. s:

24. Magnús, prestr og síðan sýslumaðr (d. 1684), átti GuðrúnuKetilsdóttur prófasts, Jörundarsonar, Hálfdánarsonar ; þ. s:

25. ÁRNI, prófessór (f. 23. nóvbr. 1663; d. 7. janúar 1730).

EDDA

SNORRA STURLUSONAR

FORMALl.

1. Almáttigr giið skapaði í iipphafi himiri ok jörð, ok alla þá hluti, er þeim fylgja, ok síðarst menn tvá, er ættir eru frá komnar, Adam ok Evu, ok fjölgaðist þeirra kynslóð ok clreifð- ist um heim allan. Enn er fram liðu stundir, ójafnaðist mann- fólkit: váru sumir góðir ok rétt-trúaðir, enn miklu fleiri snerust s. þá eptir girndum heimsins, ok órœktu guðs boðorð; ok fyrir því drekti guð heiminum í sjóvargangi, ok öUum kykvendum heimsins, nema þeim er í örkinni váru með Nóa. Eptir Nóa- flóð lifðu Víil menn, þeir er heiminn bygðu, ok komu frá þeim ættir; ok varð enn sem fyrr, at þá er íjölmentist ok bygðist lo. veröldin, þá var þat aUr fjöldi mannfólksins, er elskaði ágirni fjár ok metnaðar, enn afrœktist guðs hh^ðni; ok svá mikit gerðist at því, at þeir vildu eigi nefna guð. Enn hverr mundi þá frásegja sonum þeirra frá guðs stórmerkjum? Svá kom, at þeir týndu guðs nafni; ok víðast um veröldina fanst eigi sá 15. maðr, er deili kunni á skapara sínum. Enn eigi at síðr veitti guð þeim jarðhgar giftir, fé ok sælu, er þeir skyldu við vera í heiminum; miðlaði hann ok spektina, svá at þeir skildu alla jarðliga hluti, ok allar greinir, þær er sjá mátti, loptsins ok jarðarinnar. fat hugsuðu þeir ok undruðust, hví þat mundi 20. gegna, er jörðin ok dýrin ok fuglarnir höfðu saman eðli í sum- um hlutum, ok þó ólík at hætti. f>at var eitt eðli, at jörðin var grafin í hám fjalltindum, ok spratt þar vatn upp, og þurfti þar eigi lengra at grafa til vatns, enn í djúpum dölum; svá er ok dýr ok fugiar, at jamnlangt er til blóðs í höfði ok fótum.

2. FORMÁI.I. 1.— 2. K.

Önniir náttúra er sú jarðar, at á hverjii ári vex á jörðunni gras ok blóm, ok á sama ári fellr þat alt ok fölnar: svá ok dýr ok fuglar, at þeim vex hár ok flaðrar, ok feUr af á hverju ári. þat er hin þriðja náttúra jarðar, þá er hon er opnuð ok 5. grafin, þá grœr gras á þeirri moidu, er efst er á jörðunni. Björg ok steina þýddu þeir móti tönnum ok beinum kvikenda. Af þessu skildu þeir svá, at jörðin væri kvik, ok hefði líf með nokkurum hætti, ok vissu þeir, at hon var furðuliga gömul at aldartali ok máttig í eðli. Hon fœddi öU kykvendi, ok hon

10. eignaðist allt, þat er dó; fyrir þá sök gáfu þeir henni nafn, ok töldu ætt sína til hennar. fat sama spurðu þeir af göml- um frændum sínum, at síðan er talin váru mörg hundruð vetra, var gangr liimintungla ójafn; áttu sum lengra gang enn sum. Af þvílíkum hlutum grunaði þá, at nokkurr mundi vera stjórnari

11. himintunglanna, sá er stilla mundi gang þeirra at vilja sínum

sjálfs, ok mundi sá vera ríkr ok máttigr; ok þess væntu þeir,

ef hann réð íyrir höfuðskepnunum, at hann mundi ok fyrri

. verit hafa enn himiutunghn, ok þat sá þeir, ef hann ræðr gang

himintungla, at hann mun ráða skini sólar ok dögg himins ok

20. ávexti jarðarinnar, er þar fylgir: ok slíkt sama vindum loptsins, ok þar með stormi sjóvarins. I>at vissu þeir eigi, hvar ríki hans var; enn því trúðu þeir, at hann réð öUum hlutum á jörðu ok í lopti, himins ok himintunglanna, sjóvar ok veðr- anna. Enn til þess at heldr mætti frá segja eðr 1 minni festa,

21. þá gáfu þeir nöfn með sjálfum sér, ok hefir þessi átrúnaðr á marga lund breyzt, svá sem þjóðirnar skiptust ok tungurnar greindust.

22. í elli sinni skiptir Nói heiminum með sonum sínum; ætlaði hann Kam vestrhálfu, enn Jafet norðrhálfu, enn Sem suðr-

23. hálfu, með þeirri parteran, sem síðarr greinir í þriðjungaskipti heimsins. í þann tíma sem synir þessara manna váru 1 ver- öldinni, þá öflgaðist þegar ágirni til fjár ok mannmetnaðar, af þYÍ at þá kendust þær margar listir, sem áðr höfðu ekM fundnar verit, ok hóf sik hverr eptir sinni íþrótt; ok svá langt fœrðu

24. K. FORMÁLI. 5-

þeir fram sinn metnað, að þeir Aífríkaní, komnir af Kam, herjiiðu í þann hluta veraldar, sem bygði afspringr Sems, frændr þeirra. Ok sem þeir höfðu þá yfirunnit, þötti þeim sér eigi nœgjast heimrinn, ok smíðuðu einn stöpul með tígl ok grjót, þann er þeir ætluðu at vinna skyldi til himins, á þeim 5. velli, er kallast Sennár. Ok þá er þetta smíði var svá mikit vorðit , at þat tók upp or veðrum, ok eigi höfðu þeir at minni fýsi til at halda fram smíðinni , ok sem guð sér, hversu þeirra ofsi geisar hátt, þá sér hann. at hann verðr með einhverju niðr at slá. Ok sá sami guð, sem alls er voldigr, ok alt 10. þeirra verk mátti á einu augabragði niðr slá, enn þá sjálfa láta verða at dupti, þá vildi hann þö heldr með því eyða þeirra fyrirætlan, at þeir mætti viðkennast sinn lítilleik, með því at engi þeirra skildi, hvat annarr talaði: ok því vissi engi þeirra, hvat hverr bauð öðrum, ok braut þat annarr niðr, sem annarr 15. vildi uppreisa, þar til er þeir stríddust á sjálfir, ok með því eyddist öll þeirra fyrirætlan í upptekinni stöpulsmíð. Ok sá, er fremstr var, hét Zóróastres; hann hló. fyir enn hann grét, er hann kom í veröldina: enn forsmiðir voru 11 ok LXX, ok svá margar tungur hafa síðan dreifst um veröldina, eptir því sem 20. risarnir skiptust síðan til landa, ok þjóðirnar fjölguðust. í þessum sama stað var gjör ein hin ágætasta borg ok dregit af nafni stöpulsins, ok köllut Babílon. Ok sem tungnaskiptit var orðit, þá flölguðust svá nöfnin mannanna ok annara hhita. ok sjá sami Zóróastres hafði mörg nöfn; ok þó at hann undir- 25. stœði, at hans ofsi væri lægðr af sagðri smíð, þá fœrði hann sik þó fram til veraldligs metnaðar, ok lét taka sik til konungs yfir mörgTim þjóðum Assiríórum. Xí honum hófst skurðgoða villa; ok sem hann var blótaðr, var hann kallaðr Baal; þann köllum vér Bel; hann hafði ok mörg önnur nöfn. Enn sem 30. nöfnin fjölguðust, þá týndist með því sannleikrinn, ok af fyrstu villu þá blótaði hverr maðr eptirkomandi sinn formeistara, dýr eða fugla, loptin ok himintunglin ok ýmisliga dauðliga hluti, þar til er þessi villa gekk um allan heim: ok svá vandliga

6. FORMÁLI. 3.-5. K.

týndu þeir sannleiknum, at engi vissi skapara sinn, utan þeir einir menn, sem töliiðn ebreska tungu, þá sem gekk fyrir stöpulsmíðina; ok þó týndu þeir eigi líkamligum giptum, er þeim váru veittar; ok því skildu þeir alla hluti með jarðligri 5. skilningu, at þeim var eigi gefin andlig spektin. Svá skildu þeir, at allir hlutir væri smíðaðir af nokkuru efni.

3. Veröldin var greind 1 þrjár hálfur; frá suðri, vestr ok inn at Miðjarðarsjá, sá hlutr var kallaðr Affríka, enn hinn syðri hlutr þeirrar deildar er heitr ok brunninn af sólu. Annarr

4. hlutr frá vestri ok til norðrs ok inn til hafsins, er sá kallaðr Evrdpa eða Enea; hinn nyrðri hlutr er þar kaldr, svá at eigi vex gras ok eigi má byggja. Frá norðri ok um austrhálfur alt til suðrs, þat er kallat Asía. í þeim hluta veraldar er öll fegrð ok prýði ok eign jarðar-ávaxtar, gull ok gimsteinar; þar

5. er ok miðveröldin, ok svá sem þar er jörðin fegri ok betri kostum, enn í öðrum stöðum, svá var ok mannfólkið þar mest tignat af öllum giftum, spektinni ok aílinu, fegrðinni ok alhi kunnustu.

6. Nær miðri veröldinni var gjört þat hús ok herbergi,

7. er ágætast hefir gjört verit, er köllut var Trója, þar sem vér

köllum TyrMand. fessi staðr var miklu meiri gjörr en aðrir, ok með meira hagleik á marga lund með kostnaði ok föngum, er þar váru. far váru xn konungdómar ok einn yfirkonungr, ok lágu mörg þjóðlönd til hvers konungdóms; þar váru í borg-

25. inni XII höfuðtungur. f>essir höfðingjar hafa verit um ‘fram alla menn, þá er verit hafa í veröldu, um alla manndómlega hkiti; leikr þat sízt á tvímæli, hverr frœðimaðr sem frá þeim hefir sagt, ok af því, at allir formenn norðrhálfunnar telja þangat sínar ættir, ok setja þá í guðatölu alla, sem formenn

26. váru staðarins, einkanliga svá sem sjálfan Príamum setja þeir fyrir Vóðin; má þat eigi undarligt kalla, því at Príamus var kominn af Satúrnö, þeim sem norðrhálfan trúði langan tíma sjálfan guð verit hafa.

27. fessi Satúrnus vóx upp í ey þeirri í G rikklandshafi, er

5.-6. K. FOEMÁLJ. 7.

Krít heitir; hami var meiri og sterkaii ok Iríðai’i enn aðrir menn. Svá bar vitrleikr hans af öUum mönnum. sem aðrar náttúrugjafir; hann fann ok margar listir þær, sem áðr höfðu eigi fimdnar verit; hann var ok svá mikiU á þá íþrótt, er fít- ons-anda list heitir, at hann vissi fyrir óorðna hhiti. Hann fann ok rauða þann í jörðu. er hann blés af gull; ok af þess háttar hkitum varð hann skjótt ríkr. Hann sagði ok f}a-ir ár- ferð ok marga aðra leynda hluti, ok af slíku ok mörgu öðru tóku þeir hann til höfðingja yfir eyna. Ok sem hann hafði litla hríð henni styrt, þá var þar skjótt nóg alha handa ár- gœzka; þar gekk ok engi penningr. nema guUpenningr, svá var þat gnógt; ok þó at haUæri væri í öðrum löndum, þá kom [)ar aldri óáran, mátti af því þangat sœkja aUa þá lihiti, sem þeir þurftu at hafa. Ok af þessu ok mörgu öðru (JsýniUgu ki-apta- láni. er hann hafði, trúðu þeir hann guð vera: ok af þessu hófst önnur viUa miUum Krítarmanna ok Macedoniórum. svá sem hin fyrri meðal Assiríórum ok Kahleis af Zóróastre. Ok er Satúrnus finnr, hversu mikinn styrk fólkit þykkist af honum hafa, þá kaUast hann guð vera. ok segist stjórnari himins ok jarðar ok aUra hkita.

6. Einn tíma fór hann skipi til Orikklands því at þar var konungsdóttir, sú er hann hafði hug á. Hann fékk með því náð henni. at einn dag sem hon var úti meðr þjónustu- konum sínum, þá brá hann á sik Uki graðungs eins. ok lá fyrir henni í skóginum, ok svá fagr, at guUs-Utr var á hverju hári; ok sem konungsdóttir sér hann, þá Idappaði hon um gran- arnar: hann sprettr upp, ok brá af sár graðungsUki, ok tók hana í fang sér, og bar hana til sldps. og flytr heim í Krít. At þessu finnr Júnó, kona hans; hann brá henni í kvíguUki^ ok sendi hana austr í ElfarkvísUi-, ok lét hennar geyma þræl þann, er Argúkis hét: þar var hon xii mánaði. áðr hann skip- aði aptr. Marga hluti gjörði hann þessum Uka eða undaUgri. Hann átti þrjá syni: hét einn Júpíter. annarr Neptúnus, þriði Plútus. peÍY váru aUir atgerfismenn hinir mestu, ok vai’

7. FORMÁLI. 7.-8. K.

Júpíter langt fyrir þeim; hann var stríðsmaðr ok vann mörg konungaríki, hann var ok listiigr, sem faðir hans, ok brá á sik ýmissa dýra líki, ok með því kom hann mörgu fram, því sem manndóminum er ömöguligt at gjöra; ok af slíku ok öðru 5. hræddust hann aUar þjóðir; því er Júpíter settr fyrir fór, svá sem allar óvættir hræddust hann.

7. Satúrnus lét upp gjöra í Krít ii borgir ok LXX; ok sem hann þykkist fullkominn í ríki sínu, þá skiptir hann því með sonum sínum, sem hann setti sik fyrir guð, ok sMpaði

8. hann Júpíter himinríki, enn Neptúnó jarðríki, enn Plútó hel- víti, okþótti honum sá hhitr ókjörligastr, ok því gaf hann honum hund sinn, þann er hann kallaði Serberum, til þess at geyma helvítis. f»enna Serberum segja Grikkir Erkúlum hafa dregit or helvíti ok á jarðríki. Ok þó at Satúrnus hefði skipt Júpíter

15, himinríki, þá girntist hann eigi at síðr at eignast jarðríki, ok herjar nú upp á ríki föður síns, ok svá segist, at hann léti taka hann ok gelda, ok fyrir slík stórvirki segir hann sik guð vera, ok þat segja Macedóníí, at hann léti taka sköpin ok kasta út á sjóinn, og því trúðu þeir langa æfi, at þar af hefði

20. vorðit kona; þá kölkiðu þeir Venerem, ok settu hana í guða- tölu, ok því er Venus alla æfi síðan köUuð ástargyðja, at þeir trúðu, at hon mætti þvða aUra hjörtu til ástar, karla ok kvenna. Sem Satúrnus var geldr af Júpíter, syni sínum, þá flýði hann austan or Krít, ok hingat í ítaUa; þar bygðu þá

21. þess háttar þjóðir, sem ekki er^dðaðu, ok Ufðu við akarn ok við grös, ok lágu í heUuni eðr jarðholum. Ok sem Satúrnus kom þar, þá skipti hann nöfnum ok kaUaði sik Njörð, sakir þess at hann hugði Júpíter, son hans, mundi þá síðr frétta hann upp. Hann kendi þar fyrstr manna at plœgja ok planta víngarða.

22. far var góð jörð ok hrá, ok gjörðist þar skjótt ár mikit; tóku þeir hann til höfðingja, ok svá eignaðist hann öU þess háttar ríki, ok lét gjöra þar margar borgir.

23. Júpíter. son hans, átti marga syni, þá sem ættir eru frá komnar: hans son vai’ Dardanus, hans son Heríkon, hans

8.-9. K. FORMÁLI. 9.

son Trós, hans son íliis, lians son Lamedon. faðir Príami höfuð- konimgs. Príamus átti marga syni; einn af þeim var Ektor, er ágætastr hefir verit allra manna í veröldu at aíii ok vexti ok atgjörfi ok ölhim manndömligum listum riddaraligrar slektar; ok þat finst skrifat, þá er Grikkir ok aUr styrkr norðrhálfu s. ok austrhálfu börðust við Trójumenn, þá hefði þeir aklri sigr- aðir vorðit, nema Grikkir hefði heitið á guðin, ok gengu svá fréttir. at ekki mannligt eðli mátti þá sigra. nema þeir yrði sviknir af sjálfs síns mönnum, sem síðan gjörðist. Ok af þeirra fi’ægð gáfu eptirkomandi menn sér þeirra virðingarnöfn, ok eink- lo. anlega svá sem Eómverjar, er ágætastir menn hafa verit at mörgum hkitum eptir þeirra daga: ok svá segist, at þá er Eóma var algjör, at Eómverjar venduðu sínum siðum ok lög- máh, sem næst máttu þeir komast, eptir því sem Trójumenn höfðu haft, forfeðr þeirra. Ok svá mikill kraptr fylgði þessum 15. mönnum. at mörgum öldrum síðarr.atþá er Pompejus, einnhöfð- ingi Eömverja, herjaði í austrhálfunni. flýði utan Óðinn or Ásía, ok hingat í Korði’hálfima, ok þá gaf hann sér ok sínum mönnum þeirra nöfn. ok kallaði Príamum hafa heitið Óðinn, enn drottning hans Frigg, ok af því tók ríkið síðan nafn, ok kall- 20. aðist Frigía, þar sem borgin stóð. Ok hvárt er Óðinn sagði þat til metnaðar við sik, eða þat hafi svá verit með skipti tungnanna, þá hafa þó margir frœðimenn haft þat fyrir sanninda sögn. ok þat var lengi æfi eptii-, at hverr, sem mikill höfðingi var, tók sér þar dœmi eptir. 25.

9. Einn konúngr í Tróju hét Munon eða Mennon, hann átti dóttur höfuðkonungs Príamí, sú hét Tróan; þau áttu son, sá hét Trór; þann köllum vér f>ór. Hann var at uppfœzlu í Tralda með þeim hertoga, er nefndr er Lóríkus. Enn er hanu var X vetra, þá tók hann YÍb vápnum föður síns. Svá var 00. hann fagr álitum, er hann kom með öðrum mönnum, sem þá er filsbein er grafit í eik; hár hans er fegra enn gull. |>á er hann var xn vetra, hafði hann fult afl; þá lypti hann af jörðu X bjarnstökum ölhmi senn, ok þá drap hann Lóríkus her-

10. FORMÁLI. 9.— 10. K.

toga, föstra sinn, ok konu hans, Löra eða Glóra, ok eignaði sér ríkit Trakía; þat köllum vér |>rúðheim. fá fór hann víða um lönd, ok kannaði heimshálfur, ok sigraði einn saman alla berserki ok alla risa, ok einn hinn mesta dreka ok mörg dýr. 5. I norðrhálfu heims fann hann spákonu þá, er Síbil hét, er vér köllum Sif, ok fékk hennar. Engi kann segja ætt Siflar; hon var aUra kvenna fegrst, hár hennar var sem gull. feirra son var Loriði, er líkr var feðr sínum; hans son var Henredi, hans son Vingiþórr, hans son Vingener, hans son Móda, hans son

10. Magi, hans son Kesfet, hans son Bedvig, hans son Atra, er vér köUum Annan, hans son Itrmann, hans son Heremóð, hans son Skjaldunn, er vér köUum Skjöld, hans son Bjaf, er vér köUum Bjar, hans son Jat, hans son Guðólfr, hans son Fjarlaf, er vér köUum Friðleif; hann átti þann son, er nefndr er Vóðinn, þann

11. köUum vér Oðin; hann var ágætr maðr at speki ok aUri at- gervi. Kona hans hét Frigida, er vér köUum Frigg.

12. Oðinn hafði spádóm, ok svá kona hans, ok af þeim vísindum fann hann þat, at nafn hans mundi uppi vera haft í norðrhálfu heimsins ok tignat um fram alla konunga. Fyrir

13. þá sök fýstist hann at byrja ferð sína af Tyrklandi, ok hafði með sér mikinn fjölda liðs, unga menn ok gamla, karla ok konur, ok höfðu með sér marga gersimUga hluti. Enn hvar sem þeir fóru yfir lönd, þá var ágæti mikit frá þeim sagt, svá at þeir þóttu Ukari goðum enn mönnum. Ok þeir gefa eigi

14. stað ferðinni, fyrr enn þeir komu norðr í þat land, er nú er kallat Saxland; þar dvaldist Óðinn langar hríðir, og eignast víða þat land. far setr Óðinn tU landsgæzlu iii sonu sína. Er einn nefnár Veggdegg, var hann ríkr konúngr ok réð fyrir Austr-Saxalandi. Hans sonr var Vitrgils, hans synir váru þeir

;ío. Ritta, faðir Heingests, ok Sigarr, faðir Svebdegg, er vér köllum Svipdag. Annarr son Óðinns hét Beldegg, er vér köUum Baldr; hann átti þat land, er nú heitir Vestfal; hans son var Brandr, hans son Frjóðigar, er vér köllum Fróða. Hans son var Freóvit, hans son Ývigg, hans son Gevis, er vér köUum

10.— 13. K. FOKMÁLI. 11.

Gavi. Hinn þriði son Óðins er nefndr Siggi, hans son Verir. J>eir langfeðgar réðii þar fyrir, er nú er kallat Frakkland, ok er þaðan sú ætt komin, er köllut er Völsimgar. Frá öUum þessum eru störar ættir komnar ok margar.

11. fá byrjaði Óðinn ferð sína norðr, ok kom í þat land, 5. er þeir kölluðu Eeiðgotaland, ok eignaðist í því landi alt þat

er hann vildi. Hann setti þar til landa son sinn, er Skjöldr hét, hans son hét Friðleifr; þaðan er sú ætt komin, er Skjöld- ungar heita, þat eru Danakonungar, ok þat heitir nú Jótland, er þá var kallat Eeiðgotaland. 10.

12. Eptir þat fór hann norðr þar, sem nú heitir Svíþjóð; þar var sá konúngr, er Gylíi er nefndr. Enn er hann spyrr til ferða þeirra Asíamanna, er Æsir voru kallaðir, fór hann möti þeim, ok bauð, at Óðinn skyldi slíkt vald hafa í hans ríki, sem hann vildi sjálfr. Ok sá tími fylgði ferð þeirra, at hvar 15. sem þeir dvöldust í löndum, þá var þar ár ok friðr góðr; ok trúðu allir, at þeir væii þess ráðandi. fat sá ríkismenn, at þeir váru ólíkir öðrum mönnum. þeim er þeir höfðu sét, at fegrð ok at viti. f>ar þótti Oðni fagrir iandskostir, ok kaus sér þar borgarstað, er nú heita Sigtúnir. Skipar hann þar höfð- 20. íngjum, ok í þá líkíng sem verit hafði í Trója; setti xn höfuð- menn í staðinum at dœma landslög, ok svá skipaði hann réttum öllum, sem fyrr höfðu verit í Trója, ok Tyrkir váru vanir.

13. Eptir þat fór hann norðr, þar til er sjár tók við honum, sá er þeir hugðu at lægi um öll lönd, ok setti þar son 25. sinn til þcss ríkis, er nú heitir Noiegr; sá er Sæmíngr kallaðr,

ok telja þar Noregskonungar sínar ættir til hans, ok svá jarlar ok aðrir ríkismenn, svá sem segir í Háleygjatali. Enn Oðinn hafði með sér þann son sinn, er Yngvi er nefndr. er konúngr var í Svíþjóð, ok eru frá honum komnar þær ættir, er Yng- so. lingar eru kallaðir. |>eir Æsir tóku sór kvánföng þar innan- lands, enn sumir sonum sínum, ok urðu þessar ættirsváfjölmennar, at um Saxland ok allt þaðan um norðhálfur dreifðist svá, at þeirra tunga, Asíamanna, var eigintunga um öll þessi lönd.

12. FORMÁLI. 13. K.

Ok þat þykkjast menn skynja mega af því, at skrifiið eru lang- feðganöfn þeirra, at þau nöfn hafa fylgt þessi tungu, ok þeir Æsir hafa haft tunguna norðr hingat í heim, í Noreg ok 1 Svíþjóð, í Danmörk ok í Saxland. Ok í Englandi eru forn landsheiti eða staðaheiti, þau er skilja má at af annarri tungu eru gefin, enn þessi.

GYLFAGINNING.

1. Gylfi  konungr  réð  þar  löndum,    er  nú   heitir    Svíþjóð. 
   

Frá honum er þat sagt, at hann gaf einni farandi konu at 10. launum skemtunar sinnar eitt plógsland í ríki sinu, þat er iv öxn drœgi upp dag ok nótt. Enn sú kona var ein af Ása ætt ; hon er nefnd Ge^un. Hon tók iv öxn norðan or Jötunheimum, enn þat voru synir jötuns ok hennar, ok setti þá fyrir plóg; enn plógrinn gekk svá hart ok djúpt, at upp leysti landit ; ok drógu 15. öxnin þat land út á hafit, ok vestr, ok námu staðar í sundi nokkvoru. iþar setti Grefjun landit, ok gaf nafn, ok kallaði Sælund. Ok þar sem landit hafði upp gengit, varð eptirvatn; þat er nú Lögrinn kallaðr í Svíþjóð, ok liggja svá víkr í Lag- inum, sem nes í Sælundi. Svá segir Bragi skáld gamh: 20. Gefjun dró frá Gylfa

glöð djúpröðul öðla, svá at af rennirauknum rauk, Danmarkar auka; báru öxn ok átta 25. ennitungl, þar er gengu

fyrir vineyjar víðri vallrauf, Qögur höfuð.

2. K. GYLFAGINNTNG. 13.

3. Gylíi konungr var maðr vitr ok fjölkunnigr; hann undraðist þat mjök, er Ása fólk var svá kunnigt, at allir lilutir gengu at \ilja þeirra. fat hugsaði hann, hvárt þat mundi vera af eðli sjálfra þeirra, eða mundi því valda goðmögn þau, er þeir blótuðu. Hann byrjaði ferð sína til Ásgarðs, ok fór með laun, 5. ok brá á sik gamals manns líki, ok duldist svá. Enn Æsir váru því vísari, at þeir höfðu spádóm, ok sá þeir ferð hans, fyrr enn hann kom, ok gerðu í móti honum sjónhverfingar. Enn er hann kom inn í borgina, þá sá hann þar háfa höU. svá at varla mátti hann sjá yíi]- hana: þak hennar var lagt gyltum 10. skjöldum, svá sem spánþak. Svá segir í^jóðólfi- hinn livin- verski, at Valhöll var skjöldum þökt:

Á baki létu blikja,

barðir voru gijóti,

Svafnis salnæfrar 15.

seggir hyggjandi. Gylfi sá mann í hallardurunum, ok lék at handsöxum, ok hafði VII senn á lopti; sá spurði hann fyrr at nafni; hann nefndist Gangleri, ok kominn af refilstigum, ok beiddist at sœkja til náttstaðar, ok spurði, hverr höUina ætti. Hann svarar, 20. at þat var konungur þeirra; enn fylgja má ek þér at sjá hann; skaltú þá sjálfr spyrja hann nafns; ok snerist sá maðr fyrir honum inn í höllina, enn hann gekk eptir, ok þegar laukst hurðin á hæla honum. far sá hann mörg gólf ok mart fólk, sumt með leikum, sumir drukku, sumir með vápnum ok börð- 25. ust. fá litaðist hann um, ok þótti margir hlutir ótrúligir, þeir er hann sá; þá mælti hann:

Gáttir allar,

áðr gangi fram,

um skygnast skyli; 30.

því at óvíst er at vita,

hvar óvinir sitja

á fleti fyrir. Hann sá m hásæti, ok hvert upp frá öðru, ok sátu iii

14. GYLFAGJNKTNG, 2.-3. K.

menn sinn í hverju. fá spurði hann, hvert nafn höfðingja þeirra væri. Sá svarar, er hann leiddi inn, at sá, er í hinu neðsta hásæti sat, var konungr, ok heitir Hár, enn þar næst, er heitir JafnJiár, enn sá ofarst, er friði heitir. |>á spyrr Hár 5. komandann, hvat fleira er eyrindi hans, enn heimill er matr ok drykkr honum, sem öllum, þar í Háva höll. Hann segir, at fyrst viU hann spyrja, ef nokkvorr er fróðr maðr inni. Hár segir, at hann komi eigi heiU út, nema hann sé fróðari, ok stattu fram, 10- meðan þú fregn;

sitja skal sá, er segir.

3. Gangleri hóf svá mál sitt: hverr er æztr eða elztr alha goða? Hár segir: sá heitir AUföðr at voru máli, enn í Ás- garði hinum forna átti hann xii nöfn: eitt er Allföðr, annat er

4. Herran eða Herjan, m. er Nikarreða Hnikarr, w. er Nikuz eða Hnikuð]-, V. Fjölnir, vi. Óski, vii. Ómi, vm. Bifliði eða Bif- lindi, IX. Sviðarr, x. Sviðrir, xi. Viðrir, Xll. Jálg eða Jálkr. f>á spyrr Gangieri: hvar er sá guð? eða hvat má hann? eða hvat hefir hann unnit framaverka? Hár segir: lifir hann of

5. allar aldir, ok stjórnar öllu ríki sínu, ok ræðr ölhim hlutum, stórum ok smám. fá mælti Jafnhár: hann smíðaði himin ok jörð ok loptin ok alla eign þeirra. fá mælti priði: hitt er mest, er hann gjörði manninn, ok gaf honum önd þá, er lifa skal ok aldri týnast, þótt líkaminn fúni at moldu eða brenni

6. at ösku; ok skuki allir menn lifa, þeir er rétt eru siðaðir, ok vera með honum sjálfum, þar sem heitir Gimli eða Vingólf. Enn vondir menn fara til Heljar, ok þaðan í Niflhel; þat er niðr í hinn níunda heim. |>á mælti Gangleri: hvat hafðist hann áðr at, enn himinn ok jörð væri gjörr? f>á svarar Hár: þá var

7. hann með Hrímþussum.

8. Gangleri mælti: hvat var upphaf ? eða hversu hófst ? eða hvat var áðr? Hár svarar, svá sem segir í Völuspá:

Ár var alda þat er ekki var:

4. K. GYLF.IGINNTXG. 15.

var-a sandr né sæi-,

né svalar unnir;

jörð fanst eigi,

né upphiminn;

gap var Ginnunga,

enn gras ekki» |>á mælti Jafnhár: fyrr var þat mörgum öldum, enn jörð var sköput, er Mflheimr var gjörr; ok í honum miðjum liggr bruðr sá , er Hvergelmir heitir, ok þaðan af falla þær ár, er svá heita: Svöl, Gunnþrö, Form, Fimbul, ful, Slíðr ok Hríð, Sylgr ok Ylgr, Víð, Leiptr; GjöU er næst helgrindum. fá mælti friði: fyrst var þó sá heimr í suðrhálfu, er Múspell heitir; hann er Ijóss ok heitr, svát hann er logandi ok brennandi; er hann ok ófœrr þeim, er þar eru útlendir, ok eigi eigu þar óð- ul. Sá er Surtr nefndr, er þar sitr á landsenda til landvarnar : hann hefir loganda sverð, ok í enda veraldar mun hann fara ok herja, ok sigra öll goðin, ok brenna allan heim með eldi, Svá segir í Völuspá:

Surtr ferr sunnan

með sviga læfi,

skínn at sverði

sól valtíva;

grjótbjörg gnata,

enn gífr rata;

troða halir helveg,

enn himinn klofnai’. f). Gangleri mælti : hversu skipaðist, áðr onn ættirnar yrði eða aukaðist mannfólkit? f>á mælti Hár: ár þær, sem kallaðar eru Elivágar, þá er þær váru svá langt komnar frá uppsprett- unni, at eitrkvikja sií, er þar íylgði, hai’ðnaði, svá sem sindr þat, er renn or eldinum, þá varð þat íss; ok þá er sá íss gaf staðar ok rann eigi, þá héldi yfir þannig úr þat, er af stóð eitr- inu, ok fraus at hríi^QÍ, ok jók hrímit hvert yfir annat allt í Ginnunga-gap. í>á mælti Jafnhár: Ginnunga-gap, þat er vissi

24. GYLFAGINNING. 5. K.

til norðrs ættar, fyltist með þunga ok höfugleik íss og hríms, ok inn 1 frá úr ok gustr; enn hinn syðri hlutr Ginnunga-gaps léttist móti gneistum ok síum þeim, er flugu or Múspells-heimi. í>á mælti friði: svá sem kalt stóð af Niflheimi, ok allir hlutir grimmir, svá var þat, er vissi námunda Múspelli, heitt og Ijóst. Enn Ginnunga-gap var svá hlœtt, sem lopt vindlaust ; ok þá er mœttist hrímin ok blær hitans, svá at bráðnaði ok draup, ok af þeim kvikudropum kviknaði með krapti þess, er til sendi hitann, ok varð manns líkandi, ok var sá nefndr Ýmir, enn Hrímsþuss- ar kalla hann Örgelmi, ok eru þaðan komnar ættir Hrímþussa; svá sem segir í Völuspá hinni skömmu:

Eru völur allar

frá Viðólíi,

vitkar allir

frá Vilmeiði,

enn seiðberendi"

frá Svarthöfða,

allir jötnar

frá Ými komnir. Enn hér segir svá Vafþrúðnir jötunn:

Hvaðan Örgelmir kom

með jötna sonum

fyrst hinn fróði jötunn? |>á er:

Or Elivágum

stukku eitrdropar,

ok óx, uns or varð jötunn.

f> ar eru orar ættir

komnar allar saman;

því er þat æ alt til atalt. fá mælti Gangieri: hvernig óxu ættir saman þaðan? eða skap- aðist svá, að íieiri menn urðu? eða trúir þú þann guð, er nú sagðir þú frá? fá svarar Hár: fyri öngan mun játum vér hann guð ; hann var iRr ok allir hans ættmenn ; þá köllum vér Hrím-

6. — 8, K. GYLFAGINNING. 17.

þussa: ok svá er sagt, þá er hann svaf, fékk hann sveita; þá óx undir vinstri hönd honum maðr ok kona. ok annarr fótr hans gat son við öðrum; enn þaðan af komu ættir; þat eru Hrímþussar. Hinn gamli Hrímþuss, hann köllum vær Ymi.

6. fá mælti Gangieii: hvar bygði Ýmir? eða \dð hvat 5. lifði hann? Næst var þat, þá er hrímit draup, at þar varð af kýr, sú er Auðhumla hét, enn iv mjólkár runnu or spenum hennar, ok fœddi non Ými. f>á mælti Gangieri: við hvat fœddist kýrin? Hár segir: hon sleikti hrímsteina, er saltir váru,

ok hinn fyrsta dag, er hon sleikti steina, kom or steininum at 10. kveldi manns hár, annan dag manns höfuð, þriðja dag var þar aJir maðr ; sá er nefndr Buri ; hann var fagr álitum , mik- iU ok máttugr; hann gat son þann, er Böir hét. Hann fékk þeirrar konu, er Besla hét, dóttir Bölþorns jötuns, og fengu þau m sonu: hét einn Óðinn, annar Vili, lii. Ve: ok þat er 15. mín trúa, at sá Oðinn og hans brœðr munu vera stýrandi himins ok jarðar; þat æthim vér, at hann muni svá heita; svá heitir sá maðr, er vér \itum mestan ok ágæ.ztan, ok vel megu þeir hann láta svá heita.

7. fá mælti Gangleri: hvat varð þá um þeirra sætt? eða 20. hvárir váru ríkari? J>á svarar Hár; synir Börs drápu Ymi jöt- un; enn er hann féll, þá hljóp svá mikit blóð or sárum hans,

at með því drektu þeir allri ætt Hrímþussa, nema einn komst undan með sínu hyski; þann kalla jötnar Bergelmi, hann fór upp á lúðr sinn ok kona hans, ok hélzt þar, ok eru af þeimj25. komnar Hrímþussa ættir, svá sem hér segir:

Orófi vetra

áðr væri jörð sköpuð,

þá var Bergelmir borinn.

þat ek fyrst of man, 30.

er sá hinn fróði jötunn

á var Mðr of lagiðr.

8. fá svarar Gangleri: hvat höfðust þá at Börs synir, ef þú trúir, at þeir sé guð? Hár segir : eigi er þar htið af at

Snorra-edda. 2

18. GVLFAGJNNING. 8. K.

segja: þeir tókii Ymi, ok íiuttu í mitt Gimiunga-gap, ok gjörðu af homim jörðina: af blóði hans sæinn og vötnin. jörðin var gjör af holdinu, enn björgin af beinunum; grjót ok urðir gjörðu þeir af tönnum ok jöxlum. ok af þeim beinum, er brotin váru. .-,. pú mælti Jafnhár: af því blóði. ei- or sárum rann og laust fór. þar af gjörðu þeir sjá þann. er þeir gjörðu ok festu sam- an jörðina, ok lögðu þann sjá í liring utan um hana. ok mun þat Hestum manni ófœra þykja, at komast þar yfii’- fá mælti þriði: tóku þeir ok haus hans ok gerðu þar af himin, ok settu

10. hann upp yfir jörðiiia með iv skautum, ok undir hvert horn settu þeir dverg: þeir heita svá : Austri. Vestri . Norðri, Suðri. I>á töku þeir síur ok gneista. þá er lausir fóru, ok kastað hafði or Múspells heimi, ok settu á miðjan Ginnunga - himin bæ.ði ofan ok neðan. til at lýsa himin okjörð. J>eir gáfu stað-

11. ar ölhim eldingum, sumum á himnum. sumar fóru lausar und- ir himni, ok settu þó þeim stað ok sköpuðu göngu þeim. Svá er sagt í fornum vísindum^, at þaðan af váru dœgr greind ok áratai, svá sem segir í Vöhispá: Söl þat né vissi,

12. hvar hon sali átti:

máni þat né vissi, livat hann megins átti: stjörnur þat né ^issu, hvar ])ær staði áttu.

25. Svá var, áðr enn þetta væri of jörð. f>á mælti Gangieri: þetta eru mikil tíðindi, er nú heyri ek; furðu mikil smíð er þat ok hagiig^ gjört. Hvernig var jörðin háttuð? pá svarar Hár: hon er kringlótt utan. ok þar utan um liggr hinn djúpi sjár, ok með þeirri sjávarströndu gáfu þeir lönd til bygðai-

26. jötna ættum; enn fyrir innan á jörðunni gjörðu þeir borg um- hverfis heim fyrir ófriði jötna, enn til þeirrar borgar liöfðu þeir biár Ýmis jötuns, ok kölkiðu þá borg Miðgarð. feir tóku ok heila hans, ok köstuðu í lopt, ok gjörðu af skyin, svá sem hér segir:

27. K. GVLFAGIXMNG. 19.

Or Ymis holdi

var jörð of sköput,

enn or sveita sjár;

björg or beinum.

baðmr or hári. 5

enn or hausi himinn.

Enn or hans brám

gerðu blíð regin

Miðgarð manna sonum :

enn or hans heila 10,

váru þau hin harðmóðgu

skv öll of sköput. 9. pÁ mælti Gangieri: mikit þótti mér þeir hafa þi’i snú- it til leiðai’, er jörð ok himinn var gjört, ok sól ok himintungi váru sett, ok skipt dœgrum: enn hvaðan komu menninir, |ieir ií>- er heim byggja? fá svarar Hár: þá (^r þeir Börs synir gengu með sævarströndu , fundu þeir tj’é tvC) . ok tóku up]i tréin. sköpuðu af menn; gaf hinn fyi’sti (tnd ok ]íf, annarr vit ok hrœring, iii. ásjónu. málit ok heyrn ok sji’ín: gáfu þeim khæði ok nöfn: hét karlmaðrinn Askr, enn konan Kmbla. ok ólust ‘-!o. þaðan af mannkindir, þeim er bygöin var geíin undir jíiðgarði. {>ar næst gerðu þeir sér borg í miðjum heimi , ej- kallat er As- garðr; þat köllum vér Trója. far bygðu guðin ok ættir þeirra, og gjörðust þaðan af mörg tíðindi ok greini]’ ba^ði á jörð ok í iopti. far er einn staðr. er Hliðskjálf heitir. ok þá er Óðinn ‘^■" settist þar í hásæti, þá sá hann of alia heima ok hvers manns athæfi, ok vissi alla liluti, þá er haun sá. Kona hans hét Frigg Fjörgvinsdöttir. ok af þeirra ætt er sú kynsióð komin, er vér köllum Ása a^ttir, er bygt hafa Ásgarð hinn forna, ok þau ríki, er þar liggja til, ok er þat alt goðkunnig ætt. 30. Ok fyrir því má hann heita Allföðr, at hann er faðir allra goð- anna ok manna ok alls þess, er af honum ok hans krapti var fuUgjört. Jörðin var dóttir hans ok kona hans: af henni

2*

20. ( X Y LFAGINNING. 1 0 .— 1 2 . K .

gjörði hann hinn fyrsta soninn, enn þat er Ása-fíórr; honum fylgði afi ok sterkleikr; þar af sigrar hann öll kvikvendi.

10. Nörfi eða Naríi hét jötunn, er bygði í Jötunheimum ; hann átti dóttur, er Nótt hét ; hon var svört ok dökk, sem hon

11. átti ætt til. Hon var gift þeim manni, er Naglfari hét, þeirra son hét Uðr. fví næst var hon gift þeim, er Annar hét; Jörð hét þeirra dóttir. Síðarst átti hana Dellingr, vai- hann Asa ætt- ar; var þeirra son Dagr, var hann Ijóss ok fagr eptir faðerni sínu. f»á tók Allföðr Nótt ok Dag, son hennar, ok gaf þeim

12. n hesta ok ii kerrur, ok setti þau upp á himin, at þau skulu ríða á hverjum ii dœgrum umhverfis jörðina. Ríðr Nótt fyrri þeim hesti, er kallaðr er Hrímfaxi, ok at morni hverjum döggv- ir hann jörðina af méldropum sínum. Sá hestr, er Dagr á, heitir Skinfaxi, ok lýsir alt lopt ok jörðina af faxi hans.

13. 11. fá mælti Gangleri: hversu stýrir hann gang sólar ok

tungls? Hár segir: sá maðr er nefndr Mundilfari, er átti n börn; þau váru svá fögr ok fríð, at hann kallaði annat Mána, enn dóttur sína Sól, ok gifti hana þeim manni, er Glenr hét. Enn goðin reiddust þessu ofdrambi, ok tóku þau syskin ok

2(». settu upp á himin, létu Sól keyra þá hesta, er drógu kerru sólarinnar, þeirrar er guðin höfðu skapat, til at lýsa heimana, af þeirri síu, er flaug or Múspellsheimi. feir hestar heita svá: Árvakr ok Alsviðr, enn undir bógum hestanna settu guð- in tvá vindbelgi at kœla þá, enn í sumum frœðum er þat kall-

25. at ísarnkol. Máni stýrir göngu tungls ok ræðr nýjum ok niðum; hann tók n börn af jörðunni, er svá heita: Bil ok Hjúki, er þau gengu frá brunni þeim, er Byrgir heitir, ok báru á öxlum sér sá, er heitir Sœgr, enn stöngin Simul. Viðfinnr er nefndr faðir þeirra; þessi börn fylgja Mána, svá sem sjá

.ii,. má af jörðu.

12. fá mælti Gangleri: skjótt ferr sólin, ok nær svá sem hún sé hrædd, ok eigi mundi hon þá meirr hvata göngunni, at hon hræddist bana sinn. fá svarar Hár: eigi er þat und- arligt, at hon fari ákafliga; nær gengr sá, er hana sœkir, ok

13. K. GYLfAGINNING. 21.

öngan útveg á hon, nema renna unclan. fá mælti Gangleri: hverr er sá, er henni gjörir þann ómaka? Hár segir: þat eru n úlfar, ok heitir sá, er eptir henni ferr, Sköll; hann hræðist hon, ok hann mun taka hana; enn sá heitir Hati Hroðvitnis- son, er fyrir henni hleypr, ok vill hann taka tunglit. ok svá 5. mun verða. ^á mælti Gangieri: hver er ætt úlfanna? Hár segir: gýgr ein býr fyrir austan Miðgarð í þeim skógi, er Járn- viðr heitir; í þeim skógi byggja þær tröUkonur, er Járnviðjur heita. Hin gamla gýgr fœðir at sonum marga jötna, ok alla í vargs líkjum, ok þaðan af eru komnir þessir úlfar. Ok svá 10. er sagt, at af ættinni verðr einn máttkastr, er kallaðr er Mána- garmr; hann fyllist með Qörvi aUi*a þeirra manna, er deyja, ok hann gieypir tungl, ok stökkvir blóði himin ok lopt öll: þaðan tvnir sól skini sínu, ok \indar eru þá ókyrrir ok gnýja héðan ok handan. Svá segir 1 Völuspá: 15.

Austr býr en aldna

í Járnviði,

ok fœðir þar

Fenris kindir:

verðr or þeim öllum 20»

einna nokkorr

tungis tjúgari

í tröUs hami. Fyllist flörvi

feigra manna. «5.

rýðr ragna sjöt

rauðum dreyra:

svört verða sólskin

of sumur eptir,

veðr öU válund. so

Vituð ér enn, eða hvat? 13. fá mælti Gangleri: hver er leið til himins af jörðu? fá svarar Hár, ok hló við : eigi er nú fróðliga spurt ; er þér eigi sagt þat, at guðin gjörðu brú til himins af jörðu, ok heitir Bif-

22. GYLFAGINNING 14. K.

röst? Hana muntu sét hafa; kann vera, at þat kallir þú regn- boga. Hon er með ni iitum ok mjök sterk, ok gjör með list ok kunnáttu meiri enn aðrar smíðir. Ok svá sem hon er sterk, þá mun hon brotna, þá er Múspells megir fara ok ríða hana,

5. ok svima hestar þeiria yfir stórar ár; svá koma þeir fram. |>á mælti Gangieri : eigi þótti mér goðin gjöra af trúnaði brúna, er hon skal brotna mega, er þau megu gjöra, sem þau vilja. pi mælti Hár: eigi eru goðin hallmælis verð fyrir þessa smíð; góð brú er Bifröst, enn engi hlutr er sá í þessum heimi, er

6. sér megi treystast, þá er Múspells synir herja.

7. Þá mælti Gangieri: hvat hafðist Aliföðr þá at, er gjörr var isgarðr? Hár mæiti: í upphafi setti hann stjórnar- menn, ok beiddi þá at dœma með sér öriög manna, ok ráða um skipun borgarinnar; þat var, þar sem heitir Iðavölir í

8. miðri borginni. Var þat hit fyrsta þeirra verk, at gjöra hof, þat er sæti þeirra standa í, xii önniir enn hásætið, þat er Áil- föðr á; þat hús er bezt gjört á jörðu ok mest; ait er þat ut- an ok innan svá sem guii eitt; í þeim stað kaiia menn Giað- heim. Annan sai gjörðu þeir; þat var hörgr, er gyðjurnai- áttu,

9. ok var hann alifagr; þat hús kalia menn Vingóif. f>ar næst gjörðu þeir þat, at þeir iögðu aíia, ok þar tii gjörðu þeir ham- ar ok töng ok steðja ok þaðan af öii tói önnur, ok því næst smíðuðu þeir málm ok stein ok tré, ok svá gnógliga þann máim, er guil heitir, at öil búsgögn höfðu þeir af guiii, ok er

‘2 5. sú öid kölliit guilaidr, áðr enn spiitist af tilkvámu kvennanna; þær komu or Jötunheimum. par næst settust guðin upp í sæti sín, ok réttu d(5ma sína, ok mintust, livaðan dvergar höfðu kviknat í moldunni ok niðri í jörðunni, svá sem maðk- ar í hoidi. Dvergarnir höfðu skipazt fyrst, ok tekit kviknan í

:jo. holdi Ýmis, ok váru þá maðkar. Enn af atkvæði guðanna urðu þpir vitandi mannvits, ok höfðu manns líki, enn búa þó í jörðu • )k í steiiiuni. ]\loðsognir var dverg]-, ok annair Durinn; svá segir í VöÍLispá:

14. Iv. GYLFAGlNNIiSG. 23.

pá gengu regin öll

á rökstóla,

ginnheilug goð,

ok of þat gœttust,

at skyldi dverga 5.

drótt of skepja

or brimi blóðgu

ok or Bíáins leggjum. f>ar mannlíkun

mörg of gerðust, 10.

dvergar í jörðu,

sem Durinn sagði. Ok þessi segir hon nöfh þeirra dverganna:

Nýi, Mði,

Norðri, Suðri, 15.

Austri, Vestri,

Alþjófr, Dvalinn,

Nár, Náinn,

Nípingr, Dáinn,

Bifurr, Bafurr, íio.

Bömbörr, Nori,

Ori, Ónarr,

Óinn, Mjöðvitnir,

Vigr ok Gandálfr,

Vindálfr, pórinn. 25.

Fili, Kili,

Fundinn, Vali,

{>rór, fróinn,

f>ekkr, Litr, Vitr,

Nýr, Nýráðr, ‘^o

Rekkr, Ráðsviðr. Enn þessir eru ok dvergar ok búa í steinum, enn hinir fyrri í moldu:

24. GYLFAGINXING. i4. — i5. K.

Draiipnir, Dólgþvari Hörr, Hugstari, Hleðjólfr, Grlóinn, Dori, Ori, 5. Dufr, Andvari,

Hepti, Fili, m

Hárr, Síarr. Enn þessir komu frá Svarins haugi til Aurvanga á JóruvöUu, ok er þaðan kominn Lovarr. f>essi eru nöfn þeirra: 10. Skiríir, Virfir,

Skaíiðr, Ái, Alfr, Ingi, Eikinskjaldi, Falr, Frosti, 15. Fiðr, Ginnarr.

15. pá mælti Gangleri: hvar er höfuðstaðrinn eða helgi- staðrinn goðanna? Hár svarar: þat er at aski Yggdrasils, þar skulu guðin eiga dóma sína hvern dag. pá mælti Gangleri: hvat er at segja frá þeim stað? |>á segir Jafnhá]-: askrinn er
16. allra trjá mestr ok beztr; limar hans dreifast yfir heim allan, ok standa yíir himni; þrjár rœtr trésins halda því upp, ok standa afar breitt. Ein er með Asum, enn önnur með Hrím- þussum, þar sem íbrðum var Ginnunga-gap ; hin þriðja stendr yfir Niflheimi, ok undir þeirri rót er Hvergelmir, enn Níðhöggr
17. gnagar neðan rötina. Enn undir þeirri rót, er til Hrímþussa horfir, þar er Mímisbrunnr, er spekt ok mannvit er í fólgit, ok heitir sá Mímir, er á brunninn; hann er fulh’ af vísindum, fyrir því at hann drekkr or brunninum af horninu Gjallarhorni. I>ar kom Allföðr ok beiddist eins drykkjar af brunninum, enn
18. hann fékk eigi fyrr enn hann lagði auga sitt at veði. Svá segir í Völuspá:

Alt veit ek, Óðinn, hvar þú auga falt. Or þeim inum mœra

15. K. gylfagin:nL\g. 25.

Mímis-brunni

drekkr mjöð Mímir

morgun hverjan

af veði Valföðrs.

Vituð þér enn, eða hvat? 5.

í>riðja rót asksins stendr á himni, ok undir þeirri rót er brunnr sá, er mjök er heilagr, er lieitir Urðarbrunnr ; þar eigu guðin dómstað sinn; hvern dag ríða Æsir þangat upp um Bifröst; hon heitir ok Ásbrú. Hestar Ásanna heita svá: Sleipnir er baztr, hann á Óðinn, hann heíir átta fœtr; annarr 10. er Glaðr, iii. Gyllir, IV. Gler, y. Skeiðbrímir, vi. Silfrtoppr, VII. Sinir , vm. Gils, ix. Falhófnir, x. Gulltoppr, Léttfeti xi. Baldrs hestr var brendr með honum , enn púrr gengr til dúms- ins, ok veðr ár þær, er svá heita:

Körmt ok Örmt 15.

ok Kerlaugar 11,

þær skal |>órr vaða

dag hvern,

er hann dœma skal

at aski Yggdrasili; : 20.

því at Ásbrú

brenn öl] loga.

Iieilög vötn hlóa. pá mæiti Gangleri: bienn eldr yfír Biíröst? Hár segir: þat er þú sér rautt í boganum, er eldr brennandi : upp á himin mundu 95. ganga Hrímþussar ok bergrisar, ef öllum væri fœrt á Bifröst, þeim er fara vilja. Margir staðir eru á himni fagrir, ok er þar alt guðlig vöin fyrir: þar stendr salr einn fagr undir askinum við brunninn, ok or þeim sal koma iii meyjar, þær er svá heita : Urðr, Verðandi, Skuld. fessar meyjar skapa ao. mönnum aldr; þær kölhim vér nornir. Enn eru fleiri nornir þær er koma til hvers manns, er borinn er, at skapa aldr, ok eru þessar goðkunnigar, enn aðrar álfaættar , enn hinar iii. dvergaættar. Svá sem hér segir:

26. GYLFAGINISlxXG. JG. K.

Sundrbornar mjök hygg ek at nornir sé, eigu-t þær ætt saman; siimar erii áskunnar, ð, sumar eru álfkunnar,

sumar dœtr Dvalins. pá mælti Gangleri: ef nornir ráða örlögum manna, þá skipta þær geysi ójafnt, er sumir hafa gott h’f ok rikuUgt, enn sumir hafa h’tið lén eðr lof, sumir langt hf, sumir skamt. Hár svar- 10. ar: góðar nornir ok vel ættaðar skapa góðan aldr; enn þeir menn, er fyrir ósköpum verða, þá valda því ilJar nornir.

16. í^á  mælti  Gangleri:  hvat  er  fieira  at  segja  stórmerkja 
    

frá askinum? Fíár segir: mart er þar af at segja. Örn einn sitr í limum asksins, ok er hann margs vitandi; enn í miUi !5. augna honum sitr haukr sá, er heitir Veðrfölnir. íkorni sá, er heitir Ratatöskr, renn upp ok niðr eptir askinum, ok berr öfundarorð miRi arnarins ok Niðhöggs. Enn iv hirtir renna í Umum asksins ok bíta barr. þeir heita svá: Dáinn, DvaUnn, Duneyrr, Duraþrór. Énn svá margir ormar eru í Hvergelmi -‘o. raeð Níðhögg, at engi tunga má telja. Svá segir hér: Askr Yggdrasils drýgir erfiði meira, cnn menn viti; hjörtr bítr ofan, 25. enn á hUðu fúnar,

skerðir Níðhöggr neðan.

Svá er enn sagt:

Ormar fleiri Uggja und aski Yggdrasils, enn þat of hyggi hverr ósvlöra apa; Góinn ok Móinn, þeir’ro Gravitnis synir, Grábakr ok GrafvöUuðr, Ofnir ok Svafnir

17. K. gylfaítLnnlng. 27.

hygg ek at æ myni

meiðs kvistii má Emi er þat sagt, at nomir þær, er byggja Urðarbrunn, taka hvern dag vatn í brunninum, ok með aurinn, þann er liggr um brunninn, ok ausa upp yfir askinn, til þess at eigi skyli lim- :>. ar hans tréna eða íiina. Enn þat vatn er svá heilagt, at allir hiutir, þeir sem þar koma í brunninn, veröa svá hvítir sem hinna sú, er skjali heitir, er innan liggr við eggskurn. Svá sem hér segir:

Ask veit ek ausinn, lo.

heitir Ygg’diasils

hár baðmr heilagr,

hvíta-auri ;

paðan koma döggvar,

er í dali falla: 15.

stendr hann -æ yfir grœnn

Urðarbrunni. 8ú dögg, (^r þaðan af feUr á jörðina, þat kalla menn hunangs- fall, ok þar af fœðast býflugur. Fuglar 11 fo^ðast í Urðarbrunni ; þeir h<>ita Svanir, ok af þeim fuglum iiefir komit þat fugla- ‘20. kyn, er svá heitir.

17. pá mæJti Gangleri: mikil tíðindi kann þú at segja af himnum: hvaí er þar fieira höfuðstaða. enn at Urðarbrunni? Hár svarar: margir staðir ei’u þar göfugligir; sá er einn staðr, þar er kallat er Áifheimr; þar byggvir fólk þat, er Ljósálfar 25. heita; enn Dökkálfar búa niðri í jörðu, ok eru þeir ólíkir þeim sýnum, enn miidu óiíkari reyndum. Ljósálfar eru fegri enn sól sýnum, enn D()lckáifar eru svartari enn bik. I>ar er einn sá staðr, er Breiðabiik er kaiiat, ok engi er þar fegri staðr. far er ok sá, er Giitnir heitir, ok eru veggir hans ok steðr ok ao. stóipar af rauðu gulii, enn þak hans af siifri. J>ar er enn sá staðr, er Himinbjörg heita; sá stendr á himins-enda við brú- arsporð, þar er Bifröst kemr til himins. f»ar er enn mildll staðr, er Valaslíjáif heitir ; þann stað á Óðinn; þann gerðu guð-

18. gylfaglsí:Iís’g. 18. K.

in ok þöktii skím silfri; ok þar er Hliðskjálíin í þessum sal, þat hásæti er svá heitir, ok þá er Allföðr sitr í því sæti, þá sér hann of allan heim. Á sunnanverðiim himins-enda er sá salr, er allra er fegrstr ok bjartari enn sólin, er Gimli heitir; 5. hann skal stancla, þá er bæði himinn ok jörð hefir farizt, ok byggja þann stað góðir menn ok réttlátir of allar aldir. Svá segir í Völuspá:

Sal veit ek standa sólu fegra, 10. guUi betra,

á Gimli;

þar skulu dyggvar dróttir byggja ok of aldrdaga 15. yndis njóta.

J>á mæJti Gangleri: hvat gætir þess staðar, þá er Surtalogi brennir himin ok jörð? Hár segir: svá er sagt, at annarr him- inn sé suðr ok upp frá þessum himni , ok heitir sá himinn Andlangr, enn hinn m. himinn sé enn upp frá þeim, ok heitir •2 0. sá Víðbláinn, ok á þeim himni hyggjum vér þenna stað vera, enn Ljósálfar einir hyggjum vér at nú byggvi þá staði.

18. Þá mælti Gangleri: hvaðan kemr vindr? Hann er sterkr, svá at hann hrœrir stór höf , ok hann œsir eld; enn svá sterkr sem hann er, þá má eigi sjá hann; því er hann undar-
19. liga skapaðr. J>á svararHár: þat kann ek vel segja þér; á norðanverðum himins-enda sitr jötunn, sá er Hræsvelgr heit- ir; hann hefir arnar-ham; enn er hann beinir flug, þá standa vindar undan vængjum honum. Hér segir svá: Hræsvelgr heitir,
20. er sitr á himins-enda,

jötunn í arnar ham: af hans vængjum kveða vind koma alla menn yfir.

19.— 20. K. GYLFAGLNNING. 29.

19. pá mælti Gangleri: hví skilr svá mikit, at sumar skal vera heitt, enn vetr kaldr: Hár svarar: eigí mimdi svá fróðr maðr spyrja, því at þetta \itu allir at segja: enn ef þú ert einn orðinn svá fávís, at eigi hefir þetta heyrt þá vil ek

þó þat vel virða, at heldr spyrir þú eitt sinn ófröðliga enn þú 5. gangir lengr duliðr þess, er skylt er at vita. Svasuðr heitir, sá er faðii- Sumars er, ok er hann sællífr, svá at af hans heiti er þat kallat svasligt, er blítt er. Enn faðir Vetrar er vmist kallaðr Vindlóni eðr Vindsvalr, hann er Vasaðar son, ok váru þeir áttungar grimmir ok svalbijóstaðir. ok hefir Vetr þeirra lo. skaplyndi.

20. fá mælti Grangleri: hverir eru Æsir, þeir er mönnum er skylt at trúa? Hár svarar: tólf eru Æsir goðkunnigir. f>á mælti Jáfnhár: eigi eru Ásynjurnar óhelgari. ok eigi megu þær minna. fá mælti |>riði: Óðinn er œztur ok elztr Ásanna: 15. hann ræðr öUum hhitum, ok svá sem önnur guðin eru máttug,

þá þjóna honum öll, svá sem börn föður. Enn Frigg er kona hans, ok veit hon örlög manna, þótt hon segi eigi spár. Svá sem hér er sagt, at Óðinn mælti sjálfr við þann Ás. er Loki heitir : 20.

Œrr ertu Loki,

ok örviti;

hví né legskaþú, Loki?

Örlög Frigg

hy gg ek at öll viti, 25.

þótt hon sjálfgi segi. Óðinn heitir Allföðr, því at hann er faðir aUra goða ; hann heit- ir ok Valföðr, því at hans óskasynir eru aUir, þeir er í val faUa; þeim skipar hann ValhöU ok Vingólf, ok heita þeir þá Einherjar. Hann heitir ok Hangaguð ok Haptaguð, Farmaguð, 30. ok enn hefir hann nefnzt á fleiri vega, þá er hann var kominn til Geirröðar konungs:

Hétumsk Grímr

ok Ganglari.

30. GYLFAGINNLXfí. 20. K.

Herjan, Hjálmberi,

pekkr, priði.

Þiiðr, Uðr.

Helblindi, Hár, 5 Saðr. Svipall,

Sanngetall,

Herteitr, Hnikarr,

Bileygr, Báleygr,

Bölverkr, Fjölnir, 10. Grímnir, Glapsviðr, Fjölsviðr,

Síðhöttr, Síðskeggr,

Sigföðr, Hnikuðr,

Allföðr, Atriðr. Farmatvr,

Óski, Ómi, tð. Jafnhár, Biflindi,

Göndlir, Harbarðr,

Sviðurr, Sviðrir,

Jálkr, Kjaiarr, Viðurr,

prór. Yggr, fundr, ao. Yakr, SkiMngr,

Vafuðr, Hroptatýr.

Gautr, Veratýr. fá mælti Gangieri: geysi mörg heiti hafi þér gefit honum, ok þat veit trúa mín, at þetta mun vera mikill fróðleikr, sá er 2.5. hér kann skyn ok dœmi, hverir atburðir hafa orðit sér til hvers þessa nafns. |>á svarar Hár: mikil skynsemi er at rifja vandlega þat: enn þö er þér þat skjótast at segja, at flest heiti hafa verit gefin af þeim atburði, at svá margar sem eru grein- ir tungnanna í veröidunni, þá þykkjast allar þjóðir þurfa at 30. breyta nafni hans til sinnar tungu til ákalls ok bœna fyrir sjálfum sér; enn |sumir atburðir til þessa heita hafa gerzt í ferðum hans : er þat fœrt í frásagnir, ok muntu eigi mega fróði- maðr heita, ef þú skalt eigi kunna segja frá þeim stórtíð- indum.

21.— 22. K. (tYT.IAUINMMt. 31.

21. pÁ mælti Gangieri: liver eru nöfii annaia Asanna? eðr livat hafast þeir at? eðr livat hafa þeir gevt til frama? Hár svarar: fórr er þeirra framast. sá er kallaðr Asa-J>örr eðr Öku-pórr. hann er sterkastr allra giiða ok manna. HanD á þar ríki, er f>rúðvangar heita, enn höll hans heitii’ Bilskirnir: 5. í þeim sal erii v himdrut gólfa ok iQórir tigir. þat er hús mest. svá at menn hafa gert. Svá segir í Grímnismáhmi :

Fimm himdrut gólfa

ok um fjörum tögum.

svá hygg ek Bilskirni með buoum : 10.

ranna þeirra.

<n- ek rept vita,

míns veit ek mest magar. pón á hafra n. er svá heita: Tanngnjöstr ok Tanngrísnii-. ok reið, þá er hann ekkr. enn hafrarnir draga reiðina : því cr hann 15. kallaðr Öku-fórr. Hann á ok m kostgripi : einn þeirra er ham- arinu Mjölnir. er Hrímþussar ok bergrisar kenna. þá er hann kemr, ok er þat eigi undarligt: hann hefir lamit margan haus á feðrum eðr frændum þeirra. Annan grip á hann beztan, megingjarðar . ok er hann spennir þeim um sik, þá vex hon- 20. um ásmegin hálfu. Hinn m. hhit á hann. þann er mikill gripr er í, þat eru járngiöfar; þeirra má hann eigi missa við ham- arsskaptit. Enn engi er svá fróðr, at telja kunni öll stórvirki haus: enn segja kann ek þér svá mörg tíðindi frá honum. at dveljast munu stimdirnar. áðr enn sagt er allt, þat er ek veit. 25.

22. f>á mælti Gangieri: spyrja vil ek tíðinda af fieiri Ás- unum. Hár segir: Annarr son Óðins er Baldr, ok er frá hon- um gott at segja : hann er beztr, ok hann lofa allir. Hann ei- svá fagr áhtum ok l)jartr. svá at lysir af honum. ok eitt gras

er svá hvítt. at jafnat er til Baldrs-brár. þat ei- allra grasa 30. hvítast; ok þar eptir mátþú marka hans fegurð. bæði hár ok líki; haim er vitrastr Asanna ok fegrst talaðr ok líknsamastr. Enn sú náttúra fylgir honum. at engi má haldast dómr hans.

18. GYLFAGINNING, 23. K.

Hann býr, þar sem heitir Breiðablik, þat er á himni: í þeirn stað má ekki vera óhreint, svá sem hér segir:

Breiðablik heita,

þar er Baldr hefir

sér of gerva sah;

í því landi ^

er ek liggja veit

fæsta feiknstafi. 23. Hiim þriði Ass er sá, er kallaðr er Njörðr: hann býr á himni, þar sem heitir Nóatún. Hann ræðr fyrir göngii vinds, ok stilKr sjá ok ekl; á hann skal heita til sæfara ok til veiða. Hann er svá auðigr ok fésæll, at hann má gefa þeim aiið landa eðr lausafjár, er á hann heita til þess. Hann var uppfœddr í Vanaheimum, enn Vanir giskiðu hann goðunum, ok tóku í mót at Ásagishngu þann er Hœnir heitir; hann varð at sætt með goðuniim ok Vönum. Njörðr á þá koiiu, er Skaði heitir. dóttir fjassa jötuns. Skaði vill hafa bústað þann, er átt hafði faðir hennar, þat er á fjölliim nokkvorum, þar sem heitir frumheimr; enn Njörðr vill vera uær sa^; þau sættust á þat, at þau skyldu vera ix nœtr í f>riimheimi, enn þá aðrar IX at Nóatúnum. Enn er Njörðr kom aptr til Nóatúna af fjalhnu, þá kvað hann þetta;

Leið erumk fjöU,

vark-a ek lengi,

nœtr einar ix;

úlfa-þytr

mér þótti iUr vera

hjá söngvi svana. f>á kvað Skaði þetta:

Sofa ek né máttak

sæfar beðjum <á

fugls jarmi fyrir;

sá mik vekr.

24— :<!5. K. GYLFAGINNIXCt. 33.

er af víði kemr,

morgun hverjau már. fá fór Skaði iipp á Qallit, ok bygði í frymheimi, ok ferr hon mjök á skíðum ok með boga, ok skýtr dýr: hon heitir önd- urguð eðr öndurdís. Svá er sagt: 5.

frymheimr heitir,

er f>jassi bjó, ♦ sá hinn ámátki jötunn;

enn nú Skaði byggvir,

skír brúðr guða, 10.

fornar tóptir föður.

24. Njörðrí Nóatúnum gat síðan libörn: hét sonr Freyr, emi dóttir Frejja; þau váru fögr álitum ok máttug. Freyr er hinn ágætasti af Ásum; hann ræðr fyrir regni ok skini sólar,

ok þar með ávexti jarðar, ok á hann er gott at heita til árs 15. ok friðar; hann ræðr ok fésælu manna. Enn Freyja er ágæt- ust af Ásynjum; hon á þann bœ á himni, er Fólkvangar heita; ok hvar sem hon ríðr til vígs. þá á hon hálfan val, enn hálfan Óðinn, svá sem hér segir:

Fólkvangr heitir, 2^^

enn þar Freyja ræðr

sessa kostum í sal:

hálfan val hon kýss

á hverjan dag,

enn hálfan Óðinn á. .^^^

Sah’ hennar Sessrýmnir, hann er mikill ok fagr. Enn er hon ferr, þá ekr hon köttum n, ok sitr í reið. Hon er nákvæmust mönnum til áheita, ok af hennar nafni er þat tignar-nafn, er rík- iskonur eru kallaðar frúr. Henni líkaði vel mansöngr. Á hana er gott at heita til ásta. 30.

25. fá mælti Gangleri: miklir þykkja mér þessir fyrir sér Æsirnir; ok eigi er undarUgt, at mikill kraptr fylgi yðr, er þér skulut kunna skyn goðanna, ok vita, hvert biðja skal hverrar bœnarinnar. Eða eru fleiri enn goðin? Hár svarar:

Snorra-edda. 3

34. GYLFAGINNING. 26.-27. K.

Sá er enn Áss, er Týr heitir. Hann er djarfastr ok bezt hug- aðr, ok hann ræðr mjök sigri í orostum; á hann er gott at heita hreystimönnum. f>at er orðtak, at sá er týhraustr, er nm fram er aðra menn, ok ekki sést fyrir. Hann var ok vitr, 5. svá at þat er mælt, at sá er týspakr, er vitrastr er. J>at er eitt mark um djarfieik hans; þá er Æsir lokkuðu Fenrisúlf, ti] þess at leggja fjötrinn á hann, Gleipni, þá trúði hann þeim eigi, at þeir mundu leysa hann, fyrr enn þeir^lögðu honum at veði hönd Týs í munn hans. Enn þá er Æsir vildu eigi

10. leysa hann, þá beit hann höndina af, þar er nú heitir úlfliðr, ok er hann einhendr, ok ekki kallaðr sættir manna.

26 Bragi lieitir einn, hann er ágætr at speki, ok mest at málsnild ok orðfimi; hann kann raest af skáldskap, ok af hon- um er bragr kallaðr skáldskapr, ok af hans nafni er sá ka]]-

15. aðr bragr karla eða ]a’enna, er orðsnild hefir framarr enn aðrir, kona eða karlmaðr. Kona hans (^r Iðunn; hon varðveitir í eski sínu epli þau, er goðin slmlu á bíta, þá er þau eldast, ok verða þá allir ungir, ok svá mun verða alt til ragnarökrs. pi mælti Gangleri: allmikit þylíki mér goðin eiga undir gæzlu

16. eða trúnaði Iðunnar. J>á mælti Hár, ok hló við : nær lagði þat ófœru einu sinni; Imnna mun ek þar af at segja, enn þú skalt nú fyrst heyra nöfn Asanna fleiri.

17. HeimdaUr heitir einn, hann er kallaðr hvíti Ass, hann er mikill ok heilagr; hann báru at syni meyjar níu, ok allar

18. systr; hann heitir ok Hallinskíði ok Gullintanni; tennr hans váru af gulli; hestr hans heitr Gulltoppr. Hann býr þar er heitir Himinbjörg við Bifröst; hann er vörðr goða, ok sitr þar YÍb himinsenda, at gæta brúarinnar fyrir Bergrisum ; þarf hann minna svefn, enn fugl; hann sér jafnt nótt sem dag hundrað

19. rasta frá sér; hann heyrir ok þat, er gras vex á jörðu eða uil á sauðum, ok allt þat er hærra lætr; hann hefir lúðr þann, er Gjallarhorn heitir, ok heyrir blástr hans 1 alla heima. Heim- Mhr sverð er ka]]at höfuð. Hér er svá sagt :

28.-33. K. GYLFAGINNING. 35.

Himinbjörg heita, enn þar Heimdall kveða valda véum; þar vörðr goða drekkr

í værii ranni 5.

glaðr hinn góða mjöð. Ok enn segir hann sjálfr í Heimdallar-galdri : Mu em ek mœðra mögr. níu em ek s^^stra sonr.

28. Höðr heitir einn Ássinn, hann er blindr; œrit er hann lo. styrkr, enn vilja mundu goðin, at þenna As þyrfti eigi at nefna, því at hans handaverk munu lengi vera höfð at minnum með goðum ok mönnum.

29. Viðarr heitir einn, hinn þögli Áss; hann hefir skó þjokkvan. Hann er sterkr, næst því sem f^órr er: af honum i^- hafa goðin mikit traust í allar þrautir.

30. Ali eða Vali heitir einn, soniÓðins ok Kindar; hann er djarfr í orrustum ok mjök happskeytr.

31. Ullr heitir einn, sonr Sifjar, stjúpsonr fórs; hann er bogmaðr svá góðr, ok skíðfœrr, svá at engi má við hann kepp- 20. ast. Hann er ok fagr áhtum, ok hefir hermanns atgervi; á hann er ok gott at heita í einvígi.

32. Forseti heitir sonr Baldrs ok Nönnu Nepsdóttur. Hann á þann sal á himni, er GUtnir heitir; enn allir, er til hans koma með sakarvandræði , þá fara aUir sáttir á braut; sá er 25. dómstaðr beztr með guðum ok mönnum. Svá segir hér :

Glitnir heitir sah’,

hann er gulli studdr

ok silfri þaktr it sama;

enn þar Forseti byggvir ao.

flestan dag,

ok svæfir allar sakar.

33. Sá er enn taldr með Ásum, er sumir kalla rógbera Ásanna ok frumkveða flærðanna ok vöram allra goða ok manna.

34. CtYLFAGINNING. 34.— 35. K.

Sá er nefndr Loki eða Loptr. son Farbauta jötims; raóðir , hans er Laufey eða Nál; brœðr hans eru þeir Býleistr ok Hel- blindi. Loki er fríðr ok fagr sýnum, iUr í skaplyndi, mjök fjölbreytinn at háttum; hann hafði þá speki um fram aðra 5. menn, er slœgð heitir, ok vælar til allra hluta; hann kom Ás- um jafnan í fult vandræði, ok opt leysti hann þá með væl- ræðum. Kona hans heitir Sygin; sonr þeirra Nari eða Narfi.

34. Enn átti Loki fleiri börn. Angrboða hét gýgr 1 Jötun- heimum ; við henni gat Loki iii börn : eitt var Fenrisúlfr, ann-

35. at Jórmungandr, þat er Miðgarðsormr, iil. er HeL Enn er goðin vissu til, at þessi m systkin fœddust upp í Jötunheimum, ok guðin röktu til spádöma, at af systldnum þessum mundi þeim mikit mein ok óhapp standa, ok þótti ölkim mikils ílls af væni. fyrst af móðerni ok enn verra af faðerni, þá sendi All-

36. föðr til guðin, at taka börnin ok fœra sér. Ok er þau komu til hans, þá kastaði hann orminum í hinn djúpa sæ, er liggr um öll lönd, ok óx sá ormr svá, at hann liggr í miðju hafinu of öll lönd, ok bítr í sporð sér. Hel kastaði hann í Mflheim, ok gaf henni vald yfir ix heimum., at hon skipti öllum vistum

37. með þeim er til hennar váru sendir, enn þat eru sóttdauðir menn ok ellidauðir. Hon á þar miklu bústaði, ok eru garðar hennar forkunnar háfir, ok grindr stórar. Eljúðnir heitir salr hennar, hungr diskr hennar, sultr knífr hennar, Ganglati þrællinn, Gangiöt ambátt, fallanda forað þresköldr hennar, er inn gengr,

38. kör sæing, blikjanda böl ársali hennar. Hon er blá hálf, enn hálf með hörundarlit; því er hon auðkend, ok heldr gnúpleit ok grimmlig.

39. Úlfinn fœddu Æsir heima, ok hafði Týr einn djarfleik til, at ganga at úlfnum ok gefa honum mat. Enn er guðin sá,

30, hversu mikit hann óx hvern dag, ok allar spár sögðu, at hann mundi vera lagðr til skaða þeim; þá fengu Æsir þat ráð, at þeir gjörðu ^ötur allsterkan, er þeir kölluðu Læðing, ok báru hann til úlfsins, ok báðu hann reyna afl sitt við fjöturinn; enn úlfinum þötti sér þat ekki ofrefli, ok lét þá fara með, sem þeii’

35. K. GYLFAGINNING. 37.

vildu. Hit fyrsta sinn er úlfrinn spyrndi við, brotnaði sá ^öt- urr; svá leystist hann or Læðingi. fvi næst gjörðu Æsirnir annan flötur hálfu sterkara, er þeir kölluðu Dróma. ok báðu enn úlíinn reyna þann fjötur, ok töldu hann verða mundu á- gætan mjök at aíli, ef slík stórsmlði mætti eigi halda honum. 5. Enn úlfrinn hugsaði, at þessi flöturr var sterkr mjök. ok þat með, at honum hafði aíi vaxit, síðan er hann braut Læðing: kom þat í hug, at hann mundi verða at leggja sik í hættu, ef hann skyldi frœgr verða, ok lét leggja á sik fjöturinn. Ok er Æsir töldust búnir, þá hristi úlfrinn sik, spyrnði við, ok laust 10. fjötrinum á jörðina, svá at fjarri flugu brotin; svá drap hann sik or Dróma. fat er síðan haft fyrir orðtak, at leysi or læð- ingi, eða drepi or dróma, þá er einn hverr hlutr er ákafliga sóttr. Eptir þat óttuðust Æsirnir, at þeir mundu eigi fá bund- it úlfinn; þá sendi Allföðr svein þann, er Skírnir er nefndr, 15. sendimaðr Freys, ofan í Svartálfaheim til dverga nokkvorra, ok lét gjöra fjötur þann, er (ileipnir heitir. Hann var gjörr af VI hhitum : af dyn kattarins, ok af skeggi konunnar, ok af rót- um bjargsins, ok af sinum bjarnarins, ok af anda fisksins, ok af fogls hráka; ok þóttú vitir (^igi áðr þessi tíðindi, þá máttu 20. nú finna skjótt hér sönn dœmi, at eigi er logit at þér; sét munt þú hafa, at konan hefir ekki skegg, ok engi dynr verðr af hlaupi kattarins, ok eigi eru rœtr undir bjarginu; ok þat veit trúa mín, at jafnsatt er þat allt, er ek hefi sagt þér, þótt þeir sé sumir hkitir, er þú mátt eigi reyna. fá mælti Gang- 25. leri: þetta má ek at vísu skilja, at satt er: þessa hluti má ek sjá, er þú hefir nú til dœma tekit; enn hvernig varð fjöt- urrinn smíðaðr? Hár svarar: þat kann ek þér vel segja; ^öt- urrinn var sléttr ok blautr, sem silkiræma, enn svá traustr ok sterkr, sem nú skaltú heyra. fá er fjöturrinn var fœrðr Ásunum, þökkuðu þeir vel sendimanni sitt eyrindi. jþá fóru 30. Æsirnir út í vatn þat, er Amsvartnir heitir, í hólm þann, er Lyngvi er kallaðr, ok köUuðu með sér úlfinn, ok sýndu hon- um silkibandit, ok báðu hann slíta, ok kváðu vej*a nokkvoru

38 GYLFAGINNING. 35. K.

traustara, enn líkindi þœtti á fyrir digrleiks sakar, ok seldi hverr öðriim ok treysti með handa aíii, ok slitnaði eigi; enn þó kváðu þeir úlíinn slíta mundu. fá svarar úlfrinn: svá lízt mér á þenna dregil, sem önga frægð munak af hljóta, þótt ek

5. slíta í sundr svá mjótt band; enn ef þat er gört með list ok væl, þótt þat sýnist lítit, þá kemr þat band eigi á mína fœtr. I>á sögðu Æsirnir, at hann mundi skjótt sundr slíta mjótt silki- band, er hann hafði fyrr brotit stóra járníjötra; enn ef þú fær eigi þetta band slitit, þá muntu ekki hræða mega goðin, enda

6. skulum vær þá leysa þik. TJlfrinn svarar: ef þér bindit mik, svá at ek fæk eigi leyst mik, þá skollit þér svá, at mér mun seint verða at taka af yðr hjálp ; ófúss em ek at láta þetta band á mik leggja. Enn heldr enn þér frýit mér hugar þá leggi einn hverr hönd sína í munn mér at veði, at þetta sé falslaust

7. gjört. Enn hver x4sanna sá til annars, ok þótti nú vera tvau vandræði; vildi engi sína hönd framselja, fyrr enn Týr lét fram hönd slna hœgri, ok leggr í munn úlfinum. Enn er úlfrinn spyrnir, þá harðnaði bandit, ok því harðara er hann brauzt um, þvi skarpara varð bandit. fá hlógu allir, nemaTýr; hann

8. lét hönd sína. I>á er Æsirnir sá, at úlfrinn var bundinn at fullu, þá tóku þeir festina, er or var fjötrinum, er Gelgja heit- ir, ok drógu hana gögnum hellu mikla, sú heitir Gjöll, ok festu helluna langt í jörð niðr; þá tóku þeir mikinn stein, ok skutu enn lengra í jörðina, sá heitir I>viti, ok höfðu þann

9. stein fyrir festarhælinn. Úlfrinn gapti ákafliga ok fékst um mjök, ok vildi bíta þá; þeir skutu í munn honum sverði nokk- voru; nema hjöltin við neðra gömi, enn efra gómi blóðrefill- inn; þat er gómsparri hans. Hann grenjar iHiliga, ok slefa renn or munni hans, þat er á sú, er Von heitir; þar liggr

■áo. hann til ragnarökrs. f á mælti Gangieri : furðu illa barna eign gat Loki, enn öU þessi systkin eru mikil fyrir sér. Enn fyri hví drápu Æsir eigi úlfinn, er þeim er ílls ván af honum? Hár svara.]-: svá mikils virðu oroðin ve sín ok griðastaði, at

36. Ké GYLFAGIxNNLNG. 39.

eigi vildu þau saurga þá með blóði úlfsiiis. þdtt svá segi spárnar, at hann muni verða at bana Oðni.

36. fá mælti Gangieri : hverjar eru Ásynjurnar? Hár svar- ar : Frigg er æðst ; hon á þann bœ, er Fensalir heita, ok er hann allvegligr. Önnur er Sága, hon býr á Sökkvabekk, ok er 5. þat mikill staðr. IIL er Eir, hon er læknir beztr. iv. er Gefj- un, hon er mœr, ok henni þjóna þær er meyjar andast. v. er FuUa, hon er enn mœr, ok ferr hiushár, ok gullband um höfuð; hon berr eski Friggjar ok gætir skókiæða hennar, ok veit launráð með henni. vi. Freyja er tignust með Frigg; hon 10. giptist þeim manni, er Óðr heitir: dóttir þeirra heitir Hnoss: hon er svá fögr, at af hennar nafni eru hnossir kallaðar, þat <n- fagrt er ok gersimligt. Oðr fór í braut langar leiðir, enn Freyja grætr eptir, enn tár hennar eru gull rautt. Freyja á mörg nöfn; enn sú er sök til þess, at hon gaf sér ýmis heiti, 15. er hon fór með ókunnum þjóðum at leita Oðs: hon heitir Mardöll ok Hörn, Gefn, Sýr. Freyja átti Brísingamenn. Hon er ok kölhit Vanadís. vii. Sjöfn, hon gætir mjök til at snúa hug- um manna til ásta, kvenna ok karla; af hennar nafni er elsk- huginn kallaðr sjafni. vm. Lofn, hon er svá mild ok góð til 20 áheita, at hon fær leyíi af AUföður eða Frigg til manna sam- gangs, kvenna ok karla, þótt áðr sé bannat eða þvertekit; fyr- ir því er af hennar nafni lof kallat, ok svá þat, er lofat er mjök af mönnum. ix. Var, hon hlýðir á eiða manna ok einka- mál, er veita sín á milli konur ok karlar; því heita þau mál 25. varar; hon hefnir ok þeim, er brigða. x. Vör er ok vitr ok spurul, svá at engi hlut má hana leyna ; þat er orðtak, at kona verði vör, þess er hon verðr vís. xi. Syn, hon gætir dura í höUinni, ok lýkr fyri þeim, er eigi skuhi inn gauga; ok hon er sett til varnar á þingum fyrir þau mál, er maðr vill ósanna; 30. því er þat orðtak, at syn sé fyrir sett, þá er hann neitar, XII. Hlín, hon er sett til gæzhi yfir þeim mönnum, er Frigg viU forða \íb háska nokkvorum; þaðan af er þat orðtak, at sá, er forðast, hleinir. xin. Snotra, hon er vitr ok látprúð;

37. GYLFAGINNING. 36.-37, K.

af hennar heiti er kallat snotr kona eða karhnaðr, sá er vitr maðr er. xiv. Gná, hana sendir Frigg í ýmsa heima at eyr- indum síniim. Hon á þann hest, er renn lopt ok lög, er heit- ir Hófvarpnir. |>at var eitt sinn, er hon reið, at Vanir nokk- 5. vorir sá reið hennar í loptinii: þá mælti einn: Hvat þar flýgr? hvat þar ferr, eða at lopti líðr? Hon svarar: 10. Né ek flýg,

þó ek fer ok at lopti líðk á Hófvarpni, þeim er Hamskerpir 15. gat við Garðrofu.

Af Gnár nafni er svá kallat, at þat gnæfl, er hátt ferr. Sól

ok Bil eru taldar með Ásynjum, enn sagt er fyrr frá eðli þeirra.

37. Enn eru þær aðrar, er þjóna skuhi í Valhöll, bera

drykkju ok gæta borðbúnaðai" ok ölgagna. Svá eru þær nefnd-

20. ar í Grímnismálum :

Hrist ok Mist vil ek at mér horn beri, . Skeggöld ok Skögul, Hildr og f riiðr, .25. Hlökk ok Heríjötur,

Göll ok Geirahöð, Eandgríð ok Káðgríð ok Eeginleif, þær bera Einherjum öl. 30. fessar heita Valkyrjur; þær sendir Óðinn tii hverjar orrustu; þær kjósa feigð á menn, ok ráða sigri. Guðr ok Rósta ok uorn iiin yngsta, er Skuld heitir, ríða jafnan at kjósa val, ok ráða vígum. Jörð, móðir fórs, ok Eindr, móðir Vala, eru taldar með Ásynjum.

38. K. GYLFAGINNING. 41.

39. Gýmir hét inaðr, enn kona hans Örboða; lion var bergrisa ættar ; dóttir þeirra er Gerðr, er allra kvenna er fegrst. I>at var einn dag, er Freyr hafði gengið í Hliðskjálf. ok sá of heima alla; enn er hann leit í norðrætt, þá sá hann á einnm bœ mikit hús ok fagrt, ok til þess húss gekk kona, ok er 5. hon tók upp höndum, ok laiik hiirð fyrir sér, þá lýsti afhönd- iim hennar bæði í lopt ok á lög, ok allir heimar birtust af henni; ok svá hefndi honiim þat mikla mildllæti, er hann hafði sezt í þat helga sæti, at hann gekk í braut fuUr af harmi. Ok er hann kom heim, mælti hann ekki: hvárki svaf lo. hann né drakk; engi þorði ok at krefja hann orða. fá lét Njörðr kalla til sín Skírni, skósvein Freys, ok bað hann ganga til Freys, ok beiða hann orða, ok spyrja, hverjum hann væri svá reiðr, at hann mælti okki við menn. Enn Skírnir kvezt ganga mundu, ok eigi fúss, ok kvað iUra svara vera ván af i5. honum. Enn er hann kom til Freys, þá spurði hann, hví Freyr var svá hnípinn ok mælti ekki yí6 menn. í>á svarar Freyr, ok sagði, at hann hafði sét konu fagra, og íyrir hennar sakar var hann svá harmfuUr, at eigi mundi hann lengi Ufa, ef hann skyldi eigi ná henni; ok nú skaUu fara, ok biðja 20. hennar mér til handa, ok hafa hana heim hingat, hvárt er faðir hennar viU eða eigi, ok skal ek þat vel launa þér. í>á svarar Skírnir, sagði svá, at hann skal fara sendiferð, enn Freyr skal fá honum sverð sitt; þat var svá gott sverð, at sjáUt vásk; enn Freyr lét eigi þat til skorta, ok gaf honum sverðit. fá 25. fór Skírnir, ok bað honum konunnar, ok fékk heit hennar, ok níu nóttum síðar skyldi hon þar koma, er Barrey heitir, ok ganga þá at bruUaupinu með Frey. Eim er Skírnir sagði Frey sitt eyrindi, þá kvað hann þetta:

Löng er nótt, 30.

löng er önnur,

hve mega ek þreyja þrjár?

opt mér mánað]’

42. GYLFAGIiNMNG. 39. K.

minni þótti, enn sjá hálf hýnótt. þessi sök er til, er Freyr var svá vápnlauss, er hann barðist við Belja, ok clrap hann með hjartarhorni. f á mælti Gang- 5, leri: Undr mikit er þvílíkr höfðingi, sem Freyr er, vildi gefa sverð, svá at hann átti eigi annat jafngott; geysi mikit mein var honiim þat, þá er hann barðist YÍb þann, er Beli heitir: þat veit triía mín, at þeirrar gjafar mundi hann þá iðrast. fá svarar Hár : lítit mark var þá at , er þeir Beli hittust ; drepa 10. mátti Freyr hann með hendi sinni: verða mun þat, er Freyr . ’ mun þykkja veir viðkoma, er hann missir sverðsins, þá er Múspells synir fara ok herja.

39. fá  mælti  Gangleri:   þat  segir  þú,  at  allir  þeir  menn, 
    

er í orustu hafa fallit frá upphafi heims, eru nú komnir til 15. Óðins í ValhöU: hvat hefir hann at fá þeim at vistum? Ek hugða, at þar skyldi vera allmikit fjölmenni. fá svarar Hár: satt er þat, er þú segir, allmikit fjölmenni er þar; enn myklu fleira skal enn verða, ok mun þó of lítit þykkja, þá er úlfrinn kemr. Enn aldri er svá mikill mannfjöldi í ValhöU, at eigi íío. má þeim endast flesk galtar þess, er Sæhrímnir heitir; hann er soðinn hvern dag, ok heiU að aptni. Enn þessi spyrning, er nú spyrr þií, þykki mér Ukara at fáir muni svá vísir vera, at hér kunni satt af at segja. Andhrímnir heitir steikarinn, enn Eldhrímnir ketiUinn. Svá er hér sagt: 05. Andhrímnir lætr

í Eldhrímni Sæhrímni soðinn, fleska bazt, enn þat fáir vitu, 30. við hvat Einherjar alast.

fá mælti Gangleri: hvárt heíir Óðinn þat sama borðhald sem Einherjar: Hár svarar: þá vist, er á hans borði stendr, gefr hann 11 úlfum, er liann á, ei- svá heita, Geri ok Freki, ok

40. K. CxYLFAGLNNING. 43.

önga vist þarf hann; vín er honnm bæði drykkr ok matr; svá segir hér:

Gera ok Freka

seðr gunntamiðr,

hróðigr Herjaföðr: a.

enn við vín eitt

vápngöfigr

Óðinn æ hfir. Hrafnar n sitja á öxlum honum, ok segja í eyru hönum öll tíðindi, þau er þeir sjá eða heyra; þeir heita svá; Huginn ok lo. Muninn. fá sendir hann í dagan at fljúga um allan heim, ok koma þeir aptr at dögurðarmáli ; þar af verðr hann margra tíðinda víss ; því kalla menn hann Hrafnaguð. Svá sem sagt er :

Huginn ok Muninn

fljúgja hverjan dag 15.

jórmungrund yfir:

óumk ek Hugin,

at hann aptr né komi,

þó sjámk ek meirr at Munin. 40. fá mælti Gangieri: hvat hafa Einherjar at drykk, 20. þat er þeim endist jafngnógliga sem ^dstin? eða er þar vatn drukkit ? f á svarar Hár : undarhga spyrr þú nú , at Allföðr mun bjóða til sín konungum eða jörhmi eða öðrum ríkismönn- um, ok muni gefa þeim vatn at drekka; ok þat veit trúa mín, at margr kemr sá til Valhallar, er dýrt mundi þykkjast kaupa 25. vatnsdrykkinn, ef eigi væri betra fagnaðar þangat at vitja, sá er áðr þolir sár ok sviða til banans. Annat kann ek þér það- an segja. Geit sú, er Heiðrún heitir, stendr uppi á Valhöll, ok bítr barr af limum trés þess, er mjök er nafnfrægt, er Ler- aðr heitir, enn or spenum hennar rennr mjöðr sá er hon fyllir 30. skapker hvern dag; þat er svá mikit, at allir Einherjar verða fuUdrukknir af. í>á mælti Gangieri: þat er þeim geysi hag- lig geit; forkunnar góðr viðr mun þat vera, er hon bítr af. í>á mælti Hár: enn er meira mark at of hjörtinn Eikþyrni,

44. GYLFAGINNING. 41. —42. K.

er stenclr á Valhöll ok bítr af limum þess trés; enii af horn- um hans verðr svá mikiU dropi, at niðr kemr í Hvergelmi, enn þaðan af falla ár, þær er svá heita: Síð, Víð, Sekin, Ekin, Svöl, Gunnþró, Fjörm, Fimbulþul, Gípul, Göpul, Gömul, Geir- 5. vimul; þessar falla um Asabygðir. fessar eru enn nefndar: í>yn, Vin, |>öll, BöU, Gráð, Gunnþráin, Nyt, Nöt, Nönn, Hrönn, Vína, Vegsvinn, I^jóðnuma.

41. fá inælti Gangleri: þetta eru undarlig tíðindi, er nú sagðir þú. Geysi mikit hús mun Valhöll vera; allþröngt mun

42. þar opt vera fyrir durum. pú svarar Hár: hví spyrr þú eigi þess , hversu margar dyrr eru á ValhöU , eða hversu stórar ? Ef þú heyrir þat sagt, þá muntu segja, at hitt er undarligt, ef eigi má ganga út ok inn hverr er vilL Enn þat er með sönnu at segja, at eigi er þröngra at skipa hana, enn ganga

43. í hana. Hér máttu heyra í Grímnismálum : Fimm hundruð dura ok of Qórum tögum, svá hygg ek á ValhöU vera; átta hundruð Einherja

44. ganga senn or einum durum,

þá er þeir fara við vitni at vega.

42. pá mælti Gangleri: allmikiU mannfjöldi er í ValhöU; svá njóta ek trú minnar, at allmikiU höfðingi er Oðinn, er hann stýrir svá miklum her; eða hvat er skemtun Einherjanna, þá

43. er þeir drekka eigi? Hár svarar: hvern dag, þá er þeir hafa klæðzt, þá hervæða þeir sik, ok ganga út í garðinn ok ber- jast, ok fellir hverr annan; þat er leikr þeirra. Ok er Uðr at dögurðarmáU, þá ríða þeir heim til ValhaUa]’, ok setjast til drykkju. Svá sem hér segir:

44. Allir Einherjar

Oðins túnum í höggvast hverjan dag: val þeir kjósa

43. K. GYLFAGINNING. 45.

ok ríða vígi frá,

sitja meirr um sáttir saman. Enn satt er þat, er þú sagðir, mikill er Óðinn fyrir sér: mörg dœmi finnast til þess. Svá ei- hcr sagt í orðum sjálfra Ás- anna: 5.

Askr Yggdrasils,

hann er æðstr viða;

enn Skíðblaðnir skipa,

Óðinn Ása,

enn jóa Sleipnir: 10.

Bifröst brúa,

enn Bragi skálcla:

Hábrók hauka,

.enn huncla Garmr. 43. fá mælti Gangieri: hverr á þann hest, Sleipni? eða ið. hvat er frá honum at segja? Hár svarar: eigi kantú deili á Sleipni, ok eigi veiztú atburði, af hverju hann kom, enn þat mun þér þykkja frásagnar vert. f>at var snimma í öndverða bygð goðanna. þá er goðin höfðu sett Miðgarð ok gert Val- höll, þá kom þar smiðr nokkvorr, ok bauð at gera þeim borg 20. á þrim misserum svá góða, at trú ok örugg væri fyrir Berg- risum ok Hrímþussum, þótt þeir komi inn um Miðgarð. Enn hann mælti sér þat til kaups, at hann skyldi eignast Freyju, ok hafa vildi hann sól ok mána. {>á gengu Æsirnir á tal ok réðu ráðum sínum, ok var þat kaup gert við smiðinn, at hann 25. skyldi eignast þat, er hann mælti til, ef hann fengi gert borg- ina á einum vetri; enn hinn fyrsta sumars dag ef nokkvorr hlutr væri ógjörr at borginni, þá skykli hann af kaupinu ; skyldi hann af öngum manni lið þiggja til verksins. Ok er þeir sögðu honum þessa kosti, þá beiddist hann, at þeir skyldu 30. lofa, at hann hefði lið af hesti sínum, er Svaðilfari hét; enn því réð Loki, er þat var tillagt yib hann. Hann tók til hinn fyrsta vetrardag at gjöra borgina; enn of nætr dró hann til grjót á hcstinum: enn þat þótti Ásunum mikit undr, hversu stór

46. GYLFAGINNING. 43. K.

björg sá hestr dró, ok hálfu meiri þreWrki gerði hestrinn, enn smiðrinn; enn at kaupi þeirra váru sterk vitni ok mörg sœri, fyrir því at jötninum þótti ekki trygt at vera með Ásum griðalaust, ef pórr kvæmi heim; enn þá var hann farinn í 5. Austrveg, at herja trölj. Enn er á leið vetrinn, þá sóttist mjök borgargerðin, ok var hon svá há ok sterk, at eigi mátti á þat leita. Enn þá er iii dagar váru til sumars, þá var komit mjök at borghliði. fá settust guðin á dómstóla sína ok leituðu ráða, ok spurði hverr annan, hverr því hefði ráðit, at gipta

10. Froyju í Jötunheima eða spilla loptinu ok himninum svá, at taka þaðan sól ok tungl, ok gefa jötnum; enn þat kom ásamt með öllum, at þessu mundi ráðit hafa, sá er flestu illu ræðr, Loki Laufeyjarson, ok kváðu hann verðan ílls dauða, ef eigi hitti hann ráð til, at smiðrinn væri af kaupinu, ok veittu Loka

11. atgöngu. Enn er hann varð hræddr, þá svarði hann eiða, at hann skyldi svá til haga, at smiðrinn skyldi af kaupinu, hvat sem hann kostaði til. Ok hit sama kveld, er smiðrinn ók út eptir grjótinu með hestinn Svaðilfara, þá hljóp or skógi nokkvorum merr at hestinum, ok hrein við. Enn er hestrinn

12. kenndi, hvat hrossi þetta var, þá œddist hann, ok sleit sundr reipin, ok hljöp til merarinnar, enn hon undan til skógar; ok smiðrinn eptir, ok vill taka hestinn, enn þessi hross hlaupa alla nótt, ok dvelst smíðin þá nött; ok eptir um daginn varð ekki svá smíðat, sem fyrr hafði orðit. Ok þá er smiðrinn sér, at

13. eigi mun lokit verða verkinu, þá fœrist smiðrinn í jötunmóð. Enn er Æsirnir sá þat til viss, at þar var bergrisi kominn, þá varð eigi þyrmt eiðunum, ok kölluðu þeir á fór; ok jafn- skjótt kom hann, ok því næst fór á lopt hamarinn Mjölnir; galt þá smíðarkaupit, ok eigi sól ok tungl, heldr synjaði hann

:io. honum at byggva i Jötunheimum , ok laust þat hit fyrsta högg, er haussinn brotnaði í smán mola, ok sendi hann niðr undir NiflheL Enn Loki hafði þá ferð haft til Svaðilfara, at nokk- voru síðarr bar hann fyl ; þat var grátt, ok hafði vm fœtr, ok er sá hestr beztr með goðum ok mönnum. Svá segir í Völuspá :

44. — 45. K. GYLFAGIXXrXG. 47.

pá gengu i’egin öll

á rökstóla,

ginnheilug goð,

ok of þat gættust,

hverr hefði lopt alit ;i.

lævi blandit,

eða ætt jötuns

Óðs mey gefna.

Á gengust eiðar,

orð ok sœri. lo.

mál öll meginleg,

er á meðal föru.

f>órr einn þat vann

þrunginn móði;

hann sjaldan sitr. is.

er hann slíkt of fregn.

44. t>á mælti Gangieri: hvat er at segja frá Skíðblaðni, er hann er beztr sldpa? Hvárt er ekki skip jafngott, sem hann er, eða jafnmikit? Hár svarar: Skíðblaðnir er beztr skipanna,

ok með mestum hagleik gerr: enn Naglfari er mest skip; þat io. er á Múspell. Dvergar nokkvorii-. synir ívalda, gjörðu Sldð- blaðni, ok gáfu Frey skipit; hann er svá miMll, at allir Æsir megu skipa hann með vápnum ok herbúnaði, ok hefir hann byr, þegar er segl er dregit, hvert er fara skal. Enn þá er eigi skal fara með hann á sæ, þá er hann görr af svá mörg- í.-í. um hlutum ok með svá mildlli list, at hann má vefja saman, sem dúk, ok hafa í pungi sínum.

45. fá mælti Gangieri : gott sldp er Skíðblaðnir ; enn all- mikil Qölkyngi mun við vera höfð, áðr svá fái gjört. Hvárt hefir f>órr hvergi svá farit, at hann hafi hitt fyrir sér svá ríkt 30. eða ramt, at honum hafi ofrefli í verit fyrir afls sakar eða flöl- kyngi? I>á mælti Hár: fár maðr vættir mik at frá því lamni segja, enn mart hefir honum harðfœrt þótt: enn þótt svá liafi’ verit. at nokkvorr hhitr hafi svá verit ramr eða sterkr. at f>órr

46. GYLFAGINNING. 45. K.

liafi eigi sigr fengit á imnit, þá er eigi skylt at segja frá, fyrir því at mörg dœmi erii til þess, ok því eru allir skyldir at trúa, at fórr er máttkastr. fá mælti Gangleri: svá lízt mér, sem þess hlutar mun ek yðr spurt hafa, er engi er til fœr at segja. 5. f>á mælti Jafnhár: heyrt höfum vér sagt frá þeim atburðum, er ossþykkja ótrúligir at sannir muni vera; ennhér mun sjá sitja nær, er vita mun sönn tíðindi af at segja, ok muntú því trúa, at hann mun eigi Ijúga nú hit fyrsta sinn, er aldri laug fyrr. pá mælti Gangleri: hér mun ek standa ok hlýða, ef nokkvorr

10. orlausn fæst þessa máls; enn at öðrum kosti kalla ek yðr vera yfirkomna, ef þér kunnit eigi at segja, þat er ek spyrr. I>á mælti f>riði: auðsýnt er nú, at hann vill þessi tíðindi vita, þótt oss þykki eigi fagrt at segja. |>at er upphaf þessa máls, at Öku-f>órr fór með hafra sína ok reið, ok með honum sá

15, Áss, er Loki er kallaðr; koma þeir at kveldi til eins búanda, ok fá þar náttstað, Enn um kveldit tók f>órr hafra sína ok skar báða: eptir þat váru þeir flegnir ok bornir til ketils; enn er soðit var, þá settist |>órr til náttverðar ok þeir lagsmenn. f>órr bauð til matar með sér búandanum ok konu hans ok

20. börnum þeirra; sonr búa hét f>jálfi, enn Eöskva dóttir. f>á lagði f>órr hafrstökurnar utar frá eldinum , ok mælti , at búandi ok heimamenn hans skyldu kasta á hafrstökurnar beinunum. f>jálfi, son búanda, hélt á lærlegg hafrsins, ok spretti á knífi sínum, ok braut til mergjar. f>órr dvaldist

21. þar of nóttina; enn í óttu fyrir dag stóð hann upp ok klæddi sik, tók hamarinn Mjölni ok brá upp, ok vígði hafrstök- urnar; stóðu þá upp hafrarnir, ok var þá annarr haltr eptra fœti. f>at fann f>órr, ok taldi, at búandinn eða hans hjón. mundi eigi skynsamlega hafa farit með beinum hafrsins;

22. kennir hann, at brotinn var lærleggrinn. Eigi þarf langt frá því at segja; vita megu þat allir, hversu hræddr búandinn mundi verða, er hann sá, at f>órr lét síga brýnnar ofan fyrir augun; enn þat er sá augnanna, þá hugðist hann falla mundu fyrir sjöninni einni samt; hann herði hendurnar at hamarskapt-

23. K. GYLFAGINNING. 49.

inu, svá at hvítnuðu knúarnir. Enn búandinn gerði, sem ván var, ok öll hjúnin, kölluðu ákafliga, báðu sér friðar; buðu, at fyrir kvæmi allt þat, er þau áttu. Enn er hann sá hræzlu þeirra, þá gekk af honum móðrinn, ok sefaðist hann, ok tók af þeim í sætt börn þeirra, fjálfa ok Eösku, ok gjörðust þau þá 5. skyldir þjónustumenn fórs, ok fylgja þau honum jafnan síðan. 46. Lét hann þar eptir hafra, ok byrjaði ferðina austr í Jötunheima, ok allt til hafsins, ok þá fór hann út yfir hafit þat hit djúpa; enn er hann kom til lands, þá gekk hann upp, ok með honum Loki ok í>jálfi ok Röskva. fá er þau höfðu 10. litla hríð gengit, varð fyrir þeim mörk stór; gengu þau þann dag allan til myrkrs. fjálfi var allra manna fóthvatastr; hann bar kýl fórs, enn til vista var eigi gott. I>á er myrkt var orð- it, leituðu þeir sér til náttstaðar, ok fundu fyrir sér skála nokk- vorn mjök mikinn; váru dyrr á enda ok jafnbreiðar skálan- 15. um; þar leituðu þeir sér náttbóls. Enn of miðja nótt varð landskjálfti mikiU gekk jörðin undir þeim skykkjum, ok skalf húsit; þá stóð fórr upp ok hét á lagsmenn sína, ok leituð- ust fyrir, ok fundu afhús til hægri handar í miðjum skálanum, ok gengu þanneg; settizt fórr í dyrrin, enn önnur þau váru 20. innar frá honum, ok váru þau hrædd enn fórr hélt hamar- skaptinu ok hugði at verja sik; þá heyrðu þau ym mikinn ok gný. Enn er kom at dagan, þá gekk fórr út, ok sér, hvar lá maðr skamt frá honum í skóginum, ok var sá eigi lítiU; hann svaf ok hraut sterkliga. pá þóttist J>órr skilja, hvat látum 25. verit hafði of nóttina; hann spennir sik megingjörðum, ok óx honum ásmegin; enn í því vaknar sá maðr, ok stóð skjótt upp; enn þá er sagt, at f órr varð bilt einu sinni, at slá hann með hamrinum, ok spurði hann at nafni, enn sá nefndist Skrýmir: enn eigi þarf ek, sagði hann, at spyrja þik at nafni, kenni ek, 30. at þú ert Ása-f>órr; enn hvárt hefir þú dregit á braut hanzka minn? Seildist þá Skrýmir til, ok tók upp. hanzka sinn; sér fórr þá, at þat hafði hann haft of nóttina fyrir skála, enn af- húsit, þat var þumlungrinn hanzkans. Skrýmir spurði, ef Snorra-edda. 4

50. GYLFAGINNING. 46. K.

fórr vildi hafa föruneyti hans, enn |>órr játti því. fá tók Skrýmir, ok leysti nestbagga sinn, ok bjöst til at eta dögurð, enn |>órr í öðrum stað, ok hans félagar. Skrýmir bauð þá, at þeir legði mötuneyti sitt, enn jþórr játtiþví; þá batt Skrým- r>. ir nest þeirra alt í einn bagga, ok lagði á bak sér; hann gekk fyrir of daginn, ok steig heldr stórum, enn síðan at kveldi leit- aði Skrýmir þeim náttstaðar undir eik nokkvorri mikilli. fá mælti Skrýmir til |>órs, at hann vill leggjast niðr at sofna: enn þér takit nestbaggann, ok búit til nátturðar yðr. fví næst

10. sofnar Skrýmir ok hraut fast; enn fórr tók nestbaggann, ok skal leysa; enn svá er at segja, sem ótrúligt mun þykkja, at engan knút fékk hann leyst, ok engan álarendann hreyft, svá at þá væri iausari enn áðr. Ok er hann sér , at þetta verk má eigi nýtast, þá varð hann reiðr; greip hann hamarinn Mjölni

11. tveim höndum, ok steig fram öðrum fœti, at þar er Skrýmir lá, ok lýstr í höfuð honum; onn Skrýmir vaknar ok spyrr, hvárt laufsblað nakkvart félli í höfuð honum, eða livárt þeir hefði þá matazt, ok sc búnir til rekkna? pón segir, at þeir munu þá sofa ganga. Ganga þau þá undir aðra eik. Er þat

12. þér satt at segja, at ekki var þá óttalaust at sofa. Enn at miðri nótt, þá heyrir f>órr, at Skrýmir hrýtr, ok sefr fast, svá at dunar 1 skóginum. fá stendr hann upp ok gengr til hans, reiðir hamarinn títt ok hart, ok lýstr ofan á miðjan hvirfil honum; hann kennir, at hamars-muðrinn sökkr djúpt í höf-

13. uðit. Enn í l3ví bili vaknar Skrýmir, ok mælti: livat er nú? féll akarn nokkvot í höfnð mér? eða hvat er títtum þik, fórr? Enn f>órr gekk aptr skyndiliga, ok svarar, at hann var þá ný- vaknaðr, sagði, at þá var miðnótt, ok enn væri mál at sofa. í>á hugsaði í>órr þat, ef hann kvæmi svá í fœri, at slá hann

3(j, hit þriðja högg, at aldri skyldi hann sjá sik síðan; liggr nú ok gætir, ef Skrýmir sofnaði fast. Enn litlu fyrir dagan , þá heyrir hann, at Skrýmir mun sofnat hafa; stendr þá upp, ok hleypr at honum; reiðir þá hamarinn af öllu afli, ok lýstr á Jiunnvangann , þann ev upp vissi; sökkr þá hamarinn upp at

47. K. GYLFAGINNING. 51.

skaptinii. Enn Skrýnaiir settist iipp, ok straiik of vangann, ok mælti: livárt mimii fogiar nokkvorir sitja í trénu yfir mér? mik grunar, er ek vaknaða, at tros nokkvort af kvistunum télli í höfuð mér; hvárt vakir þú, fórr? Mál mun vera upp at standa ok klæðast, enn ekki eigut þér nú langa leið fram til 5. borgarinnar, er kallat er Útgarðr. Heyrt heíi ek, at þér hafit kvisat í miUi yðvar, at ek væra ekki htiU maðr vexti, enn sjá skulut þér þar stœrri menn, ef þér komit í Útgarð. Nú mun ek ráða yðr heih-æði: látit þér eigi stórhga yfir yðr: ekki munu hirðmenn Útgarða-Loka vel þola þvílíknm kögursveinum 10. köpryrði ; enn at öðrum kosti hverfit aptr, ok þann ætla ek yðr hetra af at taka, Enn ef þér vilit fram fara, þá stefnit þér í austr, enn ek á nú norðr leið til íjalla þessa, er nú munut þér sjá mega. Tekr Skrymir nestbaggann, ok kastar á bak sér, ok snýr þvers á braut í skóginn frá þeim . ok er þess eigi 15. getit, at Æsirnir bæði þá heiki hittast.

47. pói’v fór fram á leið ok þeir félagar, ok gekk fram til miðs clags; þá sá þeir borg standa á völlum nokkvorum, ok settu hnakkann á bak sér aptr, áðr þeir fengu sét yfir upp; ganga til borgarinnar, ok var grind fyri borghiiðinu, ok lokin 20. aptr. póvv gekk á grindina, ok fékk eigi upp lokit, enn er þeir þreyttu at komast í borgina, þá smugu þeir milU spal- anna, ok komu svá. inn; sá þá höll mikla, ok gengu þannig; var hurðin opin; þá gengu þeir inn, ok sá þar marga menn á tvá bekki, ok flesta œrit stóra. p\i næst koma þeir fyrir kon- 25. unginn Útgarða-Loka, ok kvöddu hann, enn hann leit seint til þeirra, ok glotti um tönn, ok mælti: seint er um langan veg at spyrja tíðinda, eða er annan veg, enn ek hygg, at þessi sveinstauli sé Öku-|>órr? enn meiri muntu vera, enn mér h’zt þú; eða hvat íþrótta er þat, er þér félagar þykkist vera viðbúnir ? 30. Engi skal hér vera með oss, sá er eigi kunni nokkorskonar list eða kunnandi um fram flesta, menn. í>á segir sá, er síð- arst gekk, er Loki heitir: kann ek þá íþrótt, er ek em albú- inn at reyna, at engi er liér sá inni, er skjótara skal eta mat

48. GYLFAGINNING. 47. K.

• sinn enn ek. fá svarar Útgarða-Loki : íþrótt er þat, ef þú efn- ir, ok freista skal þá þessar íþróttar; kallaði utar á bekkinn, at sá, er Logi heitir, skal ganga á gólf fram, ok freista sín móti Loka. fá var tekit trog eitt, ok borit inn á hallargólíit, 5. ok fjlt af slátri ; settist Loki at öðriim enda, enn Logi at öðr- um, ok át hvárrtveggi sem tíðast. ok mœttust í miðju troginu; hafði þá Loki etit slátr alt af beinum, enn Logi hafði ok etit slátr alt, ok beinin með, ok svá trogit; ok sýndist nú öllum, sem Loki hefði Mtit leikinn. fá spyrr Útgarða-Loki, hvat sá

10. hinn ungi maðr kunni leika. Enn fjálfi segir, at hann mun freista at renna skeið nokkvor við einhvern, þann er Útgarða- Loki fær tiL Útgarða-Loki segir, at þetta er góð íþrótt, ok kallar þess meiri ván, at hann sé vel at sér búinn of skjót- leikinn, ef hann skal þessa íþrótt inna; enn þó lætr hann

11. skjótt þessa skuhi freista. Stendr þá upp Útgarða-Loki ok gengr út, ok var þar gott skeið at renna eptir sléttum velli. í>á kallar Útgarða-Loki til sín sveinstaula nokkvorn, er nefndr er Hugi, ok bað hann renna í köpp við fjálfa. |>á taka þeir hit fyrsta skeið, ok er Hugi því framarr, at hann snýst aptr í

12. móti honum at skeiðsenda. pá mælti Útgarða-Loki : furfa muntu, fjálfi, at leggja þik meirr fram, ef þú skalt vinna leikinn; enn þö er þat satt, at ekki hafa hér komit þeir menn, er mér þykkir fóthvatari enn svá. fá taka þeir aptr annat skeið, ok þá er Hugi er kominn til skeiðsenda, ok hann snýst

13. aptr, þá var langt kólfskot til f>jálfa. I>á mælti Útgarða-Loki : vel þykki mérfjálfi renna; enn eigi trúi ek honum nú, at hann vinni leikinn, enn nú mun reyna, er þeir renna hit iii. skeiðit. fá taka þeir enn skeið; rennr Hugi til skeiðsenda, ok snýst aptr, ok er fjálfi eigi þá kominn á mitt skeiðit; þá segja

14. allir, at reynt er um þenna leik. |>á spyrr Útgarða-Loki f>órr hvat þeirra íþrótta mun vera, er hann muni vilja birta fyrir þeim, svá miklar sögur sem menn hafa gjört um stórvirki hans. f>á mælti í>órr, at helzt vill hann þat taka til, at þreyta drykkju við einhvern mann. Útgarða-Loki segir, at

15. K. GYLFAGINNING. 53.

þat má vel vera, ok gengr inn í höllina ok kallar skutii- svein sinn, biðr, at hann taki vítishorn, þat er hirðmenn eru vanir at drekka af. |>ví næst kemr fram skutilsveinn með horninu, ok fær fór í hönd. pá mælti Útgarða-Loki : af horni þessu þykkir þá vel drukkit, ef í einum drykk gengr af, enn 5. sumir menn drekka af í tveim drykkjum, enn engi er svá lítill drykkjumaðr, at eigi gangi af í þrimr. fórr lítr á hornit, ok sýnist ekki mikit, ok er þó heldr langt, enn hann er mjök þyrstr; tekr at drekka ok svelgr allstörum, ok hyggr, at eigi skal þurfa at lúta optarr at sinni í hornit. Enn er hann þraut lo. eyrindit, ok hann laut or horninu, ok sér, hvat leið drykkinum, ok h’zt honum svá, sem alUítill munr mun vera, at nú sé lægra í horninu, enn áðr. |>á mælti Útgarða-Loki: vel er drukkit, ok eigi til mikit; eigi mundak trúa, ef mér væri sagt frá, at Ása- fórr mundi eigi meira drykk drekka; enn þó veit ek, at þú munt 15. \ilja drekka af í öðrum drykk. fórr svarar öngu, setr hornit á munn sér, ok hyggr nú, at hann skal drekka meira drykk, ok þreytir á drykkjuna, sem honum vannst til eyrindi, ok sér enn, at stikilUnn hornsins vill ekki upp svá mjök, sem hon- um líkar; ok er hann tók hornit af munni sér, ok sér, lízt 20. honum nú svá, sem minna hafi þorrit, enn í hinu fyrra sinni: er nú gott berandi borð á horninu. pá mælti Útgarða-Loki : hvat er nú, |>órr? muntu nú eigi sparast til eins drykkjar meira enn þér mun hagr á vera? Svá lízt mér, ef þú skalt nú drekka af horninu hinn þriðja drykkinn, sem þessi mun mestr 25. ætlaðr; enn ekki muntu mega hér með oss heita svá mikill maðr, sem Æsir kalla þik, ef þú gjörir eigi meira af þér um aðra leika, enn mér lízt sem um þenna muu vera. I>á varð J>órr reiðr, setr hornit á munn sér, og drekkr, sem ákaíligast má hann, ok þreytir sem lengst á drykkinn; enn er hann sá í 30. hornit, þá hafði nú helzt nokkut munr á fengizt, ok þá býðr hann upp hornit, ok vill eigi drekka meira. fá mælti Út- garða-Loki : auðsét er nú, at máttr þinn er ekki svá mikill, sem vér hugðum; enn viltu freista um íieira leika? sjá má nú, at

54. GYLFAGINNING. 48. K.

ekki nýtir þú hér af. fórr svarar: freista má ek enn of nokkura leika, enn imdarliga mundi mér þykkja, þá er ek var heima með Ásum, ef þvílíkir drykkir væri svá litlir kallaðir. Enn hvat leikvilitþér nú bjóða mér? |>á mælti Útgarða-Loki :

5- Þ^t gjöra hér ungir sveinar, er lítit mark mun at þykkja, at hefja upp af jörðu kött minn; enn eigi mundak kunna at mæia þvílíkt við x4sa-I>ór, ef ek hefði eigi sét fyrr, at þú ert mikki minni fyrir þér, enn ek hugða. pví næst hljöp fram köttr einn grár á hallargólfit, ok heldr mikill; enn fórr gekk til, ok tók

10. hendi sinni niðr undir miðjan kviðinn, ok lypti upp, enn köttr- inn beygði kenginn, svá sem fórr rétti upp höndina; enn er f>órr seildist svá langt upp, sem hann mátti lengst, þá létti köttrinn einum fœti, ok fær fórr eigi framit þenna leik. J>á mælti Útgarða-Loki : svá fór þessi leikr, sem mik varði ; köttrinn

11. er heldr mikiU, enn fórr er lágr ok lítill hjá stórmenni því, sem hér er með oss. í>á mælti f>örr: svá lítinn sem þér kallit mik, þá gangi nú til einnhverr ok fáist við mik; nú em ek reiðr. |>á svarar Útgarða-Loki, ok litast um á bekkina, ok mælti: eigi sé ek þann mann hér inni, er eigi mun lítilræði í þykkja, at

12. fást við þik; ok enn mælti hann: sjám fyrst, kalli mér hing- at kerlinguna, fóstru mína, Elli, ok fáist fórr við hana, ef hann vill; fellt hefir hon þá menn, er mér hafa litizt eigi ósterkligri, enn |>órr er. f>ví næst gekk í höllina kerling ein gömuL J>á mælti Útgarða-Loki, at hon skal taka fang við

13. Ása-I>ór. Ekki er langt um at gjöra; svá för fang þat, at því harðara er fórr knúðist at fanginu, því fastara stóð hon; þá tók kerling at leita til bragða, ok varð fórr þá laus á fdt- um, ok váru þær s\áptingar allharðar, ok eigi lengj, áðr enn fórr féll á kné öðrum fœti. I>á gekk til Útgarða-Loki . bað

14. þau hætta fanginu, ok sagði svá, at f>órr mundi eigi þurfa at bjóða fleirum mönnum fang í hans höll; var þá ok Mðit á nótt; vísaði .Útgarða-Loki fór ok þeim félögum til sætis, ok dveljast þar náttlangt í góðum fagnaði.

15. Enn  at  morni,  þegar  dagaði,  stendr  pórr  upp  ok  þeir 
    

16. K. GYLFAGINNING. 55.

félagar, klæða sik, ok eru búnir braut at ganga. |>á kom þar Útgarða-Loki , ok lét setja þeim borð; skorti þá eigi góðan fagnað, mat ok drykk. Enn er þeir liafa matazt, þá snúast þeir til ferðar. Útgarða-Loki fylgir þeim út, gengr með þeim braut or borginni: enn at skilnaði, þá mælti Útgarða-Loki til 5. fórs, ok spyrr, hvernig honum þykkir ferð sín orðin, eða hvárt hann heíir hitt ríkara mann nokkvorn, enn sik. fórr svarar, at eigi mun hann þat segja, at eigi hafi hann mikla ósœmd farit í þeirra viðskiptum : enn þó veit ek, at þér munut kalla mik lítinn mann fyrir mér, ok uni ek því iUa. fá mælti 10. l tgarða-Loki : nú skal segja þér hit sanna, er þú ert út kominn or borginni, at ef ek lifi ok megak ráða, þá skaltu aldri opt- arr í hana koma: ok þat veit trúa mín, at aldri hefðir þú í hana komit, ef ek hefða vitat áðr, at þú hefðir svá mikinn krapt með þér, ok þú hafðir svá nær haft oss mikilli ófœru. 15. Enn sjónhverfingar heíi ek gert þér, svá at fyrsta sinn, er ek fann þik á skóginum, kom ek til fundar við yðr: ok þá er þú skyldir leysa nestbaggann, þá hafðak bundit með gresjárni, enn þú fant eigi, hvar upp skyldi lúka. Enn því næst laust þú mik með hamrinum iii högg, ok var hit fyrsta minnst, ok var 20. þó svá mikit, at mér mundi endast til bana. ef á hefði kom- it; en þar er þú sátt hjá höll minni setberg, ok þar sáttú of- an í þrjá dali ferskeytta, ok einn djúpastan, þar váru hamar- spor þln: setberginu brá ek fyrir höggin, enn eigi sátt þú þat. Svá var ok of leikana, er þér þreyttut viö hii’ðmenn mína, þá 25. var þat hit fyrsta, er Loki gjörði: hann varmjök soltinn, ok át títt; enn sá er Logi hét, þat var villieldr, ok brendi hann eigi seinna siátrit enn trogit. Enn er f jálfi þreytti rásina við þann, er Hugi hét, þat var hugi minn, ok var fjálfa eigi vænt, at þreyta skjótfœri hans. Enn er þú drakkt af horninu, ok þótti 30. þér seint líða ; enn þat veit trúa mín , at þá varð þat undr , er ek munda eigi trúa at vera mætti: annarr endir hornsins var út 1 hafi, enn þat sáttú eigi; enn nii, er þú kemr til sjávarins, þá muntú sjá mega, hvern þurð þú hefir drukldt á sænum:

56. GYLFAGINNING. 49. K.

þat erii nú ^örur kallaðar. Ok enn mælti hann: eigi þótti mér hitt minna vera vert, er þú lyptir upp kettinum, ok þér satt at segja, þá hræddust allir þeir er sá, er þú lyptir af jörðu einum fœtinum: enn sá köttr var eigi, sem þér sýndist; 5. þat var Miðgarðsormr , er liggr um lönd öU, ok vanst honum varliga lengðin til, at jörðina tœki sporðr ok höfuð; ok svá langt seildist þú upp, at skamt var þá til himins. Enn hitt var ok mikit undr um fangit, er þú fékkst við Elli; fyrir því at engi hefir sá orðit, ok engi mun verða, ef svá gamall verðr, at

10. elli bíðr, at eigi komi ellin öUum til faUs. Ok er nú þat satt at segja, at vær munum skiljast, ok mun þá betr hvárra-. tveggju handar, er þér komit eigi optarr mik at hitta; ek mun enn annat sinn verja borg mína með þvíUkum vælum eða öðr- um, svá at ekki vald munut þér á mér fá. Enn er fórr heyrði

lö. þessa tölu, greip hann til hamarsins, ok bregðr á lopt; enn er hann skal fram reiða, þá sér hann þar hvergi Útgarða-Loka, ok þá snýst hann aptr til borgarinnar, ok ætlast þá fyrir at brjóta borgina; þá sér hann þar vöUu víða ok fagra, enn önga borg. Snýst hann þá aptr ok ferr leið sína, til þess er hann

20. kom aptr í frúðvanga. Bnn þat er satt at segja, at þá hafði hann ráðit fyrir sér at leita til, ef saman mætti bera fundi þeirra Miðgarðsorms, sem síðan varð. Nú ætla ek engan kunna þér sannara at segja frá þessi ferð förs.

21. f á mælti Gangleri : aUmikiU er fyrir sér Útgarða-Loki,

22. enn með vælum ok flölkyngi ferr hann mjök; enn þat má sjá, at hann er mikiU fyrir sér, at hann átti hirðmenn þá, er mik- inn mátt hafa. Eða hvárt hefir fórr ekki þess hefnt? Hár svarar: eigi er þat ókunnigt, þótt eigi sé frœðimenn, at förr leiðrétti þessa ferðina, er nú var sagt, ok dvaldist ekki lengi

23. heima, áðr hann bjóst svá skyndilega til ferðarinnar, at hann hafði eigi reið, ok eigi hafrana, ok engi föruneyti. Gekk hann út of Miðgarð, svá sem ungr drengr, ok kom einn aptan at kveldi til jötuns nokkvors; sá er Ýmir nefndr. fórr dvald- ist þar at gistingu of nóttina. Enn 1 dagan stóð Ýmir upp ok

24. K. GYLFAGINNING. 57.

klæddist, ok bjóst at róa á sæ til fiskjar. Enn fórr spratt iipp, ok var skjótt búinn, ok bað, at Ýmir skyldi láta hann róa á sæ með sér, enn Ýmir segir, at lítil liðsemð mundi at honum vera, er hann var lítill ok imgmenni eitt: ok mun þik kala, ef ek sit svá lengi ok utarliga á miðum, sem ek em vanr. 5. Enn pórr sagði, at hann mundi róa mega fyrir því frá landi, at eigi var víst, hvárt hann mundi fyrr beiðast at róa utan; ok reiddist pórr jötninum svá, at þá var búit, at hann mundi þegar láta hamarinn skjalla honum; enn hann lét þat við ber- ast, því at hann hugðist þá at reyna afl sitt í öðrum stað. 10. Hann spurði Ými, hvat þeir skyldu hafa at beitum, enn Ýmir bað hann fá sér sjálfan beitui-. |>á snerist fórr á braut, þang- at er hann sá öxnaflokk nokkvorn, er Ýmir átti; hann tók hinn mesta uxann, er Himinbrjótr hét, ok sleit af höfuðit, ok fór með til sjóar; hafði þá Ymir út skotit nökkvanum. |>órr is. gekk á skipit, ok settist í austrrúm, tók n árar ok reyri, ok þótti Ými skriðr verða af róðri hans. Ymir reri í hálsinum fram, ok sóttist skjótt róðrinn; sagði þá Ýmir, at þeir váru komnir á þær vastir, er liann var vanr at sitja ok draga flata fiska; enn J>órr kveðst vilja róa myklu lengra, ok tóku þeir enn 00. snertiróðr; sagði Ýmir þá, at þeir váru komnir svá langt út, at hætt var at sitja utar fyrir Miðgarðsormi , enn J>órr kveðst mundu róa eina hríð, ok svá gjörði hann, enn Ýmir var þá all- ókátr. Enn þá er f>órr lagði upp árarnar, greiddi hann til vað heldr sterkjan, ok eigi var öngullinn minni eða óramligri; 25. þar lét fórr koma á önguhnn oxahöfuðit, ok kastaði fyxir borð, ok fór öngullinn til grunns, ok er þá svá satt at segja, at engu minnr ginti þá fórr Miðgarðsorm, enn Útgarða-Loki hafði spottat í>órr, þá er hann hóf orminn upp á hendi sér. Miðgarðsormr gein yfir oxahöfuðit, enn öngullinn vá í góminn 30. orminum, enn er ormrinn kendi þess, brá hann við svá hart, at báðir hnefar |>órs skulki út at borðinu; enn þá varð í>órr reiðr, ok fœrðist í ásmegin, spyrndi við svá fast, at hann hljóp báðum fótum gögnum skipit, ok spyrndi við grunni; dró þá

58. GYLFAGINNING. 50. K.

orminn iipp at borði. Enn þat má segja, at engi lieíir sá sét ógurligar sjónir, er eigi mátti þat sjá, er þórr hvesti augun á orminn, enn ormrinn starði neðan í mót, ok blés eitrinu. fá er sagt, at jötuninn Ýmir gjörðist litverpr, fölnaði ok hræddist, 5. er hann sá orminn, ok þat , er særinn féll út ok inn of nökk- vann: ok í því bili er þórr greip hamarinn, ok fœrði á lopt, þá fáhnaði jötuninn til agnsaxins, ok hjó vað fórs af borði, enn ormrinn sökktist í sæinn; enn J>órr kastaði hamrinum eptir honum, ok segja menn, at hann lýsti af honum höfuðit við

10. grunninum; enn ek hygg hitt vera, þér satt at segja, at Mið- garðsormr lifir enn, ok liggr í umsjá. Enn fórr reiddi til hnefann, ok setr við eyra Ymi, svá at hann steyptist fyrir borð, ok sér í iljar honum, enn |>órr óð til lands.

11. fá  mælti  Gangleri:  hafa  nokkvor  meiri   tíðindi  orðit 
    

12. með Ásunum? Allmikit þrekvirki vann f>órr í þessi ferð. Hár svarar: vera mun at segja frá þeim tíðindum, er meira þótti vert x4sunum. Enn þat er upphaf þessar sögu, at Baldr hinn góða dreymdi drauma stóra ok hættiliga um Mf sitt. Enn er hann sagði Ásunum draumana, þá báru þeir saman ráð sín,

‘10. ok var þat gjört, at beiða griða Baldri fyrir allskonar háska: ok Frigg tók svardaga til þess, at eira skyldu Baldri eldr ok vatn, járn ok allskonar málmr, steinar, jörðin, viðirnir, sóttirnar, dýrin, fuglarnir, eitr-ormar. Enn er þetta var gjört ok vitat, þá var þat skemtun Baldrs ok Asanna, at hann skyldi standa

‘25. upp á þingum, enn allir aðrir skyldu, sumir skjóta á hann, sum- ir höggva til, sumir berja grjöti. Enn hvat sem at var gjört, sakaði hann ekki, ok þ()tti þetta öllum mikill frami. Enn er þetta sá Loki Laufeyjarson, þá líkaði honum iila, er Baldr sakaði ekki. Hann gekk til Fensalar til Friggjar, ok brá sér

ao. í konu líki; þá spyrr Frigg, ef sú kona vissi, hvat Æsir höfð- ust at á þinginu. Hon sagði, at allir skutu at Baldri, ok þat, at hann sakaði ekki. fá mælti Frigg: eigi munu vápn eða viðir granda Baldri; eiða hefi ek þegit af öllum þeim. fá spyrr konan: hafa allir hlutir eiða unnit at eira Baldri? f>á

51. K. GYLFAGININÍNG. .59.

svarar Frigg: vex viðarteinungr einn fyrir austan Vallhöll: sá er Mistilteinn kallaðr: sá þótti mér ungr at kre^a eiðsins. í>ví næst hvarf konan á braut; enn Loki tók Mistiltein ok sleit upp, ok gekk til þings. Enn Höðr stóð utarliga í mannhring- inum, því at hann var blindr. J>á mælti Loki við hann : hví 5, skýtr þú ekki at Baldri? Hann svarar: því at ek sé eigi, hvar Baldr er, ok þat annat, at ek em vápnlauss. fá mælti Loki: gjörðu þó í líking annarra manna, ok veit Baldri sœmð, sem aðrir menn; ek mun vísa þér til, hvar hann stendr; skjót at honum vendi þessum. Höðr tók Mistiltein, ok skaut at Baldri 10. at tilvísun Loka; flaug skotit í gögnum hann, ok féll hann dauðr til jarðar, ok hefir þat mest óhapp verit unnit með goð- um ok mönnum. í>á er Baldr var fallinn, þá féllust öllum Ásum orðtök ok svá hendr at taka til hans, ok sá hverr til annars, ok váru allir með einum hug til þess, er unnit hafði 15. verkit; enn engi mátti hefna; þar var svá mikill griðastaðr. Enn þá er Æsirnir ft-eistuðu at mæla, þá var hitt þó fyrr, at grátrinn kom upp, svá at engi mátti öðrum segja með orðun- um frá sínum harmi. Enn Oðinn bai" þeim mun verst þenna skaða, sem hann kunni mesta skyn, hversu mikil aftaka ok 20. missa Ásunum var í fráfalli Baldrs. Enn er goðin vitkuðust, þá mælti Frigg, ok spurði, hverr sá væri með Isum, er eign- ast vildi allar ástir hennar ok hylli, ok vili hann ríða á Hel- veg, ok freista, ef hann fái fundit Baldr, ok bjóða Helju út- lausn, ef hon vill láta fara Baklr heim í Asgarð. Enn sá er 25. nefndr Hermóðr hinn hvati, sveinn Óðins, er til þeirrar farar varð. f>á var tekinn Sleipnir, hestr Óðins, ok leiddr fi’am, ok steig Hermóðr á þann hest, ok lileypti braut.

51. Enn Æsirnir tóku lík Baldrs, ok fluttu til sævar. Hring- horni hét skip Baklrs, hann var allra sldpa mestr; hann vildu 30. goðin fram setja, ok gjöra þar á bálför Baldrs; enn skipit gekk hvergi fram. fá var sent í Jötunheima eptir gýgi þeirii, er Hyrrokkin hét; enn er hon kom, ok leið vargi, ok hafði högg- orma at taumum, þá hljóp hon af hestinum, enn Óðinn kallaði

52. GYLFAGINNlNG. 52. K.

til berserki iv at gæta hestsins, ok fengu þeir eigi haldit, nema þeir feldi hann. fá gekk Hyrrokkin á framstafn nökk- vans, ok hratt fram í fyrsta viðbragði, svá at eldr hraut or hlunnunum ok lönd öll skulfu. f>á varð fórr reiðr ok greip 5. hamarinn, ok mundi þá bijóta höfuð hennar, áðr enn goðin öU báðu henni friðar. pá var borið út á skipit lík Baldrs; ok er þat sá kona hans Nanna Nepsdóttir, þá sprakk hon af harmi ok dó; var hon borin á bálit, ok slegit í eldi. J>á stóð fórr at, ok vígði bálit með Mjölni; enn fyrir fótum hans rann dvergr

10. nokkurr, sá er Litr nefndr, enn fórr spyrndi fœti sínum á hann, ok hratt honum í eldinn, ok brann hann, Enn þessa brennu sótti margskonar þjóð; fyrst at segja frá Óðni, at með honum fór Frigg, ok valkyrjur ok hrafnar hans; enn Freyr ók í kerru með gelti þeim, er GuUinbursti heitir eða Slíðrug-

11. tanni; enn HeimdaUr reið hesti þeim, er GuUtoppr heitir, enn Freyja köttum sínum. I>ar kömr ok mikit fólk Hrímþussa, ok Bergrisar. Óðinn lagði á báUt guUhring, þann er Draupnir heitir; honum fylgði síðan sú náttúra, at hina níundu hverja nótt drupu af honum viil guUhringar jafnhöfgir. Hestr Baldrs

12. var leiddr á báUt með öUu reiði.

13. Enn þat er at segja frá Hermóði, at hann reið níu nætr dökkva dala ok djúpa, svá at hann sá ekki, fyrr enn hann kom til árinnar GjaUar, ok reið á GjaUarbrúna; hon er þökt lýsiguUi. Móðguðr er nefnd mœr, sú er gætir brúarinnar; hon

14. spurði hann at nafni eða ætt, ok sagði at hinn fyrra dag riðu um brúna Y fylki dauðra manna; enn eigi dynr brúin minnr undir einum þér, ok eigi hefir þú Ut dauðra manna; hví ríðr þú hér á Helveg? Hann svarar: ek skal ríða tU Heljar at leita Baldrs, eða hvárt hefir þú nakkvat sét Baldr á Helvegi?

15. Enn hon sagði, at Baldr hafði þar riðit um GjaUarbrú; enn niðr ok norðr Uggr Helvegr. f>á reið Hermóðr, þar til er hann kom at Helgrindum; þá sté hann af hestinum, ok gyrði hann fast, steig upp, ok keyrði hann sporum, enn hestrinn hljóp svá hart yfir grindina, at hann kom hvergi nær. fá reið Her-

53.-54. K. GYLFAGINNING. 61.

móðr heim til hallarinnar, ok steig af baki, gekk inn í höll- ina, sá þar sitja í öndugi Baldr, bróður sinn, ok dvaldist Her- móðr þar um nóttina. Enn at morni, þá beiddist Hermóðr af Helju, at Baldr skyl’di ríða heim með honum, ok sagði, hversu miMU grátr var með Ásum. Enn Hel sagði, at þat skyldi svá 5. reyna, hvárt Baldr var svá ástsæll, sem sagt er; ok ef allir hkitir í heiminum kykvir ok dauðir gráta hann, þá skal hann fara til Ása aptr, enn haldast með Helju, ef nakkvarr mæUr við, eða vill eigi gráta. fá stóð Hermóðr upp, enn Baklr leið- ir hann lit or höllinni, ok tók hringinn Draupni, ok sendi 10. Óðni til minja, enn Nanna sendi Frigg ripti, ok enn íleiri gjaf- ar, Fulhi fingrgull. |>á reið Hermóðr aptr leið sína, ok kom í Ásgarð, ok sagði öll tíðindi, þau er hann hafði sét ok heyrt.

53. f ví næst sendu Æsir um aUan heim örindreka at biðja,

at Baldr væri grátinn or helju. AUir gjörðu þat, menninir ok i5- kykvendin ok jörðin ok steinarnir ok tré ok aUr máhnr; svá sem þú munt sét hafa, at þessir hlutir gráta, þá er þeir koma or frosti ok í hita. f á er sendimenn fóru heim, ok höfðu vel rekit sín eyrindi, þá finna þeir í helU nokkvorum, hvar gýgr sat ; hon nefndist fökk. feir biðja hana gráta Baldr or helju. 20. Hon svarar:

fökk mun gráta

þurrrum tárum

Baldrs bálfarar;

kyks né dauðs 25.

nautk-a ek karls sonar;

hakU Hel því erhefir! Enn þess geta menn, at þar hafi verit Loki Laufeyarson, er flest hefir ÍU gjört með Asum.

54. pá mæUi Gangieri: aUmiklukom Loki á leið, er hann 30. oUi fyi’st því, er Baldr var veginn, ok svá því, er hann varð eigi leystr frá Helju. Eða hvárt varð honum þessa nakkvat hefnt? Hár svarar: goldit var honum þetta, svá at hann mun lengi kennast. í>á er guðin váru orðin honum svá reið, sem

55. GYLFAGINNING 54. K-

ván var, hljóp hann á braiit, ok fal sik í jyalli nokkvoru, gjörði þar hús, ok iv dyrr, at hann mátti sjá or húsinu í allar áttir. Enn opt um daga brá hann sér í laxlíki ok falst þá, þar sem heitir Fránangrs - foss : þá hugsaði hann fyrir sér, 5. hverja væl Æsir mundu til íinna, at taka hann í fossinum ; Enn er hann sat í húsinu, tók hann h’n ok garn, ok reið á möskva, svá sem net er síðan; enn eldr brann fyrir honum. pá sá hann, at Æsir áttu skamt til hans, ok hafði Óðinn sét or HHðskjálfinni, hvar hann var. Hann hljóp þegar upp, ok

10. út í ána, ok kastaði netinu fram á eldinn. Enn er Æsir koma ti] hússins, þá gekk sá fyrst inn, er aUra var vitrastr, er Kvásir heitir; ok er hann sá á eldinum fölskvann, er netit hafði brunnit, þá skildi hann, at þat mundi væl vera, tij at taka fiska ok sagði Asunum. f>ví næst tóku þeir ok gjörðu

11. sér net, eptir því sem þeir sá á fölskvanum, at Loki hafði gjört. Ok er búit var netit, þá fara Æsir til árinnar, olí kasta neti í fossinn; hólt fórr enda öðrum, enn öðrum héldu allir Æsir, ok drógu netit. Enn Loki fór fyrir, ok legst niðr milli steina tveggja; drógu þeir netit yfir hann, ok kendu, at kykt var

12. fyrír, ok fara í annat sinn upp til fossins, ok kasta út netinu, ok binda við svá þungt, at eigi skyli undir mega fara; ferr þá Loki fyrir netinu, enn er hann sér, at skamt var til sævar, þá hleypr hann yfir þinulinn, ok rennir upp í fossinn. Nú sá Æsirnir, hvar hann fór: fara enn upp til fossins, ok skipta

13. liðinu í tvá staði, enn fórr veðr þá eptir miðri ánni, ok fara svá til sævar. Enn er Loki sér tvá kosti, var þat lífsháski at hlaupa á sæinn, enn hinn var annarr, at hlaupa enn yfir netit, ok þat gjörði hann, hljóp sem snarast yfir netþinulinn. fórr greip eptir honum, ok tók um hann, ok rendi hann í hendi

14. honum, svá at staðar nam höndin við sporðinn, ok er fyrir þá sök laxinn aptrmjór. Nú var Loki tekinn griðalaus, ok farit með hann í helh nokkvorn. f á tóku þeir in helhir ok settu á egg, ok lustu á rauf á hellunni hverri. |>á váru teknir syn- ir Loka, Vah ok Nari eða Narfi; brugðu Æsir Vala í vai’gs-

15. K. GYLFAGINNING. 63.

líki, ok reif hann í simdr Narfa, bróðiir sinn; þá tókii Æsir þarma hans, ok bimdu Loka með ylir þá ill steina, einn undir herðum, annarr imdir lendum, þriði undir knésbótum, ok urðu þau bönd at járni. í>á tök Skaði eitrorm, ok festi upp yfir hann, svá at eitrit skyldi drjúpa or orminum í andlit honum ; 5. enn Sigyn, kona hans, stendr hjá honum, ok heldr mundlaugu undir eitrdropa. Enn þá er full er mundlaugin, þá gengr hon ok slœr út eitrinu, enn meðan drýpr eitrit í andlit honum; þá kippist hann svá hart við, at jörð öll skelfr, þat kallit þér landskjálfta. f>ar liggr hann í böndum til raknarökkrs. 10.

55. þá mælti Gangleri: hver tíðindi eiu at segja frá um raknarökkr? fess heíi ek eigi fyrr heyrt getit. Hár svarar: Mikil tíðindi erii þaðan at segja: þau hin fyrstu, at vetr sá kemr, er kallaðr er íimbulvetr; þá drífi’ snær oi- öllum áttum; frost eru þá mikil, ok vindar hvassir; ekki nýtr sólar; þeir 15. vetr fara þrír saman, ok ekki sumar milli. Enn áðr ganga svá aðrir þrír vetr, at þá er um alla veröld orrostur miklar: þá drepast brœðr fyrir ágirni sakar, ok engi þyrmir föður eða syni í maiindrápum ok sifja-sliti. Svá segir í Völuspá:

Bræðr munu berjast 20.

ok at bönum verðast:

munu systrungar

sifjum spilla;

hart er með höldum,

hórdómr mikill, 25.

skeggöld, skálmöld,

skildir klofnir;

vindöld, vargöld,

áðr veröld steypist. pi verðr þat, er mikil tíðindi þykkja, at úlfrinn gleypir sólina, 30. ok þykkir mönnum þat mikit mein; þá tekr annarr úlfrinn tungiit, ok gjörir sá ok mikit ógagn; stjörnurnar hverfa af himninum. fá er ok þat til tíðinda, at svá skelfr jörð öll ok björg, at viðir losna or jörðu upp, enn björgin hrynja, enn

64. GYLFAGINNING. 56. K

íjötrar allir ok bönd brotna ok slitna. f>á verðr Fenrisúlfr laiiss ; þá geysist hafit á löndin fyrir því, at þá snýst Miðgarðs- ormr í jötunmóð, ok sœkir iipp á landit; þá verðr ok, at Nagl- far losnar, skip þat, er svá heitir; þat er gjört af nöglum 5. dauðra manna; ok er þat fyrir því varnanar vert , ef maðr deyr með óskornum nöglum, at sá maðr eykr mikit efni til skips- ins Nagifars, er goðin ok menn vildi seint at gjört yrði. Enn í þessum sæfargang flýtr Nagifar. Hrymr heitir jötunn, er stýr- ir Nagifara. Enn Fenrisúlfr ferr með gapanda munn, ok er

10. hinn efri kjöptr við himni, enn hinn neðri við jörðu; gapa mundi hann meira ef rúm væri til; eldar brenna or augum hans ok nösum. Mðgarðsormr blæss svá eitrinu, at hann dreifir lopt öll ok lög, ok er hann allógurligr, ok er hann á aðra hlið úlfinum. í þessum gný klofnar himininn, ok ríða

11. þaðan Múspeilssynir ; Surtr ríðr fyrst, ok fyrir honum ok ept- ir bæði eldr brennandi; sverð hans er gott mjök; af því skínn bjartara, enn af sólu; enn er þeir ríða Bifröst, þá brotnar hon, sem fyrr er sagt. Múspells megir sœkja fram á þann völl, er Vígriðr heitir; þar kemr ok þá Fenrisúlfr ok Miðgarðsormr ;

‘>o. þar er ok þá Loki kominn, ok Hrymr ok með honum allir Hrímþussar, enn Loka fylgja allir Heljar-sinnar : enn Múspells synir hafa einir sér fylking, er sú björt mjök. VöUrinn Víg- riðr er hundrað rasta víðr á hvern veg.

56. Enn  er  þessi  tíðindi  verða,  þá  stendr  upp  HeimdaUr, 
    

57. ok blæss ákafliga í Gjallarhorn, ok vekr upp öll guðin, ok eiga þau þing saman. fá ríðr Óðinn til Mímis brunns, ok tekr ráð af Mími fyrir sér ok sínu liði; þá skelfr askr Yggdrasils, ok engi hlutr er þá óttalaus á himni eða jörðu. Æsir hervæða sik, ok allir Einherjar, ok sœkja fram á völluna; ríðr fyrstr

58. Óðinn með gullhjálm ok fagra brynju ok geir sinn, er Gungn- ir heitir; stefnir hann móti Fenrisúlfi, enn pórr fram á aðra hlið honum, ok má hann ekki duga honum, því at hann hefir fullt fang, at berjast við Miðgarðsorm. Freyr berst móti Surti, ok verðr harðr samgangr, áðr Freyr felh’; þat verðr hans bani,

59. K. GYLFAGINNING. 65.

er hann missir þess hins góða sverðs, er hann gaf Skírni. fá er ok laiiss orðinn himdrinn Garmr, er bimdinn er fyrir Gnípahelli, hann er hit mesta forað, hann á víg móti Tý, ok verðr hvörr öðrum at bana. J>órr berr banaorð af Miðgarðs- ormi, ok stígr þaðan braut níu fet; þá feUr hann dauðr til jarð- 5. ar fyrir eitri því, er ormrinn blæss á hann. Ulfrinn gieypir Óðinn : verðr þat hans bani ; enn þegar eptir snýr fram Viðarr, ok stígr öðrum fœti í neðra kjapt úlfsins; á þeim fœti hefir hann þann skó, er allan aldr heíir verit til samnat; þat eru bjórar, þeir er menn sníða or skóm sínum fyrir tám eða hæl; 10. því skal þeim bjórum braut kasta sá maðr, er at því vill hyggja, at koma Asunum at liði. Annarri hendi tekr hann hinn efra kjapt úlfsins, ok rífr sundr gin hans, ok verðr þat úlfsins bani. Loki á orrostu við Heimdall, ok verðr hvorr ann- ars bani. fví næst slyngr Surtr -eldi yfir jörðina, ok brennir 15. allan heim. Svá er sagt í Völuspá;

Hátt blæss HeimdaUr,

horn er á lopti,

mælir Óðinn

vib Míms-höfuð; 20.

skelfr Yggdrasils

askr standandi,

ymr it aldna tré,

enn jötunn losnar.

Hvat er með Ásum? .,.

25*

hvat er með Alfum?

ymr aUr Jötunheimr;

Æsir ‘ro á þingi.

Stynja dvergar

fyrir steindurum, 3^^

veggbergs vísir.

Vitut ér enn, eða hvat?

Hrymr ekr austan, hefisk lind fyrir, Snorra-edda. 0

66. GYLFAGINNING. 50, K.

Snýst Jórmiingandr i jötunmóði; ormr knýr unnir, örn mun hlakka, 5. slítr nái níðfölr;

Naglfar losnar.

Kjöll ferr austan, koma munu Múspells of lög lýðir, in. enn Loki stýrir;

þar’ro fííimegir með freka allir; þeim er bróðir Býleists í för. 15. Surtr ferr sunnan

með sviga lævi; skínn af sverði sól valtíva. Grjótbjörg gnata, 20. enn gífr hrata,

troða halir helveg, enn himinn klofnar.

fá kemr Hlínar harmr annarr fram, 25. • er Óðinn ferr

við úlf vega, enn bani Belja bjartr at Surti; þar mun Friggjar 30. falla angan.

Gengr Óðins son við úlf vega, Viðarr of veg at valdýri;

57. K. GYLFAGINNING. 67.

lætr hann megi hveðrimgs

mund of standa

hjör til hjarta;

þá er hefnt föðiir.

Gengr hinn mœri 5.

mögr Hlóðynjar

nepr at naðri

níðs ókvíðnum;

munu halir allir

heimstöð ryðja, 10.

er af móði drepr

Miðgarðs veiir. Sól mun sortna,

sökkr fokl í mar,

hverfa af himni 15.

heiðar stjörnur,

geisar eimi

ok aldrnari,

leikr hár hiti

við liimin sjálfan. 20.

Hér segir enn svá:

Vígriðr heitir vöHr,

er finnast vígi at

Surtr ok in svasu guð:

hundrað rasta 25.

hann er á hverjan veg;

sá er þeim vöHr vitaðr 57. fá mælti Gangieri: hvat verðr þá eptir, er brendr er himinn ok jörð ok heimr aUr, ok dauð goðin öll ok allir Ein- herjar ok alt mannfólk; ok hafið þér áðr sagt, at hverr maðr 30. skal lifa í nokkvorum heimi um allar aldir. fá svarar Hár: margar eru þá vistir góðar ok margar illar. Bazt er þá at vera á Gimli, inn á himni; ok allgott er til góðs drykkj- ar, þeim er þat þykkir gaman í þeim sal, er Brímir heitir;

68. GYLFAGINNING. 58. K.

hann stendr ok á himni; sá er ok góðr salr, er stendr á Niða- Qöllum, gjörr af raiiðii giilli; sá heitir Sindri. í þessum söl- um skulu byggja góðir menn ok siðlátir. Á Náströndum er mikiU sah’ ok iUr, ok horfa í norðr dyrr; hann er ok ofinn 6. aUr ormahryggjum, sem vandahús, enn ormahöfuð öU vitu inn í húsit, ok blása eitri, svá at eptir salnum renna eitrár, ok vaða þær ár eiðrofar ok morðvargar, svá sem hér segir: Sal veit ek standa sólu ^arri 10. Náströndu á,

norðr horfa dyrr; faUa eitrdropar inn of Ijóra; sá er undinn salr 15. ormahryggjum,

Skulu þar vaða þunga strauma menn meinsvara ok morðvargar. 20. Enn í Hvergelmi er verst:

J>ar kvelr Níðhöggr nái framgengna, 58. fá mælti Gangleri: hvárt Ufa nokkvor goðin þá? Eða er þá nokkvor jörð eða himinn? Hár svarar: upp skýtr 25. jörðunni þá or sænum, ok er þá grœn ok fögr; vaxa þá akrar ósánir. Viðarr ok VaU Ufa, svá at eigi hefir særinn ok Surta- logi grandat þeim, ok byggja þeir á IðaveUi, þar sem fyrr var Ásgarðr; ok þar koma þá synir fórs: Móði ok Magni, ok hafa þar MjöUii. I>ví næst koma þeir Baldr ok Höðr frá 30. Heljar; setjast þá aUir samt ok talast við, ok minnast á rún- ar sínar, ok rœða of tíðindi, þau er fyrrum hefði verit, ok Miðgarðsorm, ok um FenrisúU; þá finna þeir í grasinu guU- töflur þær, er Æsirnir höfðu átt. Svá er sagt:

59. K. GYLFAGIÍíNING. 69.

Viðarr ok Vali

byggja ve goða,

þá er sortnar Surtalogi.

Móði ok Magni

skulu Mjölni hafa 5.

Vingnis at vígþroti. Enn þar sem heitir Hoddmímis-holt leynast menn 11 í Surta- loga, er svá heita: Líf ok Leifþrasir, ok hafa morgindöggvar fyrir mat. Enn af þessum mönnum kemr svá mikil kynslóð, at byggvist heimr aUr, svá sem hér segir: 10.

Líf ok Leifþrasir,

enn þau leynast munu

í holti Hoddmímis;

morgindöggvar

þau sér at mat hafa, " 15.

enn þaðan af aldir alast. Ok hitt mun þér undarligt þykkja, er sólin heíir getit dóttir eigi ófegri, enn hon er, ok ferr sú þá stigu móður sinnar, sem hér segir :

Eina dóttur

berr Alfröðul, 20.

áðr hana Fenrir fari;

sú skal ríða,

er regin deyja,

móður brautir mœr. Enn nú ef þú kant lengra fram at spyrja, þá veit ek eigi, 25. hvaðan þér kemr þat, fyrir því at öngan mann heyrða ek lengra segja aldarfarit, ok njóttu nú, sem þú namt.

59. pví næst heyrði Gangleri dyni mikla hvern veg frá sér, ok leit út á hlið sér; ok þá er hann sést meirr um, þá stendr hann úti á sléttum velli, sér þá önga höll ok önga 30. borg. Gengr hann þá leið sína braut, ok kemr heim í ríki sitt, ok segir þau tíðindi, er hann hefir sét ok heyrt, ok eptir honum sagði hverr maðr öðrum þessar sögur.

60. BRAGÆEŒÐUR. 1. K.

EPTIRMALL

Enn Æsir setjast þá á tal, ok ráða ráðum síniim, ok minnast á þessar frásagnir allar, er honum váru sagðar, ok gefa nöfn þessi hin sömu, er áðr váru nefnd, mönnum ok stöðum, þeim

5. er þar várii til þess, at þá er langar stundir liði, at menn skyldu ekki ifast í, at allir væri einir þeir Æsir, er nú var frá sagt, ok þessir, er þá váru þau sömu nöfn gefin. f>ar var þá |>órr kallaðr, ok er sá Ása-|>órr, hinn gamli, sá er Öku-fórr, ok honum eru kend þau stórvirki, er Ektor gerði í Tróju. Enn

6. þat hyggja menn, at Tyrkir hafi sagt frá Úlixes ok hafi þeir hann kallat Loka, því at Tyrkir váru hans hinir mestu óvinir.

BRAGARŒDUR.

1. Einn maðr er nefndr Ægir eða Hlér. Hann bjó í ey þeirri, er nú er köUut Hlésey, hann var mjök fjölkunnigr.

2. Hann gerði ferð sína til Ásgarðs; enn er Æsir vissu ferð hans, var honum fagnat vel, ok þó margir hlutir með sjónhverfingum; ok um kveldit, er drekka skyldi, þá lét Óðinn bera inn í höll- ina sverð, ok váru svá björt, at þar af lýsti, ok var ekki haft Ijós annat, meðan við drykkju var setit. f>á gengu Æsir at

3. gildi sínu, ok settust í hásæti xii Æsir, þeir er dómendr skyldu vera, ok svá váru nefndir: fórr, Njörðr, Freyr, Týr, Heim- daUr, Bragi, Viðarr, Vah, Unr, Hœnir, Forseti, Loki. Slíkt sama Asynjur: Frigg, Freyja, Gefjun, Iðunn, Gerðr, Sigun, Fulla, Nanna. Ægi þótti göfugligt þar um at sjást: veggþili

4. K. BRAGARŒDUR. 71.

öll váiii þar tjöldiit með fögrum skjöldum: þar var ok afeng- inn mjöðr, ok mjök drukkit. Næsti maðr Ægi sat Bragi, ok áttust þeir við drykkju ok orðaskipti; sagði Bragi Ægi frá mörgum tíðindum, þeim er Æsir höfðu átt.

2. Hann  hóf  þar  frásögn,   at  þrír  Æsir  fóru  heiman,   ÓÖ-    5. 
   

inn ok Loki ok Hœnir, ok fóru um fjöll ok eyðimerkr, ok var íllt til matar. Enn er þeir koma ofan í dal nakkvarn, sjá þeir öxnaíiokk, ok taka einn uxann, ok snúa til seyðis. Enn er þeir hyggja, at soðit mun vera, raufa þeir seiðinn, ok var ekki soðit. Ok í annat sinn er þeir raufa seyðinn, þá er stund 10. var liðin, ok var ekki soðit; mæla þeir þá sín á milli, hverju þetta mun gegna. f>á heyra þeir mál í eikina upp yfir sik, at sá, er þar sat, kvaðst ráða því, er eigi soðnaði á seyðinum. peÍY litu til, ok sat þar örn, ok eigi h’tiU. fá mælti örninn: vilit þér gefa mér fylli mína af oxanum, þá mun soðna á 15. seyðinum. peir játa því. f>á lætr hann sígast or trénu ok sezt á seyðinn, ok leggr upp þegar hit fyrsta lær oxans 11 ok báða bógana. pá varð Loki reiðr, ok greip upp mikla stöng, ok reiðir af öllu afli, ok rekr á kroppinn erninum. Örninn bregzt við höggit, ok flýgr upp; þá var föst stöngin við kropp arn- 20. arins, ok hendr Loka við annan enda. Örninn flýgr hart, svá at fœtr Loka taka niðr grjótit ok urðir ok viðu; hendr hans hyggr hann at slitna munu or öxlum. Hann kallar, ok biðr allþarfliga örninn friðar; enn hann segir, at Loki skal aldri lauss verða, nema hann veiti honum svardaga, at koma Iðunni 25. út of Ásgarð með epli sín; enn Loki vill þat, verðr hann þá lauss, ok ferr til lagsmanna sinna; ok er eigi at sinni sögð fleiri tíðindi um þeirra ferð, áðr þejr koma heim. Enn at ákveðinni stundu teygir Loki Iðunni út um Ásgarð í skóg nokk- vorn, ok segir, at hann hefir fundit eph, þau er henni munu 30. gripir í þykkja ok bað , at hon skal hafa með sér sín epli, ok bera saman ok hin. fá kemr þar fjassi jötunn i arnarham, ok tekr Iðunni ok flýgr braut með, ok í f>rymheim til búss síns. Enn Æsir urðu illa við hvarf Iðunnar, ok gerðust þeir

72. BRAGABŒÐUR. 2. K.

brátt hárir ok gamlir. fá áttu Æsir þing, ok spyrr hverr annan, hvat sáðarst vissi til Iðunnar ; enn þat var sét síðarst, at hon gekk út or Ásgarði með Loka. fá var Loki tekinn ok fœrðr á þingit, ok var honiim heitit bana eða písliim. Enn er

5. hann varð hrædcir, þá kvaðst hann mundii sœkja eptir Iðunni í Jötunheima, ef Freyja ^dll Ijá honum valsham, er hon á. Ok er hann fær valshaminn, flýgr hann norðr í Jötunheima, ok kemr einn dag til fjassa jötuns; var hann róinn á sæ, enn Ið- unn var ein heima; brá Loki henni í hnotarlíki, ok hafði í

6. klóm sér, ok flýgr sem mest. Enn er fjassi kom heim ok saknar Iðunnar, tekr hann arnarhaminn, ok flýgr eptir Loka, ok dró arnsúg í flugnum. Enn er Æsirnir sá, er valrinn flaug með hnotina, ok hvar örninn flaug, þá gengu þeir út undir Ásgarð, ok báru þannig byrðar af lokarspánum. Ok þá er

7. valrinn flaug inn of borgina, lét hann fallast niðr við borgar- vegginn ; þá slógu Æsirnir eldi í lokarspánuna, enn örninn mátti eigi stöðva sik, er hann misti valsins; laust þá eldinum í fiðri arnarins, ok tók þá af fluginn. f>á váru Æsirnir nær, ok drápu fjassa jötun fyrir innan Ásgrindr, ok er þat víg all-

8. frægt. Enn Skaði, dóttir fjassa jötuns, tók hjálm ok brynju ok öll hervápn, ok ferr til Ásgarðs, at hefna föður síns; enh Æsir buðu henni sætt ok yfirbœtr; ok hit fyrsta, at hon skal kjósa sér mann af Asum, ok kjósa af fótum, ok sjá ekki fleira af. fá sá hon eins manns fœtr forkunnar fagra, ok

9. mælti: þenna kýs ek, fátt mun Ijótt á Baldri. Enn þat var Njörðr or Nóatúnum. í>at hafði hon ok í sættargjörð sinni, at Æsir skyldu þat gera, er hon hugði at þeir skyldu eigi mega, at hlœja hana. fá gerði Loki þat, at hann batt um skegg geitar nokkvorrar, ok öðrum enda um hreðjar sér, ok létu þau

10. ýmsi eptir, ok skrækti hvártveggja við hátt; þá lét Loki fall- ast í kné Skaða, ok þá hló hon; var þá gjör sætt af Ásanna hendi við hana. Svá er sagt, at Óðinn gerði þat til yfirbóta við hana, at hann tök augu fjassa ok kastaði upp á himin, ok gerði af stjör^ur tvær. fá mælti Ægir: mikiU þykki mér

3.-4. K. BRAGARŒÐUR. 73.

fjassi fyrir sér hafa verit; eða hvers kyns var hann? Bragi svarar: Ölvaldi hét faðir hans, ok merki munu þér at þykkja, ef ek segi þér frá honum. Hann var mjök gullauðigr; enn er hann dó, ok synir hans skyldu skipta aríi, þá höfðu þeir mæl- ing at gullinu, er þeir skiptu, at hverr skyldi taka munnfylli ð. sína, ok allir jafnmargar. Einn þeirra var fjassi, n. Iði, iii. Gangr. Enn þat höfum vér orðtak nú með oss, at kalla gullit munntal þessa jötna; enn vér felum í rúnum eða í skáldskap svá, at vér köUum þat mál eða orð eða tal þessa jötna. fá mælti Ægir: þat þykki mér vera vel fólgit í rúnum. Ok enn lo. mælti Ægir:

3. Hvaðan af hefir hafizt sú íþrott, er þér kallit skáld- skap? Bragi svarar: þat váru upphöf til þess, at guðin höfðu ósætt við þat fólk, er Vanir heita; enn þeir lögðu með sér friðstefnu, ok settu grið á þá lund, at þeir gengu hvárirtveggju i5. til eins kers, ok spýttu í hráka sína. Enn at skilnaði, þá tóku goðin ok ^dldu eigi láta týnast þat griðamark, ok sköpuðu þar or mann; sá heitir Kvásir. líann er svá vitr, at engi spyrr hann þeirra hhita, er eigi kann hann orlausn; ok hann fór víða uiii heim, at kenna mönnum frœði, ok þá er hann 20. kom at heimboði til dverga nokkvorra, Fjalars ok Gralars, þá köUuðu þeir hann með sér á einmæli, ok drápu hann, létu renna blóð hans í tvö ker ok einn ketil, ok heitir sá Oðrœr-

ir, enn kerin hétu Són ok Boðn ; þeir blendu hunangi við blóð- it, ok varð þar af mjöðr sá, er hverr, er af drekkr, verðr skáld 25. ok frœðamaðr. Dvergarnir sögðu Ásum, at Kvásir hefði kafnat í mannviti, fyrir því at engi var þá svá fróðr, at spyrja kynni hann fróðleiks.

4. |>á buðu þessir dvergar til sín jötni þeim, er Gillingr heitir, ok konu hans. pá buðu dvergarnir GiUingi at róa á sæ 30. með sér. Enn er þeir fóru fyrir land fram, röru dvergarnir á boða, ok hvelfði skipinu. GilUngr var ósyndr, ok týndist hann; enn dvergarnir réttu skip sitt ok reru til lands. feir sögðu konu hans þenna atburð, enn hon kunni iUa, ok grét

5. BRAGARŒÐUR. 5. K.

hátt. þá spurði Fjalarr hana, ef henni mundi hugiéttara, ef hon sæi út á sæinn, þar er hann hafði týnzt; enn hon vildi þat. fá mælti hann \dð Galar, bróður sinn, at hann skal fara upp yfir dyrnar, er hon gengi út, ok láta kvernstein falla í höfuð henni, ok taldi sér leiðast óp hennar; ok svá gerði hann. f>á er þetta spurði Suttungr jötunn, son Gillings, ferr hann til, ok tók dvergana, ok flytr á sæ út, ok setr þá í flœð- arsker. I>eir biðja Suttung sér lífsgriða, ok bjóða honum til sættar í föðurgjöld mjöðinn dýra, ok þat verðr at sætt með þeim; flytr Suttuugr mjöðinn heim, ok hirðir, þar sem heita Hnitbjörg, setr þar tii gæzlu dóttur sína, Gunnlöðu. Af þessu köUum vær skáldskapinn Kvásis blóð eða dverga drekku eða fylli eða nakkvarskonar lög Oðrœris eða Boðnar eða Sónar eða farkost dverga, fyrir því at sá mjöðr flutti þeim fjörlausn or skerinu, eða Suttunga mjöð, eða Hnitbjarga lög.

5. fá mælti Ægir: myrkt þykki mér þat mælt, at kalla skáldskap með þessum heitnm ; enn hvernig komu þeir Æsir at Suttunga miði? Bragi svarar: sjá saga er til þess, at Oðinn fór heiman , ok kom þar er þrælar níu slógu hey. Hann spyrr, ef þeir vili, at hann brýni Ijá þeirra. feir játa því. J>á tekr hann hein af belti sér, ok brýndi; enn þeim þótti bíta Ijárnir myklu betr, ok föhiðu heinina. Enn hann mat svá, at sá, er kaupa viidi, skyldi gefa við hóf; enn allir kváðust vilja, ok báðu hann sér selja; enn hann kastaði heininni 1 lopt upp; enn alUr vildu henda; þá skiptust þeir svá \ib, at hverr brá Iján- um á háls öðrum. Óðinn sótti til náttstaðar til jötuns þess, er Baugi hét, bróðir Suttungs. Baugi kallaði íilt prhald sitt, ok sagöi. at þrælar hans níu höfðu drepizt, enn taldist eigi vita sér ván verkmanna. Enn Óðinn nefndist fyrir honum Böl- verkr; hann bauð at taka upp ix manna verk fyrir Bauga, enn mælti sér til kaups einn drykk af Suttunga miði. Baugi kvað einskis ráðs eiga af miðinum; sagði, at Suttungr vildi einn hafa, enn fara kveðst hann mundu með Bölverki, ok freista, ef þeir fengi mjöðinn. Bölveikr vann um sumarit ix mannsverk

6. K. BRAGARŒÐUR. 75.

fyrir Baiiga, enn at vetri beiddist liann Baiiga leigii sinnar. |>á fara þeir báðir. Baiigi segir Siittungi, bróður sínum, kaup þeirra Bölverks, enn Suttungr synjar þverliga livers dropa af miðinum. fá mælti Bölverkr til Bauga, at þeir skyldu freista væla nokkvorra, ef þeir megi ná miðinum, enn Baugi lætr þat 5. vel vera. fá dregr Bölverkr fram nafar, þann er Eati lieitir, ok mælti, at Baugi skal bora bjargit, ef nafarinn bítr. Hann gerir svá. fá segir Baugi, at gögnum er borat bjargit, enn Bölverkr blæss í nafars - rauíina , ok hrjóta spænirnir upp í móti honum. í>á fann hann, at Baugi vildi svíkja hann, ok 10. bað bora gögnum bjargit. Baugi boraði enn; enn er Bölverkr bléss annat sinn, þá fuku inn spænirnir. |>á brást Bölverkr 1 ormslíki, ok skreið í nafars-raufina , enn Baugi stakk eptir honum nafrinum, ok misti hans. Fór Bölverkr þar til, sem Gunn- löð var, ok lá hjá henni in nætr, ok þá lofaði hon honnm at 15. drekka af miðinum m drykki. í hinum fyrsta drykk drakk hann allt or Óðrœri, enn i öðrum or Boðn, í liinum þriðja or Són, ok hafði hann þá allan mjöðinn. f>á brást hann í arnarham, ok flaug sem ákafast. Enn er Suttungr sá flug arnarins, tók hann sér arnarham. ok tiaug eptir honum. Enn er Æsir sá, hvar 20. Óðinn flaug, þá settu þeir út í garðinn ker sín. Enn er Óðinn kom inn of Ásgarð, þá spýtti hann upp miðinum í kerin; enn honum var þá svá nær komit, at Suttungr mundi ná honum, at hann sendi aptr suman mjöðinn: ok var þess ekki gætt, hafði þat hverr er vildi, ok köllum vér þat skáldfífla hlut. Enn 25. Suttunga-mjöð gaf Óðinn Ásunum, ok þeim mönnum, er yrkja kunnu; því köllum vér skáldskapinn feng Óðins ok fund, ok drykk hans ok gjöf hans. ok drykk Asanna.

6. í>á mælti Ægir : hversu á marga lund breytit þér orð- tökum skáldskapar? eða hversu mörg eru kyn skáldskaparíns ? so. I>á mælti Bragi: tvenn eru kyn, þau er greina skáldskap all- an. Ægir spyrr: hver tvenn? Bragi svarar: mál ok hættir. Hvert máltak er haft til skáldskapar? frenn er grein skáld- skapar-máls. Hver? Svá, at nofna hvern hlut, sem heitir;

7. BRAGARŒÐUR. 6. K.

önniir grein er sú, er heita fornöfn ; enn in. málsgrein, er köll- iit er kenning, ok er sú grein svá sett, at vér köUum Óðin eða pÓY eða Tý, eða einhvern af Ásum eða Álfum, at liverr þeirra er ek nefni til, þá tek ek með heiti af eign annars 5. Assins, eða get ek hans verka nokkvorra; þá eignast hann nafnit, enn eigi hinn, er nefndr var. Svá sem vér köllum Sig- tý eða Hangatý eða Farmatý , þat er þá Óðins heiti ok köll- um vér þat kent heiti. Svá ok at kalla Eeiðartv.

EPTIRMALI.

10. Enn þetta er nú at segja ungum skáldum, þeim er girnast

at nema mál skáldskapar ok heyja sér orðjQölda með fornum heitum, eða girnast þeir at kunna skilja, þat er hulit er kveð- it; þá skili hann þessa bók til fróðleiks ok skemtunar. Enn ekki er at gleyma eða ósanna svá þessar sögur, at taka or

15. skáldskapinum fornar kenningar, þær er höfuðskáld hafa sér líka látit, enn eigi skulu kristnir menn trúa á heiðin goð ok eigi á sannyndi þessar sagnar, annan veg enn svá sem hér finnst í upphafi bókar, er sagt er frá atburðum þeim, er mann- fólkit viltist frá réttri trú, ok þá næst frá Tyrkjum, hvernig

^o. Asíamenim, þeir er Æsir eru kallaðir, fölsuðu frásagnir þær frá þeim tíðindum, er gerðust í Tróju, til þess at landfólkit skyldi trúa þá guð vera.

Príamús konungr í Tróju, var höfðingi mikill yfir öUum her Tyrkja, ok hans synir váru tignastir af öUum her hans.

25. Sá salr hinn ágæti, er Æsir kaUaðu Brímissal eða bjórsal, þat var höU Príamus konungs. Enn þat er þeir gera langa frásögn of ragnarökr, þat er Trójumanna orosta. pat er frá sagt, at

EPTIRRMÁLI. 77.

Ökii-fóiT egncli oxahöfði ok dró at borði Miðgarðsorm, enn ormrinn hélt svá h’íinii, at hann sökktist í hafit; eptir þeim dœmiim er þetta sagt, er Ektor drap Volúkrontem, ágætan kappa, at ásjáanda hiniim mikla AkilJi. ok teygði hann svá at sér með höfði hins dreþna, þess er þeir jöfnuðii til oxans, 5. þess er Öku-I>órr hafði höfiiðit af. Enn er Akillevs var dreg- inn í þetta ófœri með sínu kappi, þá var honum sú ein lífs- hjálpin, at flýja undan banvænligu höggi Hektoris, ok þó sárr. Svá er ok sagt, at Ektor sótti svá ákafliga orostuna, ok svá miklir váru ofrhugir hans, er hann sá AkiUevs, at 10. engi Mutr var svá sterkr, at standast mætti fyrir honum. Ok er hann misti Akillevs, ok hann var flýiðr, þá sefaði hann svá reiði sína, at hann drap þann kappa, er Roddrus hét; svá sögðu Æsir , at þá er Öku-fórr misti ormsins , þá drap hann Ými jötun. Enn við ragnarökr kom Miðgarðsormr váveiflega 15. at J>ór, ok blés á hann eitri, ok hjó hann til bana; enn eigi nentu Æsir at segja svá, at Öku-J>órr hefði svá látizt, at einn stigi yfir hann dauðan, þótt svá hefði verit. Enn meirr hröp- uðu þeir frásögninni, enn satt var, er þeir sögðu, at Miðgarðs- ormr fengi þar bana; enn þat fœrðu þeir til, þött AkiUevs bæri íio. banaorð af Ektori, þá lá hann dauðr á sama veUi af þeim sökum; þat gerðu þeir Elenus ok Alexander, þann Elenus kaUa Æsir Ala. fat segja þeir, at hann hefndi bróður síns, ok hann Ufði, þá er öU goðin váru dauð, ok slöknaðr var ekl- rinn, sá er brendr var Ásgarðr ok aUar eignir goðanna. Enn ‘>-,. Pirrus, honum jöfnuðu þeir til FenrisúUs ; hann drap Óðin, enn Pirrus mátti vargr heita at þeirra trú; því at eigi þyrmdi hann griðastöðunum , er hann drap konunginn í hofinu fyrir staUa fórs. fat kaUa þeir Surtaloga er Trója brann. Enn Móði ok Magni, synir Öku-fórs, kvámu at krefla landa Ala eða 30. Viðar; hann er Eneas; hann kom braut af Tróju, ok vann síðan stór verk. Svá er ok sagt, at synir Ektoris komu til Frigíalands, ok settust sjálfir í þat ríki, enn ráku í braut Elenum.

78 SKÁLDSKAPARMÁL. 1. K.

SKÁLDSKAPARMÁL.

1. Nú skal láta heyra dœmin, hvernig höfuðskáldin hafa látit sér sóma at yrkja eptir þessuin heitum ok kenningum; svá sem segir Arnórr jarlaskáld, at hann heiti Allföðr :
2. Nú hykk slíðrhugaðs segja,

síð léttir mér stríða,

þýtr Allföður, ítum jarls kostu, brim hrosta. Hér kallar hann ok skáldskapinn hrosta-brim Allföður. Hávarðr 10. halti kvað svá:

W\ er jódraugum ægis

arnar flaug, ok bauga

hygg ek at heimboð þiggi

Hangagoðs, of vangi 15. Svá kvað Víga-Glúmr:

Lattist herr með höttu

Hangatýs at ganga,

þótti-t þeim at hætta

þekkiligt fyrir brekku. 20. Svá kvað Refr:

Opt kom, jarðar leiptra

er Baldr hniginn, skaldi

holh’, at helgu fuUi

Hrafnásar mér, stafna. 25. Svá kvað Eyvindr skáldaspillir:

Ok Sigurð, hinn

er svönum veitti

hróka bjór

Haddingja vals 3Q^ Farmatýs,

fjörvi næmdu

1. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 79.

jarðráðendr

á Ogie. Svá kvað Glúmr Geirason:

par var, þrafna byrjar

þeim stýrðii goð beima, 5.

sjálfr í sœki-álfi

Sigtýr Atals dýra. Svá kvað Eyvindrenn:

Göndiil ok Skögiil

sendi Gauta-týr, . 10.

at kjósa of konimga,

liverr Yngva ættar

skyldi með Óðni fara

ok í Valhölhi vera. Svá kvað TJlfr Uggason: 15.

Kíðr at vilgi víðii

víðfrægr, enn mér hða,

Hropta-týr, of hvápta

hróðrmál, sonar báli. Svá kvað f>jóðólfr hinn hvinverski: 20.

Vah’ lá þar á sandi,

vitinn inum eineygja

Friggjar faðmbyggvi;

fögnuðum dáð slíkri. f>etta kvað Hallfreðr: 25.

Sannyrðum spenr sverða

snarr þiggjandi viggjar

barrhaddaða byrjar

biðkván und sik |>riðja. Hér er þess dœmi, at jörð er köUut kona Óðins í skáldskap. ^^^ Svá er hér sagt at Eyvindr kvað:

Hermóðr ok Bragi,

kvað Hroptatýr,

gangit í gögn grami;

80. SKÁLDSKAPARMÁL. 1. K.

því at konungr ferr, sá er kappi þykkir, til hallar Mnnig. Svá kvað Kórmakr: 5. Eykr með ennidúld

jarðhlutr Día fjarðar breyti, hún sá er beinan bindr. Seið Yggr til Rindar. Svá kvað Steinþórr: 10. Forngervum á ek íirnum,

farms Gunnlaðar arma horna foss at hrósa hlítstyggs, ok þó líthim. Svá kvað Úlfr Uggason: 15. |>ar hykk sigrunni svinnum

sylgs Valkyrjur fylgja heilags tafns ok hrafna. Hlaut innan svá minnum. Svá kvað Egill Skallagrímsson : 20. Blót ek eigi af því

bróður Vílis, guð jarðar, at ek gjarn sjá; þó hefir Míms-\ánr •^5. mér of fengit

bölva bœtr, er it betra telk. Gafumk íþrótt úlfs of bagi

30. “^^^&i “^’^^1’

vammi firða. Hér er hann kallaðr guð jarðar ok Mínis-vinr ok úlfs-bagi.

Svá kvað Refr:

I

1. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 81.

pér eigu vér veigar,

Valgautr, salar brautar,

Fals, hrannvala fannar,

framr, valdi tamr, gjalda. Svá kvað Einarr skálaglamm : 5.

Hljóta mun ek, né hlítik,

Hertvss, of þat frvju,

fyrir örþeysi at ausa

austr víngnoðar flausta. Svá sem Ulfr kvað Uggason: 10.

Kostigr ríðr at kesti

kynfróðs, þeim er goð hlóðu,

Hrafnfreistaðar hesti

HeimdaUr at mög fallinn. Svá er sagt í Eyríksmálum: 15.

Hvat er þat drauma? (kvað Óðinn)

Ek hugðumk íyrir dag rísa,

Valhöll ryðja

fyrir vegnu fólki;

vekta ek Einherja, 20.

bæða ek upp i-ísa,

bekki at strá,

bjórker leyðra;

valkyrjur vín bera,

sem vísi komi. 20.

pat kvað Kórmakr:

Algildan bið ek aldar

allvald of mér halda

ýs bifvangi Yngva

ungr. Fór Hroptr með Gungni 30.

f>at kvað I>órólfr:

Sagði hitt, er hugði,

Hliðskjálfar gramr sjálfum Snorra-edcla. 6

84. SKÁLDSKAPARMÁL. 2, K.

Eisar vargr fyrir vísa,

verk rögnis mér högna,

þýtr Óðrœris alda

alclr, hafs, við flés galdra. 5 Ok enn, sem hann kvað:

Nú er þats Boðnar bára

bergsaxa, tér vaxa

görvi í höll ok heyri,

hljóð, fley jöfurs þjóðir. 10. Ok sem kvað Eilífr Giiðriinarson :

Verði þér, alls orða

oss grœr of kon mœran

á sefreinu Sónar

sáð vingjöfum ráða. 15. Svá, sem kvað Völii-Steinn :

Heyr Míms vinar mína,

mér er fundr gefinn fundar,

við góma sker giymja,

glaumbergs, Egill, strauma. ‘-50. Svá kvað Ormr Steinþórsson :

Seggir þurfu-t ala ugg,

engu snýr ek í Viðurs feng

háði, kunnum hróðrsmíð

haga of minn brag. 25. Svá kvað Illfr Uggason:

Hoddmildum tér hildar

hugreifum Oleifi,

hann vil ek at gjöf Grímnis,

geð njarðar lá, kveðja 30. Skáldskapr er kallaðr sjár eða lögr dverganna, fyrir því at Kvásis blóð var lögr í Oðrœri, áðr mjöðrinn væri gjörr, ok þar gerðist hann í katlinum, ok er hann kallaðr fyrir því hverlögr Óðins, svá sem kvað Eyvindr, ok fyrr var ritað:

3. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 85.

Meðan hans ætt

í hveiiegi

Gálga-farms

til goða teljiim. Enn er kallaðr skáldskaprinn far eða lið dverganna; lið heitir 5. öl, ok lið heitir skip; svá er tekið til dœma, at skáldskapr er nú kallaðr fyrir því skip dverga. Svá sem hér segir:

Bæði á ek til brúðar

bergjarls ok skip dverga

soUinn vind at senda 10.

seiníirnd götu eina. 3. Hvernig skal kenna póv? Svá at kalla hann son Óð- ins ok Jarðar; faðir Magna ok Móða ok frúðar; verr Si^ar; stjúpfaðir UUar; stýrandi ok eigandi Mjölnis ok megingjarða, Bilskirnis; verjanði Ásgarðs, Miðgarðs; dölgr ok bani jötna 15. ok tröUkvenna; vegandi Hrungnis, Geirröðar, frívalda; drott- inn fjálfa ok Rösku; dólgr Miðgarðsorms ; fóstri Vingnis ok Hlóru. Svá kvað Bragi skáld:

Vaðr lá Viðris arfa

vilgi slakr, er raktist 20.

á Eynefis öndri

Jörmungandr at sandi. Svá kvað Ölver hnúfa:

Œstist aUra landa

umgjörð ok sonr Jaiðar. 25.

Svá kvað EiHfr:

Vreiðr stóð Vrösku bróðir,

vá gagn faðir Magna.

Skelfr-a I>órs né fjálfa

þróttar steinn við ótta. 30.

Ok sem kvað Eysteinn:

Leit á brattrar brautar

baug hvassUgum augum

86. SKÁLDSKAPARMÁL. 3, K.

œstist áðr at flausti

augs búð, faðir frúðar. Enn kvað Eysteinn:

Sín bjó Sifjar rúni 5. snarla fram með karli,

hornstraum getum Hrímnis

hrœra, veiðarfœri. Ok enn kvað hann:

Svá brá viðr, at sýjur 10. seiðr rendi fram breiðar

jarðar, út at borði

Ulls mágar hnefar skullu.

Svá kvað Bragi:

Hamri fórsk í hægri hönd, þá er allra landa, œgir öflugbörðu, endiseiðs of kendi.

Svá kvað Gamli:

Meðan gramr hinn er svik samdi 20. snart Bilskirnis hjarta

grundar fisk með grandi

gljúfr skeljungs nam rjúfa. Svá kvað forbjörn Dísar-skáld:

f>órr hefir Yggs með árum 25. Ásgarð af þrek varðan.

Svá kvað Bragi:

Enn kvað Bragi:

Ok borðróins barða brautar hringr inn Ijóti á haussprengi Hrungnis harðgeðr neðan starði.

Vel hafit yðrum eykjum aptr f>n’valda haldit

3. K. SILrÍLDSKAPARMÁL. 87.

Svá kvað Eilífr:

Svá kvað Bragi:

Svá kvað Úlfr

simbli siimbls of mœriim simdrkljúfr níu höfða.

fröngvir gein við þungum

þangs rauðbita tangar b.

kveldrunninna kvenna

kunnleggs alin-munni

fjokkvöxnum kvaðsk þykkja

þikling íirin-mikla lo.

liafra njóts at höfgum

hætting megindrætti.

Fullöflugr lét fellir

íjallgauts hnefa skjalla, is.

ramt mein var þat, reyni

reyrar leggs við eyra.

Enn kvað Úlfr

Víðgýmnir laust Vimrar

vaðs af fránum naðri 20.

hlusta grunn við hrönnum.

Hlaut innan svá minnum. Hér er hann kallaðr jötunn Vimrar-vaðs. Á heitir Vimur, er fórr óð, þá er hann sótti til Geirröðargarða. Ok svá kvað Vetrliði: 25.

Leggi brauzt þú Leiknar,

lamðir frívalda,

steyptir Starkaði,

stéttu of Gjálp dauða. Ok svá kvað I>orbjörn Dísar-skáld: 30.

Ball í Keihi kolli,

Kjallandi brauzt þú alla,

áðr draptu Lut ok Leiða,

léztu dreyra Bússeyru:

88. SKÁLDSKAPARMÁL. 4.-6. K.

heptir þú Hengjankjöptii, Hyrrokkin dó fyrri; þó var snemr in sáma Svívör numin lífi. 5. 4. Hvernig skai kenna Baldr? Svá at kalla liann son

Óðins ok Friggjar; ver Nönnii; faðir Forseta, eigandi Hring- liorna ok Draupnis, dólgr Haðar, HeJjar-sinni, Gráta-guð. Úlfr Uggason hefir kveðit eptir sögu Baldrs langt skeið í Hús- drápu, ok ritat er áðr dœmi til þess, er Baldr er svá kendr. 10. 5. Hvernig skal kenna Njörð? Svá, at kalla hann Vana-

guð eða Vana-nið eða Van, ok föður Freys ok Freyju, gef- janda guð. Svá segir fórðr Sjárreksson: Varð sjálf suna, nam-a snotr una, 15. Kjalarr of tamdi,

kvóðu-t. Hamdi, Goðrún bani, goðbrúðr Vani, heldr vel mara, 20. hjörleik spara.

Hér er þess getit, er Skaði gekk frá Nirði, sem fyrr er ritat. 6. Hvernig skal kenna Fi-ey? Svá at kalla hann son Njarðar, bróður Freyju, ok enn Vana-guð ok Vana-nið, ok Vanr ok árguð, ok fégafa. Svá kvað EgiU Skallagrímsson : 25. |>víat Grjótbjörn

of gœddan hefir Freyr ok Njörðr at fjárafli. Freyr er kallaðr Belja-dólgr, svá sem kvað Eyvindr skálda-

30. spiUir:

J>á er útröst jarla bagi Belja dólgs byggja vildi.

7. — 10. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 89.

Hann er eigandi Skíðblaðnis ok galtar þess, er Gullinbusti heitir svá sem liér segir:

Ivaldasynir

gengu í árdaga

Skíðblaðni at skapa, 5.

skipa bazt,

skírum Frey,

nýtum Njarðar bur. Svá segir Úlfr Uggason:

Eíðr á börg til borgar 10.

böðfróðr sonar Óðins

Freyr ok fólkum stýrir

fyrstr gulli byrstum. Hann heitir ok Slíðrugtanni.

7. Hvernig skal Heimdall kenna? Svá at kalla hans son 15. níu mœðra, vörð goða, svá sem fyrr er ritat, eða hvíta As, Loka-dólgr, mensœkir Freyju. Heimdallar höfuð heitir sverð; svá er sagt, at hann var lostinn mannshöfði í gögnum. Um hann er kveðit í Heimdallar galdri, ok er síðan kallat höfuð mjötuðr Heimdallar; sverð heitir manns-mjötuðr. HeimdaUr er 20. eigandi Gulltopps; hann er ok tilsœkir Vágaskers og Singa- steins ; þá deildi hann við Loka um Brísingamen ; hann heitir

ok Vindler. Úlfr Uggason kvað í Húsdrápu langa stund ept- ir þeirri frásögu, er þess þar getit, er þeir várii í sela-hkjum. Hann er ok sonr Oðins. 25.

8. Hvernig skal kenna Tý? Svá at kalla hann einhenda Ás ok Úlfs-fóstra, víga-guð, son Óðins.

9. Hvernig skal kenna Braga? Svá, at kalla hann Ið- unnar ver, frumsmið bragar, ok hinn síðskeggja Ás; af hans nafni er sá kallaðr skeggbragi, er mikit skegg hefir; ok sonr 30. Óðins.

10. Hvernig skal kenna Viðar ? Hann má kalla hinn þögia Ás, eiganda járnskós, dólg ok bana Fenrisúlfs, hefniás goð- anna, byggiás föðurtdpta, ok son Óðins, bróður Ásanna.

11. SKÁLDSKAPARMÁL. 11— i 6. K.

12. Hvernig skal kenna Vala? Svá, at kalla hann son Óðins ok Rindar, stjúp Friggjar, bróður Ásanna, hefniás Baldrs, dólg Haðar ok bana hans, byggvanða föðurtópta.

13. Hvernig skal kenna Höð? Svá, at kalla hann blinda

14. Ás, Baldrs bana, skjótanda Mistilteins, son Óðins, Heljar

sinna, Vala-dólg.

13. Hvernig skal kenna Ull? Svá, at kalla hann son Si^- ar, stjúp fórs, öndur-ás, boga-ás, veiði-ás, skjaldar-ás.

14. Hvernig skal kenna Hœni? Svá, at kalla hann sessa

15. eða sinna eða mála Óðins, ok hinn skjóta ás, ok hinn langa

fót, ok ör-konung.

15. Hvernig skal kenna Loka? Svá, at kalla son Far- bauta ok Laufeyjar ok Nálar, bróður Býleists ok Helblinda, föður Vonargands, þat er Fenrisúlfr, ok Jörmungands þat er

16. Miðgarðsormr , ok Heljar ok Nara ok Ala, frænda ok föður- bróður, sinna ok sessa Óðins ok Ása, heimsœki ok kistuskrúð Geirröðar; þjófr jötna, hafrs ok Brísingamenns ok Iðunnar epla; Sleipnis frænda; verr Sigynjar, goða dólgr, hárskaði Sifjar, bölva-smiðr, hinn slœgi Áss , rœgjandi ok vælandi goð-

17. anna, ráðbani Baldrs, hinn bundni Áss, þrætudólgr Heimdallar ok Skaða. Svá sem hér segir Úlfr Uggason: Ráðgegninn bregðr ragna rein at Singasteini frœgr við firna slœgjan

18. Farbauta mög vari.

Móðöflugr ræðr mœðra mögr hafnýra fögru, kynni ek, áðr ok einnar átta mærðar þáttum. 30. Hér er þess getit, at Heimdallr er son níu mœðra.

16. Nú skal enn segja dœmi, af hverju þær kenningar eru, er nú váru ritaðar, er áðr váru eigi dœmi til sögð. Svá sem Bragi sagði Ægi, at fórr var farinn í austrvega at berja tröll, enn Óðinn reið Sleipni í Jötunheima, ok kom til þess

17. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 91.

jötuns, er Hrungnir hét. I>á spyrr Hrungnir, hvat manna sá er með guUhjálminn er ríðr lopt ok lög, ok segir, at hann á furðu góðan hest. Óðinn sagði, at þar vill hann veðja fyrir höfði sínu, at engi hestr skal vera jafngöðr í Jötunheimum. Hrungnir segir, at sá er góðr hestr, enn hafa lézt hann mundu 5. myklu stórfetaðra hest ; sá heitir Gullfaxi. Hrungnir varð reiðr, ok hleypr upp á hest sinn, ok hleypir eptir honum, ok hyggr at launa honum ofrmæli. Oðinn hleypti svá mikit, at hann var á öðru leiti fyrir; enn Hrungnir var í svá mikium jötun- móð, at hann fann eigi fyrr, enn hann sótti inn of Ásgrindr lo. Ok er hann kom at hallardurum, buðu Æsir honum til drykk- ju; hann gekk í höUina, ok bað fá sér drykkju; váru þá teknar þær skálir, er fórr var vanr at drekka or, ok snerti Hrungnir or hverri. Enn er hann gerðist drukkinn, þá skorti eigi stór orð; hann lézt skyldu taka upp VallhöU, ok fœra is. í Jötunheima, enn sökkva Asgarði, enn drepa guð öU, nema Freyju ok Sif viU hann heimfœra með sér; enn Freyja fór þá at skenkja honum; ok drekka lézt hann mundu aUt Ása-öl. Enn er Asum leiddust ofryrði hans, þá nefna þeir I>ór. í>ví næst kom f>órr í höUina, ok hafði uppi á lopti hamarinn, ok 20. var aUreiðr, ok spyrr, hverr því ræðr, er jötnar hundvísir skulu þar drekka, eða hverr seldi Hrungni grið at vera í Val- höU, eða hví Freyja skal skenkja honum, sem at gildi Asa. J>á svarar Hrungnir, ok sér ekki vinaraugum til fórs; sagði, at Óðinn bauð honum til drykkju, ok hann var á hans griðum. 25. J>á mælti fórr, at þess boðs skal Hrungnir iðrast, áðr hann komi út. Hrungnir segir, at Ása-fór er þat UtiU frami, at drepa hann vápnlausan ; hitt er meira hugraun , ef hann þorir at berjast við hann at landmœri á Grjótunagörðum ; ok heíir þat verit mikit fólskuverk, sagði hann, er ek lét eptir heima 30. skjöld minn ok hein; enn ef ek hefða hér vápn mín, þá skyldu við nú reyna hólmgönguna, enn at öðrum kosti, legg ek þér við níðingskap, ef þú vilt drepa mik vápnlausan. pórr vill fyrir öngan mun bila at koma til einvígis, er honum var hóUnr

92. SKÁLDSKAPARMÁL. 16. K.

skoraðr, því at engi hefir lioniim þat fyrr veitt. Fór þá Hrungn- ir braut leið sína, ok hleypti ákafliga, þar til er hann kom í Jötunheima; ok var för hans allfræg með jötnum, ok þat, at stefnulag var komit á með þeim fór; þóttust jötnar hafa mik-

. it í ábyrgð, hverr sigr fengi; þeim var íUs ván at |>ór, ef Hrungnir létist fyrir því at hann var þeirra sterkastr. f>á gerðu jötnar mann á Grjótunagörðum af leiri, ok var hann ix rasta hár, enn þriggja breiðr undir hönd, enn ekki fengu þeir hjarta svá mikit, at honum sómdi, íyr enn þeir tóku or meri

). nokkvorri, ok varð honum þat eigi stöðugi;, þá er fórr kom. Hrungnir átti hjarta þat, er frægt er, af hörðum steini, ok tindótt með in hornum, svá sem síðan er gert ristubragð þat, er Hrungnis- hjarta heitir; af steini var ok höfuð hans, skjöldr var ok steinn, viðr ok þjokkr, ok hafði hann skjöldinn fyrir sér, er hann

i. stóð á Grjötunagörðum, ok beið fórs, enn hein hafði hann fyr- ir vápn, ok reiddi of öxl, ok var ekki dælligr. A aðra hlið honum stóð leirjötuninn, er nefndr er Mökkrkálfi, ok var hann allhræddr; svá er sagt, at hann meig, er hann sá pói\ í>órr fór til hólmstefnu, ok með honum tjálfi. fá rann fjálfi

). fram at, þar er Hrungnir stöð, ok mælti til hans: þú stendr óvarliga, jötunn, hefir skjöldinn fyrir þér, enn fórr hefir sét þik, ok ferr hann hit neðra 1 jörðu, ok mun hann koma neðan at þér. í>á skaut Hrungnir skildinum undir fœtr sér, ok stóð á, enn tvíhendi heinina. pví næst sá hann eldingar, ok heyrði

u þrumur stórar; sá hann þá póv í ásmóði; fór hann ákafliga, ok reiddi hamarinn, ok kastaði um langa leið at Hrungni. Hrungnir fœrir upp heinina báðum höndum, kastar í mót; mœtir lion hamrinum á flugi, ok brotnar sundr heinin, feUr annarr hiutr á jörð, ok eru þar af orðin öU heinberg; annarr

). hlutrbrast í höfði för, svá at hann féU fram á jörð; enn ham- arinn Mjölnir kom 1 mitt höfuð Hrungni, ok lamdi hausinn í smán mola, ok féU hann fram yfir fór, svá at fötr hans lá of háls fór. Enn fjálfi vá at Mökkrkálfa, ok féU hann við Utinn orðstír. fá gekk f>jálfi til fórs, ok skyldi taka föt Hrungnis

16. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 93.

af honum, ok gat hvergi valdit. fá gengu til Æsir allir, er þeir spurðu, at förr var fallinn, ok skyldu taka fótinn af hon- um, ok fengu hvergi komit. fá kom til Magni, sonr fórs ok Járnsöxu: hann var þá þrínættr: hann kastaði fœti Hrungn- is af I>ór, ok mælti: sé þar Ijdtan harm, faðir, er ek kom 5. svá síð; ek hygg, at jötun þenna mundak hafa lostit í hel með hnefa mér, ef ek hefða fundit hann. fá stóð fórr upp, ok fagnaði vel syni sínum, ok sagði hann mundu verða mikinn fyrir sér: ok vil ek, sagði hann, gefa þér liestinn GuUfaxa, er Hrungnir hafði átt. f>á mælti Óðinn, ok sagði, at fórr 10. gerði rangt, er hann gaf þann hinn góða hest gýgjar syni, enn eigi föður sínum. fórr fór heim til f>rúðvanga, ok stóð hein- in í höfði honum. pÁ kom til völva sú, er Gróa hét, kona Örvandils hins frœkna: hon gól gahlra sína yfir J>ór, til þess p]- heinin losnaði. Enn er fórr fann þat, ok þótti þá ván, at 15. braut mundi ná heininni, þá vildi liann launa Gr() lækningina, og gera hana fagna; sagði henni þau tíðindi, at hann hafði vaðit norðan yíir Elivága, ok hafði borit í meis á baki sér Ör- vandil norðan or Jötunheimum, ok þat til jartegna, at ein tá hans hafði staðit or meisinnm, ok var sú frerin, svá at J>örr 20, braut af, ok kastaði upp á himin, ok gerði af stjörnu þá, er heitir Örvandils-tá. {>órr sagði, at eigi mundi langt til, at OrvandiU mundi heim koma. Enn Gr(5a varð svá fegin, at hon mundi önga galdra, ok varð heinin eigi lausari ok stendr enn í höfði I>(5r. Ok oy þat boðit til varnanar, at kasta hein of gólí 25. þvert, því at þá hrœrist heinin í höfði fór. Eptir þessi sögu hefir ort |>jóð()lfr hvinverski í Haustlöng. Svá segir þar:

Eðr of sér, er jötna

()tti lét of sóttan

hellis brör á hyrjar 30.

haug Grjótuna baugi.

Ók at ísarnleiki

Jarðar sunr. enn dundi,

94. SKÁLDSKAPARMÁL. 16. K.

móðr svall Meila bróður,

mána vegr und hánum. Knáttu öll, enn Ullar

endilág fyrir mági 5. grund var grápi hrundin,

ginnunga-ve brinna,

þá er hófregin hafrar

hógreiðar fram drógu,

seðr gekk Svölnis ekkja 10. sundr, at Hrungnis fundi.

fyrmð-it Baldrs of barmi,

berg, sólgnum þar dólgi,

hristust björg ok brustu

brann upphiminn, manna, 15. Mjök frá ek móti hrökkva

myrk hreins baka reinar,

þá er vígligan, vagna

vátt, sinn bana þátti, Brátt fló bjarga gæti, 90. band ollu því, randa,

ímun föh’ und iljar

íss, vildu svá dísir.

Varð-at höggs frá hörðum

hraundrengr þaðan lengi 25. trjónu trölls ofruna

tíðr ^öUama, at bíða. Fjörspillir lét falla

fjálbrs ólágra gjálbra

bölverðungar Belja ao- bólm á randar hólmi.

J>ar hné grundar gilja

gramr fyrir skörpum hamri,

er bergdana bagði

brjótr við jörmunþrjóti.

17. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 95.

Ok harðbrotin herju

heimþinguðar vingnis

hvein í hjarna mæni

hein at grundar sveini:

þar svá eðr í Óðins 5.

ólaus burar hausi

stála vikr of stokkinn

stóð Eindriða blóði. Áðr or hneigi-hlíðum

hárs ölge^an sára 10.

reiðítýrs it rauða

ryðs hœli böl gœli.

Görla lít ek á Geitis

garði þær of farðir;

baugs þá ek bifum fagða 15.

bifkleif at porleifi. |>á mælti Ægir: mikill þötti mér Hrungnir fyrir sér. Vann I>órr meira þrek^drki nokkvot. þá er hann “átti við tröll? pá svarar Bragi:

17. Mikillar ft-ásagnar er þat vert, er fórr fór til Geir- 20. röðargarða; þá hafði hann eigi hamarinn Mjölni eða megin- gjarðar eða járngreipr, ok olli því Loki; hann fór með honum. fví at Loka hafði þat hent, þá er hann flaug einusinni at skemta sér með valsham Friggjar, at hann flaug fyrir forvitni sakar í Geirröðargarða , ok sá þar höU mikla, settist, ok sá 25. inn of glugg: enn Geirröðr leit í móti honum, ok mælti, at taka skyldi fuglinn ok fœra honum ; enn sendimaðr komst nauð- uliga á hallar-vegginn , svá var hann hár; þat þótti Loka gott, er hann sótti erfiðliga til hans, ok ætlaði sér stund, at fijúga eigi upp. fyrr en hann hafði farit allt torleiðit. Enn er .sn. maðrinn sótti at honum, þá beinir hann fluginn, ok spyrnir við fast, ok eru þá fœtrnir fastir; var Loki teMnn þar hönd- um ok fœrðr Geirröði jötni. Enn er hann sá augu hans, þá grunaði hann, at maðr mundi vera, ok bað hann svara, enn Loki þagði. f>á læsti Geirröðr Loka í kistu, ok svelti hann

18. SKÁLDSKAPARMÁL. 18. K.

þar in mánaði. Enn er Geirröðr tók hann iipp, og beiddi hann orða: ok sagði Loki hverr hann var, ok til fjörlaiisnar vann hann Geirröði þess eiða, at hann skyldi koma I>ór í Geirröðargarða, svá at hann hefði hvárki hamarinn né meg-

5. ingjarðar.

6. förr kom til gistingar til gýgjar þeirrar, er Gríðr er köllut: hon var móðir Viðars hins þögla; hon sagði pór satt frá Geirröði, at hann var jötunn himdvíss ok iHr viðreignar; hon léði honimi megingjarða ok járngreipa, er hon átti, ok

7. staf sinn, er heitir Gríðarvölr. J>á fór J>órr til ár þeirrar, er Vimur heitir, aUra á mest. |>á spenti hann sik megingjörð- um, ok studdi forstreymis Gríðarvöl, enn Loki hélt undir meg- ingjarðar. Ok þá er í>órr kom á miðja ána, þá óx svá mjök áin, a,t uppi braut á öxl honum. J>á kvað |>órr þetta:

8. Vax-at-tu nú Vimur.

alls mik vaða tíðir jötna garða í. Veiztú, ef þú vex, at þá vex mér ásmegin

20. jafnhátt upp sem himinn?

J>á sér í>órr uppi í gljúfrum nokkvorum, at Gjálp, dóttir Geir- röðar, stóð þar tveim megin árinnar, ok gerði hon ávöxtinn. jþá tók J>6rr upp or ánni stein mikinn, ok kastaði at henni, ok mælti svá: at ósi skal á stemma. Eigi misti hann, þar er

25. hann kastaði til. Ok í því bili bar hann at landi, ok fékk tekit reynirunn nokkvorn, ok steig svá or ánni; því er þat orðtak haft, at reynir er björg J>órs. Enn er fórr kom til Geirröðar, þá var þeim félögum vísat fyrst í gestahús til her- bergis, ok var þar einn stóU til sætis, ok sat þar f>órr. |>á varð

26. hann þess varr, at stóUinn fór undir honum upp at ræfri. Hann stakk GríðarveU upp í raptana, ok lét sígast fast á stóUnn, varð þá brestr mikiU, ok fylgði skrækr mikiU. far höfðu verit undir stóKnum dœtr Geirröðar, Gjálp ok Greip, ok hafði hann brotit hrygginn í báðum. f>á kvað fórr;

27. K. SKÁLDSK.APARMÁL. 97.

Einii sinni neyttak

ásmegins

Jötna görðum í,

þá er Gjálp ok Greip,

Geirraðar dætr, 5.

vildu hefja mik til himins. 19. þá lét Geirröðr kalla póv 1 höilina til leika. f ar váru eldar stórir eptir endilangri höllinni, enn er fórr kom í höUina gagnvart Geirröði , þá tök Geirröðr með töng járnsíu glóandi, ok kastar at |>ór, enn förr tók i móti með járngreipum, ok 10. fœrir á lopt síuna, enn Geirröðr hljóp undir járnsúlu at forða sér. fórr kastaði síunni, ok laust gögnum súluna, ok gögnum Geirröð, ok gögniim vegginn, ok svá fyrir utan í jörðina. Eptir þessi sögu hefir ort Eilífr Guðrúnarson í fórsdrápu:

Flugstalla réð fellir 15.

fjörnets goða at hvetja,

drjúgr var Loptr at Ijúga

lögseims faðir heiman;

geðreynir kvað grœnar

gauts herþrumu brautir 20.

vilgi tryggr til veggjar

viggs Geirröðar liggja. Geðstrangrar lét göngu

gammleið I>óarr skammu.

fýstust þeir at þrýsta 25.

J>orns niðjum, sik biðja.

fá er gjarðvenjuðr görðist,

Gandvíkr skötum ríkri,

endr til Ýmsa kindar,

Iðja setrs, frá J>riðja. sa.

Görr varð í för fyrri

farms meinsvarans arma

sóknar hapts með svipti

sagna galdrs enn Kagnir. Snorra-edda. 7

98. SKÁLDSKAPARMÁL. 19. K,

fyl ek granstrauma Grímnis,

gall manntælendr halla

ópnis ilja gaupnum

Endils á mó spendu. 5. Ok gangs vanir gengu

gunn vargs himintargu,

friðar, vers til fljóða

frumseyris kom dreyra,

þá er bölkveitir brjóta, 10. braðgmildr Loka vildi

bræði vændr á brúði

bág sefgrímnis mága. Ok vegþverrir vörru

vann fetrunnar nannu 15. hjalts af hagli oltnar

hlaupár um ver gaupu.

Mjök leið or stað stökkvir

stikleiðar veg breiðan

urðar þrjóts, þar er eitri, -20. æstar þjóðár fnæstu.

í>ar í mörk fyrir, markar

málhvettan byr settu,

né hvelvölur hálar,

hóf skot-naðra, sófu. 25. Knátti hreggi höggvin

hlymþel við möl glymja,

enn fellihryn fjalla

Feðju þaut með steðja. Harðvaxnar sér herðir -0. hallands of sik falla,

gat-at, mar njótr hinn neytri,

njarð, ráð fyrir sér gjarðar.

fverrir lætr, nema þyrri

þorns barna sér Marnar

19. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 99,

sneriblóð til svíra salþaks megin vaksa.

Óðii fast enn friðar flaiit eiðsvara Gauta

setrs, víkingar snotrir 5.

sverð runnar, fen gunnar. furði hrönn at herði hauðrs runn kykva nauðar, jarðar skafls af afli áss, hretviðri blásin. 10.

Unns með íta sinni, aflraun var þat skaunar á seil himinsjóla sjálflopta kom fjálfi.

Áðu stáli stríðan 15.

straum hrekkmímis ekkjur; stophnísu fór steypir stríðlundr með völ Gríðar.

Né djúp akarn drápu dólgs vamms fírum glamma 20.

stríð kviðjöndum stöðvar stall við rastar falli. Ogndjarfan hlutu arfi eiðs firðar hug meira;

skalf-a |>órs né fjálfa 25.

þróttar steinn við ótta.

Ok sif-una síðan sverðs liðhattar gerðu hlífar borðs við hörða

harðgieipnis dyn barði; ho.

áðr hyh’íðar hæði hrjóðendr IQöru þjóðar við skyldbreta skytju skaleik Héðins reikar.

100. SKÁLDSKAPARMÁL. 19. K.

Dreif ineð dróttar kneyfi,

ílólg Svíþjöðar kólga

síítti ferð á flótta,

íiesdrótt ívu nesja. 5. Þá er funristis fasta

flóðrifs Danir, stóðu

knáttu jólnis, ættir,

útves fyrir lúta. I^ers íþróttar hersa 10. þornranns hugum bornir,

hlymr varð hellis kumi’a,

hrinbálkar framgingu,

Listi fœrðr í fasta,

friðsein var þar, hreini 1.5. gnípu hlöðr á greypan

granahött Ros kvanar. Ok hám loga himni

iiall fylvingum vallar

tróðust þær und tróði 20. tungls brá sólar þungu:

húfstjóri braut hváru

hreggs vafreyða tveggja

hlátr-elliða hellis

hundfornan kjöl sprundi. 95. Fátíða nam frœði

íjarðeplis kon jarðar,

mœrar leggs né mugðu

menn ölteiti kenna.

Almtögar laust Ægir 30. angrþjóf sega tangu

Óðnis afli soðnum

átruðr í gin Suðra.

Svá at, hraðskyndir, handa

hia]^raunum svalg, gunnar,

20. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 101.

lyptisylg á lopti

langvinr síii frangvar,

þá er örþrasis eisu

ás hrímnis fló drósar

til þrámóðnis prúðar 6.

þjóst af Greipar bijösti Bifðist höll, þá er höfði

heiðrekr of kom breiðu

und fletbjarnar, íornan

fötlegg þurnis veggjar. lo-

ítr gulli laust Ullar

jótrs vegtögar þrjóti

meina niðr í miðjan

mest bígyrðil nestu.

Glaums niðjum fór görva 15.

gramr með dreyrgum hamri;

of sal-vanið Synjar

sigr laut arin-brauti.

Kom at tvíviðar tývi

tolh’ karms, sá er harmi, 20.

brautar liðs, of beiti

bekk falljötuns rekka. Helblótinn vá hneitir

hógbrotningi skógar

undir jálfrs af afli -25.

Álflieims bhku kálfa.

Né hðföstum Lista

látr valrúgar mátu

aldrminkanda eldar

Ellu steins of bella. 30.

20. Hvernig skal kenna Frigg? Svá, at kalla hana dóttur Fjörgyns, konu Óðins, móður Baldrs, elju Jarðar ok Rindar ok Gunnhlaðar ok Gerðar ; sværa Nönnu , drottning Ása ok Ás- ynja, Fullu ok valshams og Fensala.

21. SKÁLDSKAPARMÁL. 21.— 23. K.

22. Hvernig skal Freyjii kenna? Svá, at kalla dóttur Njarðar, systur Freys, konu Oðs, móður Hnossar; eigandi valfalls ok Sessrýmnis ok fressa, Brísingamens ; Vanagoð, Vanadís, hit grátfagra goð. Svá má kenna allar Ásynjur, at

23. nefna annarrar nafni, ok kenna við eign eða verk sín eða ættir.

24. Hvernig skal kenna Sif? Svá, at kalla hana konu J>órs, Móður UUar, hit hárfagra goð; elja Járnsöxu, móðir prúðar.

25. 23. Hvernig  skal  kenna  Iðunni?    Kalla  hana  konu  Braga 
        

ok gætandi eplanna, enn eplin ellilyf Ásanna; hon er ok rán- fengr fjassa jötuns, svá sem fyrr er sagt, at hann tók hana braut frá Ásum. Eptir þeirri sögu orti fjóðólfr hinn hvin- versM 1 Haustlöng: 15. Hve skal galla gjöldum.

gunnveggjar, brú leggja raums, þá er er rekka sœmi, raddsveif, at I>orleifi? Týframra sé ek tíva 20. trigglaust ok far þriggja

á hreingöru hlýri hildar fats ok þjatsa.

Seggjöndum fló sagna snótar úlfr at móti 25, í gemlis-ham gömlum

giamma ó fyrir skammu. Settist örn, þar er Æsir, árgefnar mat báru, var-a byrgitýr bjarga 30. bleyðivændr, á seyði.

Tormiðlaðr var tífum tálhrein meðal beina, hvat, kvað hapta snytrir hjálmfaldinn, mun því valda.

23. K. SRÁLDSKAPARMÁL. 103.

Málspakr of nam mæla már valkastar báru, var-a Hœnis “sinr hánum hoUr, af fornum þolli.

Fjallgylðir bað fuUan b.

Fetmeila sér deila hlut af helgu skutli Hrafnásar ván blása. Vingrögnir lét vagna.

vígfr^kr ofan sígast, lo.

þar er vélsparir váru varnendr goða farnir.

Fljótt bað foldar drottinn Farbauta mög varu

þekkiligr með þegnura 15.

þrymseilar hval deila. Enn af breiðu bjóði bragðvíss at þat lagði ósvífrandi Ása upp þjórhluti ^óra. 20.

Ok slíðrliga síðan svangr, var þat fyrir langu, át af eikirótu okbjörn faðir Mörnar:

áðr djúphugaðr drepi 25.

dólg ballastan vallar hirðitýr meðal herða herfangs ofan stangu.

J>á varð fastr við fóstra farmr Sigynjar arma, ao.

sá er öU regin eygja, Öndurguðs, í höndum. Loddi rá við ramman reimuð Jötunheima,

104. SKALDSKAPARMÁL. 23. K.

enn holls vinar Hœnis

hendr við stangar enda. Fló með fróðgum tífi

fangsæll of veg langan 5. sveita nagr, svá at slitna

siindr úlfs-föðiir mundi.

f>á varð fórs ofruni,

þungr var Loptr of sprunginn,

málunautr hvats mátti 10. mildings friðar biðja.

Sér bað sagna hrœri

sorgœra mey fœra

þás ellilyf Ása,

áttrunnr Hýmis kunni. 15. Brunnakrs of kom bekkjar

Brísings goða dísi

girði-þjófr í garða

Grjótníðaðar síðan. Urðu-t bjartra borða 20. byggvendr at þat hryggvir:

þá var Ið- með jötnum

-unnr nýkomin sunnan.

Görðust allar áttir

Ingifreys, at þingi 25. voru heldr, ok hárar,

hamljót regin, gamlar. Uns hrunsæva hræva

hund ölgefnar fundu,

leiðiþir ok læva 30. lund ölgefnar bundu.

í>ú skalt, véltr, nema vælum,

Veiðr mælti svá, leiðar

munstœrandi mæra

mey aptr, Loki, deyja.

24. £. SKÁLDSKAPARMÁL. 105.

Heyrðak svá þat síðan, sveik opt Asa leikiim hugi’eynandi Hœnis hauks flug bjálba aukinn: ok lömhugaðr lagði :>.

leikblaðs reginn fjaðrar ern at öglis barni arnsúg faðir Marnar.

Hófu skjótt, enn sköfu sköpt. ginnregin brinna: lo-

enn son biðils sviðnar, sveipr varð í för, Cireipar. fats of far á fjalla Finns ilja brú minni ;

baugs þá ek bifum fágða 15.

bifkleif at I>órleili. 24. Hvernig skal kenna himin? 8vá, at kalla hann Ýmis- haus, ok þar af jötuns haus, ok erfiði eða byrði dverganna, eða hjálm, Vestra ok Austra, Suðra, Norðra: land sólar ok tungls ok himintungk, vagna ok veðra; hjáhnr eða hús lopts 20. ok jarðar ok súlar. Svá kvað Arnórr jarlaskáld: Ungr sköldungr stígr aldri jafnmildr á við skildar; þess var grams und gömhim gnög rausn Ýmis hausi 25.

Ok enn, sem hann kvað:

Björt verðr sól at svartri, sökkr fokl í mar dökkvan, brestr erfiði Austra,

aUr giymr sjár á flaUum. 30.

Ok enn, sem kvað Böðvar halti:

Alls engr verðr Inga undii’ sólar o-iTindu

1U6. SKÁLDSKAPARMÁL. 24. K.

böðvar-hvatr né betri brœðr landreki æðri. Ok sem kvað fjóðólfr hinn hvinverski. Ok at ísarnleiki 5. Jarðar sunr, ok diindi,

Móðr svall Meila blóða, mána vegr und hánum. Svá, sem kvað Ormr Barreyjar-skáld:

Hvegi er Draupnis drógar 10. dís ramman spyr ek vísa,

sá ræðr, valdr, fyrir veldí, vagnbrautar mér fagnar. Svá, sem kvað Bragi skáld:

Hinn er varp á víða 15. vinda Öndurdísar

yfir manna sjöt margra mundlaug föður augum. Ok sem Markús kvað:

Fjarri hefir, at fœðist dýrri 20. flotna vörðr á elkers botni,

háfa leyfir hverr maðr æfi hringvarpaðar, gjálfri kringðum. Svá, sem kvað Steinn Herdísarson:

Hás kvað ek helgan ræsi 25. heimtjalds at brag þeima,

mærð tést fram, enn fyrða fyrr, því at hann er dyrri. Ok seni kvað Arnórr jarlaskáld:

Hjálp þú, dýrr konungr, dýrum, 30. dagsgrundar, Hermundi.

Ok enn, sem kvað Arnórr:

Saðr stillir, hjálp þú snjöllum, sóltjalda, Kögnvaldi, Ok sem kvað Hallvarðr:

24. K. SRÁLDSKAPARMÁL. 107.

Knúti’ verr jörð, sem ítran

alls drottinn sal flalla, Sem Arnórr kvað:

Mikáll vegr þat, er misgert þykkir,

mannvits fróðr, ok allt it góða; 5.

tiggi skiptir síðan seggjum

sólar hjálms á dœmistóli. 24. Hvernig skal jörð kenna? Kalla Ýmis hold ok móðiir fórs, dóttur Ónars, brúði Óðins, elju Friggjar ok Rindar ok Gunnhlaðar, sværu Siflar, gólf ok botn veðra-hallar , sjá dýr- 10. anna, dóttir Náttar, systir Auðs ok Dags. Svá sem kvað Ey- vindr skáldaspiUir :

Nú er álfröðuU elfar

jötna dólgs of fólginn,

ráð eru rammrar þjóðar 15.

rík í möður líki. Sem kvað Hallfreðr vandræðaskáld :

Ráð lukust, at sá síðan

snjaUráðr konungs spjalli

átti enga dóttur 20.

Ónars ^iði gróna. Ok enn sagði hann:

Breiðleita gat brúði

Báleygs at sér teygja

stefnir stöðvar hrafna 25.

stála-ríkis málum. Svá, sem fyrr er ritat:

Fjarri hefir, at fœðist dýrri. Svá, sem kvað fjóðólfr:

Utan bindr við enda so.

elgvers giöðuðr hersa

hreins við húfi rónum

hafs botni far gotna. Sem Hallfreðr kvað:

108. SRÁLDSKáPáRMáL. 25. K.

f>ví hygg íieygjanda frœgjan

ferr jörð iind munþverri

ítran, eina láta

Auðs systur mjök trauðan. 5. Svá kvað I>jóð()lfr:

Dólgijóss, lieíir dasi

darrlatr staðit fjarri,

endr þá er elju Eindar

ómynda tók skyndir. 10. 25. Hvernig skal sæ kenna? Svá, at kalla hann Ýmis

blöð, heimsœkir guðanna, ver Kánar, faðir Ægis dœtra, þeirra er svá heita : Himingiœfa, Dúfa, Blóðughadda, Hefring, Uðr, Hrönn, Byigja, Bára, Kólga; land Eánar ok Ægis dœtra ok skipa ok sæskips heita, kjalar, stála, súða, sygju, fiska, ísa, sækonunga 15. leið ok braut, eigi síðr hringr eyjanna, hús sanda ok þangs ok skerja, dorgar land ok sæfogia, byrjar. Svá, sem kvað Ormr Barreyjar-skáld.

Utan gnýr á eyri

Ýmis blóð, fara góðra. 2 0. Svá kvað Eefr:

Vogþrýsta berr vestan

vætti ek lands fyrir brandi,

hvalmuni skefr húna

hógdýr af lög bógu. •25. Svá, sem kvað Sveinn:

fá er elreifar ófu

Ægis dœtr ok teygðu

falls við frost of alnar

fjallgarðs rokur harðar. ao. Ok sem kvað Eefr:

Fœrir björn, þar er bára

brestr, undinna festa

opt í Ægis kjapta

úrsvöl Gýmis völva.

25. K. SKÁLDSKAPARMÁT.. 109.

Hér er sagt, at alt ei- eitt Ægir ok Hlér ok Gými]’. Ok enn kvað hann:

Jilnn sjágnípu vSleipnir

slítr úrdriíinn hvítrar

Ránar raiiðam steini 6.

runnit bijóst or munni.

Sem kvað Einarr Skúlason:

Harðr heíir ört frá jörðu

elvindr, svana strindai”

Wakkr lætr í sog sökkva lo.

snægrund, skipi hrundit. Ok enn, sem hann kvað:

Margr ríss, enn drífr dorgar

dynströnd í svig löndum,

spend verða stög stundum, i5.

stirðr keipr, fíra greipum. Ok enn kvað hann:

Grans bera goldna spónu,

göfug ferð er sú jöfri,

skýtr hólmfjötur heita 20.

hrafni, snekkju stafnar. Enn, sem hann kvað:

Haustköld, skotat heldum

hólmrönd varar öndri. Ok enn svá: 25.

Sundr spríngr svah’a landa

sverrigjörð fyrir börðum. Sem Snæbjörn kvað:

Hvatt kveða hrœra grotta

hergrimmastan skerja ;5o.

út fyrir jarðar skauti

eylúðrs níu brúðir;

|>ær er lungs fyrir löngu,

-]ið meldr-, skipa hliðar

110. SKÁLDSKAPARMÁL. 26.-29 K.

baugskerðir rístr barði

ból, Ámlóða mólu. Hér er kallat haíit Amlóða kvern. Enn, sem kvað Einarr Skúlason : 5. Viknar ramr í rakna

reksaumr fluga-straumi,

dúks hrindr böl, þar bleikir,

bifgrundar, stag, ri^um.

26. Hvernig skal kenna sól? Svá, at kalla hana dóttur
27. Mundilfœra, systur Mána; kona Glens, eldr himins ok lopts.

Svá, sem kvað Skúli forsteinsson :

Glens beðja veðr gyðju

guðblíð í ve, síðan

Ijós kemr gott, með geislum, 15. gránserks ofan Mána.;

Svá kvað Einarr Skúlason:

Hvargi er beita-borgar-

bálgrimmustum skála

hár af hnoss-vin vorum 20. heims vafrlogi sveimar

27. Hvernig skal kenna Vind? Svá, at kalla hann son Fornjóts, bróður ægis ok elds, brjóts viðar; skaði ok bani eða hundr eða vargr viðar eða segls eða seglreiða. Svá sagði Sveinn í Norðrsetudrápu :

28. Tóku fyrst til ^úka

Fornjóts synir Ijótir.

28. Hvernig skal kenna eld? Svá, at kalla hann bróður vinds ok ægis, bana ok grand viðar ok húsa: Hálfs bani, sól húsanna.

29. 29. Hvernig  skal  kenna  vetr?     Svá,   at  kalla  hann  son 
        

Vindsvals , ok bana orma , hríðmál. Svá kvað Ormr Stein- dórsson :

Eæð ek þenna mög manni Vindsvals unað blindum.

30.— 32. K. SKÁLDSKAFARMÁL. 111.

Svá kvað Ásgrímr:

Sigrgœðir var síðan

seimörr í f>rándheimi,

þjóð veit þínar iðir

þann orms-trega sannar. 5.

30. Hvernig skal kenna sumar? Svá at kalla son Svas- aðar, ok líkn orma, ok gróðr. Svá, sem kvað Egill Skalla- grímsson :

Upp skulum orum sverðum,

úlfs tannlituði’, glitra, lo.

eigum dáð at drýgja

í dal miskun íiska.

31. Hvernig skal kenna mann? Hann skal kenna við verk sín, þat er hann veitir eða þiggr eða gerir; hann má ok kenna

til eignar sinnar, þeirrar er hann á, ok svá ef hann gaf, svá 15. ok við ættir þær, er hann kom af, svá þær, er frá honum komu. Hvernig skal hann kenna við þessa hluti ? Svá, at kalla hann vinnanda eða fremjanda; eða til fara sinna eða athafna, víga eða sæfara eða veiða, eða vopna eða skipa. Ok fyrir því at hann er reynandi vopnanna ok viðr víganna, allt eitt ok 20. vinnandi ; viðr heitir ok tré, reynir heitir tré ; af þessum heit- um hafa skáldin kallat menn ask eða hlyn, lund eða öðrum viðarheitum kallkendum, ok kent til víga eða skipa eða ^ár. Mann er ok rétt at kenna til aUra Ása-heita; kent er ok við jötna-heiti, ok er það íiest háð eða lastmæli. Vel þykkir kent 25. til álfa.

32. Konu skal kenna til alls kvennbúnaðar, gulls ok gim- steina, öls eða víns eða annars drykkjar, þess er hon selr eða gefr, svá ok til ölgagna, ok til allra þeirra hluta, er henni samir at vinna eða veita. Kétt er at kenna hana svá, at 30. kalla hana selju eða log þess, er hon miðlar; enn selja eða log, þat eru tré. Fyrir því er kona köllut til kenningar öllum kvennkendum viðarheitum. Enn fyrir því er kona kend til gim- steina eða giersteina, at þat var í forneskju kvennabúnaðr,

33. SKÁLDSKAPARMÁL. 33—34. K.

er kallat var steinasörfi, er þær höfðu á hálsi sér; nú er svá fœrt til kenningar, at konan er nú kend við stein eða við öll steins-heiti. Kona er ok kend ^dð allar Ásynjur eða Valkyrj- ur eða Nornir eða Dísir. Konu er ok rétt at kenna við alla 5. athöfn sína eða við eign sína eða ætt.

33. Hvernig skal kenna guU? Svá, at kalla þat eld Ægis ok barr Glasis; haddr Sifjar, höfuðband Fullu, grátr Freyju, munntal ok rödd ok orð jötna; dropa Draupnis, ok regn eða skúr Draupnis eða augna Freyju, otrgjöld, slög-gjald Ásanna,

34. frœ Fýrisvalla, haugþak Hölga; eklr aUra vatna og handar, grjót ok sker eða blik handar.

35. Fyrir hví er gull kallat eldr Ægis? pessi saga er til þess, er fyrr er getit , at Ægir sótti heimboð til Ásgarðs, enn er hann var búinn til heimferðar, þá bauð hann tíl sín Óðni

36. ok ölkim Ásum á þriggja mánaða fresti. Til þeirrar ferðar varð fyrst Óðinn ok Njörðr, Freyr, Týr, Bragi, Vlðarr, Loki; svá ok Ásynjur: Frigg, Freyja, Gefjun, Skaði, Iðunn, Sif. {>órr var eigi þar, hann var farinn í austrveg at drepa tröU. Enn er goðin höfðu sezt í sæti, þá lét Ægir bera inn á haUar-

37. gölf lýsiguU, þat er birti ok lýsti aUa höUina sem eldr, sem í ValhöUu váru sverðin fyrir eld. I>á senti Loki þar við öU goð, ok drap þræl Ægis, þann er Fimafengr hét; annar þræU hans er nefndr Eldir. Kán er nefnd kona Ægis, enn níu dœtr þeirra, svá sem fyr er ritat. At þeirra veizlu vannst aUt

38. sjálft, bæði vist ok öl, ok öU reiða, er til veizlunnar þurfti. f>á urðu Æsir þess varir, at Rán átti net, þat er hon veiddi í menn aUa, þá er á sæ komu. Nú er þessi saga til þess, hvaðan af þat er, at guU er kaUat eldr eða Ijós eða birti Æg- is, Ránar eða Ægis dœtra; ok af þeim kenningnm er nú svá

ijo. sett, at guU er kaUat eldr sævar ok aUra hans heita, svá sem Ægir eða Rán eigu heiti við sæinn, ok þaðan er af nú guU kaUat eldr vatna eða ár ok aUra árheita. Enn þessi heiti ‘hafa svá farit sem önnur, ok kenningar, at hin yngri skáld hafa ort eptir dœmum liinna gömki skálda, svá sem stóð í þeirra

36.-37. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 113.

kvæðum, enn sett síðan út í hálfur, þær er þeim þótti iíkar við þat, er fyrr var ort, svá sem vatnið er sænum, enn áin vatninu, enn lækr ánni; því er þat kallat nýgervingar alt er út er sett heiti lengra, enn fyrr íinnst, ok þykkir þat vel alt, er með lík- indum ferr ok eðli. Svá kvað Bragi skáld: 5.

Eld of þák af jöfri

ölna bekks við drykkju,

þat gaf Fjölnis ^alla

með fylli mér stillir.

36. Hví er gull kallat barr eða lauf Glasis? í Ásgarði 10. fyrir durum Valhallar stendr lundr, sá er Glasir er kallaðr, enn lauf hans alt er gull rautt. Svá sem hér er kveðit at:

Glasir stendr með gullnu lauíi

fyrir Sigtýs’ sölum. 15.

Sá er viðr fegrstr með goðum ok mönnum.

37. Hví er gull kallat haddr Siíjar? Loki Laufeyjarson hafði þat gert til lævísi, at kiippa hár allt af Sif. Enn er pórr varð þess varr, tók hann Loka, og mundi lemja hvert bein í honum, áðr hann svarði þess, at hann skal fá af Svartálfum, »0. at þeir skulu gera af gulli Sifju hadd, þann er svá skal vaxa, sem annat hár. Eptir þat fór Loki til þeirra dverga, er heita ívaldasynir, ok gerðu þeir haddinn ok Skíðblaðni og geirinn

er Óðinn átti, er Gungnir heitir. J>á veðjaði Lold höfði sínu við þann dverg, er Brokkr heitir, hvárt bróðir hans, Sindri, o.-,. mundi gera jafngóða gripi m, sem þessir váru. Enn er þeir komu til smiðju, þá iagði Sindri svínskinn í aflinn, ok bað blása Brokk, ok létta eigi fyrr, enn hann tœki þat or aílinum, er hann lagði í. Enn þegar er hann gekk or smiðjunni, enn hinn bléB, þá settist íluga ein á hönd honum, ok kroppaði, 30. enn hann blés, sem áðr, þar til er smiðrinn tók or aflinum, ok var þat göltr, ok var burstin or gulli. f ví næst lagði hann í aflinn gull, ok bað hann blása ok hætta eigi fyrr blæstrinum, enn hann kvæmi aptr ; gekk hann á l^raut ; enn þíí kom flugaii, Snorra-edda. . 8

114. SKÁLDSKAPAHMÁL. 37. K.

ok settist á háls honum, ok kroppaði nú hálfii fastara ; enn hann blés, þar til er smiðrinn tók or aflinum guUhring þann, er Draupnir heitir. fá lagði hann járn í aflinn, ok bað hann blása, ok sagði, at ónýtt mundi verða, ef blástrinn félli; þá

5. settist flugan milli augna honum, ok kroppaði hvarmana, enn er blóðit féll í augun, svá at hann sá ekki, þá greip hann til hendinni sem skjótast, meðan belgrinn lagðist niðr, ok sveipði af sér flugunni, ok þá kom þar smiðrinn ok sagði, at nú lagði nær, at alt mundi ()nýtast, er í aflinum var. fá tók hann

6. or aflinum hamar; fékk hann þá alla gripina í hendr bróður sínum Brokk, og bað hann fara með til Ásgarðs ok leysa veðjunina. Enn er þeir Loki báru fram gripina, þá settust Æs- irnir á dómstóla, ok skyldi þat atkvæði standast, sem segði Óðinn, í>órr ok Freyr. fá gaf Loki Óðni geirinn Gungni, enn

7. J>ór haddinn, er Sif skyldi hafa, enn Frey Skíðblaðni, ok sagði skyn á öllum gripum, at geirrinn nam aldri staðar í lagi, enn haddrinn var hoklgróinn, þegar er hann kom á höfuð Sif, enn Skíðblaðnir hafði byr, þegar er segl kom á lopt, hvert er fara skyldi, enn mátti vefja saman, sem dúk, ok hafa í pung sér,

-o. ef þat vildi. J>á bar fram Brokkr sína gripi; hann gaf Óðni hringinn, ok sagði, at hina níundu hverja nótt mundi drjúpa af honum átta hringar jafnhöfgir sem hann; enn Frey gaf hann göltinn, ok sagði, at hann mátti renna lopt ok lög, nótt ok dag meira enn hverr hestr, ok aldri varð svá myrkt af nótt

25. eða í myrkheimum, at eigi væri œrit Ijóst, þar er hann fór, svá lýsti af burstinni. fá gaf hann J>ór hamarinn, ok sagði, at hann mundi mega Ijósta svá stórt, sem hann vildi, hvat sem fyrir væri, ok eigi mundi hamarinn bila, ok ef hann vyrpi honum til, þá mundi hann aldri missa, ok aldri fljúga svá

yo. langt, at eigi mundi hann sœkja heim hönd; ok ef hann vildi, þá var hann svá lítill, at hafa mátti í serk sér; enn þat var lýti á, at forskeptit var heldr skamt. fat var dómr þeirra, at hamarinn var beztr af öllum gripum, ok mest vörn í fyrir Hrímþussum, ok dœmðu þeir, at dvergrinn ætti veðféit. |>á

38.-3. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 115.

bauð Loki at leysa höfiið sitt. Dvergrinn svarar: sagði, at þess var engi von. Taktu mik þá, kvað Loki, enn er hann vildi taka hann, þá var hann víðs fjarri. Loki átti skúa, er hann rann á lopt ok lög. J>á bað dvergrinn fór, at hann skyldi taka hann, enn hann gerði svá. fá \ildi dvergrinn 6. höggva af Loka höfuð, enn Loki sagði, at hann átti höfuð , enn eigi hálsinn. ’ f>á tók dvergrinn þveng ok kníf , ok vill stinga rauf af vörrum Loka, ok ^áll rifa saman munninn; enn knífrinn beit ekki. f>á mælti hann, at betri væri þar ah’ bróður hans, ok jafnskjótt sem hann nefndi hann, þá var þar aMnn, ok lo. beit hann varrarnar; rifjaði hann saman varrarnar, ok reif or æsunum. Sá þvengr, er muðrinn Loka var samanrifjaðr, heit- *ir Vartari.

38. Hér heyrir, at gull er kent til höfuðbands FuUu, er orti Eyvindr skáldaspillir : 15.

Fullu skein á fjöllum fallsól brávallar Ullar kjóls of allan aldr Hákonar skaldum.

39. Gull er kallat grátr Freyju, sem fyrr er sagt. Svá 20. kvað Skúli f orsteinsson :

Margr of hlaut of morgin

morðelds, þar er val feldum,

Freyju tár at íleiri

fárbjóðr, at þar várum. 20.

Svá, sem kvað Einarr Skúlason:

J>ar er Mardallar, milli,

meginhurðar, liggr skurða

Gauts berum galla, þrútinn,

grátr, dah’eyðar látri. 30.

Ok hér hefir Einarr enn kent svá Freyju, at kalla hana móð- ur Hnossar eða konu Óðs. Svá segir hér:

Eigi þverr fyrir augna

Óðs beðvinu Róða

116. SKÁLDSKAPARMÁL. 40. K.

ræfs, eignist svá, regni ramsvell, konnngr elli. Ok enn svá:

Hróðrbarni kná ek Hörnar, 5. lilutum dýran grip, stýra;

brandr þrymr gjálfrs á grandi gullvífiðu hlífar. Sáðs, berr sinnar móður, svans unni mér gunnar 10. fóstrgœðandi Fróða,

Freys nipt bráadriptir. Hér getr ok þess, at Freyju má svá kenna, at kalla hana systur Freys. Ok enn svá:

Nýt buðumk Njarðar dóttur 15. nálægt var þat skála

vel of hrósa ek því vísa varn sjávar öl barni. Hér er hon köilut dóttir Njarðar. Ok enn svá: Graf sá, er erring ofrar, oo. ógnprúðr Vana-brúðar

þing vafaðarþröngvir þróttöflga mér dóttur. Ríkr leiddi mey mækis mótvaldr á beð skaldi 25. Gefnar, glóðum drifna

Gautreks svana brautar. Hér er hon köllut Gefn ok Vanabrúðr. Til aUra heita Freyju er rétt at kenna grátinn, ok kalla svá gullit, ok á marga lund er þessum kenningum breytt, kallat hagl eða regn eða él eða ■óo. dropar eða skúrir eða fossar augna hennar eða kinna eða hlýra eða brá eða hvarma.

40. Hér  má  þat  heyra,  at  kallat   er  orð  eða  rödd  jötna 
    

gullit, svá sem fyrr er sagt. Svá kvað Bragi skáld:

41. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 117.

fann átta ek vin verstan

vast-rödd, enn mér baztan,

Ála undir-kúlu

öniðraðan þriðja Hann kallaði stein vasta undirkúlu, enn jötun Ála steinsins, 5. enn guU rödd jötuns.

41. Sú er sök til þess, at guU er kallat otrgjöld. Svá er sagt, at þrír Æsir fóru at kanna heim allan, Oðinn ok Loki ok Hœnir ; þeir komu at á nokkvorri , ok gengu með ánni til fors nokkvors, ok við forsinn var otr einn, ok hafði tekið lax 10. or forsinum, ok át blundandi. |>á tók Loki upp stein, ok kastaði at otrinum ok laust í höfuð honum. f>á hrósaði Loki veiði sinni, at hann hefði veitt í einu höggvi otr ok lax; tóku þeir þá laxinn ok otrinn, ok báru með sér, komu þá at bœ nokkvorum, ok gengu inn; enn sá búandi er nefndr Hreiðmarr, 15. er þar bjó, hann var mikiU fyrir sér ok mjök ^ölkunnigr; beiddust Æsir at hafa þar náttstað, ok kváðust hafa með sér vist œrna, ok sýndu búandanum veiði sína. Enn er Hreiðmarr sá otrinn, þá kaUaði hann sonu sína, Fáfni og Keginn, ok segir, at Otr, bróðir þeirra, var drepinn, og svá, hverir þat 20. höfðu gert. Nú ganga þeir feðgar at Ásunum, ok taka þá höndum og binda, ok segja þá um otrinn, at hann var sonr Hreiðmars. Æsir bjöða fyrir sik flörlaustn, svá mikit fé, sem Hreiðmarr sjálfr viU á kveða, ok varð þat at sætt með þeim, ok bundit svardögum. fá var otrinn íieginn, tók Hreiðmarr 25. otrbelginn, ok mælti við’þá, at þeir skulu fyUa belginn af rauðu gulH, ok svá hylja hann aUan, ok svá skal þat vera at sætt þeirra. fá sendi Óðinn Loka í Svartálfaheim , ok kom hann til dvergs þess, er heitir Andvari, hann var íiskr í vatni, ok tók Loki hann höndum, ok lagði á hann ^örlausn, aUt so. gull, þat er hann átti í steini sínum; ok er þeir koma í stein- inn, þá bar dvergrinn fram aUt guU, þat er hann átti, ok var þat aUmiMt fé. f>á svipti dvergrinn undir hönd sér einum Htlum guUbaug; þat sá Loki, ok bað hann fram láta bauginn.

42. SKÁLDSKAPARMÁL. 42. K.

Dvergrinn bað hann taka eigi af sér bauginn, ok lézt mega œxla sér fé af bauginiim, ef hann héldi. Loki kvað hann eigi skyldu hafa einn penning eptir, ok tók bauginn af honum, ok gekk út; enn dvergrinn mælti, at sá baugr skyldi vera

5. hverjum höfuðsbani, er átti. Loki segir, at honum þótti þat vel, ok sagði, at þat skyldi haldast mega fyrir því, sá for- máli, at hann skyldi flytja þeim til eyrna, er þá tœki við. Fór hann 1 braut til Hreiðmars, ok sýndi Óðni gullit, enn er hann sá bauginn, þá sýndist honum fagr, ok tök hann af fénu,

6. ok greiddi Hreiðmari gullit. J>á fyldi hann otrbelginn, sem mest mátti hann, ok setti upp, er fuUr var; gekk þá Óðinn til, ok skyldi hylja belginn með guUinu, ok þá mælti hann við Hreiðmar, at hann skal sjá, hvárt belgrinn er þá allr huldr; enn Hreiðmarr leit til, ok hugði at vandlega, ok sá eitt

7. granahár, ok bað hann hylja, enn at öðrum kosti væri lokit sætt þeirra. f>á dró Oðinn fram bauginn, ok huldi grana-hár- it, ok sagði, at þá váru þeir lausir frá otrgjöldunum. Enn er Óðinn hafði tekit geir sinn, ok Loki skúa sína, ok þurftu þá ekki at óttast, þá mælti Loki, at þat skyldi haldast, er And-

8. vari hafði mælt, at sá baugr ok þat gull skyldi verða þess bani, er átti, ok hélzt þat síðan. Nú er þat sagt, af hverju gull er otrgjöld kallat, eða nauðgjald Ásanna, eða rógmálmr.

9. Hvat  er  fieira  at  segja  frá  gullinu  ?    Hreiðmarr  tók  þá 
   

gullit at sonargjöldum, enn Fáfnir ok lieginn beiddust af

95. nokkvors í bróðurgjöld. Hreiðmarr unni þeim enskis pennings af gullinu. fat varð orráð þeirra brœðra, at þeir drápu föður sinn til gullsins. fá beiddist Reginn, at Fáfnir skyldi skipta gullinu í helminga með þeim. Fáfnir svarar svá, at lítil ván var, at hann mundi miðla gullit við bróður sinn, er hann drap

96. föður sinn til gullsins, ok bað Regin fara braut, enn at öðrum kosti mundi hann fara, sem Hreiðmarr. Fáfnir hafði þá tekit hjálm, er Hreiðmarr hafði átt, ok setti á höfuð sér, er kallaðr var œgishjálmr, er öll kvikvendi hræðast, er sjá, ok sverð þat, er Hrotti heitir. Reginn hafði þat sverð, er Reíill er kallaðr ; flýði

97. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 119.

hann þá braiit, enn Fáfnir fór iipp á Gnítalieiði, ok gerði sér þar ból, ok brást í ormslíki, ok lagðist á giillit.

43. Reginn fór þá til Hjálpreks konnngs á fjóði, ok gerðist þar smiðr hans. f>á tók hann þar til fóstrs Sigurð, son Sig- mimdar, sonar Völsungs, ok son Hjördísar, dóttur Eylima. 5. Sigurðr var ágætastr allra herkonunga, af ætt ok afli ok hug. Reginn sagði honum til, hvar Fáfnir lá á guUinu, ok eggjaði hann at sœkja gullit. fá gerði Reginn sverð þat, er Gramr heitir, at svá hvast var, at Sigurðr brá niðr í rennanda vatn, ok tók í sundr ullarlagð, er rak fyrir strauminum at sverðs- 10. egginni. fví næst klauf Sigurðr steðja Regins ofan í stokk- inn með sverðinu. Eptir þat föru þeir Sigurðr ok Reginn á Gnítaheiði. |>á gróf Sigurðr gröf á veg Fáfnis, ok settist þar í. Enn er Fáfnir skreið til vatns, ok hann kom yíir gröfina, þá lagði Sigurðr sverðinu í gögnum hann, ok var þat hans bani. 15. Kom þá Reginn at ok sagði, at hann hefði drepit bróður hans, ok bauð honum þat at sætt, at hann sk^ddi taka hjarta Fáfn- is, ok steikja við eld; enn Reginn lagðist niðr ok drakk blóð Fáfnis, ok lagðist at sofa. Enn er Sigurðr steikði hjartat, ok hann hugði, at fullsteikt mundi, ok tók á fingrinum, hve hart 20. var; enn frauðit rann or hjartanu á fingrinn, þá brann hann, ok drap fingrinum í munn sér; enn er hjartablóðit kom á tunguna, þá kunni hann fugisrödd, ok skildi, hvat igðurnar sögðu’, er sátu í viðnum; þá mælti ein:

far sitr Sigurðr, 2^^

sveita stokkinn,

Fáfnis hjarta

við funa steikir;

spakr þœtti mér

spillir bauga, 00.

ef fjörsega

fránan æti. f ar liggr Reginn (kvað önnur),

ræðr um við sik.

120. SKÁLDSKAPARMÁL. 44. K.

viU tæla mög, þann er trúir honum; berr af reiði raimg orð saman,

5. vill bölva-smiðr

bróður hefha. pá gekk Sigurðr til Kegins ok drap hann, enn síðan til hests síris, er Grani heitir, ok reið, til þess er hann kom til bóls Fáfnis, tók þá upp gullit, ok batt í klyfjar, ok lagði upp á

10. bak Grana, ok steig upp sjálfr, ok reið þá leið sína. Nú er þat sagt, hver saga er til þess, er gullit er kallat ból eða bygð Fáfnis eða málmr Gnítaheiðar eða byrðr (jrana.

11. fá reið Sigurðr, til þess er hann fann á fjallinu hús; þar svaf inni ein kona, ok hafði sú hjálm ok brynju. Hann

12. brá sverðinu, ok reist brynjuna af henni; þá vaknaði hon, ok nefndist Hildr; hon er köllut Brynhildr, ok var valkyrja. Sig- urðr reið þaðan, ok kom til þess konungs, er Gjúki hét; kona hans er nefnd Grímhildr, börn þeirra váru þau Gunnarr, Högni, Guðrún, Guðný; Goþormr var stjúpsonr Gjúka. far

13. dvalðist Sigurðr langa hríð; þá fékk hann Guðrúnar Gjúka- dóttur, enn Gunnarr ok Högni sórust í brœðralag við Sigurð. fví næst fóru þeir Sigurðr ok Gjúkasynir, at biðja Gunnari konu, til Atla Buðlasonar, Brynhildar, systur hans; hon sat á Hindafjalli, ok var um sal hennar vafrlogi, enn hon hafði þess heit

14. strengt, at eiga þann einn mann, er þorði at ríða vafrlogann. f>á riðu þeir Sigurðr ok Gjúkungar, þeir eru ok kallaðir Mflung- ar, upp á fjallit, ok skyldi þá Gunnarr ríða vafrlogann; hann átti hest þann, er Goti heitir, enn sá hestr þorði eigi at hlaupa í eldinn. fá skiptu þeir litum, Sigurðr ok Gunnarr, ok svá

15. vápnum, því at Grani vildi undir öngum manni ganga, nema Sigurði. fá hljóp Sigurðr á Grana, ok reið vafrlogann. pat kveld gekk hann at brúðlaupi með Brynhildi. P;]nn er þau kvámu í sæng, þá dró hann sverðit Gram or slíðrum, ok lagði í milli þeirra. Enn at morni, þá er hann stóð upp ok

45.-46. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 121.

klæddi sik, þá gaf hann Brynhildi at línfé” gullbaiiginn , þann er Loki hafði tekit af Andvara, enn tók af henni annan baiig til minja. Sigurðr hljóp þá á hest sinn, ok reið til félaga sinna; skipta þeir Gunnarr þá aptr litum, ok fóru aptr til Gjúka með Brynhildi. Sigurðr átti ii börn með Guðrúnu: 5. Sigmund ok Svanhildi.

45. f at var eitt sinn, at Brynhildr ok Guðrún gengu til vatns, at bleikja hadda sína. f>á er þær komu til árinnar, þá óð Brynhildr út á ána frá landi, ok mælti, at hon \dldi eigi bera í höfuð sér þat vatn, er rynni or hári Guðrúnu, því at hon 10. átti búanda hugaðan betr. f á gekk Guðrún á ána eptir henni,

ok sagði at hon mátti fyrir því þvá ofarr sinn hadd í ánni, at hon átti þann mann, er eigi Gunnarr ok engi annarr í veröldu var jafnfrœkn; því at hann vá Fáfni ok Eegin, ok tók arf eptir báða þá. fá svarar Brynhildr: meira var þat vert, er Gunn- 15. arr reið vafrlogann, enn Sigurðr þorði eigi. þá hló Guðrún, ok mælti : ætlar þú, at Gunnarr riði vafrlogann ? Sá ætla ek at gengi 1 rekkju hjá þér, ermér gaf guUbaug þenna ; enn sá guU- baugr, er þií heíir á hendi, ok þú þátt at Unfé, hann er kaU- aðr Andvaranautr, ok ætlak, at eigi sótti Gunnarr hann á 20. Gnítaheiði. fá þagnaði Brynhildr ok gekk heim. Eptir þat eggjaði hon Gunnar ok Högna at drepa Sigurð; enn fyrir því at þeir váru eiðsvarar Sigurðar, þá eggjuðu þeir til Goþorm, bróður sinn, at drepa Sigurð ; hann lagði Sigurð sverði í gögn- um sofanda; enn er hann fékk sárit, þá kastaði hann sverðinu 25, Gram eptir honum, svá at sundr sneið í miðju manninn. far féU Sigurðr, ok sonr hans þrévetr, er Sigmundr hét, er þeir drápu. Eptir þat lagði Brynhildr silí sverði, ok var hon brend með Sigurði. Enn Gunnarr ok Högni tóku þá Fáfnisarf ok Andvaranaut, ok réðu þá löndum. 30.

46. AtU konungr Buðlason, bróðir Brynhildar, fékk þá Guðrúnar, er Sigurðr hafði átta, ok áttu börn. AtU konungr bauð tU sín Gunnari ok Högna, enn þeir fóru at heimboðinu. Enn áðr þeir fóru heiman, þá fálu þeir gulUt Fáfnisarf í Eín,

47. SKÁLDSKAPARMÁL. 47. K.

ok hefir þat gull aldri síðan fundizt. Enn Atli konungr hafði þar lið fyrir, ok barðist við Gunnar og Högna, ok urðu þeir handteknir; lét Atli konungr skera hjarta or Högna kykvum; var þat hans bani ; Gunnari lét hann kasta í ormgarð, enn hon-

5. um var fengin leyniliga harpa, ok sló hann með tánum, því at hendr hans váru bundnar, svá at allir ormarnir sofnuðu, nema sú naðra, er rendi at honum, ok hjó svá fyrir flagbrjósk- it, at hon steypði höfðinu inn í holit, ok hangði hon á lifr- inni, þar til er hann dó. Gunnarr ok Högni eru kallaðir Mfl-

6. ungar ok Gjúkungar; fyrir því er guU kallat Niflunga-skattr eða arfr. Litlu síðarr drap Guðrún tvá sonu sína, ok lét gera með guUi ok silfri borðker af hausum þeirra, ok þá var gert erfi Mflunga. At þeirri veizlu lét Guðrún skenkja Atla kon- ungi með þeim borðkerum mjöð, ok var blandit við blöði

7. sveinanna; enn hjörtu þeirra lét hon steikja, ok fá konungi at eta; enn er þat var gert, þá sagði hon honum sjálfum með mörgum ófögrum orðum. Eigi skorti þar áfengin mjöð, svá at flest fólk sofnaði, þar sem sat. Á þeirri nótt gekk hon til konungs, er hann svaf, ok með henni sonr Högna, ok vógu

2 0. at honum; þat var hans bani. í>á skutu þau eldi á hölUna, ok brann þat fólk, er þar var inni. Eptir þat fór hon tilsjóv- ar, ok hljóp á sæinn, ok vildi týna sér, enn hana rak yfir fjörð- inn, kom þá á þat land, er átti Jónakr konungr. Enn er hann sá hana, tók hann hana tU sín, ok fékk hennar; áttu þau iii

25. sonu, er svá hétu: SörU, Hamðir, Erpr; þeir váru aUir svart- ir, sem hrafn , á hárs-Ut, sem Gunnarr ok Högni ok aðrir Mflungar.

26. far fœddist upp Svanhildr, dóttir Sigurðar sveins; hon var aUra kvenna -fríðust. fat spurði Jörmunrekr hinn ríki;

27. hann sendi son sinn, Kandve, at biðja hennar sér tU handa. Enn er hann kom til Jónakrs, t>á var SvanhUdr seld honum í hendr, skyldi hann fœra hana Jörmunrek. {»á sagði Bikki, at þat var betr faUit, at Randver ætti Svanhildi , er hann var ungr ok bæði þau, enn Jörmunrekr var gamaU. fetta ráð Uk-

28. K. SKÁLDSKAPARiAÍÁL. 123.

aði þeim vel, hiniim imgiim mönniim. f ví næst sagði Bikkí þetta konungi. |>á lét Jörmunrekr konungr taka son sinn ok leiða til gálga. f>á tók Randver hauk sinn ok plokkaði af Qaðrarnar, ok bað senda feðr sínum; þá var hann hengdr. Enn er Jörmunrekr konungr sá haukinn, þá kom honum í hug, 5. at svá sem haukrinn var ófleygr ok fjaðrlauss, at svá var ríki hans ófœrt, er hann var gamall ok sonlauss. J>á lét Jörmunrekr konungr, er hann reið or skógi frá veiðum með hirð sína, enn Svanhildr drotning sat at haddbliki , þá riðu þeir á hana, ok tróðu hana undir hestafótum til bana. Enn er 10. þetta spurði Guðrún, þá eggjaði hon sonu sína til hefndar eptir Svanhildi. Enn er þeir bjoggust til ferðar, þá fékk hon þeim brynjur, ok hjáhna svá sterka, at eigi mundi járn á festa. Hon lagði ráð fyrir þá, at þá er þeir kvæmi til Jörmunreks konungs, at þeir skyldu ganga of nótt at honum sofanda; 15. skyldi Sörli ok Hamðir höggva af honum hendr ok fœtr, enn Erpr höfuðit. Enn er þeir komu á leið, þá spurðu þeir Erp, hvat liðsemð þeim mundi at honum, ef þeir hitti Jörmunrek konung. Hann svarar, at hann mundi veita þeim þvíh’kt, sem hönd fœti. |>eir segja, at þat var aJls ekki, at fótr styddist 20. við hönd. feir váru svá reiðir móður sinni, er hon hafði leitt þá út með heiptyi’ðum, at þeir vildu gera þat, er henni þœtti verst, ok drápu Erp, því at hon unni honum mest. Lithi síð- arr, er Sörli gekk, skriðnaði hann öðrum fœti, studdi sik með hendinni; þá mælti hann: veitti nú höndin fœtinum; betr væri 25. nú, at Erpr Ufði. Enn er þeir komu til Jörmunreks konungs of nótt, þar sem hann svaf, ok hjoggu af honum hendr ok fœtr, svá vaknaði hann, ok kallaði á menn sína, bað þá vaka. |>á mælti Hamðir: af mundi nú höfuðit, ef Erpr lifði. |>á stóðu upp hirðmennirnir , ok sóttu þá, ok fengu eigi sótt þá 30. með vápnum. fá kallaði Jörmunrekr, at þá skal berja grjóti; var svá gert. far féllu þeir Sörli ok Hamðir; þá var ok dauð öll ætt ok afkvæmi Gjúka.

48. Eptir  Sigurð  Svein  lifði  dóttir,  er  Áslaug  hét,  er  fœdd 
    

49. SKÁLDSKAPARMÁI.. 48. K.

var at Heimis í Hlymdölum, ok eru þaðan ættir komnar stórar. Svá er sagt, at Sigmundr Völsungsson var svá máttugr, at hann drakk eitr, ok sakaði ekki; enn Sin^ötli, sonr hans, ok Sigurðr váru svá harðir á húðina, at þá sakaði ekki eitr, at 5. utan kvæmi á þá bera. |>ví heíir Bragi skáld svá kveðit;

f á er forns Litar flotna

á fangboða öngli

hrökkvi-áll of hrokkinn

hékk Völsunga drekku. 10. Eptir þessum sögum hafa flest skáld ort, ok tekit ýmsa þáttu. Bragi hinn gamli orti um fall Sörla ok Hamðis í drápu þeirri, er hann orti um Eagnar Loðbrók.

Knátti eðr við illan

Jörmunrekr at vakna 15. með dreyrfáar dróttir

draum í sverða flaumi;

rósta varð í ranni

Eandves höfuðniðja,

þá er hrafnbláir hefnðu 20. harma Erps of barmar.

Flaut of sett við sveita

sóknar álfs á gólfi

hræva dögg, of höggnar

hendr sem fœtr ok kendu;

féll í blóði brunninn

brunn-ölskakki, runna

þat er á Leifa landa

laufi fátt, at höfði.

far svá at gerðu gyrðan

gólf-hölkvi, sá fylMr

segls nagl-fara sigkir

saums andvanar standa.

Urðu snemst ok Sörli

samráða þeir Hamðir

26. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 125.

hörðum herðimýlum

Hergauts-vinu barðir. Mjök lét stála stökkvir

styðja Gjúka niðja, ^

íiaums þá er íjörvi nema 5.

foglhildar mun vildu,

ok bláserkjan, birkis

böllfagr götu allir

enni-högg ok eggjar

Jónakrs sonum launa. 10.

pat sék fall á fögrum

ílotna randar botni,

Ræs gáfumk reiðar mána

Ragnarr ok fjöld sagna. 49. Hví er gull kallat mjölFróða? Til þess er saga sjá, 15. at Skjöldr hét sonr Óðins, er Skjöldungar eru frá komnir; hann hafði atsetu ok réð löndum, þar sem nú er köUut Dan- mörk, enn þá var kallat Gotland. Skjöldr átti þann son, er Friðleifr hét, er löndum réð eptir hann. Sonr Friðleifs hét Fróði; hann tók konungdóm eptir föður sinn, í þann tíð er 20. Agústus keisari lagði frið of heim allan; þá var Kristr borinn. Enn fyrir því at Fróði var alka konunga ríkastr á norðrlöndum, þá var honum kendr friðrinn um alla danska tungu, ok kalla Norðmenn þat Fróðafrið. Engi maðr grandaði öðrum, þótt hann hitti fyrir sér föðurbana eða bróðurbana lausan eða bund- 25. inn. fá var ok engi þjófr eða ránsmaðar, svá at gullhringr einn lá á Jalangrs-heiði lengi. Fróði konungr sótti heimboð í Svíþjóð til þess konungs, er Fjölnir er nefndr; þá keypti hann ambáttir n, er hétu Fenja ok Menja; þær váru miklar ok sterkar. í þann tíma fannst í Danmörk kvernsteinar n, svá 30. miklir, at engi var svá sterkr, at dregit gæti; enn sú náttúra fylgði kvernunum, at þat mólst á kverninni, sem sá mælti fyrir, er mól. Sú kvern hét Grotti. Hengikjöptr er sá nefndr, er Fröða konungi gaf kvernina. Fróði konungr lét leiða ambátt-

126. SKÁLDSKAPARMÁL. 49. K.

irnar til kvernarinnar , ok bað þær mala gull ok frið ok sælii Fróða ; þá gaf hann þeim eigi lengri hvíld eða svefn, enn gaukr- inn þagði, eða hljóð mátti kveða. fá er sagt, at þær kvæði Ijóð þau, er kallat er Grottasöngr; ok áðr létti kvæðinu, 5. mólu þær her at Fröða, svá at á þeirri nótt kom þar sá sæ- konungr, er Mýsingr hét, ok drap Fróða, tók þar herfang mikit; þá lagðist Fróðafriðr. Mýsingr hafði með sér Grotta, ok svá Fenju ok Menju, ok bað þær mala salt; ok at miðri nótt spurðu þær, ef eigi leiddist Mýsingi salt. Hann bað 10. þær mala lengr. fær móhi litla hríð, áðr niðr sukku skipin, ok var þar eptir svelgr í hafinu, er særinn feUr í kvernar- augat. f>á varð sær saltr.

jSíú eru komnar til konungs húsa 15. framvísar tvær

Fenja ok Menja. f ær’ro at Fróða Friðleifs sonar máttkar meyjar 20. at mani hafðar.

pær at lúðri leiddar váru ok grjóts grjá gangs of beiddu. 25. Hét hann hvárigri

hvíld né yndi, áðr hann heyrði hljóm ambátta. fær þyt þuhi 30. þögn horfinnar

he^ast létu ok hátt gjalla : leggjum lúðra, h^ttum steinum.

49. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 127.

Bað hann enn meyjar. at þær niala skyldii.

Siingu ok slungii snúðga steini,

svá at Fröða man 5.

flest sofnaði. fá kvað þat Menja, var til meldrs konún harðhugðigt man hárri röddu: 10.

Auð möhim Fróða, mölum alsælan, fjöld fjár á fegins-lúðri,

Siti hann á auði, 15.

sofi hann á dúni, vaki hann at vilja, þá er vel malit. H

Hér skyli engi öðrum granda, 20.

til böls búa, né til bana orka, né höggva því hvössu sverði,

þó at bana bróður 25.

bundinn finni.

Hendr létu hvílast hall um standa; enn hann kvað ekki

orð it fyrra: 30.

sofit eigi þit, enn of sal gaukar, eða lengr enn svá Ijóð eitt kveðak.

128. SKÁLDSKAPARMÁL. 49. K,

Var-at-tu, Fróði,

fuUspakr of þik,

málvinr manna,

er þú man keyptir; 3. kauss þú at afli

ok at álitum,

enn at ætterni

ekki spurðir.

Harðr var Hrungnir 10. ok hans faðir;

þó var fjassi

þeim öflgari,

Iði ok Örnir,

okkrir niðjar, 15. brœðr bergrisa,

þeim erum bornar. Kœmi-a Grotti

or grjá fjalli,

né sá hinn harði 20. haUr or jörðu,

né mœli svá

mœr bergrisa

ef vissi ætt

vætr til hennar. 25. Vær vetr níu

várum leikur

oflgar alnar

fyrir jörð neðan,

stóðu meyjar 30. at meginverkum,

fœrðum sjálfar

setberg or stað. Veltum grjóti

of garð risa.

49. K. SKÁLDSKAPARM.\L. 1:>9.

svá at fold fyrir

fór skjálfandi:

svá slöngðum vit

snúðga steini,

höfga halli, 5.

at halir tóku.

Enn vit síðan á Svíþjóðu framvísar tvær

í fólk stigum: 10.

beiddum björnu, enn brutum skjöldu, gengum í gegnum gráserkjat lið.

Steyptum stilii, 15.

studdum annan, veittum góðum Goðormi lið, var-a kyrrseta,

áðr Knúi félli, 20.

urðum þá haptar ok hernumnar.

Fram héldum því þau missiri,

at við at köppum 05.

kendar várum; þar skorðu vit skörpum geirum blóð ok benjum, ok brand ruðum. ao.

Nú erum komnar til konungs húsa miskunnlausar, ok at mani hafðar; ánorra-edda. 9

130. SKÁLDSKAPARMÁL. 49, K,

aurr etr iljar,

enn ofan kuldi,

drögum dólgs sjötul;

daprt er at Fróða. 5. Hendr skulu hvílast,

hallr standa mun;

malit hefi ek fyrir mik,

mitt of létti;

nii mun-a höndum 10. hvíld vel gefa,

áðr fullmalit

Fróða þykki.

Hendr skulu hölda

harðar trjónur, 16. vápn valdreyrug,

vaki þú, Fróði,

vaki þú, Fróði,

ef þú hlýða vill

söngum okkrum 20. ok sögum fornum.

Eld sé ek brenna

fyri]- austan borg,

vígspjöll vaka,

þat mun viti kallaðr; 25. mun herr koma

hinig af bragði,

ok brenna bœ

fyrir buðlungi. . Mun-at þú halda 80. Hleiðrar stóli,

rauðum hringum

né regingrjóti.

Tökum á möndli,

mœr skarpara.

49. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 131.

Erum-a, valmar, í valdreyra. ‘^’ Möl míns föður

mœr ramliga, því at hon feigð fíra ^ölmargra sá; stukku stórar steðr frá lúðri járni varðar. Mölum enn framarr.

Mölum enn framarr! Mun Yrsu sonr, niðr Hálfdanar, hefna Fróða; sá mun hennar heitinn verða burr ok bróðir. Vitum báðar þat.

Mólu meyjar, megins kostuðu, váru ungar í jötunmóði; skulfu skaptré skauzt lúðr ofan, hraut hinn höfgi hallr sundr í tvau.

Fór in forna fold öll saman, enn bergrisa brúðr orð um kvað: malit höfum, Fróði! sem munum heita; hafa fullstaðit íljóð at meldri.

9*

12. SKÁLOSKAPARMÁL. 50—51. K.

EinaiT Skúlason kvað svá:

Frá ek, at Fróða meyjar fullgóliga mólu, *

lætr stillir grið guUi, 5. grafvitnis beð, slitna.

Mjúks bera minnar öksar meldr þann, við hlyn feldrar. konungs dýrkar fé Fenju fögr hlýr bragar stýri. lu. Svá kvað Egill:

Grlaðar fiotna fjöld

við Fróða mjöld.

.oO. Konungr einn í Danmörk er nefndr Hrólfr Kraki;

hann er ágætastr fornkonunga, fyrst af mildi ok fræknleik,

15. ok lítillæti. fat er eitt mark um lítillæti hans, er mjök er

fœrt í frásagnir, at einn lítill sveinn ok fátækr er nefndr

Vöggr; hann kom í höll Hrólfs konungs; þá var konungrinn

ungr at aldri ok grannligr á vöxt. pá gekk Vöggr fyrir hann,

ok sá upp á hann. fá mælti konungrinn: hvat viltu mæla,

20. sveinn, er þú sér á mik? Vöggr svarar: þá er ek var heima,

heyrðak sagt, at Hrólfr konungr at Hleiðru var mestr maðr á

Norðriöndum enn nú sitr hér í hásæti kraki einn lítiU, ok kalla

þeir þann konung sinn. J>á svarar konungrinn: þú, sveinn,

heíir geíit mér nafn, at ek skal heita Hrólfr kraki; enn þat er

25. títt, at gjöf skal fylgja nafnfesti. Nú sé ek þik enga gjöf hafa til

at gefa mér at nafnfesti, þá er mér sé þægilig ; nú skal sá gefa

öðrum, er til heíir. Tók guUhring af hendi sér, ok gaf honum.

f>á mælti Vöggr: gef þú aUra konunga heilastr, ok þess strengi

ek heit, at verða þess manns bani, er þinn banamaðr verðr.

;ío. f>á mælti konungr, ok \Ú6 við : litlu verðr Vöggr feginn.

51. Annat mark var þat sagt frá Hrólfl kraka um fræknleik hans, at sá konungr réð fyrir [Jppsölum, er Aðils hét; hann átti Yrsu, móður Hrólfs kraka. Hann hafði ósætt við þann konuiig, er réð fyrir Noregi, er Áii hét. feir stefndu orostu

52. K. SKÁLDSKAPARM.4I.. 133.

milU sín á ísi vatns þess, er Væni heitir. x.ðils konungr sendi boð Hrólii kraka , mági sínum , at liann kvæmi til liðveizlu við hann, ok hét mála öUum her hans, meðan þeir væri í ferð- inni, enn konungr sjálfr skyldi eignast m kostgripi, þá er hann kauss or Svíþjóð. Hrólfr konungr mátti ngi fara íyrir ófriði, 5. þeim er hann átti við Saxa, enn þó sendi hann Aðilsi berserld sína XII ; þar var einn Böðvarr bjarki ok Hjalti hugprúði, Hvít.- serkr hvati, Vöttr, Víðseti, þeir brœðr Svipdagr ok Beiguðr. í þeirri orostu féU ÁU konungr ok mikiU hhiti Uðs hans. f>á tók AðUs konungr af honum dauðum hjálminu Hildisvín, ok 10. hest hans, Hrafn. |>á beiddust þeir berserkir Hrölfs kraka at taka mála sinn, m pund gulls hverrþeirra, ok um fram beidd- ust þeir at flytja Hrólfi kraka kostgripi, þá er þeir kusu til handa honum; þat var hjálmrinu Hilgigöltr ok brynjan Finns- leif, er hvergi festi vopn á, ok guUhringr sá, er kaUaðr var 15. Svíagríss, er átt höfðu langfeðgar Aðiis. Enn konungr varnaði aUra gripanna, ok eigi heldr galt hann málann; fóru berserk= irnir braut, ok undu iUa sínum hlut, sögðu svá búit Hrólfi kraka; ok jafnskjótt byrjaði hann ferð sína til Uppsala, ok er hann kom skipum sínum í ána Fýri, þá reið hann til Upp- 20. sala, ok með honum xii berserkir hans, alUr griðalausir. Yrsa, móðir hans, fagnaði honum, ok fylgði honum til herbergis, ok eigi til konungshallar ; váru þá gervir eldar stórir fyrir þeim, ok gefit öl at drekka. fá komu menn Aðils konungs inn, ok báru skíðin á eldinn, ok gerði svá mikinn, at klæði brunnu 25. af þeim Hrólfi, ok mæltu : er þat satt, at Hrólfr kraki ok ber- serkir hans flýja hvárki eld né járn? fá hljóp Hrölfr kraki upp, ok aUir þeir. fá mælti hann:

Aukum enn elda

at Aðils húsum. 30.

Tók skjöld sinn ok kastaði á eldinn, ok hljöp yfir eldinn, meðan skjöldrinn brann, ok mælti enn:

Flýr-a sá elda,

er yfir hleypr.

134. SKÁLDSKAPARMÁL. 52. K.

Svá fór hverr at öðrum hans manna, tóku þá, er eldinn höfðu aukit, ok köstuðu þeim á eldinn. fá kom Yrsa, ok fékk Hrólfi kraka dýrshorn, fuUt af guUi, ok þar með hringinn Svía- grís, ok bað þá braut ríða til liðsins. feir hljópu á hesta 5. sína, ok ríða ofan á Fýrisvöllu; þá sá þeir, at Aðils konungr reið eptir þeim með her sinn alvápnaðan, ok vill drepa þá. |>á tók Hrólfr kraki hægri hendi gullit ofan í hornit, ok söri alt um götuna. Fnn er Svíar sjá þat, hlaupa þeir or söðiun- um, ok tók hverr, slíkt er fékk, enn Aðils konungr bað þá 10. ríða, ok reið sjálfr ákafiiga. Slungnir hét hestr hans, allra hesta skjótastr. fá sá Hrólfr kraki, að Aðils konungr reið nær honum, tók þá hringinn Svíagrís, ok kastaði til hans, ok bað hann þiggja af gjöf. Aðils konungr reið at hringinum, ok tók til með sprjótsoddinum, ok rendi upp á falinn. fá veik 15. Hrólfr kraki aptr, ok sá, er hann laut niðr. í>á mæiti hann: svínbeygt hefi ek nú þann, er ríkastr er með Svíum. Svá skildust þeir. Af þessi sök er gull kallat: sáð Kraka eða Fýrisvalla. Svá kvað Eyvindr skáldaspillir : Bárum, UUr, of alla, 20. ímunlauks, á hauka

fjöUum Fýrisvalla fræ Hákunar æfi. Svá, sem fjóðólfr kvað:

Örð sær Yrsu burðar 25. inndrótt jöfurr sinni

bjartplógaðan bauga brattakr völu-spakra. Eyss landreki Ijósu lastvarr Kraka barri 30. á hlémildar holdi

hauks kálfur mér sjálfum. 52. Svá er sagt, at konungr sá, er Hölgi er kallaðr, er Hálogaland er við nefnt, var faðir forgerðar Hölgabrúðar; þau váru bæði blótut, ok var haugr Hölga kastaör, önnui’ fló af

53. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 135.

gulli eða silfri, þat var blótféit, enn önniir íió af moidu olc grjóti. Svá kvað Skúli forsteinsson :

fá er ræfr-vita Reifnis

rauð ek fyrir Svold til auðar,

herfylgins bað ek Hölga 5.

haugþök sama baugum. Í Bjarkamálum hinum fornum eru töld mörg gullsheiti. Svá segir þar:

Gramr hinn gjöflasti

gœddi hirð sína i’-’-

Fenju forverki

Fáfnis miðgarði,

Glasis glóbarri,

Grana fagrbyrði,

Draupnis dýrsveita, i3-

dúni Grafvitnis. Ýtti örr hilmir,

aldir við tóku

Si^ar svarðfestum,

svelli dalnauðar, ao-

tregum Otrs-gjöldum,

tárum Mardallar,

eldi Órunar,

Iðja glysmálum.

Gladdi gunnveitir, 26.

gengum fagrbúnir,

t^jassa þingskilum

þjóðir hermargar,

Rínar rauðmálmi,

rógi Niflunga, ^^’

vísi hinn vígdjaríi.

Varði hann Baldr þögh. 53. GuU er kallat í kenningum eidr handar eða liðs eða leggjar, því at þat cr rautt: enn silfr snær eða svell

136. SKÁLDSKAPARMÁL. 53. K,

eða héla, því at þat er hvítt. Með sama hætti skal ok kenna guU eða silfr til sjóðs eða díguls eða löðar; enn hvárttveggja, silfr ok guU, má vera grjót handar eða hálsgjörð nokkvors þess manus, er títt var at hafa. Menn ok hringar eru bæði silfr ok 5. guU, ef eigi er annan veg greint. Sem kvað forleikr fagri:

Kastar gramr á glæstar

gegn valstöðvar þegnum,

ungr vísir gefr eisu

armleggs, dígulfarmi. 10. Ok sem kvað Einarr skálagiamm:

Liðbröndum kná Lundar

landfrækn jöfurr granda,

hykk-a ek ræsis rekka

Eínar grjót of þrjóta. 15. Svá kvað Einarr Skúlason:

Blóðeysu liggr bæði

bjarg tveimmegin geima

sjóðs, á ek sökkva stríði

snær ok eldr at mæra. 20. Ok enn sem hann kvað:

Dægr þrymr hvert, enn hjarta

hlýrskildir ræðr mildu

Heita blakks, of hvítum

hafleygr dígulskafli. 25, Aldri má fyrir eldi

áls hrynbrautar skála,

öU viðr fólka fellir

framræði snæ bræða. Hér er guli kallat eldr áls hrynbrautar, enn silfr snær skál- 30. anna. Svá kvað f>órðr Mœra-skáld:

Sér á seima rýri,

sigðis láttrs at átti,

hrauns giaðsendir handa!

Hermóðr föður góðan.

54. K. vSKÁLDSKAPARMÁL. lo7.

55. Maðr  er  kallaðr  brjotr  gullsins;  svá  sem  kvað  Óttarr 
    

svarti :

Góðmennis þarf ek gimnar-

gulls-brjótanda at njóta,

hér er alnennin inni 5»

inndrótt með gram svinnum. Eða gullsendir, sem kvað Einarr skálaglamm:

Guilsendir lætr grundar,

glaðar þengill herdrengi,

hans mæti kná ek hljdta, 10.

hljót Yggs mjaðar njóta. Gullvörpuðr, sem kvað forieikr:

Hirð viðr grams með gerðum

gollvörpuðr sér holla. Gullstríðir, sem kvað forvaklr blönduskáld: 15.

Guiistríðir verpr gióðum,

gefr auð konungr rauðan,

óþjóðar bregðr eyðir

armleggs Grana farmi. Gullskati, sem hér er: 20.

Gat ek gullskata

gör er leygs of bör

götu ginnvita

gráps, tögdrápu. Kona er kend til gulls, köllut selja gulls, sem kvað Hall- 25. arsteinn :

Svalteigar mun selju

salts Viðblinda galtar

rafkastandi rastar

reyrþvengs muna lengi. 30.

Hér er kaliat hvalir Viðblinda geltir; hann var jötunn, ok dró hvali í hafi út, sem íiska; teigr hvala er sær, röf sæfar er gull, kona er selja gulls þess, er hon gefr, ok samheiti við selju er tré, sem fyrr er ritat, at kona er kend við allskonar

138. SKÁLDSKAPARMÁL. 54 K.

trjáheiti kvennkend. Hon er ok log köllut þess, er lion gefr; log heitir ok tré, þat er fellr í skógi. Svá kvað Gunniaugr ormstunga :

Alin var rygr at rógi, 5. runnr olli því gunnar,

lág var ek auðs at eiga

óðgjarn fíra barnum. Kona kallast mörk. Svá kvað Hallar-Steinn :

Ek heíi óðar-lokri 10. öl- stafna þér skafna,

vetz mörk skála verki

vandr, stef-knarrar branda. Tröða enn, sem kvað Steinn:

í>ú munt furs, sem íleiri 15. íióðs hirðisif tróður

grönn við gæfu þinni

grjóts Hjaðninga brjótast. Skorða, svá kvað Ormr Steinþórsson :

Skorða var í föt fœrð 20. Qarðbeins afar hrein,

nýrri slöng naddfreyr

nisting of mjaðar Hrist. Stóð, sem Steinar kvað:

Mens hafa mildrar Synjar 25. mjúkstalls logit allir

sjá höfumk veltistoð stiltan

straumtungls at mér draumar. BjÖrk enn, sem Ormr kvað:

f>ví at hols hrynbáls 30. hramma, þats ek berk fram,

billings á burar full

bjarkar hefi ek lagit mark. Eik, svá sem hér er:

54. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 139.

Aura stenclr fyrir orum

eik fagrbúin leiki. Lind svá sem hér er:

Ognrakkr skal-at okkra

álmr dynskúrar málmal s.

svá bauð lind í landi

líns hugrekki dvína. Maðr er kendr tii viða, sem fyrr er ritað, kallaðr reynir vápna eða víga, ferða ok athafnar, skipa ok alls þess, er hann ræðr ok reynir. Svá kvað Úlfr Uggason: lo.

Enn stirðþinuU starði

storðar leggs fyrir borði

fróns á fólka reyni

fránleitr, ok blés eitri. Viðr ok meiðr, sem kvað Kórmakr: is.

Meiðr er mörgum eyðri

morðreins í dyn fleina;

hjörr fœrr hildibörrum

hjarls Sigurði jarli. Lundr, svá kvað Hallfreðr vandræðaskáld : 2f.

Askþollum stendr TJliar

austr at mikhi trausti

reykilundr hinn ríki

randfárs, brumaðr hári. Hér er ok þoUr nefndr búss; svá kvað Arnórr: 20.

Rökkr öndurt bað randir

reggbúss saman leggja

rógskýja hélt Rýgja

regni haustnótt gegnum. Askr, sem Refr kvað: 30.

Gekk í gulli stokkna

gjöfrífr Hárs drífu

askr við œrinn þroska

esfreyr sæing meyjar.

140. SKALDSKAPARMÁL. 55. K.

Hlynr :

Heill kom þú, handar svella lilynr! kvaddi svá brynja. Börr, sem Refr kvað: 5. AUs böðgœði bjöða

börr ræðr til þess hjörva ógn stöðvar hefi ek œgi einráðit forsteini. Stafr, sem Óttarr kvað: 10. Héltu, þar er hrafn né svalt-a

hvatráðr ertu láði ógnar-stafr fyr jöfrum ýgr tveimr við kyn beima. forn, sem Arnórr kvað: 15. Hldð, enn hála téðu

hirðmenn arngrenni, auðar þorn fyrir örnu ungr valköstu þunga. 55. Hvernig skal kenna orostu? Svá at kalla veðr vápna 20. eða hiífa eða Óðins eða valkyrju eða herkonunga, eða gný eða giym. Svá kvað Hornklofi:

Háði gramr, þar er gnúðu, geira hregg við seggi, rauð fnýstu ben blóði 25, bengögi at dyn Skögiar.

Svá kvað Eyvindr:

Ok sá hah- at Hárs veðri hösvan serk 30, hrísgrisnis bar.

Svá kvað Bersi:

fótta ek, þá er ori ársagt er þat várum.

56. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 141

hœfr at Hlakkar drífu hyrrunnum vel gunnar.

8vá kvað Einarr:

Grlymvindi lætr Göndla gnestr hjör, taka mestum Hildar segl þar er hagli hraustr þengiU drífr strengjar. Sem kvað Einarr skálaglamm:

Né sigbjarka serkir sómmiðjungum rómu Hárs við Högna skúrir hleðut fast of seðir.

Svá sem hér:

Ok enn þetta:

Odda gnýs við œsi oddnets þinul setja.

Hnigu ^andr at giym Göndlar

grams und arnar hramma. 56. Vápn ok herklæði skal kenna til orostu ok til Óðins ok valmeyja ok herkonunga, kalla hjálma hjálm, hött eða 20. fald, enn brynju serk eða skyrtu, enn skjöld tjald, enn skjald- borgin er köUut höll ok ræfr, veggr ok gólf. Skildir eru kall- aðir ok kendir við herskip , sól eða tungl eða lauf eða blik, eða garðr skipsins. Skjöldr er ok kallat skip Ullar, eða kent til fóta Hrungnis, er hann stóð á skildi. Á fornum skjöldum 25. var títt at skrifa rönd, þá er baugr var kallaðr, ok er við þann baug skildir kendir. Höggvápn, eyxar eða sverð, er kallat eldar blóðs eð benja; sverð heita Óðins eldar, enn eyxar kalla menn tröllkvenna heitum, ok kenna við blóð eða benjar eða skóg eða við. Lagvápn eru vel kend til orma eða fiska. Skot- 30. vápn eru mjök kend til hagis eða drífu eða rótu. Öllum þess- um kenningum er marga lund breytt, því at þat er flest ort í lofkvæðum, er þessar kenningar þarf við.

142. SKÁLDSKAPARMÁL. 56. K.

Lattist herr með höttu

Hangatýs at ganga.

fótti-t þeim at hætta

þekkiligt fyrir brekku. 5. Svá kvað Einarr skálagiamm:

Hjálmfaldinn bauð hildi,

hjaldrörr ok Sigvaldi,

hinn er fór í gný gunnar

gunndjarfr Búi sunnan. 10. Róða serkr, sem Tindr kvað:

fá er hringfám hanga

hrynserk Viðurr brynju

hruðust riðmarai’ Röða

rastar varð at kasta. 15. Hamðis skyrta, sem Hallfreyðr kvað:

Ólítit brestr úti

unndýrs sumum runnum

hart á Hamðis skyrtum

hryngráp Egils vápna. 20. Sörla-föt enn, sem kvað hann:

faðan verða föt fyrða

fregn ek görla þat Sörla

rjóðast björt í blóði

benfur meil-skurum. 26. Sem (jrettir kvað:

Héldu Hlakkar tjalda

hefjendr saman nefjum,

Hildar veggs og hjuggust

hreggnirðir til skeggjum. 30. Rdða ræfr. sem Einarr kvað:

Eigi þverr fyrir augna

Oðs beðvinu Róða

ræfrs eignast svá regni

ramsvell konungr elli.

5Ö. K. SKÁLDSKAPATIMÁL. 143.

Hildar veggr, sem kvað Grettir, ok áður er ritat. Skipsól, sem Einarr kvað:

Leyg rýðr ætt á œgi

Ólafs skipa-sólar. Hlfr-tungl, sem Refr kvað: 5.

Dagr var fríðr, sá fögru

fleygjendr alin-leygjar

í hangferil hringa

hlýrtungli mér þrungu. Garðr skips, sem hér er: 10,

Svá skaut gegn í gögnum

garð steiníarinn barða

sá var gnýstœrir geira

Gunnar æfr, sem næfrar. Askr UUar, sem hér er: 15.

Ganga el of unga

Ullar skips með fuUu,

þar er samnagla siglur

slíðrdúkaðar ríða. Iljablað Hrungnis, sem Bragi kvað: 20.

Vilit, Hrafnketill, heyra,

hve hreingróit steini

f rúðar skal ek ok þengil

þjófs iljablað leyfa? Bragi kvað þetta um bauginn á skildinum: 25.

Nema svá góð ins gjalla

gjöld baugnafaðs vildi

meyjar hjóls inn mœri

mögr Sigurðar Högna. Hann kallaði skjöldinn Hildar hjól, enn bauginn nöf hjólsins. 30. Baugjörð, sem Hallvarðr kvað:

Rauðljósa sér ræsir,

rít brestr sundr in hvíta

144. SKÁLDSKAPARMÁL. 56. K.

baugjörð brodda ferðar bjúgrend í tvau fljúga. Svá er enn kveðit:

Baugr er á beru sœmstr, 5. enn á boga örvar.

Sverð er Óðins eldr, sem Kórmakr kvað «,

Svall, þá er gekk með gjallan Gauts eld, hinn er styr beldi, glað fœðandi Gríðar, 10. gunnr. Komst Uðr or brunni.

HjáJms-eldr, sem kvað Úlfr Uggason: Fullöflug lét fjalla fram hafsleipni þramma Hildr, enn Hropts of gildar 16. hjálmelda mar feldu.

Brynju-eldr, sem kvað Glúmr G-eirason: Heinþyntan lét hvína hryneld at þat brynju foldar vörðr, sá er fyrðum, 20. fjorn-harðan, sik varði.

Randar íss ok grand hlífar, sem Einarr kvað: Ráðvöndum þá ek rauðra randa ís at vísa, grand berum hjálms í hendi, 25, hvarmþey drifinn Freyju.

Öx heitir tröllkona hlífa, sem Einarr kvað: Sjá megu rétt, hve, Refils ríðendr, við brá gríðar fjörnis fagrt of skornir, 30. foldviggs, drekar liggja.

Spjót er ormr kallat, sem Refr kvað:

Kná myrkdreki marka minn, þar er ýtar finnast,

57. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 145.

æfr á aldar lófum

eiMnn best at leika. Örvar eru kallaðar hagl boga eða strengjar eða hlífa eða or- ostu, sem Einarr kvað skálaglamm:

Brakrögnir skók bogna 5.

barg óþyrmir varga

hagi ok Hlakkar seglum

hjörs rakkliga fjörvi. Ok Hallfreðr:

Ok geirrótu götvar 10 •

gagis við strengjar hagii

hungr-eyðundum hanga

hlœðu-t járni sœðar. Ok Eyvindr skáldaspillir :

Lítt kváðu þik láta, 15.

landvörðr, er brast, Hörða,

brynju hagi í benjum,

bugust álmar, geð fálma. 57. Orrosta er kölhit Hjaðninga veðr eða el, ok vápn Hjaðn- inga eldar eða vendir. Enn sjá saga er til þess: Konungr sá, 20. er Högni er nefndr, átti dóttur, er Hildr hét. Hana tók at herfangi konungr sá, er Héðinn hét, Hjarrandason. fá var Högni konungr farinn í konunga-stefnu ; enn er hann spurði, at herjat var í ríki hans, ok dóttir hans var í braut tekin, þá för hann með sínu liði at leita Héðins, ok spurði til hans, at 25. Héðinn hafði siglt norðr með landi. fá er Högni konungr kom í Noreg, spurði hann, at Héðinn hafði siglt vestr um haf. fá sighr Högni eptir honum allt til Orkneyja; ok er hann kom, þar sem heitir Háey, þá var þar fyrir Héðinn með lið sitt. fá fór Hiklr á fund föður síns, ok bauð honum men at sætt 30. af hendi Héðins, enn í öðru orði sagði hon, at Héðinn væri búinn at berjast, ok ætti Högni af honum öngrar vægðar ván. Högni svarar stirt dóttur sinni; enn er hon hitti Héðin, sagði hon honum, at Högni vildi önga sa^t, ok bað hann búast til Snon-a-edda. 10

14G. SKÁLDSKAPARMÁL. 57. K.

orostu, ok svá gera þeir hvárirtveggju, ganga upp á eyna ok

fylkja liðinu. fá kallar Héðinn á Högna, mág sinn, ok bauð

honum sætt ok mikit gull at bótum. |>á svarar Högni: of

síð bauðtu þetta, ef þú vill sættast, því at nú hefi ek clregit

5. Dáinsleif, er dvergarnir gerðu, er mannsbani skal verða, hvert

sinu er bert er, ok aldri bilar í höggvi, ok ekki sár grœr, ef

þar skeinist af. I>á svarar Héðinn: sverði hœlir þú þar, enn

eigi sigri; þat kalla ek gott sverð, er drottinholt er. |>á hófu

þeir orustu þá, er Hjaðninga-víg er kallat, ok börðust þann

10. dag alian, ok at kveldi foru konungar til skipa. Enn Hildr

gekk of nóttina til valsins, ok vakði upp með ^ölkyngi alla

þá, er dauðir váru; ok annan dag gengu konungarnir á víg-

völlinn ok börðust, ok svá allir þeir, er félki hinn fyrra daginn.

Fór nú svá sú orosta hvern dag eptir annan, at allir þeir, er

15. féllu, ok öll vápn, þau er lágu á vígvelli, ok svá hlífar, urðu

at grjóti. Enn er dagaði, stóðu upp allir dauðir menn ok

börðust, ok öll vápn váru þá nýt. Svá er sagt í kvæðum, at

Hjaðningar skulu svá bíða Ragnarökrs. Eptir þessi sögu orti

Bragi skáld 1 Eagnars-drápu Loðbrókar:

íáo, Ok um þerris æða

ósk-Eán, at þat sínum til fárhuga fœri feðr veðrs boða, hugði : í>á er hristisif hringa 25, háls in böls of fylda

bar til byrjar drösla baug örlygis draugi.

Bauð-a sú til bleyði bœtiþrúðr at móti íjo. málma mœtum hilmi

men dreyrugra benja; svá lét æ, þótt etti, sem orrostu letti,

58. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 147.

jöfrum úlfs at sinna

með algífris lifrii. Letr-at lýða stillir

landi vanr á sandi,

þá svail heipt í Högna, 5.

höð glamma mun stöðva,

er þrym-regin þremja

þróttig Héðins sóttu

heldr, enn svika Hildar

hringa þeir of fmgu. 10.

Ok fyrir hönd á hóJmi

hveðru brynju Viðris

fengeyðandi tijóða

fordæða nam ráða.

Alh’ gekk herr und hurðir 15.

Hjarranda fram kyrrar

reiðr at Reifnis skeiði

raðálfs af mar bráðum. fá má sókn á Svölnis

salpenningi kenna, 20.

Ræs gáfumk reiðar mána

Ragnarr ok fjöld sagna. Orrosta er veðr Óðins, sem fyrr er ritat. Svá kvað Víga- Glúmr :

Rudda ek, sem jarlar, 25.

orð lék á því, forðum,

með veðrstöfum Viðris

vandar, mér til landa. Viðris veðr er hér kallat orusta, enn vöndr vígs sverðit, enn raenn stafir sverðsins. Hér er bæði orrosta ok vápn haft til 30. kenningar mannsins; þat er rekit kallat, er svá er ort. Skjöldr er land vápnanna, enn vápn er hagi eða regn þess lands, ef nýgjörvingum er ort.

58. Hvernig skal kenna skip? Svá at kaila hest eða dýr

10*

14«. SKÁLDSKAPATIMÁL. 58. K.

eða sldð sækommga eða sævar eða skipreiða eða veðrs. Báru- fákr, sem Hornkloíi kvað :

Hrjóðr lét hæstrar tíðar harðráðr skipa börðum 5. báru fáks ins bleika

barnungr á lög þrungit. Geitis raarr. Svá kvað Erringar-Steinn : Enn þótt ófrið sunnan alþjóð segi skaldi, 10. hlöðum Geitis mar grjóti;

giaðir nennum vær þenna. Sveiða hreinar:

Súðlöngum komt Sveiða, sunds liðu dýr frá grundu, 13. sigrakkr, Sölsa bekkjar,

Sveins mögr, á tröð hreinum. Svá kvað Hallvarðr; hér er ok köllut sunds-dýr, ok sæ.rinn Sölsa-bekkr. Svá kvað fórðr Sjáreksson: Sveggja lét fyrir Siggju 2 0. sólborðs goti norðan,

gustr skaut Gylfa rastar glaumi suðr fyrir Aumar; enn slöðgoti síðan sæðings fyrir skut bæði, 25. hestr óð lauks fyrir Lista,

lagði Körmt og Agðir. Hér er skip kallat sólborðs-hestr, ok sær Gylfa-land, sæðings- slóð særinn ok hestr skipit, ok enn lauks-hestr: laukr heitir siglutré. Ok eun, sem Markús kvað: Ho. Fjarðlinna óð fannir

fast vetrliði rastar, hljóp of hún agnípur hvals ranii-íugtanni ;

58. K. SKÁLDSKAPAEMÁL. 140.

björn gekk fram á fornar

flóðs hafskíða slóðir,

skúr-örðigr braiit skorðu

skers giym^ötur bersi. Hér er skip kallat björn rasta; björn lipitir vetrliði ok íug- 5. tanni ok bersi, ok björn skorðu er hér kallat. 8kip er ok kallat hreinn, svá kvað Hallvarðr, sem áður er ritat; ok hjörtr, sem kvað Haraldr konungr Sigurðarson:

Sneið fyrir Sikiley víða

súð, várum þá prúðir. 10.

Brýnt skreið vel til vánar

vengis hjörtr und drengjum. Ok elgr, sem Einarr kvað:

Baugs, getr með þér þeygi,

þýðr, drengr vera leugi, 15.

elg biium flóðs, nema fylgi

friðstökkvir ! því nökkut. Sem Máni kvað:

Hvat mantu hafs á otri

hengiligr með drengjum 20-

karl, því at kraptr þinn förlast,

kinngrár mega vinna? Vargr, sem kvað Refr:

Enn hoddvönuðr hlýddi,

hlunnvitnis em ek runni «»5.

hollr til hermðar-spjalla

heinvandils, forsteini. Ok oxi. Skip er ok kallat skíð eða vagn eða reið. Svá kvað Eyjólfr dáðaskáld:

Meita fór at móti 30.

mjök síð um dag skiði

ungr með jöfnu gengi

útvers frömum hersi. Svá kvað Styrkárr Oddason:

150. SKÁLIJSKAPARMÁL. 59. K.

Ok ept ítrum stökkvi

ók Högna lið vögnum

hlunns á Heita fannir

hyrjar flóðs af móði. 5. Ok sem forbjörn kvað:

Hafreiðar var hlœðir

hlunns í skírnar brunni

Hvíta-Krists, sá er hæsta

hoddsviptir fékk giptu. 10. 59. Hvernig skal Krist kenna? Svá, at kalla hann skap-

ara himins og jarðar, engia ok sólar, stýranda heims ok him- inríkis ok engla, konung himna ok sólar ok engia ok Jórsala ok Jórdanar og Grikklands: ráðandi postola ok heilagra manna. Fornskáld hafa kent hann við Urðarbrunn og Eóm, sem kvað 15. Eilífr Guðrúnarson:

Setbergs- kveðja sítja

sunnr at Urðarbrunni

svá hefir ramr konungr remdan

Eóms banda sik landum. 90. Svá kvað Skapti fóroddsson:

Máttr er múnka dróttins

mestr aflar guð flestu;

Kristr skóp ríkr, ok reisti .

Eúms hall, veröld alla. 25. Himna-konungr, sem Markús kvað:

Gramr skóp grund ok himna

glyggranns, sem her dyggvan;

einn stiUir má öUu

aldar Kristr of valda. 30. Svá kvað Eilífr kúlnasveinn:

Hróz lýtr helgum krúzi

heims ferð ok lið beima,

sönn er enn öll dj’rð önnur

ein Maríu sveini.

60. K. SKÁLDSKAPARMÁL. JÖl.

Maríu-sonr enn, sem Eilífr kvað:

Hirð lýtr himna dýrðar

hrein Maríu sveini,

mátt vinnr mildingr dróttar,

maðr er hann ok guð, sannan. 6.

Engla konungr enn, sem Eilífr kvað:

Máttr er, enn menn of hyggi,

mætr guðs vinar betri;

þó er engla gramr öllu

örr helgari ok dýrri lo.

Jórdanar-konungr. Svá kvað Sighvatr:

Endr réð engla senda

Jórdanar gramr Qóra

fors þó hann á hersi

heilagt skopt or lopti. 15.

Grikkja=‘konungr, sem Arnórr kvað :

Bœnir hefi ek fyrir beini

bragna falls við snjallan

Grikkja vörð ok Garða;

gjöf launak svá jöfri 20.

Svá kvað Eilífr kúlnasveinn:

Himins dýrð lofar hölða,

hann er alls konungr, stilli. Hér kallaði hann fyrst Krist konung manna, ok annat sinn alls konung. Enn kvað Einarr Skúlason: 25.

Lét, sá er landfólks gætir,

líkbjartr himinríki

umgeypnandi opna

alls heims fyrir gram snjallum. 60. far koma saman kenningar, ok verðr sá at skilja af 30. stöð, er ræðr skáldskapinn , um hvern kveðit er konunginn; því at rétt er at kalla Miklagarðskeisara Grikkjakonung, ok svá þann konung, er ræðr Jórsalalandi , at kalla Jórsalakon- ung; svá ok at kalla Rómskonung Rómaborgar keisara, eða

152. SKÁLDSKAPARMÁL. 60. K.

Engiakoniing, þann er Englandi ræðr. Enn sú kenning, er áðr var ritiið, at kalla Krist konung manna, þá kenning má eiga hverr konungr. Konunga alla er rétt at kenna svá, at kalla þá landráðendr eða landsvörðu, eða lands-sœki eða hirðstjóra 5» eða vörð landfólks. Svá kvað Eyvindr skáldaskiUir,

Farmatýs,

fjörvi næmdu

jarðráðendr

á Oglói. 18. Ok sem Glúmr kvað Geirason:

Hilmir rauð und hjálmi

heina laut á Gautum;

þar var í gný geira

grundar vörðr of fundirm. 15. Sem fjóðólfr kvað:

Hárr skyli hirðar stjóri

hugreifr sonum leifa

arf ok óðaltorfu

ósk mín er þat sína. 20. Sem Einarr kvað:

Snáks ber fald of, fræknum,

foldvörðr, konungs Hörða

frama teh- greppr fyrir gumnum,

geðsnjaUr skarar flaUi. 25. Rétt er ok um þann konung, er undir honum eru skattkon- ungar, at kaUa hann konung konunga. Keisari er æztr kon- unga, enn þar næst er konungr sá, er ræðr fyrir þjóðlandi, jafn í kenningum öUum hverr við annan í skáldskap. |>ar næst eru þeir menn, er jarlar heita eða skattkonungar , ok 30. eru þeir jafnir í kenningum við konung, nema eigi má þá kaUa þjóðkonunga, er skattkonungar eru. Ok svá kvað Arn- (5rr jarlaskákl of forfinn jarl:

Nemi drótt, hve sjá sótti

snarlyndr konungr, jarla;

61. — 62. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 153.

eigi þraiit við ægi ofvægjan gram bægja.

61. far næst erii í kenningum í skáldskap þeir menn, er hersar heita. Kenna má þá, sem konimg eða jarl; svá, at kalla þá giiUbrjóta ok aiiðmildinga ok merkismenn ok fólks- ð. stjóra, eða kalla hann oddvita liðsins eða orostu; íyrir því at þjóðkonungr hverr, sá er ræðr mörgum löndum, þá setr hann

til landstjórnar með sér skattkonunga ok jarla, at dœma lands- lög ok verja land fyrir ófriði í þeim löndum, er konungi liggja flarri, ok skulu þeir dómar ok refsingar vera þar jafnréttir, lu. sem sjálfs konungs. Ok í einu landi eru mörg héruð, ok er þat háttr konunga, at setja þar réttara yfir svá mörg héruð, sem hann gefr vald yfir, ok heita þeir hersar eða lendir menn í danskri tungu, enn greifar í Saxlandi, enn barúnar í Engiandi ; þeir skulu ok vera réttir dómarar ok réttir landvarnarmenn yfir is. þvl ríki, er þeim er fengit til stjórnar. Ef eigi er konungr nær, þá skal fyrir þeim merki bera í orrostum, ok eru þeir þá jafnréttir herstjórar, sem konungur eða jarlar.

62. far næst eru þeir menn, er höldar heita, þat eru búendr, þeir er gildir eru af ættum ok réttum fullum: þá má svá 20. kenna, at kalla þá veitanda Qár ok gætanda ok sætti manna; þessar kenningar megu ok eiga höfðingjar. Konungar ok jarlar hafa til fylgðar með sér þá menn, er hirðmenn heita ok liúskarlar, enn lendir menn hafa ok sér handgengna menu, þá

er í Danmörk og Svíþjóð eru hirðmenn kallaðir, enn í Noregi 25. húskarlar, ok sverja þeir þó eiða, svá sem hirðmenn konung- um. Húskarlar konunga váru mjök hirðmenn kallaðir í forn- eskju. Svá kvað forvaldr blönduskáld:

Konungr heill, ok svá snjallir,

sókn-örr, við lof gjörvan 30.

óð hafa menn í munni

minn, húskarlar þínir. fetta orti Haraldr konungr Sigurðarson:

154. . SKÁLDSKAPARMÁL. 62. K.

Fullafli beið fyllar,

íinn ek optr at drífr minna,

hilmis stóls á hæla

húskarla lið jarli. 6. Hirðmenn ok húskarla höfðingja má svá kenna, at kalla þá inndrótt eða verðung eða hirðmenn. Svá kvað Sighvatr:

fat frá ek víg á vatni

verðung jöfurs gerðu,

nadda el at nýla 10. næst tel ek eigi in sraæstu.

Ok erm þetta:

I>ági vas, sem þessum

þengils á jó strengjar,

mjöð fyrir málma kveðju 15. mær heiðþegum bæri.

Heiðfé heitir máli ok gjöf er höfðingjar gefa. Svá kvað Ótt- arr svarti:

Góðmennis þarf ek gunnar

gióðbrjótanda að njóta; 90. hér er alnennin inni

inndrótt með gram svinnum. Jarlar ok hersar ok hirðmenn eru svá kenndir, at kallaðir eru konungs rúnar eða málar eða sessar. Svá kvað Hallfreðr:

Grrams rúni lætr glymja 26. gunnríkr, hinn er hvöt líkar,

Högna, hamri slegnar,

heiptbráðr, of sik váðir. Sem Snæbjörn kvað:

Stjór viðjar lætr styðja 30. stáls buðlunga máli

hlemmisverð við harðri

húflangan sér dúfu. Svá kvað Arnórr:

62. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 155.

Bera sín, enn mik, mínir

morðkends taka enda

þess of þengils sessa

þung mein synir imgir. Konungs spjalli, sem Hallfreðr kvað: 5.

Ráð lukust, at sá síðan

snjallmæltr konungs spjalli

átti enga dóttur

Onars viði gróna. Svá skal menn kenna við ætt, sem Kórmakr kvað: 10.

Heyri sonr á, Sýrar,

sannreynis fentanna

ör greppa lætk uppi

jastrín, Haralds, mína. Hann kallaði jarlinn sannreyni konungsins, enn Hákun jarl son 15. Sigurðar jarls. Enn fjóðólfr kvað svá um Harald:

Vex Ólafs feðr

Járnsaxa veðr,

harðræðit hvert,

svá at hróðrs er vert. 20.

Ok en svá:

Jarisleifr of sá,

hvárt jöfri brá;

hófsk hlýri frams

ins helga grams. 25.

Ok enn kvað hann:

Andaðr er sá.

er of alla brá,

haukstalla konr,

Haralds bróðursonr. Enn kvað svá Arnórr í Rögnvaldsdrápu :

Réð heita konr hljóti

herþarfr við mik gjörva

31. SKÁLDSKAPARMÁL, 63, K.

styrk lét oss of orkat jarls mægð af því frægðar. Ok enn, sem hann kvað of |>oríinn jarl:

Bitu sverð enn þar þurðir, 5. þunngjör fyrir Mön sunnan

Eögnvalds kind, und randir ramlig fólk ins gamla. Ok enn kvað hann:

Ættbæti firr ítran 10- allríks enn ek bið Kkna

trúra tiggja dýrum Torf-Einars, guð, meinum. Ok cnn kvað Einarr skálaglamm:

Né ættstuðiU, ættar, 15. ógnherði mun verða,

skyldr em ek hróðri at halda, Hilditanns inn mildri.

63. Hvernig er ókend setning skáldskapar? Svá at nefna hvern hlut, sem heitir. ‘20. Hver eru ókend heiti skáldskaparins ? Hann heitir bragr

ok hröðr, óðr, mærðr, lof. fetta kvað Bragi hinn gamli, þá er hann ók um skóg nokkvorn síð um kveld, þá stefjaði tröU- kona á hann, ok spurði, hverr þar fór: TröU kaUa mik 25. tunglsjót-rungnis,

auðsug jötuns, el-sólarböl, vilsinn völu, vörð náfjarðar, 30. hvelsvelg himins;

hvat er tröU, nema þat? Hann svarar svá:

4. K. SKÁLDSKAPATÍMÁL. 157.

Skálcl kalla mik

skapsmið Viðiirs,

Gaiits gjafrötuð

grepp óhneppan,

Yggs ölbera, 5.

óðs skapmóða,

hagsmið bragar;

hvat er skálcl, nema þat? Ok sem Kórmakr kvað :

Hróðr geri ek of mög mæran 10.

meirr Sigröðar fleira;

haptsœnis galt ek honiim

heið. Sitr f órr í reiðii. Ok sem kvað fórð Kolbeinsson:

Mjök lét margar snekkjiir, 15.

mærðar örr sem knörru,

óðr vex skálds, ok skeiðar

skjöldhlynr á brim dynja. Mærð, sem Úlfr Uggason kvað:

f ar kemr á, enn æri 20.

endr bar ek mærð af hendi

ofra ek svá, til sæfar,

sverðregns lofi þegna. Hér er ok lof kallat skáldskapr. Svá kvað Ormr Steinþórsson :

Ek hefi orðgnótt miklu, 25.

^ opt finnum þat, minni,

fram tel ek leyfð fyrir lofða

Ijósri, enn ek mundi kjósa. 64. Hvernig eru nöfn goðanna? fau heita bönd, sera kvað Eyjólfr dáðaskáld: 30,

Dregr land at mun banda

Eiríkr und sik geira-

veðrmildr, ok semr hildi Ok höpt, sera kvað pjóðólfr inn hvinverski:

158. SKÁLDSKAPARMÁL. 05 K.

Toriniðlaðr var tívi tálhreinn meðal beina, hvat kvað hapta snytrir hjálmfaldinn því valda. ó. Rögn, sem Einarr kvað skálaglamm:

Kammaukin kveð ek ríki rögn Hákimar magna. Jólnar, sem Evindr kvað:

Jöhia siimbl, 10- enn vær gátiim

stillis lof, sem steinabrú. Díar, sem Kórmakr kvað:

Eykr með ennidúki 15. jarðhhitr Día ^arðar

breyti, hún sá er beinan bindr. Seið Yggr til Rindar. 65. fessi nöfn himins eru rituð, enn eigi höfum vær fundit í kvæðum öll þessi þeiti ; enn þessi skáldskapar-heiti, sem önnur, 20. þykki mér öskylt at hafa í skáklskap, nema áður finni hann í verka höfuðskálda þvílík heiti. Himinn: hlýrnir, heiðþornir, hreggmímir, andlangr, Ijósfari, drífandi, skatyrnir, víðfeðmir, vetmímir, leiptr, hrjóðr, víðbláinn.

Sól: sunna, röðull, eyglöa, alskír, sýni, fagrahvel, líkn- ‘^5. skin, Dvalins-leika, álfröðull, ifr-röðull, mylin.

Tungl: máni, ný, nið, ártali, mulinn, fengari, glámr, skyndir, skjálgr, skramr

Jörð, sem fjóðólfr kvað:

Örr lætr odda skúrar ao. opt herðir gjör verða

hrings, áðr hann of þröngvi, hörð el, und sik jörðu. Folii, sera Óttar kvað:

65. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 159.

Fold verr fólkbaldr,

fár má konungr svá:

örnii reifir Oleifr,

er framr Svía gramr. Grimd, sem Haraldr kvað: ð

Grund liggr und bör bundin,

breið, hölm^ötrs, leiðar,

heinlands hoddiim grandar

Höðr, eitrsvöhim nöðri. Hauðr, sem Einarr kvað: lo

Verja hauðr með hjörvi

hart döglinga bjartir,

hjálmr springr opt fyrir ölmri

egghríð, framir seggir. Land, sem fórðr Kolbeinsson kvað: 15

Enn ept víg frá Veigii,

vant er orð at styr, norðan

land, eða lengra stundu,

lagðist, suðr til Agða. Láð, sem Ottar kvað: ^n

Hélztu, þar er hrafn né svalt-a,

hvatráðr ertu, láði,

ógnar stafr, íyrir jöfrum

ýgr, tveimr við kyn beima. Hlóðyn, sem kvað Völusteinn:

Man ek þat, er jörð við orða

endr myrk danar sendi

grœnnar gröfnum munni

gein Hlóðynjar beina. Frón, sem Úlfr kvað Uggason: ao

Enn stirðþinull starði

storðar leggs fyrir borði

fróns á fólka reyni

fránleitr, ok blés eitri.

IGO. SKÁLDSKAPARMÁL. 66. K.

Fjörgyii:

Örgildis var ek eldi, áls flörgynjar, mála dyggr, sé heiðr, ok hreggi, 5. hrynbeðs ár steðja!

66. Vargr heitir dýr ; þat er rétt at kenna við blóð eða hræ, svá, at kalla verð hans eða drykk; eigi er rétt at kenna svá við fleiri dýr. Vargr heitir ok úlfr, sem fjóðólfr kvað: Gera var gistiug byrjuð
67. gnóg, enn úlf or skógi

sonr á sár at spenja Sigorðar kom norðan. Hér er hann ok geri kallaðr. Freki, sem Egill kvað: pá er oddbreki, 15. sleit und freki,

gnúði hrafni á höfuð-stafni. Vitnir, sem Einarr kvað:

Elfr varð unda gjálfri 20. eitrköld roðin heitu;

^dtnis féll með vatni varmt öldr í men Karmtar. Ylffr, sem Arnórr kvað:

Svalg áttbogi ylgjar 25. ógóðr, enn var blóði

grœðir grœnn at rauðum, grand-auknum ná, blandinn. Vargr, sem Ilhigi kvað:

Vargs var munr þat, er, margan so. menskerðir stakk sverði

myrk örriða markar, minn dróttinn rak flótta. Björn: fetvíðnir, húnn, vetrliði, hersi, fross, íiigtiinni.

aC. K. SKÁLDSKAPARMÁL. Ifil

ifjungT, glúmr. jölfuðr, vilskarpr, bera, jórekr, ríti, frekr, blómr, ysjungr.

Hjörtr: móðrauðnir, dalarr, dalr, dáinn, dvalinn, dLmeyrr, duraþrór.

fetta eru enn vargs-heiti, sem Hallr kvað: 5.

Heiðingja sleit hungri, hár gyldir naut sára, granar rauð gramr á fenri, gekk úlfr í fen drekka. Ok enn, sem fórðr kvað: 10

Oð enn œrnu náði ims sveit freka hveiti, gera öldra naut gyldir, Gjálpar stóð í blóði. f>essi eru hesta heiti talin 1 f>orgríms-þulu : 15.

Hrafn og Sleipnir hestar ágætir. Vak ok Léttfeti, var þai’ Tjaldari,

Gulltoppr ok Goti, 20.

getit heyrðak Sóta, Mór ok Lungr með Mari.

Vigg ok Stúfr var með Skæfaði,

þegn knátti Blakkr bera; 20.

Silfrtoppr ok Sinir, svá heyrðak Fáks of getit, GuUfaxi ok Jór með goðum.

Bk’)ðughófi hét hestr. er bera kváðu so.

öflgan Atriða; Gils ok Falhófnir, Glær ok Skeiðbrímir, þar var ok Gullir of getinn. Snorra-edda. 11

162. SKÁLDSKAPAEMÁL. 66 K.

pessir eru liestar taldir í Kálfsvísu: Dagr reið Drösli, enn Dvalinn Móðni, Hjálmþer Háfeta, 5. enn Haki Fáki:

reið bani Belja Blóðughófa, enn Skævaði skati Haddingja. 10. Vesteinn Vali,

enn VííiU Stúfi, Meinþjófr Mói enn Morginn Vakri, Áli Hrafni 15. til íss riðu,

enn annar austr und Aðilsi grár hvarfaði geiri undaðr. 90. Björn reið Blakki,

enn Bjarr Kerti, Atli Glaumi, enn Aðils Slungni, Högni Hölkvi, ‘25. enn Haraldr Fölkvi.

Gunnarr Gota, enn Grana Sigurðr. Árvakr ok Aisviðr draga sólina, sem fyrr er ritat. Hrímfaxi eða Fjörsvartnir draga nóttina. Skinfaxi eða Glaðr fylgja deg- 30. inum.

|>essi oxna=heiti eru í forgríms-þulu : Gamalla oxna nöfn hefi ek gerla fregit,

07.-68. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 163.

þeirra Rauðs ok Hœíis;

Rekinn og Kyrr

Himins-hrjótr ok Apli,

Arfr ok Arfuni. fessi eru orma-heiti: Dreki, Fáfnir, Jörmungandr, Naðr. Níðhöggr, Linnr, Naðra, Góinn, Möinn, Grafvitnir, .Grábakr, Ofnir, Svafnir, Grímr.

Naut: kýr, kálfr, yxni, kvíga, vetrungr, griðungr, boli. Sauðr: hrútr, bekri, ær, lamb, veðr. Svín: sýr, gylta, runi, göltr, gríss.

67. Hver eru heiti lopts og veðranna? Lopt heitir ginn- unga-gap ok meðalheimr, fogiheimr, veðrheimr. Veðr heitir hregg, byrr, glygg, hret, gjósta, vindr. Svá segir í Als\dnns- málum :

Vindr heitir með mönnum, enn vöfuðr með goðum, kalla gneggjuð ginnregin; œpi kalla jötnar, enn álfar gnýfara,

heitir í helju hlömmuðr. 20

Veðr heitir ok gustr.

68. Tveir eru fuglar þeir, er eigi þarf at kenna annan veg, enn kalla blóð eða hræ drykk þeirra eða verð, þat er hrafn ok örn. Alla aðra fugla karlkenda má kenna við bk)ð eða hræ, ok er þat þá örn eða hrafn, sem fjóðólfr kvað: 25

Blóðorra lætr barri

bragningr ara fagna;

Gauts berr sigð á sveita

svans örð konungr Hörða:

geirs oddum lætr grœddir 30

grunn hvert stika sunnar

hirð, þá er hann skal varða,

hrægamms ara sævar.

11*

164. SKÁLDSKAPAKMÁL. 68. K.

pessi eru nöfn hrafns: krákr, Huginn, Muninn, borginmóði, áríiognir, ártali, holdboði. Svá kvað Binarr skálaglamm: Fjallvöndum gaf fylli, fullr varð, enn spjör gullu, 5. herstefnandi hröfnum,

hrafn á ylgjar tafni. Svá kvað Einarr Skúlason:

Dóigskára kná dyrum dýr magnaðr stýra, 10. Hugins fermu bregðr harmi

harmr bliksólar garmi. Ok enn, sem hann kvað:

Enn við hjaldr, þar er höldar, hugþrútið sveHr, lúta, 15. Muninn drekkr blóð or benjum

blásvartr konungs hjarta. Sem kvað Vígaglúmr:

f>á er dynfúsar dísir dreyra mens á eyri, 20. bráð fékk borginmóði

blóðskjaldaðir stóðum. Sem Skúli kvað f orsteinsson :

Munði-t efst, þar er undir árflogni gaf ek sárar, 25. Hlökk í hundraðs flokki

hvítinga mik líta. Örn heitir svá: ari, gemlir, hreggskornir , egðir, ginnarr, undskornir, gallofnir. Sem Einarr kvað: Sámleitum rauð sveita, 30. sleit örn gera beitu,

fékst arnar matr járnum, Járnsöxu grön faxa. Sem Ottarr kvað:

69. K., SKÁLDSKAPARMÁL. 165.

Örn drekkr iindarn

ylgr fœrr at hræm sylg,

opt rýðr úlfr keypt,

ari getr verð þar. Sem fjóðólfr kvað: s.

Seggjundum íió sagna

snótar ylgr at móti

í gemlis ham gömlum

glamma ö fyr skammu. Ok sem hér er: lo.

Hreggskornis vil ek handa

háleitan mjöð vanda. Ok enn, sem Skúli kvað:

Vaki ek þar er vell-eiðs ekka,

víðis, áðr ok síðan, 15.

greppr hlýðir þá góðu

gallofnis vel spjalli. 69. Hver’ro sævar heiti? Hann heitir: marr, œgir, gumir, hloer, haf, leið, ver, salt, lög, grœðir, sem Arnórr kvað, ok fyrr var ritat: 20.

Nemi drótt, hve sæ sótti

snarlyndr konungr, jarla;

eigi þraut við œgi

óvæginn gram bægja. Hér er nefndir sær ok œgir. Marr, sem Hornkloíi kvað: 25.

f>á er út á mar mœtir

mannskæðr lagar tanna

ræsi-naðr ok rausnar

rak vébrautar nökkva. Lög er ok hér nefndr. Svá kvað Einarr: 30.

Lögr þvær flaust, enn fagrir

flóðs vaskar brim gióðum,

þar er sær á hlið hvára

hlymr veðrvitar glymja.

166. SKÁLDSKAPARMÁL. 69. K.

Hér er flóð kailat. Svá kvað Refr, sem fyrr var ritat: Fœrir björn, þar er bára brestr, ivndinna festa opt í œgis kjapta 5. úrsvöl Gýmis völva.

Haf sem Hallvarðr kvað:

Vestr lézt þú í haf, hristir, harðviggs svikulgjarðar, iimbands aUra landa 10. íss! framstafni vísat.

Leið sem hér er:

Eriim á leið frá láði liðnir Finniim-skriðnii, austr sé ek fjöU af flausta 15. ferli geisla merluð,

Ver, sem EgiU kvað:

Vestr fór ek of ver, enn ek Viðris ber munstrandar mar ; 20. svá er mitt of far.

Marr, sem Einarr kvað:

Kaldr þvær marr und mildum mart dægi” viðu svarta, grefr elsnúin, jöfri, 25. álmsorg manar þjálma.

Salt, sem Arnórr kvað:

Salt skar húfi héltum hraustr þjdðkonungr austan, báru brimlogs rýri 30. brún veðr at Sigtúnum.

Grœðir, sem Bölverkr kvað:

Leiðangr bjóttu af láði, lögr gekk of skip, fögru

69. K. SKÁLDSKAPAUMÁL. 167.

gjálfr-stóðum reistii grœði

glæstum, ár it næsta. Hér er ok gjálfr kallat særinn. Víðir, sem kvað Refr:

Barðristinn nemr brjósti

borðheim drasiU skorðu, 5.

nauð þolir viðr, enn víði

verpr inn of þröm stinnan. Hiimr, sem Haraldr harðráði kvað:

Senn jósu vær, svanni,

sextán, enn brim vexti, 10.

dreif á hafkkips húfa

húm, í flórum rúmum. fessi eru enn sævar-heiti, svá at rétt er at kenna til skips eða gulls. Rán er sagt at var kona Ægis, svá sem hér er:

Hrauð í himin upp glóðum is-

hafs, gekk sær af afli.

Börð hygg ek at ský skorði;

skaut Ránar vegr mána. Dœtr þeirra Ægis ok Ránar eru níu, ok eru nöfn þeirra fyrr ritut: Himinglœfa, Dúfa, Blóðughadda, Hefring, Uðr, Hrönn, 20. Bylgja, Dröfn, Kólga. Einarr Skúlason taldi í þessi vísu sex nöfn þeirra:

Æsir hvast at áraustum

Himingiœfa þyt sævar,

giymr Unnar vex, grenni 20.

göndlar skúfs ok Dúfa.

Brædd strýkr Bloðughadda:

brimsölgin fellr Kólga;

hlýr skih* Hefring stœrir

haflauðr of við rauðan. 30.

Hrönn, sem Valgarðr kvað:

Löðr var lagt í beði,

lék sollit haf golli,

168. SKÁLDSKAPAKMÁL. 69. K.

enn herskipiim hrannir höfuð ógmiig þógu. ByJgja, sem Óttar svartikvað:

Skárut sköfnu stýri, 5’ skaut, sylg-háar bylgjur,

lék við hún á hreini hlunns, þat er drósir spunnu. Dröfn, sem Ormr kvað:

Hrosta drýgir hvern kost 10. hauk lúðrs gæi-þrúðr,

enn drafnar loga Lofn löstu rœkir vinföst. Bára, sem forleikr fagri kvað:

Sjár þýtr, enn berr bára 15. bjart lauðr of við rauðan,

grans þær er gulli búnum gínn hlunnvísundr munni. Lá, sem Einarr kvað:

Né framlyndir fundu 20. fyrr, hykk-at lá kyrðu,

þar er sjár á við vöru vini óra féll stórum. FyUr, sem Refr kvað:

Hrynja flöU á fyilar, 25» fram œsist nú Glamma

skeið, Vetrliði, skíða skautbjörn Gusis nauta. Boði, sem hér er:

Boði féll á mik brálla; 30. bauð heim með sér geimi:

þá ek eigi löð lœgis. Breki, sem Óttarr kvað:

Braut, enn breki þaut, borð, óx viðar morð,

70. K, SKÁLDSKAPARMÁL. 161».

meðr fengu mikil veðr

mjó for ofan sjó. Vágr, sem Bragi kvað:

Vildi-t vröngiim ofra,

vágs hyrsendir, œgi, &•

hinn er mjótygil máva

mœrar skar fyrir fóri. Simd, sem Einarr kvað:

Skar ek súðum sund

fyrir sunnan Hrund, lo.

mín prýddist mund

við mildings fund. Fjörðr, sem Einarr kvað:

Næst sé ek orm á jastar

ítrserki vel merkðan; is.

nemi bjóðr, hve ek fer íiœðar,

Qarðbáls, of hlyn máli. Sœgr, sem Markús kvað:

Sœgs mun ek síðr enn eigi,

sá er iUr, er brag spiUir, 20.

sólar sverri málan,

sUðr-áls reginn, níða. 70. Hver’ro elds-heiti? Svá sem hér er:

Eldr brenn-at sjá sjaldan,

svíðr dyggr jöfurr bygðir, 25.

blása rönn fyr ræsi

reyk, er Magnús kveykvir. Logi, sem Valgarðr kvað:

Snarla skaut or sóti

sveyk of hús ok reykir so.

stóðu stopðir síðan,

steinöðr logi gióðum. Bál, sem hér er:

170. SÁLJ3SKÁPARMÁL. 70. K,

Haki var brendr á báli,

þar er brimslóðir óðu. Glœðr, sem Grani kvað:

Glœðr hygg ek Glamma slóðar, ö. gramr eldi svá, feldii.

Eisa, sem Atli kvað:

Öx rýðsk, eisiir vaxa,

allmörg, loga hallir;

hús brenna, gim geisar; to. góðmennit fellr, blöði.

Hér er ok gim kallat eldrinn. Eimr, sem hér er:

Brunnu allvalds inni,

eldr hygg ek at sal feldi,

eimr skaut á her hrími, 15, hálfgjör við Mð sjálfa.

Hyrr, sem Arnórr kvað:

Eymði-t ráð við Rauma

reiðr Eydana meiðir;

heit dvínuðu Heina, 20. hyrr gerði þá kyrra.

Viti, funi, rem Einarr kvað:

Funi kyndist fljótt,

enn flýði skjótt

Hísingar herr, 25. sá er haíði verr.

Brími, sem Vaigarðr kvað:

Bjartr sveimaði brími;

brutu víkingar fíkjum

vísa styrks af virki, 30. varp sorg á menn borgar.

Leygr, sem Haldörr kvað:

Er knáttuð þar þeirra,

þú vart aldrigi, skjaldar

7 L -72. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 171.

leygr þaut of sjöt, sigri sviptr, gersimiim skipta.

71. fessi eru nöfn stundanna : öld forðum, aldr, fyrir löngu, ár, missiri, vetr, sumar, vár, haust, mánuðr, vika, dagr,.nótt, morgin, apran, kveld, árla, snemma, síðla, í sinn, fyrra dag, 5. í næst, í gær, á morguu, stund, mál. fessi eru enn heiti nóttar í Alsvinnsmálum :

Nótt heitir með mönnum,

enn njóla í helju,

kölluð er gríma með goðum; lo.

ósorg kalla jötnar,

álfar svefngaman,

dvergar draumnjörun. Frá jafndægri er haust, til þess er s(51 sezt í eykðar-stað; þá er vetr til jafndægris; þá er vár til fardaga; þá er sumar til 15, jafndægris. Haustmánuðr heitir hinn næsti fyrir vetr; fyrstr í vetri heitir gormánuðr, þá er frermánuðr, þá er hrútmánuðr, þá er þorri, þá gói, þá einmánuðr, þá gaukmánuðr ok sáðtíð, þá eggtíð ok stekktíð, þá er sólmánuðr ok selmánuðr, þá eru heyannir, þá er kornskurðar-mánuðr. 20.

72. Hver eru manna nöfn ókend? Maðr er hverr fyrir sér, hit íyrsta ok hit æðsta heiti manns er kallat keisari, því næst konungr, þar næst jarl. fessir m menn eigu saman þessi heiti öll. AUvaldr, svá sem hér er kveðit:

Allvalda kann ek alla 25.

austr ok suðr of flausta,

Sveins er sonr at reyna,

setr, hverjum gram betri. Hér er ok gramr kallaðr; því heitir hann allvaldr, at hann er einvaldi alls ríkis síns. Fylkir, sem Gissurr kvað: 30.

Fylkir gieðr í fólki

flakk of svan Hlakkar:

Ólafr of viðr elum

Yggs gögl fegin Sköglar.

172. SÁLDSKAPARMÁL. 72. K.

Fyrir því er fylkir kallaðr konimgr, at hann skipar í fylkingar herliði sínii. Vísi, sem kvað Óttarr svarti:

Vísi rekr vígfreys

víst austr munlaust, 5. aldar heíir allvaldr,

ósk-vlf, gott líf Harri eða herra, sem kvað Arnórr:

Harri fékk í hverri

Hjaltlands þrumu branda, 10. greppr vill grams dýrð yppa,

gagn, sá er næstr er bragna. Hertogi heitir jarl, ok er konungr svá kallaðr ok, fyrir því er hann leiðir her til orostu. Svá kvað |>jóðólfr:

Ok hertoga hneykir ir>. herfingnum lét stinga,

leyfð ber ek hans, or höí^i

haugs skyndaði augu. Sinnjor eða senjor, sem Sighvatr kvað:

Lát auman nú njóta, 20. Nóregs ok gef stórum,

mál halt, svá sem sælan,

sinnjor, laga þinna. Mildingr, sem Markús kvað:

MUdingr fór of óþjóð eldi, 25. auðit var þá flotnum dauða,

hæstan kyndut, hlenna þrýstir,

hyrjar Ijóma suðr at Jómi. Mæringr, sem Hallvarðr kvað:

Es-at und jarðar höshi, oo. orðbrjótr Dönum forðar

moldreks, munka valdi

mæringr, enn þú, nærri. Landreki, sem pjóðólfr kvað:

Eyss landreki Ijósu

lastvarr Kraka barri.

73. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 17P>.

sem fyrr var ritat; því heitir hann svá, at hann rekr her um land annarra konunga, eða rekr her or sínn landi.

73. Konungr er nefndr Hálfdan gamli, er aHra konunga var ágætastr; hann gjörði blót mikit at miðjum vetri, ok blótaði til þess at hann skyldi lifa í konungdómi CCC vetra. Enn hann r,. fékk þau andsvör, at hann mundi lifa ekki meirr enn einn mik- inn mannsaldr, enn þeir mundi þó ccc vetra, er eigi mundi vera í ætt hans kona eða ótiginn maðr. Hann var hermaðr mikiU, ok fór víða um austrvegu ; þar drap hann í einvígi þann konung, er Sigtryggr hét. f>á fékk hann þeirrar konu, er lo. köUuð er Alvig hin spaka, dóttir Eyvindar konungs or Hólm- garði, hins ríka; þau áttu sonu xvin, ok váru ix senn born- ir, þeir hétu svá: einn var í>engill, er kallaðr var manna-þeng- iU, annar Ræsir, m. Gramr, iv. Gylfi, v. Hilmir, yi. Jöfurr, vu. Tiggi, vm. Skyli eða Skúli, ix. Harri eða Herra. fessir ix 15. brœðr urðu svá ágætir í hernaði, at í öllum frœðum síðan eru nöfn þeirra haldin fyrir tignarnöfn, svá sem konungs nafn eða nafn jarls. f>eir áttu engi börn, ok féllu allir í orostum. Svá sagði Ottarr svarti:

J>engill var þegar ungr 20.

þreks-gjörr víg-örr;

haldast bið ek hans aldr,

hann tel ek yfirmann Svá kvað Markús:

Ræsir lét af roðnum hausi 05.

Rínar sól á marfjöll skína. Svá kvað Egill:

Gramr hefir gerðihömrum

grundar upp of hrundit. Svá kvað Eyvindr: ao.

Lék við Ijóðmögu,

skyldi land verja,

gylfi enn glaværi,

st(>ð und gullhjálmi.

l’^4. SÁLDSKAPARMÁL. 73. K.

Svá kvað Glúmr:

Hilmir raiið und hjálmi heina laut á Gautum. Svá kvað Óttar svarti: ‘^’ Jöfur heyri upphaf,

ofrast mun konungs lof, háttu nemi hann rétt hróðr míns, bragar síns. Sem Stúfr kvað: 10. Tíreggjaðr hjó tiggi

tveim höndum lið beima, reifr gekk herr und hlífar, hissig suðr fyrir Nissi. Svá kvað Hallfreðr: 15- Skiliðr em ek við Skylja,

skálmöld hefir því valdit; vætti ek virða drottins; vil er mest ok dul fiestum. Svá hvað Markús: 20. Harra kveð ek at hróðgjörð dýrri

hauklundaðan Dana grundar. Enn áttu þau Hálfdan aðra níu sonu, er svá heita: Hildir, er Hildingar eru frá komnir; n. Nefir, er Mílungar eru frá komn- ir; IIL Auði, er Öðlingar, eru frá komnir; IV. Yng^d, er Yng- ‘25. lingar eru frá komnir; v. Dagr, er Döglingar eru frá komnir; VI. Bragi er Bragningar eru frá komnir, þat er ætt Hálfdanar hins milda ; vii. Buðli, af Buðlunga ætt kom Atli ok Brynhildr ; VIII. er Lofði, hann var herhonungr mikiU, honum fylgði þat lið, er Lofðar váru kallaðir, hans ættmenn váru kallaðir Lofð- :5o. ungar; þaðan er kominn Eylimi, möðurfaðir Sigurðar Fáfnis- bana; ix. Sigarr, þaðan eru komnir Siklingar, þat er ætt Sig- geirs, er var mágr Völsunga, ok ætt Sigars, er hengði Hag- barð. Af Hildinga ætt var kominn Haraldr inn granrauði, móð- urfaðir Háifdanar svarta. Af Niflunga ætt var Gjúki, af Öðl- inga ætt var Kjarr, af Ynglinga ætt var Eiríkr hinn málspaki.

74. K. SKALDSKAPAKMÁL. 175.

75. fessar eru ok konunga ættir ágætar: frá Yngva, er Ynglingar eru frá komnir; frá Skildi í Danmark, er Skjöld- ungar eru frá komnir; frá Völsungi á Frakklandi, þeir heita Völsungar. Skelfir hét einn herkonungr, ok er hans ætt köll- ut Skilvinga ætt; sú kynslóð er í austrvegum. fessar ættir, 5. er nú eru nefndar, hafa menn sett svá í skáldskap, at halda öll þessi fyrir tignarnöfn. Svá sem Einarr kvað:

Frá ek við hólm at heyja

hildingar fram gingu,

lind varð grœn, inn grána, lo.

geirþing, í tvau springa. Sem Grani kvað:

Döglingr fékk at drekka

danskt blóð ara jóði. Sem Gamli kvað Gnævaðar-skáld : ^ i5.

Öðlingr drap sér ungum

ungr naglfara á tungu,

innan borðs ok orða

aflgóðr meðalkafla. Sem Jórunn kvað: 20.

Bragningr réð í blóði,

beið herr konungs reiði,

hús lutu opt fyrir eisum,

óþjóðar slög rjóða.

Svá kvað Einarr

Svá kvað Arnórr:

Beit buðlungs hjörr, blóð féll á dörr, rausk Hildar ský við Hvítabj^

Siklinga venr snekkjur sjálútar konr úti; hann litar herskip innan, hrafns góð er þat, blóði.

27. SKÁLDSKáPARMÁL. 74. K.

Sem fjóðólfr kvað:

Svá lauk siklings æfi

snjalls, at vær’rom allir,

lofðungr beið enn leyfði 5. lífs grand, í stað vandum.

Lofóa konungi fylgði þat lið, er Lofðar heita. Sem Arnórr kvað :

Skjöldungr mun þér annar aldri

œðri, gramr, und sólu fœðast. 10. Völsungr, sem kvað forkell hamarskáld:

Mér réð senda

of svalan ægi

Völsunga niðr

vápn gullbúin. 15. Ynglingr, sem kvað Óttarr svarti:

Engi varð á jörðu

ógnbráðr, áðr þér náði,

austr, sá er eyjum vestan

Ynglingr und sik þryngvi. 20. Yngvi, þat er ok konungs-heiti, sem Markús kvað:

Eiríks lof verðr öld at heyra:

engi maðr veit fremra þengil;

Yngvi hélt við orðstír langan

jöfra sess í veröld þessi. 25. Skilfingr, sem Valgarðr kvað:

Skilfingr, hélztu, þar er skulfu

skeiðr, fyrir lönd hin breiðu,

auð varð, suðr, um síðir

Sikiley, liði miklu. fio. Sinnjor, sem Sighvatr kvað:

Lát auman nú njóta,

Nóregs, ok gef stórum,

mál halt, svá sem sælan,

sinnjoi’, laga þinna.

75. K. SKÁLDSKAPARMÁL. 177.

76. Skáld heita greppar, ok rétt er í skáldskap, at kenna svá hvern mann, ef vilL Rekkar váru kallaðir þeir menn, er fylgðu Hálfi konungi, ok af þeirra nafni eru rekkar kallaðir hermenn, ok er rétt at kenna svá alla menn. Lofðar heita ok menn í skáldskap, sem fyrr er ritat. Skatnar váru þeir s. menn kallaðir, er fylgðu þeim konungi, er Skati hinn mildi var kallaðr; af hans nafni er skati kallaðr hverr, er mildr er. Bragnar hétu þeir, er fylgðu Braga konungi hinum gamla. Virðar heita þeir menn, er meta mál manna. Fyrðar ok fírar ok verar heita landvarnarmenn. Víkingar ok ílotnar, þat er lo. skipa-herr. Beimar, svá hétu þeir, er fylgðu Beima kon- ungi. Gumnar eða gumar heita ílokkstjórar, svá sem gumi er kallaðr í brúðför. Gotnar eru kallaðir af heiti konungs þess, er Goti er nefndr, er Gotland er við kent; hann var kallaðr af nafni Oðins, ok dregit af Gauts nafni; því at Gaut- 15. land eða Gotland var kallat afnafni Óðins, enn Svíþjdð af nafni Sviðurs, þat er ok heiti Óðins. í þann tíma var kallat allt meginland, þat er hann átti, Eeiðgotaland, enn eyjar allar Ey- gotaland; þat er nú kallat Danaveldi ok Svíaveldi. Drengir heita ungir menn búlausir, meðan þeir afla sér fjár eða orðs- 20. tír; þeir fardrengir, er milli landa fara; þeir konungs-drengir, er höfðingjum þjóna; þeir ok drengir, er þjóna ríkum mönn- um eða bœndum; drengir heita vaskir menn ok batnandi. Seggir eru kallaðir ok kníar ok liðar, þat eru í}dgðarmenn; þegnar ok höldar, svá eru búendr kallaðir; Ijónar heita þeir 25. menn, er ganga um sættir manna. I>eir menn eru, er svá eru kallaðir: kappar, kempur, garpar, sniilingar, hreystimenn, harð- menni, avarmenni, hetjur. fessi heiti standa hér í mót, at kalla mann blauðan, veykan, þjarfan, þirfing, blotamann, skauð, skreiu, skjaðr, vák, vám; leyra, sleyma, teyða, dugga, dasi, 30. dirokkr, dusilmenni, ölmusa, aunrð, víhnögr. Örr maðr heit- ir mildingr, mœringr, skati, þjóðskati, gullskati, mannbaldr, sælingr, sælkeri, auðkýfingr, ríkmenni, höfðingi; hér í mót er svá kallat: hnöggvingr, glöggiangr, mælingr, vesalingr, féníð-

Siiorra-edda. 12

178. SKÁLDSKAPAEMÁL. 76. K.

ingr, gjöflati. Heitir spekingr ráðvaldr. Heitir ok óvitr maðr fífl, afglapi, gassi, ginningr, gaurr, glópr, snápr, fóli; œrr, óðr, galinn. Snyrtimaðr: ofláti, drengr, glæsimaðr, stertimaðr, prýðimaðr. Heitir hraumi, skrapr, skrokkr, skeiðklofi, flangi,

ö. slinni, Qösnir, slápr, dröttr. Lýðr heitir landfólk eða Ijóðr. Heitir ok þræll: kepsir, þjónn, önnungr, þirr.

76. Maðr heitir einnhverr; tá, efn’ru; þorp, ef ni ‘ru ; iv’ro fönmeyti; flokkr eni Y menn; sveit ef vi eru; sjau fylla sögn; átta bera ámælis-skor; nautar eru IX; dúnn, ef X eru; ærir’ro

77. ellifu; togiöð er, ef xil fara; þyss eru xin; ferð eru XIV; fundr er, þá er fimtán hittast; seta eru XVI; sókn eru xvn; ærnir þykkja óvinir, þeim er xvni mœtir; neyti hefir sá, er xix menn fylgja; drótt er XX menn; þjóð eru XXX; fólk eru XL; fylki eru L; samróf eru LX; sörvar eru vn tigir; öld eru vm tigir;

78. herr er hundrað.

Enn eru þau heiti, er menn láta ganga fyrir nöfn manna, þat köllum vær viðkenningar eða sannkenningar eða fornöfn.

f at eru viðkenningar, at nefna annan hlut réttu nafni, ok kalla þann, er hann vill nefna, eiganda, eða svá, at kalla hann

‘20. þess, er hann nefndi, föður eða afa; ái er hinn þriði. Heitir ok sonr ok arfi, arfuni, barn, jóð ok mögr, erfingi. Heitir ok bróðir, blóði, barmi, hlýri, lifri. Heitir ok niðr, nepi, áttungr, konr, kundr, frændi, kynstafr, niðjungr, ættstuðiU, ættbarmr, kynkvísl, ættbogi, aflcvæmi, afspringr, höfuðhaðmr, ofsköpt.

25. Heita ok mágar, sifjungar, hletamenn. Heitir ok vinr ok ráðu- nautr, ráðgjafi, máli, rúni, spjalli, aldaþópti, einkili, sessi, sessunautr; þópti er hálfrýmis-félagi. Heitir ok óvinr, dólgr, andskoti, ^andi, sekvi, skaðamaðr, banamaðr, þröngvir, sökkv- ir, ósvífruðr. fessi heiti köllum vér viðkenningar , ok svá,

26. þótt maðr sé kendr við bœ sinn eða skip sitt, þat er nafn á, eða eign sína, þá cy einkarnafn er gefit.

77.-78. K. SKÁLDSKAFARMÁL. 179

fetta köllum vér sannkenningar , at kaUa mann speki- mann, ætlunarmann, orðspeking, váðsnilling, auðmilcling, óslœk- inn, gæimann, glæsimann; þetta eru fornöfn.

77. pessi eiu kvenna heiti ókend í skáldskap : víf ok brúðr ok fljóð heita þær konur, er manni eru gefnar. Sprund ok 5. svanni heita þær konur, er mjök fara með dramb ok skart. Snótir heita þær, er orðnæfrar eru. Drósir heita þær, er kyrr- látar eru. Svarri ok svarkr, þær eru mikiUátar. RistiU er köUut sú kona, er skörugiynd er. Rygr heitir sú kona, er ríkust er. Feima er sú köUut, er ófröm er, svá sem ungar lo. meyjar eða þær konur, er ódjarfar eru. Sæta heitir sú kona, er búandi hennar er af landi farinn. HœU er sú kona köUut, er búandi hennar er veginn. Ekkja heitir sú, er búandi henn- ar varð sóttdauðr. Mœr heitir fyrst hver, enn kerUngar, er gamlar eru. Eru enn þau kvenna heiti, er til lastmæUs eru, i5. ok má þau finna í kvæðum, þótt þat sé eigi ritat. fær kon- ur heita eljur, er einn mann eigu. Snor heitir sonarkona. Sværa heita vers móðir. Móðir heitir ok amma, þriðja edda; eiða heitir móðir, Heitir ok dóttir ok barn jóð. Heitir ok systir dís, jöðdís. Kona er ok köUut beðja, mála, rún búanda 20. síns, ok er þat viðrkenning.

78.; Höfuð heitir á manni; þat skal svá kenna, at kaUa er- viði háls eða byrði,’land hjálms ok hattar ok heila, hárs ok brúna, svarðar, eyrna, augna, munns, Heimdalar sverð, ok er rétt at nefna hvert sverðsheiti, er viU, ok kenna við eitthvert 25. nafn Heimdalar. Höfuð heitir ókent: hauss, hjarni, kjannr, koUr. Augu heita sjón ok lit eða viðrlit, örmjót; þau má svá kenna, at kaUa sól eða tungl, skjöldu ok gler eða gim- steina eða stein brá eða brúna, hvarma eða ennis. Eyru heita hlustir ok heyrn; þau skal svá kenna, at kalla land eða do. jarðarheitum nokkvorum eða munn eða rás eða sjón eða augu heyrnarinnar , ef nýgjörvingar eru. Munn skal svá kenna, at kalla land eða hús tungu eða tanna, orða eða góma, varra eða þvílíkt, ok (‘í’ nýgjöríingar eru, þá kaUa menn munuinn

12*

180. SKÁLDSKAPARMÁL. 79."‘81. K.

skip, enn varrarnar borðit, tunga rœðit eða stýrit. Tennr erii stundum kallat gijót eða sker orða, munns eða tungu. Tunga er opt köllut sverð máls eða munns. Skegg heitir barð, grön, eða kampar, er stendr á vörrum. Hár heitir lá; haddr, þat 5. er konur hafa; skopt heitir hár; hár er svá kent, at kalla skóg eða viðarheiti nokkvoru, kenna til hauss eða hjarna eða höfnðs; eða skegg kenna við höku eða kinnr eða kverk.

79. Hjarta heitir negg; þat skal svá kenna, kalla korn eða stein eða epli eða hnot eða mýleðaþví líkt, ok kennavið brjóst

80. eða hug; kalla má ok hús eða jörð eða berg hugarins. Brjóst skal svá kenna, at kalla hús eða garð eða skip hjarta, anda eða lifrar, eljunar land, hugar ok minnis. Hugr heitir sefi ok sjafni, ást, elskugi, vili, munr. Huginn skal svá kenna, at kalla vind tröllkveuna, ok er rétt at nefna til hverja er

81. vill, ok svá, at nefna jötnana, eða kenna þá til konu eða móður eða dóttur þess; þessi nöfn eru sér. Hugr heitir ok geð, þokki, eljun, þrekr, nenning, minni, vit, skap, lund, trygð. Heitir og liugr, reiði , fjandskapr, fár, grimð, böl, harmr, tregi, öskap, grellskap, lausung, ótrygð, geðleysi, þunn-

82. geði, gesni, hraðgeði, óværi.

83. Hönd má kalla mund, arm, lám, hramm. Á hendi heit- ir alnbogi, armleggr, úlíliðr, liðr, fingr, greip, hreifi, nagl, gömr, jaðarr, kvilíva. Hönd má kalla jörð vápna eða hlífa, við axl- ar ok ermar, lófa ok hreifa; gullhringa jörð ok vals ok hauks

84. ok aUra hans heita, ok í nýgjörvingum fót axlar, bognauð. Fœtr má kalla tré ilja, rista, leista, eða þvílíkt, renniflein brautar eða göngu, fets; má kalla fótinn tré eða stoð þessa. Við skíð ok skúa ok brœkr eru fœtr kendir. A fœti heitir lær, kné, kálfi, bein, leggr, rist, jarki, il, tá; við þetta allt má

85. fótinn kenna, ok kalla hann tré, ok sigiu ok rá, ok kenna við þessa hluti.

86. Mál heitir ok orð ok orðtak, sniUitala, saga, senna, þræta, söngr, galdr, kveðandi, skjal, bifa, hjaldr, hjal, skval, glaumr, þjarka, gyss, þrapt, skalp, hól, skraf, dœlska, Ijóð-

.—84. K.

SKALDSKAPARMAL.

18L

æska, hégómi, afgelja. Heitir ok rödd liljómr, römr, ómun, þytr, göll, gnýrr, glymr, þrymr, rymr, brak, svikr, svipun, gangr. Svá skal orostu kenna við sverð eða önnur vápn eða hlífar.

82. Vit heitir speki, ráð, skilning, miniii, æthm, hyggjandi, 5. tölvísi, langsæi, bragðvísi, orðspeki, skörungskapr, Heitir und- irhyggja, væh’æði, fláræði, brigðræði.

83. Lætiertvent: læti heitir rödd, læti heitir œði, ok œði er ok óhmd. lieiði er ok tvíkent: reiði heitir þat, er maðr

er í illum hug, reiði heitir ok fargervi skips eða hross. Far 10 er ok tvíkent: fár er reiði, far er skip. pvíhk orðtök hafa menn mjök til þess at yrkja fólgit, ok er þat kallat mjök of- Ijóst. Lið kalla menn þat á manni, er leggir mætast; Kð heitir skip; Kð heitir mannfólk; hð er ok þat kallat, er maðr heitir öðrum liði sínu; lið heitir öi. Hlið heitir á garði, ok 16. hhð kalla menn oxa, enn hlíð er brekka. fessar greinir má setja svá í skáldskap, at gera ofljdst, at vant er at skilja ef aðra skal hafa greinina, enn áðr þykki til horfa hin fyrri vísu- orð. Shkt sama eru önnur mörg nöfn, þau er saman eigu heitit margir hhitir. ‘io.

84. Atli, Fródi, Ah, Glammi, Beiti, Ati ok Beimuni, Auðmundr, Guðmundr, Atall ok GestiU, Geitir, Gauti, Gylfi, Sveiði.

Góir, Eynefr, Gaupi ok Endill,

Skekkill, EkkiU, Skefill ok Sölvi, Hálfr ok Helmir, Hárekr ok Gorr, Hagbarðr, Hald, Hrauðnir, Meiti.

Hjörólfr ok Hrauðungr, Högni, Mýsingr, Hundingr, Hvítingr, Heiti, MefiU,

SKALDSKAPAEMAL .

84. K.

Hjálmar Móir,

Hömir, Mövi,

Eóði, Kakni,

Ker ok Leifi. 5. Randver, Eöknir,

Keifnir, Leifnir,

NefiU, KefiU,

Nori, Lyngvi.

Byrvill, Kilmundr, 10. BeSni, Jórekr,

Jósmundr, J>\innili,

Yngvi, Teiti. VirvilL Vinnill,

VandiU, Sölsi, 15. Gautrekr ok Húnn,

Gjúki, Buðli,

Homarr, Hnefi,

Hyr^d, Syrvi;

sékkat ek fleiri 20. sækonunga.

Ek mun jötna

inna heiti:

Ymir, Gangr ok Mímir,

Iði og fjassi. 25. Hrungnir, Hrímnir,

Hrauðnir, Grímnir,

Hveðrungr, Hafli,

Hripstoðr, Gýmir. Harðverkr, Hrökkvir 30. ok Hástigi,

Hræsvelgr, Herkir

ok Hrímgrímnir,

Hýmir ok Hrímþurs,

Hvali’, frígeitir,

í>rymr, |>rúðgelmir, J>istilbarði.

Geirröðr, Fyrnir, Galarr, frívaldi, Fjölverkr, Geitir, Fleggr, Blapþvari, Fornjötr, Sprettingr, Fjalarr, Stígandi, Sómr ok Svasuðr, Svarangr, Skrati.

Surtr ok Stórverkr. Sækarls-múli, Skorir, Skrýmir, Skerkir, Salfangr, Öskruðr og Svartr, Anduðr, Stiími, Alsvartr, Ornir, Ámr ok Skalli.

Köttr, Ásgrúi ok Alfarinn, Vindsvalr, Viðarr, ok Vafþrúðnir, Eldr ok Örgelmir, Ægir, Kangbeinn, Vindr, Víðblindi, Vingnir, Leifi.

Beinviðr, Björgölfr ok Brandingi, Dumbr, Bergelmir, Dofri ok Miðjungr, Nati, Sekmímir; nú er upp talit ámáttligra. jötna lieiti.

84. K.

SELALDSKAPABMAL.

SKAL EK TRÖLLKVENNA

telja heiti: Gríðr ok Gnissa, Grýla, Brýja, Gliimra, Geitla, Gríma, Bakrauf, Guma, Gestilja, Grottintanna.

Gjálp, Hyrrokkin, Hengikepta, Gneip ok Gnepja, Geysa, Hala, Horn ok Hrúga, Harðgreip, Forað, Hrygða, Hveðra ok Hölga-brúðr.

Hrímgerðr, Hæra, Herkja, Fála, Imd, Járnsaxa, íma, Fjölvör Mörn, íviðja, Ámgerðr, Símul, Sívör, Skríkja, Sveipinfalda.

Öflugbarða ok Járnglumra, Imgerðr, Áma ok Járnviðja, Margerðr, Atla, Eisur, Fála, Leikn, Munnharpa ok Myrkriða.

Leirvör, Ljóta ok Loðinfingra,

Kráka, Varðrún ok Kjallandi, Víggiöð, purbörð, viljum nefna Rýgi síðarst ok Rifingöflu.

J>ÓRR HEITIR x^TLI ok Ása-bragr; sá er Ennilangr ok Eindriði, Björn, Hlórriði ok Harðveorr, Vingþórr, Sönnungr, Veoðr ok Rymr, Asa-hetja.

BURIE ERU ÓðINS:

Baldr ok MeiU, Viðar ok Nepr, Vali, Áli, fórr ok Hildólfr, Hermóðr, Sigi, Skjöldr, Yngvifreyr ok ítreks-jóð, Heimdallr, Sæmingr, Höðr ok Bragi.

Enn eru eptir jötna heiti: Eimgeitir, Ver, Imr, Hringvöhiir, Viddi, Víðgrípr, Vandill, Gyllir, Grímnir, Glaumarr, Glámr, Sám-endilL

SKALDSKAPA} i:ví AL ,

84. K.

Vörnir, Harðgreipr ok Vagnhöfði, Kyrmir, Suttiingr ok Kallgrani. 5. jötimn, Ógiaönir ok Örgrímnir, Grimlingr, Gripnir, Gusir, Ófóti. Hlði, Gangiati

10. ok Helreginn, Hrossþjdfr, Durnir, Hundallr, Baugi, Hröðungr, Fenrir, Hróarr ok Miði.

11. þá er nú lokit þussa heitum.

Enn Skal telja Ása-heiti : þar er Yggr og í>órr

20. ok Yngvifreyr, Viðarr ok Baldr, Vali og Heimdallr; þá er Týr ok Njörðr, tel ek næst Braga;

21. Höðr, Forseti, hér er efstr Loki.

NÚ SKAL ÁSYNJUR allar nefna: Frigg ok Freyja,

30. Fulla ok Snotra, Gerðr ok Gefjon, Gná, Lofn, Skaði, Jörð ok Iðunn, Emr, Bil, Njdrunn.

Hlín ok Nanna, Hnoss, Eindr ok Sjöfn Sói ok Sága, Sigyn ok Vör, þá er Var ok Syn, verðr at nefna, enn í>rúðr ok Eán þeim næst talit.

Grét ok at Óði gulli Freyja: heiti eru hennar: Hörn og prungva, Sýr, Skjálf ok Gefn, ok it sama Mardöll; dœtr eru hennar Hnoss ok Gersimi.

Enn eru aðrar Óðins meyjar: Hildr ok Göndul Hlökk, Mist, Skögul; þá er Hrund ok Mist, Hrist, Skuld talit; Nornir heita, þær er nauð skapa, Nipt ok Dísi nú mun ek telja.

Snót, brúðr, svanni, svarri, sprakki, íljóð, sprund, kona, feima, ekkja, rýgr, víf ok drós ristiJl, sæta, man, svarkr ok hæU, mær ok kerKng.

84. K.

SK ALDSK AP AEM AL .

MÁL ER AT SEGJA MAN2Í A-HEITI :

greppar ok giininar, gumar og drengii’, gotnar, rekkar, garpar, seggir, sveit, snillingar ok sælkerar.

Fölk ok fylki, fimdr. almenning. M er: þröng ok þyss, þorp, auðskatar, drótt ok syrvar, dúnn, prýðimenn, sögn ok samnaðr, seta, stertimenn.

Bragnar, þegnar, beimar, höldar, fírar ok flotnar, fyrðar ok drótt, föruneyti, flokkr, harðmenni, kníar ok kappar, kempur, nautar.

Öld ok œrir ok afarmenni, liðar ok lofðar, lýðr ok sagnir, Ijóðr, oflátar, Ijönar ok ferðir, mildingr, mæringr, mannbaldr, spekingi’.

|>á er giæsimaðr ok g-ullskati, þá eru snyrtimenn ok sælingar, auðkýflngar ok oflátar, herr og helmingr ok höfðingjar.

Enn eru eptir

ALDAR HEITI:

hirð ok gestir ok húskarlar, inndrótt ok hjön, ef ek allt segi, rúni ok þópti ok ráðgjafi.

Innhýsingar, alda-þóptar, sessi ok máli serlar ok fylgðir; þá er félagar ok frændr saman, vinr, einkili, verðung, halir.

Ái ok áttungr, afi, sonr,

faðir, bróðir, barmi, blóði ok lifri, jóð, burr, nefi ok arfuni, þá eru hlýrar ok liöfuðbaðmar.

ic.

SKÁLDSKAPAEMÍL.

84. K.

Niðr, hlœtamaðr,

niðjungr ok barn,

konr ok kynkvísl,

kundr, ættbogi, 5. mögr, málunautr,

mágr ok spjalli,

ættbaðmr, ættslóð,

ofsköpt ok sveinn. Sessunautar so. ok siiQ^mgar,

afspringr er þá

ok ættstuðill ;

þá er ráðunautr

ok ráðgjaíi, 15. þjónar, þrælar,

þirr, önnungar,

verkmenn, kefsar

ok vílmegir.

pAU ERU ORUSTU HEITI:

20. Hjaldr og rimma,

göll, geirahöð,

ok geirþriful,

róg ok róma,

ranngríð ok storð, 25. svipul ok snerra,

sig, fólkjara.

Sóta, morð ok víg,

sókn ok ið,

dólg, ógn, tara, 30. drífa ok ímun;

þá er orosta

ok örlygi,

hríð ok etja,

herþögn, þrima.

Ek mun segja

SVERÐA-HEITI :

hjörr ok hrotti, höguðr, dragvandiU, gróa, gramr, gellir, gjallr ok neðanskarðr sigðr ok snyrtir, sómi, skjómi.

Skölkr, skerkir, stúfr skrýmir, laufi, öltírr, langbarðr ok ormþvari, leggbiti ok kyrr ok Leifnis-grand, herberi, hneitir ok hafrakan.

Lotti, hrönduðr, lögðir, mækir, mönduðr, mundriði ok mistilteinn, málmr, þrór ok marr ok miðfáinn, fetbreiðr, grindlagi ok ^örsoðnir.

Vægir, veigarr, vallangr ok brandr, verúlfr, valnir, vinnbjartr ok kvöl, askr, angrvaðiU, eggjum-skarpi, svipuðr ok svipaljötr, salgarðr, hnefi.

Hvati, höfuðhvessingr, hausa-mölnir,

84. K.

SK ALDSKAP AEMAL .

hrævagautr, herbrái ok holdmímir, bensogr, brigðir, brímir, hiiglognir, skygðir, skreivir, skarðr, grindlogl.

Mímungr ok fellir ok málvitnir, taurar, hrævarðr, trani, vindþvari, liðnir, kvernbiti, Ijömi, herðir, vitnir, yfrir, veggja-lestir.

Skelkvingr, fylvingr, fiæmingr, skerðingr, skotningr, skilvingr, sköfnungr, rifjungr, brotningr, hvítingr, bæsingr, tyrvingr hökingr ok hringr, hittast mun nettingr.

Logi ok munngjaUr, langhvass ok eldr, örn ok œgir ok naglfari, brigðir, mörnir, blœr ok skerðir, hyr ok helsingr, hríðir, atti.

Fellir, fölvir, fáfnir, rautnir, imnir, eimnir, afspringr, þinorr.

sigðir, snyrtir, svelgr, skar ok narr, gdinn, gestmdinn, garr, þrimarr, níðhöggr.

Oddr, blóðvaeta ok benknúar, blóðrefiU, blóðvarp ok blóðiða, blóðvaka, Ijúgfengr ok blöðhnefi, iðhvarf ok brandr, eggteinar, fdlk.

Emjar, þremjar, ok Ölroðar-nautr, merki, vættrim, ok missifengr, önn ok skafningr, undirdregningr, vargr ok Kaldhamarsnautr, valböst ok herðr.

Sverð ok gelmingr ok samnagli, hugró, sigrhnoð, hjalt ok tangi, mundriðr, haugfáðr ok meðalkafli.

Öx ok jarðsparða, hyrna skjafa ok skeggja, skráma ok genja, reginspönn, gnepja, gýgr ok fáia, snaga ok búlda, barða ok víggiöð, þveita ok þenja.

SKALDSKAP ARM AL .

84. K.

þá er arghyina, hon er efst taiit öxar-heita. Darr, spjót ok nöt 5. döf, lenz ok vigr snata, fleinn ok svaf, sviða, hræmæki geirr, spjörr, nata, gejga, kesja, 10. gaílak, frakka, gungnir, peita.

ÖR ER OK AKKA,

oddr, hvitmýlingr,

fenja ok drífa i5. íiiig, dynfara,

bösl, böl, bílda,

broddr ok hremsa,

gögnílaug ok þrös,

gögn ok skaptsnör. 20. Flugglöð, ílugsvinn,

fífa ok skeyti,

geta skal Fenna

ok Gusis-smiðis,

Jóls-smiði er, 25. enn öfst þura.

Álmr, dalr, bogi,

ýr ok tvíviðr

sveigr, giær ok þrymr

sómr, skálgelmir. 30. Enn kveð ek heita

öll vápn saman:

járn, ör ok slög,

ísarn ok spjör.

Skjöldr : þrunginsalr, skaunn, salbendingr bugnir, hlæbarðr ok buklari, vetlimi, targa, veðrgiaðr ok hlíf, viðbleiknir, rít, vígglaðr ok lind.

Gjalh-, döggskafi ok gimskylir, baðljós, grýta ok böðskýlir, svalinn ok randi, saurnir, borði skuttingr, barði, skírr, tvíbyrðingr, yrlygr ok svarmr, eilífnir, heiðr, baugr, fagrbláinn, bera, miðfornir.

Hropts hattar skal ek

HEITI SEGJA:

hjálmr, gullfáinn, hrönn, vallhrímnir, hallhrímnir, skolir ok hlífandi, fjörnir, þokki ok fíkmóinn, hildigöltr, kellir, herkuml ok velgr, gríma, œgir, giövir, stefnir.

84. K.

SKALDSKAPARMAL.

Brynja: kimd, lijálmgöll, hröð ok iiati, köld, Finns-leif, böðfnra, þýð, sýn, ok blóðleika.

SæR: sílægja, salt, œgir, haf, lögr, sumr, lægir, langstafr ok vágr gjaUr, gnap, geimi, gnarr, svífr, ok marr, súgr, sogsami, svelgr, röst ok fjörðr.

Sund, ögr, velfœrr sími ok víðir, hríð, ver, breki, húm, flóð ok brim, grœðir, glýjuðr, gýmir ok vegir, gniðr ok örór, gjálfr, fen, snapi.

Gnat, vörr, vika, vöst, höp ok mið, vatn, djúp ok kaf, vík, tjörn ok slk, stormr, díki, hyh’, straumr, lækr ok bekkr, áll, bruðr, kelda, iða, fors ok kílL

Hefring, alda, hvíting ok lá, hrönu, rán, kólga ok himinglæva, drufu, uðr ok solmr.

dúfa, bylgja, boði ok bára, blóðughadda,

GJÖLL, glit, gera, glóð ok valskjálf, von, við, vimur, ving ok ysa, síð, suðr, freka, seMn, einstika, elfr, ró, ekla, ekin, rennandi.

fyn, rín ok nið, þöll, rimr, ysja. dun, ógn, dýna, dyn, höll, fara, órun ok bró, auðskjálg, lodda, mun, merkrjða, mein ok saxelfr.

Tifr, durn, vína, tems, vond ok strind, möra, móða, þrym, morn ok gautelfr, alin, uðr, ólga ok evfrates, ógn, eiðrennir ok apardjón,

Eögn, hrönn ok raun, raumelfr, hnipul, hnöpul, hjálmun-lá, humra, vína, vil, vin, vella, valin, semd, salin

»5.

SKÁLDSKAPARMAL.

84. K.

nepr, dröfn, straiima, nis, mynt, gnapa. GiUing ok níl ganges, tvedda,

ð. liima, vervaða, leira ok gunnþró, víðsvöl, vegs\dnn, yn, þjóðnuma, flörm, strand ok spe

10. ok fimbulþul.

Nyt, hrönn ok nauð, nöt, slíðr ok hríð, körmt, leiftr ok örmt, kerlaugar tvær,

15. gömul, sylgr ok yn ok geirvimul, ylgr, vöð ok fokl, jórdan er á lesti. Lax ok langa,

16. lýsa, brosma, birtingr, hæingr, bust ok hrygna, humarr, hrognkelsi, hveðnir, flóki,

17. ölun, örriði, ok andvari.

Síld, seiðr, skata, síl, reiðr ok augr, skreiðungr ok síkr,

30. skálgi, flyðra, fyldingr, styija, ok fyðruskill, hámerr, steinbítr ok háskerðingr.

Fjörsungr, þrömmungr ok fengrani, hamarr, sandhverfa ok horngæla, marknútr, glömmungr ok marþvara, silungr, skeljungr, sverðfiskr ok lýr.

fyrsklingr, upsi, þorskr, vartari, grunnungr, gedda, gjolnir, keila, áll ok karfi, krabbi, geirsíl, hár ok goðlaks, hornsíl, ígull.

HÁFR, HVALE, GEIRHVALR,

ok hafgufa, hnísa, hafstrambr, ok hnýðingar, reyðr, reyðarkálfr, ok rauðkembingr, bunungr, rostungr, blæjuhvalr.

Norðhvalr, kýrhvalr, náhvah* ok leiptr, skeljungr, fiskreki, ok skútuhvah’, sléttibaka, skjaldhvah’ ok sandlægja, hrosshvah’, andhvah’, hrafnreyðr ok vögn.

NÚ MUN EK SKÝRA

of skipa-heiti :

84. K.

SK ALDSKA PARiyíAI. .

örk, árakló, askr, sessrúmnir, skeið, skúta, skip, ok skíðblaðnir, nór, nagifari, nökkvi, snekkja.

Byrðingr, bússa, barðkaldr ok hreinn, bakki, hömlimgr, hélugbarði, röst, bátr ok regg, röð, hringhorni, hmg, kjöll, langskip, leifnir, karfi.

Hringr, gnoð, freki, hröð, móþrói, hemlir, barði ok hylbauti, ugia, leðja ok askvitull, kœna, ketla, kati, reið ok skálpr.

Knörr, kuggr, knúi, keipull, eikja, dreki, elliði, drómundr ok pramr, fiira, Yigg, galeið, ferja, skalda, fley, flaust ok þekkr, h^ fartíðr ok lið.

Segl, skör, sigla, sviðvís, stýri, sýjur, saumför, súð ok skautreip,

stag, stafn, stjörnvöh-, stuðill ok sikulgjörð. snotra ok sólborð, sess, skutr ek strengr,

Söx, stöðingar, svipting ok skaut, spíkr, sigiu-tré, saumr, lökstólpar, lauki’, siglu-toppr, iína, eyru, flaug, flaugarskegg ok farnagli.

Húnn, húnbora ok hjáhnunvöb, húfr, hlýr, hremni ok hálstemni, hefill, háls, hanki, ok höfuðbendur, háir, hæll, hamarr, hjálpreip ok hk.

Ró, rakki, rif, rengr ok hömlur, vindáss, vengi, vöndr, langne^ur, vöit, beitiáss, varta, brandar, bitar, bógiína, búlka-stokkar.

Barð, kné, bygði, belti ok kinnungr, kjölr, borð, keih, ok kjölsýgja ki’aptar, kerhug, klær ok þíSptur,

‘dO.

192

SKALDSKAPARMAL.

84. K.

kalreip, þrimir, klofar ok þiljur.

Drengir, dragreip, dæla, árar, 5 aktaumar, ræi”, arinn ok nálar, aurborð, kjalarhæll ok akkeri, hnakkmiði, ausker

10. ok húnspænir

JöRÐ: fjörn, rufa, eskja ok hióðyn, gýma, sif, fjörgyn, grund, hauðr ok rönd,

15. fold, vangr ok fíf, frón, hjarl og baðmr, land, bjöð, þruma, láð ok merski. Holt, háls ok fjöll,

16. hlíð ok leiti

hóll, heiðr ok hvilft, hváll ok brekka, hró, dalr ok völlr, hvammr ok tunga,

25. mold, flag, rimi, mór, laut ok sandr. Enn skal segja

ÖXNA-HEITI :

árvakr, drjóni 30. ok jörmunrekr, simi, freyr, reginn, smiðr, eyþvari, rauðr ok rekningr, ok rökkvihliðr,

vigg(i, böruðr, vingnir, stjóri. *

Himinbrjótr, simir, ok harðfari, hœfir, digni, hjölluðr, simull, hliðr, stúfr ok htr, hríðr, forsimi, arfr, örmuni ok eiki-smiðr.

Gneisti, apli, ok gullinhorni, auðr, kvígr, öidungr, ok arfuni,

griðungr, ölgr, gellir, glymr ok hreði, tíðungr, boli, tarfr, örgefinn.

KÝR heitir skirja, kvíga ok frenja ok auðhumbla, hon er æðst kúa.

Hrútr: ofrliyrningr, hornum-skvali, gumarr, hornglóinn ok gjaldhróinn, hveðurr, hornglói, hallinskíði, berr, hornhróinn ok heimdah, bekri, miðjungr, blær, mörðr ok veðr.

Hafr heitir grímnir ok geirölnir.

84. K.

SKALDSKAPARMAL.

tanngnjóstr, kjappi ok tanngrísnir, skimiiðr ok brúsi bokkr, grímr taliðr. Heitir ok heiðrún, haðna ok kiðlingr, er kolmúla ok kið saman.

BjöRN: bersi, blómr, bera, elgviðnii’, blájaxl, ísólfr ok breiðvegi, bestingr, bassi, balti, hlébarðr, úfr, frekr, vilnir, jórekr, mösni. Fetviðnir, húnn, fress, vetrliði, íugtanni, jálfiiðr, iflimgr, vilskarpr.

HjöRTR: dyraþrór, hliðr, eikþyrnir, duneyrr, dáinn, dvalarr, mótroðnir.

GöLTR: valglitnir, gríss ok hrinnir, svíntarr, runi, sæhrímnir, börgr, tarr, valbassi, roðr, dritroði, þrör, viðrir, skumpr. þröndr, vaningi.

Vargr, úlfr, geri, vitnir ok hvinnir ok grádýri,

Snorra-edda.

hati, hroðvitnir

ok heiðingi,

freki ok viðnir,

fenrir, hlébarðr,

goti, gildr, giammi,

gyldir, ímarr,

imr, egðir

ok sköUkini.

Enn heitir svá:

ylgr, vargynja

borkn ok íraa, s^dmul.

Nni ERU HIMNAR

á hæð taldir: veit ek hinn neðsta, sá er vindbláinn; þá er heiðyrnir ok hreggmímir; annar heitir andlangr himinn, þat máttu skilja; þriði víðbláinn ; víðfeðmi kveð ek vera hinn flórða; hróðr ok hlýrni hygg ek hinn sétta; gimir, vetmímir; get ek nú vera átta himna upp um talda; skaturnir stendr skýjum efri ; hann er utan um alla heima.

13

14. SKÁLPSKAPARMÁL. 84 K.

SÓL OK SUNNA, leiptr, ifröðull

sýn, fagrahvel, ok Ijósfari,

hrjóðr, leika, drífandi, álfröðull

líkn-skin, röðuU, ok Dvalins-leika.

HATTATAL,

ER Snorri Sturluson orti

um Hákon konung ok Skúla hertoga.

1. Hvat eru hættir skáldskapar? þrent. Hverir? Setning, leyíi, fyrirboðning. Hvat er setning háttanna? Tvent. Hver?

2. Rétt ok breytt.

3. Hvernig er rétt setning háttanna? Tvenn. Hver? Tala ok grein. Hvat er tala setningar háttanna? frenn. Hver? Sú er ein tala, hversu margir hættir hafa funnizt í kveðskap höfuð-skálda ; önnur tala er þat, hversu mörg vísuorð standa

4. í einu eyrindi í hverjum hætti; hin þriðja tala er sú , hversu margar samstöfur eru settar í hvert vísuorð í hverjum hætti. Hver er grein setningar háttanna? Tvenn. Hver? Málsgrein ok hljóðsgrein. Stafasetning greinir mál allt; enn hljóð grein- ir þat, at hafa samstöfur langar eða skammar, harðar eða lin-

5. ar, ok þat er setning hljóðsgreina, er vær köUum hendingar, svá sem hér er kveðit:

Lætr sá, er Hákun heitir, hann rekkir lið, bannat, jörð kann frelsa, fyrðum 26. friðrofs, konungr, ofsa.

2. K. HÁTTATAL. 195.

Sjálfr ræðr allt ok Elfar,

ungr stillir sá, milli,

gramr á gipt at fremri,

Gandvíkr jöfiir, landi. Hér er stafasetning sú, er liætti ræðr ok kveðandi gerir; þat 5. eru xn stafir í eyrindi, ok eru m settir í hvern flórðung. í hveijum Qórðungi ern tvau vísuorð. Hveiju vísuorði fylgja vi samstöfur. í öðru vísuorði er settr sá stafr íHa’st í vísuorðinu, er vær kollum höfuðstaf; sá stafr ræðr kveðandi. enn í fyrsta vísuorði mun sá stafr iinnast tysvar j^tanda fyrir samstöfun; 10. þá stafi köllum vér stuðla? Ef höfuðstafr er samhljóðandi þá skulu stuðlar vera enn liinn sami stafr; svá sem hér er:

Lætr sá er Hákun heitir,

hann rekkir lið, bannat, Enn rangt er, ef þessir stafir standa fyrir samstöfun optarr eða 15. sjaldnarr, enn svá, í ^órðungi vísu. Enn ef hljóðstafr er höfuð- stafrinn, þá skulu stuðlar vera ok hljóðstafir, ok er fegra, at sinn hljóðstafr sé hverr þeirra. {>á má ok hlýða, at hljóð- stafr standi fyrir optarr í fjörðungi í fornöfnum, eða í mál- fylling, þeirri er svá kveðr at: ek, eða svá: en, er, at, í, ó, 20. of, af, um; ok er þat leyfi, enn eigi rétt setning.

Önnur stafasetning er sú, er fylgir setning hljóðs þess, er hátt gerir ok kveðandi. Skal sú grein í dróttkvæðum hætti svá vera, at Qórðungr vísu skal þar saman fara at allri stafa- setning ok hljóða; skal í fyrra vísuorði þannig greina þá 25. setning :

Jörð kann frelsa fyrðum. Hér er svá: jörð, fyrð, þat er ein samstafa í Iivárum stað, ok sinn hljóðstafr fylgir hvárri, ok svá upphafsstafr ; enn einir stafir eru eptir hljóðstaf í báðnm orðum; þessa setning hljóð- 30. falls köllum vér skothending. Enn í öðru vísuorði er svá:

Friðrofs konungr ofsa. Svá er hér: rofs, ofs, þar er einn hljóðstafr, ok svá alJir þeir,

13*

196. HÁTTATAL. 3. — 4. K.

er eptir fara í báðum orðum, enn upphafsstafir greina orðin; þetta heita aðalhendingar.

Svá skal hendingar setja í dróttkvæðum hætti, at hin síð- arri hending í hveiju vísuorði, er heitir viðrhending, hon skal

5. standa í þeirri samstöfu, er ein er síðar. Enn sú hending, er frumhending heitir, stendr stundum í upphafi orðs, kölhim vér þá oddhending, stundum í miðju orði, köllum vér þá hlut- hending. petta er dróttkvæðr háttr; með þeima hætti er flest ort, þat er vandat er; þessi er upphaf aUra hátta, sem mál-

6. rúnar eru fyrir öðrum riínum.

7. Hvernig er breytt setning háttanna ? Tvá vega. Hvern= ig? Með máli og hljóðum. Hvernig skal með máli skipta? Tvá vega. Hvernig? Halda eða skipta háttunum. Hvernig skal breyta háttunum ok halda sama hætti? Svá, at kenna

8. eða styðja eða reka eða sannkenua eða yrkja at nygjörvingum. Hvat eru kendir hættir? Svá sem þetta:

FeUr of fura stilli

fleinbraks, limu axla,

Hamðis-föng, þar er hringum 20. h^dr ættstuðiU Skylja.

Holt feh’ hildigelti

heila bös, ok deilir

gulls í gelmis stalli

gemseið, skörungr, reiðir. 25. Hér eru öll heiti kend í þessi vísu, enn hendingar ok orðalengð ok stafaskipti fara, sem fyrr var ritat.

4. Kenningar eru með þrennum háttum greindar : fyrst heita kenningar, annat tvíkent, þriðja rekit. fat er kenning, at kalla fleinbrak orrostu, enn þat er tvíkent, at kalla fleinbraks - fur

5. sverðit, enn þá er rekit, ef lengra er. Úlfs baga verr Ægis ítr báls hati málu, sett eru börð fyrrir bratta brún Mímsvinar rúnu. •

5.-6. K. HÁTTATAL. 197-

Orms voða kaiin eiðu allvaldr göfugr halda. Menstríðir, njót möður mellu dölgs til elli!

5. Hvat eru sannkenningar? Svá sem þetta: s.

Stinn sár þróast stórum;

sterk egg frömum seggjum

hvast skerr Mífar traustar;

hár gramr lifir framla.

Hrein sverð litar harða lo.

hverr drengr; göfugr þengill,

ítr rönd furast undrum,

unir bjartr snöru hjarta. fat er sannkenning, at styðja svá orðin með sönnu efni, svá, at kalla stinn sárin; því at höfug eru sár stór; enn rétt er is. mælt, at þróast; önnur sannkenning er sú, at sárin þróast stórum; nú er eitt vísuorð, ok tvær sannkenningar. I öðru vísuorði er köllut sterk egg, enn framir seggir. í hinu þriðja er svá, at hvast skerr, hlífin er traust. Ok í flórða orði, at kalla konunginn mikinn, enn líf hans framligt; þar næst, at 20. kalla hreint sverð, ok harðliga roðit, enn eiunhverr liðsmanna, ok væri rétt mál, þótt maðr væri nefndr; göfugr er kon- ungrinn kallaðr ; röndin var kostig , ok furaðist undarliga skjótt; konungrinn undi giaðr fræknu hjarta. Nú eru hér sýndar xvi sannkenningar í átta vísuorðum, enn þó fegra þær 25. mjök í kveðandi, at eigi sé svá vandliga eptir þeim farit.

6. Sannkenuingar hafa þrenna grein: heitir ein sannkenn- iug, önnur stuðning, þriðja tvíriðit. fetta er tvíriðit kallat:

Óðharða spyr ek eyða

egg fullhvötum seggjum; so.

dáðrökkum veldr dauða dreng ofrhugaðr þengill; ^ hamdökkum fær Hlakkai- hauk munnroða aukinn.

198. HÁTTATAL. 7.-8. K.

veghrósinn spyr ek vísa, valdr ógnþorinn skjaldar. Hér fylgir stuðning hverri sannkenning, svá sem köllut er eggin óðhörð, enn fullhvatir mennirnir. fat er sannkenning, 5, hörð egg, enn hvatir menn ; þat er stuðning, er annat sönnun- arorð fylgir sannkenning.

7. Hvat eru nýgjörvingar? Svá sem þetta: Sviðr lætr sóknar naðra slíðrbraut jöfurr skríða:
8. ótt fer rógs or réttum

ramsnákr fetilhamsi; linnr kná sverða sennu , sveita bekks at leita : ormr þyrr vals at varmri 15. víggjöll sefa stígu

f>at eru nvgjörvingar, at kalla sverðit orm, ok kenna rétt, enn slíðrirnar götur hans, enn fetlana ok umgjörð hams hans; þar heldr til ormsins náttúra, at hann skríðr or hamsi, svá at hann skríðr mjök til vatns. Hér er svá sett nýgjörving, at 20. hann ferr leita blóðs bekkjar at þar, er hann skríðr hugar stígu, þat eru brjöst manna. fá þykkja nýgjörvingar vel kveðnar, ef þat mál, er upp er tekit, haldi of alla vísulengð. Enn ef sverð er ormr kallaðr, enn síðan íiskr eða vöndr eða annan veg breytt, þat kalla menn nykrat, ok þykkir þat spilla. 25. Nú er dróttkvæðr háttr með v greinum, ok er þó hinn sami háttr réttr ok óbrugðinn, ok er optliga þessar grein- ir sumar eða allar í einni vísu, ok er þat rétt, því at kenn- ingar auka orðfjölda, sannkenningar fegra ok fylla mál, ný- gjörvingar sýna kunnustu ok orðfimi. 30. 8. fat er leyfi háttanna, at hafa samstöfur seinar eðaskjót-

ar, svá at dragist fram eða aptr or réttri tölu setningar, ok megu finnast svá seinar, at fimm samstöfur sé í öðru ok hinii fjórðu vísuorði. Svá sem hér er:

9. K. HÁTTATAL. 199.

Hjálms fylli spekr hilmir hvatr Vindhlæs skatna; hann kná hjörvi þimniim hræs þjóð-ár ræsa;

ýgr hilmir lætr eiga 5.

öld dreyrfá skjöldii; styrs rýðr stillir hersum sterkr járngrá serki. í þessi vísu eru allar frumhendingar oddhendingar, ok er þó þessir háttr dróttkvæðr at hætti. 10.

9. Ná skal sýna svá skjótar samstöfur ok svá settar nær hverja annarri, at af því eykr lengð orðsins :

Klofinn spyr ek hjálm fyrir hilmis hjarar egg, duga seggir:

því eru hehir, þar er skekr skjöldu, 15,

skafin sverð litut ferðar. Bila mun-a gramr, þó at gumna gular rítr nái líta; draga þorir hann yfir hreinna

hvatan brand þrymu randa. 20.

Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði níu samstöfur, enn í öðru ok í fjórða vii; hér er þat sýnt, hversu flestar samstöfur megu vera 1 vísuorði með dróttkvæðum hætti, ok af þessu má vita, at vm eða vn megu vel hlýða 1 fyrsta ok þriðja vísuorði. í þessi vísu eru allar frumhendingar hluthendur, ok dregr þat til, 25. at lengja má orðin, at sem flestar samstöfur standa fyrir hend- ingar. fat er annat leyfi háttanna, at hafa í dróttkvæðum hætti eitt orð eða tvau í vísu með álögum, eða detthent, eða dun- hent, eða skjálfhent, eða með nokkvorum þeim hætti, er eigi spiUi kveðandi. friðja leyfi er þat, at hafa aðalhendingar í 30. fyrsta eða þriðja vísuorði. Fjórða leyfi er þat, at skemma svá samstöfur at gera eina or tveim, ok taka or annari hljóðstaf. í>at köllum vær bragarmál; svá sem hér, er kvað fórarinn Máhlýðingr :

200. HÁTTATAL. 10. K.

Varðak mik, þars, myrðir morðfárs, vega þorðu. Enn er sú grein útsett myklu lengra. fat er hit íimta leyíi, at skipta tíðum 1 vísuhelmingi. Sétta leyíi er þat, at hafa í 5. dróttkvæðum hætti samhendingar eða liðhendingar. fat er hit sjaunda, at hafa eitt málsorð í báðum vísuhelmingum, ok þykkir þat spilla í einstaka vísum. Átta er þat, at nýta, þótt samkvætt verði við þat, er áðr er ort, vísuorð eða skemra. Níunda er þat, at reka til hinnar fimtu kenningar ; enn or ætt- 10. um er, ef lengra er rekit; enn þótt þat finnist 1 fornskálda verkum, þá látum vær þat nú ónýtt. Tíunda er þat, at vísu fylgir drag eða stuðilL Ok svá, þó at þat sé í síðarra helm- ingi, ef maðr er nefndr eða kent nafn hans í fyrra helmingi, þótt þat sé eigi nafn annan veg, enn hann, eða hinn, eða sá, 15’ eða sjá. EUipta er þat, at er, en, eð, eða, at má hafa optarr enn eitt sinn 1 vísuhelmingi, svá sem Eefr kvað: Sæll er hinn, er hranna hádýra vel stýrir, tíð erum vitnis váða 20. víngerð unir sínu.

Tólpta er atriðsklauf. Hvat er tíðaskipti? |>rent. Hvernig? J> at er var, þat er er, þat er verðr.

10. Hver setning er þat, at breyta háttum með máli einu? f>at má svá gera, at gefa nafn háttum, ok greina svá tölu •25. háttanna hina fyrstu, enn halda annarri ok hinni þriðju töhi setningar ; þat er, sem fyrr var ritat, at hafa vill vísuorð í örindi, ok hin þriðja tala, at hafa Yi samstöfur í vísuorði ok sömu setning hendinganna. Háttum er skipt með ýmissum orðtök- um, ok er þessi einn háttr, er kallaðr er sextánmæltr.
11. Vexn iðn, vellir roðna,

verpr lind, þrymu snerpir, fæsk gagn, fylkir eignast, falr hitnar, seðsk vitnir,

11. — 13. K. HÁTTATAL. 201.

skekr rönd, skildir bendast,

skelfr askr, griðum raskar,

brandr gellr, brynjur sundrast,

braka spjör, litast örvar. Hér eru tvau mál fullkomin í hverju vísuorði, enn orðalengð ok 5. samstöfur ok hendingar ok stafaskipti, sem dröttkvætt.

11. M er breytt annan veg dróttkvæðum hætti, ok enn með máli einu. f enna hátt kalla menn áttmælt.

Jörð verr siklingr sverðum; sundr rjúfa spjör undir; jo.

lind skerr í styr steinda; stökkr hauss af bol lausum. Falla fólk á velli, fremr mildr jöfurr hildi;

egg bítr á lim lýti; 15.

liggr skör sniðin hjörvi. Hér er mál fullt í hverju vísuorði.

12. fessi er hinn þriði:

Yskelíir kann úlfum

auðmildr búa gildi; 20.

lætr gyldis kyn gáti gunnsnarr una harri; fær gotna vinr vitni valbjór afar stóran;

vargr tér or ben bergja 25.

blóðdrykk ok grön rjóða. Hér lýkr máii i tveim vísuorðum.

13. Sjá háttr, er nú skal rita, er hinn fjórði þeirra, er breyttir eru, enn hinn fimti at háttatali. petta er stælt kallat:

Hákun veldr ok höldum, ao.

harðráðum guð jarðar tiggja lér með tíri, teitr þjóðkonungs heiti;

202. HÁTTATAL. 14.— 15. K.

vald á víðrar foldar, vindræfurs jöfurr gæfu öðlingi skóp ungum, örlyndr skati gjörla. 6. Hér er svá:

Hákun veldr ok höldum teitr þjóðkonungs heiti, enn annat ok hit þriðja vísuorð er sér um mál, ok er þat stál kallat. 10. 14. pessi eru hinn fimti, hjástælt:

Manndýrðir fá mærðar, mæt öld, fíra gæti, lýtr auðgjafa ítrum öll. Stóð sær of l^öllum. 15. Rjóðvendils gat randa

rœkinjörðr at sœkja, hœf ferð var sú harða, heim. Skaut jörð or geima. |>etta köUum vér hjástælt; hér er hit fyrsta vísuorð ok annat 20. ok þriðja sér um mál, ok hefir þó þat mál eina samstöfun með fuHu orði af hinu fjdrða vísuorði; enn þær fimm samstöf- ur, er eptir fara, lúka heilu máli, ok skal orðtak vera forn minni.

15. fessi  er  hinn  sjaundi,  langlokur: 
    

16. Hákun ræðr með heiðan,

hefir drengja vinr fengit, lönd verr buðlungr brandi breiðfeld, mikit veldi, rógleiks náir ríki 30. remmitýr at stýra,

öld fagnar því, eignu, orðróm konungdómi. Hér hefir upp mál í hinu fyrsta vísuorði ok lýkr í hinu síð- arsta, ok ern þau sér um mál.

16.— 18. K. HÁTTATAL. 203.

16. fessi er hinn átti háttrinn, tiltekit:

feim er, grundar grímu

gjald seiðs ok var faldinn,

drótt man enn þanns, átti

áðr hans faðir ráða. ð.

Gunnhættir kná grýttu,

gramr býr of þrek, stýra,

stórt ræðr hann, enn hjarta

hvetr, buðlunga setri. Hér er hinn fyrri vísuhelmingr leiddr af þeirri vísu er áðr var lo. kveðin, ok fylgir þat málsorð, er afleiðing er köllut, er síðarst var 1 hinni fyrri vísu, þessum vísuhelmingi , ok er sá vísu- helmingr eigi elligar réttr at máh.

17. fessi er hinn níundi háttr:

Setr of vísa vitran i6.

vígdrótt, enn þar hníga,

ýr dregst, við skotskúrum

skjaldborg, í gras aldir.

Vápnrjóðr stikar víða,

vellbrjótr á lög spjótum, 20.

þryngr at sverða söngvi,

sóknharðr þrömu jarðar. J>at málsorð, er fyrst er í þessi vísu, er síðarst í hinni fyrri, ok er hin síðari svá dregin af hinni fyrri; því heita þat drögur. 25.

18. pessi er hinn tíundi háttr, er vær kölhim refhvörf. í þeima hætti skal velja saman þau orðtök, er ólíkust sé at greina, ok hafi þó einnar tíðar fall bæði orð, ef vel skal. Enn til þessa háttar er vant at finna öll orð gagnstaðlig, ok er hér fyrir því sum orð dregin til hœginda; enn sýnt er í þessi vísu 30. þat, er orðin munu finnast, ef vandliga er leitat, ok mun hér þat sýnast, at flest frumsmíð stendr til bóta. Svá er hér kveðit:

Síks glóðar verr sœkir slétt skarð hafi jarðar;

204. HÁTTATAL. 18, K.

hlífgranda rekr hendir

heit köld loga öldu;

íijótt válkat skilr fylkir

friðlæ, röðul sævar 5. ránsið ræsir stöðvar,

reiðr, glaðr frömum meiðum. Hér er í fyrsta vísuorði svá kveðit: síks og glóðar, verr, sœkir; sík er vatn, glóð er eldr, enn eldr ok vatn hatar hvárt annat; verr, sœkir, þat er ólíkt, at sœkja ok verja. Annat 10. vísuorð er svá: slétt skarð, hafi jarðar; slétt, þat er jafnt, skarð, þat er óslétt; ok svá hafi jarðar; sær er haf, land er jörð, enn þá er í eitt fall mælt, at sá ferr af hafi til jarð- ar. friðja vísuorð er svá: hlíf, granda, þat er Ijóst ref- hvörf-mælt, ok svá, rekr, hendir, sá flytr braut, er rekr, enn 15. sá stöðvar, er hendir. Heit, köld, þat eru Ijós orð, ok svá loga, öldu: logi er eldr, alda er sjár. Fimta orð er svá: íijótt, válkat; fljótt er, þat er skjótt er, válkat, þat er seint er; ok svá, skilr, fylkir; sá er skik, dreifir, enn sá er fylkir, samnar. Sétta orð er svá: frið, læ; friðr er sætt, læ, þat 20. er væl; ok enn röðull, sævar: röðull er sól, ok gengr hon fyrir eld í öUum kenningum, sær er enn sem fyrr í móti eldi. Sjaunda orð er svá: rán, sið; rán er ósiðr; ok svá, ræsir, stöðvar; sá flytr, er ræsir, enn sá heldr aptr, er stöðvar. Átta orð er svá: reiðr, glaðr, þat er Ijóst mælt; ok svá, 25. frömum meiðum, þat er ójafnt, at vinna manni frama eða meiðslur. Hér eru sýnd í þessi vísu sextán orðtök sundr- greinilig, ok eru flest ofljós til rétts máls at fœra ok skal þá svá iipp taka: síks gióð, þat er gull, sœkir guUs, þat er maðr; hann verr skarð jarðar, hafi slétt, þat eru firðir, svá 3 0. heitir fyiki í Noregi; hlífgrandi, þat er vápn; hendir loga öldu, þat er maðr, er rekr köld heit sverðinu, þat er, at hegna ósiðu; fljótt válkat má þat kalla, er skjótráðit er, þat skih’ hann af ófriðinum, konungr heitir fylkir; ránsið ræsir stöðvar sævar-röðuls frömum meiðum. f>etta heita hin mestu refhvörf.

19.-20. K. HÁTTATAL. 205.

19. fessi eru önnur refhvörf, ok eru hér hálfu færi vísuorð, þau er refhvörfum eru ort, ok eru þau tvenn í öðru vísuorði, ok eru fyrir því köUut hin mestu.

Blóð fremr, hlökk at háðist,

helclr slitnar dul, vitni: 5.

skjöldr, enn skatnar foldir,

skelfr harðr, taka varða.

Fal lætr of her hvítan

hollr gramr rekinn framðan,

enn tiggja sonr, seggjum 10.

svah’ brandr, dugir, grandar. Hér eru þau refhvörf í öðru hverju orði: heldr ok slitnar, ok dul ok vitni; dul er laun, enn \dtni er sannan. Enn í ^órða vísuorði eru þessi: skelfr, harðr, taka, varða. I sétta vísu- orði er svá: hoHr, gramr, rekinn, framðan. í átta vísu- 15. orði er svá: svak, brandr: brandr er eldsheiti: dugir, grandar, þetta er ofljóst ort. Hér eru ok önnur máltök, þau er til máls skal taka; svá, at kalla: blöð fremr ^itni, þat er vargr; enn dul eða laun slitnar eða rofnar, at hlökk háðist, þat er orrosta. Ok í öðrum Qórðungi er svá, at harðr skjöldr 20. skelfr, enn skatnar taka varða ríki. í þriðja flórðungi er svá, at hollr gramr of her lætr framðan fal hvítan rekinn; sá er framiðr, er framarr er settr. í fjórða flórðuugi er svá, at svah’ brandr grandar seggjum, enn tiggja sonr dugir.

20. fessi  er  hinn  þriði  refhvarfa-háttr :  25. 
    

Segl skekr of hlyn, Huglar,

hvast drífa skip, rasta,

enn föU, of gram. gulli

grunn, djúp hata unna.

Né rán við hafhreinum, ao.

há raust skapar flaustum,

hrönn fyrir húfi þunnum

heil klofnar, frið. deilu.

206. HÁTTATAL. 21.-23. K.

f>essi eru at kalli hÍD mestu refhvörf. Hér er eitt vísuorð í hvárum helmingi, þat er refhvörfum er ort, ok tvenn or hvár- um , svá sem hér: grunn, djúp, hata, unna; enn í hinum efra helmingi er svá: heil klofnar, frið deilu. f^essi eru at kalii hin mestu refhvörf, ok minnst af þessum.

21. Nú hefjast hin minni refhvörf. Hér eru ein refhvörf í vísuorði:

Hélir lilýr at stáli, haíit feUr, enn svífr þelli, ferð dvöl firrist, harða fram mót lagar glammi. Vindr réttr váðir bendir; vefr rekr á haf snekkjur; veðr þurr, vísa iðjur, varar fýsir skip, lýsa. Hér er eitt refhvarf í hverju vísuorði, ok íiest óíljóst.

22. fessi eru önnur hin minni:

Lung frá ek lýða þengils, lá reis of skut, geisa, enn svörð of her herða; hljóp stóð und gram Róða. J>jóð fær þungra skeiða þröng rúm skipat löngum, stál lætr styrjar deilir stinn klökk í mar sökkva. Hér eru refhvörf í öðru hverju vísuorði.

23. fessi eru liin þriðju:

Himinglæfa strýkr háfar, hrönn skilja sog, þiljur; launstíga vill lægir Ijótr fagr-drasil brjóta. Lýsheims náir Ijóma, líðr ár, of gram blíðum,

24.-26. K. HÁTTATAL. 207.

uðr rekkir kjöl klökkvan

köld, eisa, far geisar. Hér erii refhvörf í hvárum helmingi; þessi eru hin minnstu refhvörf.

24. Enn  er  sá  háttr,  er  vær  köllum  ref hvarfa-bróður :         5. 
    

Firrist hönd með harra

hhimr, líðr vetr at sumri,

enn fiaust við lög Lista

löng taka hvíld at göngu.

Öl mœðir lið lýða, 10.

létt skipast höll, enn rétta,

enn skál af gjöf góla

gulls svífr, tóm, hin fulla. Hér er 1 öðru orði ok fjórða þau orð, er gagnstaðUg eru, sem refhvörf, enda standa eigi saman, ok er ein samstafa millum 16. þeirra, ok lúkast bæði eigi 1 eina tíð. pessir hættir, er nú eru ritaðir, eru dróttkvæðir at hendingum ok orðalengð. . Hér eru VI samstöfur í liverju vísuorði, ok aðalhendingar í öðru ok hinu íjórða, enn skothendur í fyrsta ok þriðja.

25. Hvernig skal skipta dróttkvæðum hætti með hend- 20. ingum eða orðalengð? Svá sem hér er, dunhenda:

Hreintjörnum gleðr horna,

horn náir lítt at þorna,

mjöðr hegnir böl bragna,

bragningr skipa sagnir. 25.

Fólkhömlu gefr framla

framlyndr viðum gamlar,

hinn er heldr fyrir skot skjöldum,

skjöldungr hunangs-öldur. Hér er þat málsorð fyrst í öðru ok hinu íjórða vísuorði, er 30. síðarst er í hinu fyrsta ok þriðja.

26. fetta er tilsagt:

Röst gefr öðlingr jastar, öl virði ek svá, firðum:

208. HÁTTATAL. 27.-28. K,

þögn fellir brim bragna, bjór forn er þat, horna. Máls kann mildingr lieilsu, mjöðr heitir svá, veita; ö. strúgs kemr í val veiga,

vín kallak þat, galli.

27. Nú er orðskviðaháttr :

Fúss brytr fylkir eisii

fens, bregðr hönd á venju; 10. ránhegnir gefr Rínar

röf, spyrr ætt at jöfrum;

mjök trúir ræsir rekka

raun, sér gjöf til launa;

ráð á lofðungr lýða 16. lengr, vex hverr af gengi.

28. f»etta er álagsháttr.

ískalda skar ek öldu

eik, var súð hin bleika

reynd, til ræsis fundar 20. ríks. Emk kuðr at slíku.

Brjótr þá hersis heiti

hátt, dugir sæmd at vátta,

auðs af jarla prýði

ítrs. Var-a siglt til lítils. 25. Hér hefr upp annat ok hit fjórða vísuorð með fullu orði

ok einni samstöfu ok leiðir þat orð af hinu fyrra vísuorði, enn þær V samstöfur, er þá eru eptir, eru sér um mál. fessi er hinn fyrsti háttr, er ritaðr sé, þeirra er breytt er af drótt- kvæðum hætti með fuUu háttaskipti, ok héðan frá skal nú 30. rita þær greinir, er skipt er dróttkvæðum hætti ok breytt með hljóðum ok hendinga-skipti eða orðalengð, stundum við lagt, enn stundum af tekið.

29, — 31. K. HÁTTATAL. 209.

29. fetta er tvískelft:

Vandbaugs veitti sendir

vígrakkr, enn gjöf þakkak

skjaldbraks Skylja milduni,

skipreiðu mér, heiða. 6,

Fann næst fylkir unna

föl dýr at gjöf stýri

stálhreins. Styrjar deilis

stórlæti sá ek mæta. Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði þat, er háttum skiptir; hér «o. standast hljóðfyllendr svá nær, at ein samstafa er í milli þeirra; þeir gera skjálfhendur stuðlar, ok er hinn fyrri upphaf vísuorðs, enn hendingar standast sem first. Enn ef frumhend- ing er í þeirri samstöfu, er næst er hinni fyrstu, þá bregzt eigi skjálfhenda. 15.

.30. fessi er detthendr háttr:

Tvær man ek hihni hýrum

heims \istir ótvistar;

hlaut ek ásamt at sitja

seimgildi fémildum; 20.

fúss gaf fylkir hnossir

fleinstýri margdýrar;

hoUr var hersa stilli

hoddspennir fjölmennum. Hér skiptast hættir í öðru ok §órða vísuorði, ok ræ.ðr hin fjórða 25. samstafa háttunum.

31. fetta  er  draugsháttr: 
    

poll bið ek hilmis hylli

halda grœnna skjalda;

askr beið af því þroska 30.

þilju Hrungnis ilja.

Vígfoldar, njót, valdi

vandar, margra landa, Snorra-eddii. 14

210. HÁTTATAL. 32.-34. K.

nýtr vartu oss til, ítrar,

elli! dólga fellir. Hér er enn í fjórða ok í öðrii vísuorði, þat er háttum skiptir, ok ræðr hér hin þriðja samstafa,

5. 32. M hefr upp annat kvæði:

Stáls dynblakka stökkvi stinngeðs samir minnast, álms bifsœki aukum Yggs feng, á lof þengils. 10. Odds bláferla jarii

örbrjót né skal þrjóta,

Hárs saltönnu hrannir

hrœrum, óð at stœra.

|>etta heitir bragarbóto Hér skiptir háttum í fyrsta ok þriðja

15, vísuorði; hér standast, sem fyrst má, stuðlar, enn hendingar

svá, at ein samstafa er á milli; þat greinir háttuna.

33. fenna hátt kalla menn riðhendur:

EI þreifst skarpt of Skúla skýs snarvinda lindar: 20. Qgg varð hvöss í höggum

hræs dynbrunnum runnin; sveimþreytir bjó sveita snjallr ilstafna hrafni: Páll varð und fet falla 25. fram þrábarni arnar.

Hér skiptir háttum 1 öðru ok fjórða vísuorði, standa þar hend- ingar báðar samt nær enda, ok lúkast báðar í einn staf, ok er betr, at samhljóðandi sé eptir aðra.

34. fessi háttr er kallat veggjat:

35. Lífs varð rán at raunum,

reið sverð, skapat mjök ferðum ; stöng óð þrátt á þingi

35.-36. K. HÁTTATAL. 211.

þjóðsterk, liðu fram merki:

hraiið of hilmis bróður

hvöss egg friðar von seggjum,

spjót náðu blá bíta;

búandmenn hlutu þar renna. 5.

Hér er háttaskipti í öðru ok fjórða vísuorði, ok er þar ein samstöfun sett í, svá at tvær eru síðarr, ok aukit því lengð orðsins.

35. Nú er flagða-háttr:

Flaust bjó fólka treystir 10.

fagrskjölduðustum öldum;

leið skar bragnings bróðir

bj artveggj uðustu reggi ;

hest rak hilmir rastar

harðgreipaðastan reipum; 15.

sjár hlaut við þröm þjóta

þunghúfuðustu lungi. Hór skiptir háttum í öðru ok hinu fjóiða vísuorði; er hér auk- it bæði samstöfu ok fullnat orðtak sem framast, ok eptir þá samstöfun eru þrjár samstöfur, ok er rétt dróttkvætt, ef hon 20. er or tekin.

36. fessi háttr er hin forna skjálfhenda:

Keist at Vágsbrú vestan,

varrsíma bar fjarri,

heitfastr háfar rastir 25.

hjálmtýr svölu stýri;

stökk óx, er bar blakka

brims fyrir jörð, it grimma,

herflölð, húfar svölðu,

hrann ráð búandmanna. 30.

Hér er skjálfhent með aðalhending í þriðja vísuorði í hvárum- tveggja helmingi, enn at öðru sem dróttkvætt. penna hátt fann fyrst Veili; þá lá hann í útskeri nokkvoru, kominn af skipsbroti, ok höfðu þeir íllt til klæða ok veðr kalt; þá orti

14*

:2^. HÁTTATAL. 37.-39. K.

liannkvæði, er kallat er: kviðan skjálfhenda eða: drápan stefiaiisa, ok kveðit eptir Sigiirðar sögu.

37, þetta er þríhent kallat:

Hristi hvatt, þá er hreistist, 5- herföng, mjök löng vestöng

samði, fólk, enn, frömðiist, fiiHsterk, hringserk, grams verk; hönd lék, herjmn reyndist, hjörr kaldr, allvaklr mannbaldr; 10- egg frá ek breiða bjuggu

bragning fylking, stóð þing. frennar aðalhendingar eru hér í öðru ok hinu fjórða vísuorði, ok lúkast allar einn veg, ok fylgir samstöfim fyrir hverja.

38. Nú er hinn dýri háttr:

^^’ Vann, kann ^rðum banna

vald, gjald, höfuð aldar,

ferð verð fólka herði

fest mest, sá er bil lestir;

hátt, þrátt, hölða áttar, 20. hrauð auð jöfurr rauðum,

þat, gat þengill skatna

þjóð, stóð af gram, bjóða. Hér eru 1 fyrsta ok þriðja vísuorði tvær aðalhendingar samt í upphaíi, enn hin þriðja at hætti við enda. 25. 39, Farar snarar fylkir byrjar,

freka breka lemr á snekkjum;

vaka taka vísa rekkar,

viðar skriðar at þat biðja;

svipa skipa sýjur hepnar 30« sömum þrömum í byr römum,

Haka skaka hrannir blökkum

hliðar miðar, und kjöl niðri.

41.— 42. K. HÁTTAT.\L, 213

40. pessi háttr er kallat tiltekit:

Ok hjald-reifan hófu

hoddstiklanda mikhr.

morðflýtir kná mœta

málmskúrar dyn, hjálmp-: 5.

hjaldrs þá hilmir foldar

hugdýriim gaf stýri,

ógnsvellir fær allan,

jarldóm göfiigr, sóma. Hér skiptir háttiim hit fimta vísiiorð, ok leiöir í því orði mál- 10. tak af fyrra vísuhehningi, ok dregst þat vísuorð með bljóðfylling mjök eptir skjálfhendu hinni nýju.

41. fessi háttr er kallat greppa^minui :

Hverr fremr hjaidr barray hverr er mælingum ferri? is.

hverr gerir höpp at stœrri? hverr kann auð at þverra? Veldr hertogi hjaidri, hann er hrst bliknar-manni, hann á höpp at sýnni, 20.

hann vélir blik spannar. í þessum hætti er breytt til dróttkvæðs háttar með orðum.

42. Nú er sá háttr. er vær köllum liðhendur:

Velr ítrhugaðr ýtum

otrgjöld jöfurr snotrum; 25.

opt hefir þings fyrir þröngvi

þungfarmr Grana sprungit;

hjörs viU rjóðr, at ríði

reiðmálmr Gnitaheiðar ;

vígs er hreytt at hætti 3o.

hvatt Niflunga skatti. fat eru hðhendur, er hinn sami stafr stendr fyrir hendingar, ok þá er rétt ort liðhendr háttr, at í öðru ok í hinu fjórða vísuorði sé oddhending ok skothending við þær hendingar, er

214. HÁTTATAL. 43.-45. K.

í fyrra vísuorði eru, ok verðr þá einn upphafsstafr allra þeirra þriggja hendinganna.

43. M er sá háttr, er vér köllum rétthent:

Alrauðum drífr auði, 5. ógnrakkr fírum hlakkar

veit ek hvar vals á reitu

verpr hringdropa snerpir.

Snjallr lætr á íit falla

fagrregn jöfiirr þegnum, io. ógnflýtir verr ýtum

arm, Mardallar hvarma. Hér eru aðalhendingar í fyrsta ok þriðja vísuorði, enn gætt at taka or skothendur.

44. Enn er sá háttr, er vær köllum hina minni alhendu,
45. þat eru skothendur í hinu fyrsta vísuorði í báðum helmingum,

svá sem hér segir:

Samþykkjar fremr sökku snar baldr hjarar aldir; gunnhættir kann Grotta 20. giaðdript hraða skipta;

féstríðir kná Fróða friðbygg liði tryggva; fjölvinjaðr hylr Fenju fah’ meldr alin-veldi. 25. Hin minni alhenda er þá rétt ort, at haldit sé vísulengð sam- an ; enn ef henni er skotit í fulla alhendu , svá at skothendur sé þar sumar eða allar í vísuorði, þá er þat eigi rétt.

45. Nú er alhent:

Frama skotnar gram, gotnum, ;5o. gjöf sannast, röf spannar,

menstiklir, venst, mikla, manndýrðir vann skýrðar. HerQölð bera hölðar, hagbál lagar stála

46.-47. K. HÁTTATAL. 215.

friðast sjaldan við valdi,

vallands svala branda. Hér erii tvennar aðalhendingar í hverjii vísuorði. fessi þykk- ir vera fegrstr ok vandastr, ef vel er ortr, þeirra hátta, er kvæði erii ort eptir, ok er þá full alhen<7ing, ef eigi finnst í s. at, ek, enn, eða þau smá orð, er þeim fylgja nema þau standi í hendingum; enn eigi hafa allir menn þat varast, ok er þat fyrir því eigi rangt, sem kvað Klæingr biskup:

Bað ek sveit á glað Geitis,

gjör er íð at för, tíðum; lo.

drögum hest á lög lesta,

lið fiýtr, enn skrið nýtum.

46. fetta er stamhendr háttr:

Lætr undin brot brotna

bragningr fyrir sér hringa; íö.

sá tekr fyrir men menja

mætt orð of sik fættir;

armr kná við blik blikna

brimlands viðum randa;

þar er hönd at lið liðnar 20.

lýslóðar berr glóðir. Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði tvíkveðit at einni samstöfu, ok haft þat til hendinga, ok fyrir því köllum vær þetta stam- hent, at tvíklypt er til hendingarinnar ; ok standa svá hend- ingar í orðinu, sem riðhendur. 25.

47. Nú er sá háttr, er samhent er kallat:

Virðandi gefr virðum verbál liðar skerja; A gieðr vellbroti vellum

verðung afar-þungum; 30.

ýtandi fremr ýta auð sæ-funa rauðum; þar er mætum gram mæti marblakks skipendr þakka.

216. HÁTTATAL. 48. 50. K.

Hér em þær hendingar, er vær köllum samhendur, því atþess- ar eru allar með einum stöfum, ok eru í fyrsta ok m. vísuorði svá settar, sem skothendur í dróttkvæðum hætti.

48. Nií er iðurmælt :

49. Seimþverrir gefr seima

seim-örr liði beima;

hringmildan spyr ek hringum

hringskemmi brott stinga:

baugstökkvir fremr baugum 10. bauggrimmr hjarar drauga;

viðr gullbroti gulli

guUhættr skaða fuUan. Hér er þrim sinnum haft samhendingar , tysvar í fyrsta ok iii. vísuorði, enn í öðru ok hinu fjórða er haldit afhending, sem í 15. dunhendum hætti.

49. pessi háttr heitir klifat:

Auðkendar verr auði

auðtýr boganauðir;

þar er auðviðum auðit 20. auðs í gulli rauðu;

heiðmönnum býr heiðis

heiðmildr jöfurr reiðir:

verr heiðfrömuðr heiðar

heiðgjöf vala leiðar. 25. Hér halda samhendingar of allan vísuhelming, ok taka með aðalhending hina síðarri í öðru ok hinu ^órða vísuorði.

50. M eru þeir hættir, er stúfar heita:

Hjald-remmir tekr Hildi, hringr brestr at gjöf, festa; n

30. hnígr und Högna meyjar

hers valdandi tjald; Héðins mála býr hvílu hjálmlestanda flestum;

51. — 53. K. HÁTTATAJ.. 217.

morðaiikinn þiggr mæki

mund Hjaðninga sprund. Hér er hit fjórða vísuorð stýft, ok tekin af samstafa, er í drótt- kvæðum hætti skal setja með hending.

51. fessi er meiri stúfr: s.

Yggs drósar rýfr eisa öld móðseva tjöld; glóð stökkr í haf Hlakkar hugtúns fírum brún;

geðveggjar svífr giugga lo.

glæss dynbrími hræss, hvattr er hyrr at slétta hjaldrs gnapturna aldrs. Hér er stýft annat ok hit fjórða vísuorð.

52. Nií er hinn mesti stúfr. Hér eru öll vísuorð stýfð. is.

Herstefnir lætr hrafn

hungrs fuUseðjast ungr;

ilspornat getr örn

aldrlausastan haus;

vilja borg enn vargr 20.

vígsára klífr grár;

opt sólgit fær ylgr,

jöfiirr góðr viU svá, blóð. fessir hættir, er nú eru ritaðir, eru greindir 1 þrjá staði; því at menn hafa ort fyrr svá, at í einni vísu var annar helmingr 25. stýfðr, enn annarr helmingr tvístýfðr, ok eru þat háttaföU; sá er hinn þriði, er alstýfðr er, því at hér eru öll vísuorð stýfð.

53. Nú skal rita þann hátt, er skothendr heitir:

Sær Skjöldungs niðr skúrum, 30.

sköpt, Darraðar, lyptast, hrindr’ gunnfána grundar giy gg of fræknum tiggja;

218. HÁTTATAL. 54,-55. K.

geysa ve fyrír vísa; veðr stöng at hlym Gungnis; styrk eru mót und merkjum málms of ítran hilmi. 5. Hér eru skothendur í öUum vísuorðum, enn annat sem drótt- kvæðr háttr.

54. Nú er sá háttr, er vær köilum liðhendur:

Stjóri venst at stœra

stór verk dunu geira; 10. halda kann með hildi

hjaldrtýr und sik foldu;

harri slítr í hverri

Hjarranda föt snerru;

falla þar til fyllar 15. fjallvargs jöru þoUar.

1 þessum hætti eru liðhendur með tvennii móti, enn aðrar á þá lund, at við hina fyrri hending í fyrsta ok þriðja vísuorði er oddhending ok aðalhending 1 öðru ok fjörða.

55. Nú skal rita þá háttu, er fornskáld hafa kveðit, ok •20. eru nú settir saman, þótt þeir hafi ort sumt með háttaföllum;

ok eru þessir hættir dróttkvæðir kallaðir í fornum kvæðum, enn sumir finnast í lausum vísum. Svá sem orti Kagnarr kon- ungr Loðbrók með þessum hætti:

Skýtr at Sköglar veðri, 25. enn skjaldagi haldast,

Hildar hlemmidrífu

of hvítum þröm rítar;

enn 1 söfis sveita

at sverðtogi ferðar 30. rýðr alda ^dn odda,

þat er jarls megin, snarla. Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði háttlausa, enn í öðru ok Qörða aðalhendingar ; enn höfuðstafrinn stendr svá, sá er kveðandi

:;6. 58. K. HÁTTATAL. 219

ræðr, í öðru ok hinii flórða vísuorði, at þar er íyrir sett sam- stafa ein eða tvær, enn at öðru sem dróttkvætt.

56. Nú skal rita Torf-Einars-hátt :

Hverr sæi jöfra ægi

jarl flölvitrum betra, 5.

eða gjarnara at gœða

glym hraðfeldan skjalda?

Stendr of stála skúrar

styrr ólítill Gauti,

þá er fóiks jaðarr foldir 10.

ferr signjörðum varða. Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði háttlausa, enn í öðru ok fjórða skothent ok riðhent.

57. Nú er Egils-háttr:

Hverr ali blóði byrsta ið.

bens rauðsylgjum ylgi,

nema svá at gramr of gildi

gráð dag margan vargi?

Gefr oddviti undir

egg nýbitnar vitni; 20.

herr sér fenris fitjar

framkló loðnar roðna. Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði háttlausa, enn í öðru ok hinu fjórða aðalhendingar ok riðhent.

58. M er Fleins-háttr : 26.

Hilmir hjálma skúrir

herðir sverði roðnu;

hrjóta hvítir askar,

hry nj a brynj uspangir ;

hnykkja Hlakkar eldar 30.

harða svarðar landi;

remma rimmu glóðir

randa grand of jarli.

220. HÁTTAT.y.. 5’J.~60. K.

Hér er svá farit hendingum, sem í dróttkvæðum hætti, enn hendingar eru settar saman í öndurðu vísuorði.

59. Nú er Braga-háttr:

Er til hjáhna hyrjar 5. herjum styrjar væni,

þar svá at jarl til ógnar egnir tognu sverði: sjá kná garð fyrir grundu grindar pundar jaðra, 10. er skatna vinr skjaldar

skyldist galdr at fremja. Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði hit síðarsta málsorð haft til hendingar, enn missir þess orðs hins fyrra, er gera skyldi skot- hending; enn við þetta hendingarorð eru í öðru ok hinu fjórða 15. vísuorði hendingar, ok er þar önnur hending skothenda ok lið- henda, enn önnur aðalhending við hina fyrstu ; enn þessar hend- ingar, er standa í öðru ok fjórða vísuorði, eru sem í Fleins- hætti. Víða er þat í fornskálda verka, er í einni vísii eru ýmsir hættir eða háttaföll, ok má eigi yrkja eptir því, þó at 20. þat þykki eigi spilla í fornkvæðum.

60. M eru þeir hættir greindir í þrjá staði, er Kimla- bönd heita. fessi er einn:

Hjálmlestir skerr Hristar

hreggöld Sigars veggi; 25. gramr lætr í byr brjóta

brands hnigþili randa stranda;

stálhrafna lætr stefnir

styrvind of sik þyrja;

þiggr at Göndlar glyggiá 30. gagn oddviti bragna sagna,

Hér er í fjórða vísuorði í hvorum helmingi aukit aðalhending með tveim samstöfum eptir vísuorð, enn at öðru sem dróttkvætt.

61.-63. K. HÁTTATAL. 221.

61. Nú er hit meira kimbiaband :

Álmdrosar skylr ísa ár flest meginbára sára; kœnn lætr hræs á hrönnum hjálmsvell jöfiirr gella felia; 5.

styrjökla kná stildir, stinn, mens legi venja benja; lætr stillir frör fylla fólk simd hjarar-lunda unda. Hér eru tvenn kimlabönd í hvárimi helmingi. lo.

62. þessi eru hin mestu kimlabönd:

Hræljóma fellr hrími, tími hár vex of gram sára ára, frost nemr, of hlyn Hristar, Mistar herkaldan þröm skjaldar aldar; 15.

gullsendir brýtr grundar Hrundar gunnveggs stöfum leggi hreggi; sóknvallar, spyr ek, svelli, elli, svá skotnar þat, gotna þrotna. Hér fylgir hverju vísuorði kimblaband. 20.

63. Nú skal rita hrynjandi háttu. |>essi er hinn fyrsti:

Tiggi snýr á ógnar áru,

undgagi veit þat, sóknar hagli,

yngvi, drífr at hreggi hlífa,

hjör velir flör, brynju eli, ‘íS’

Vísi, heldr of flörnis foldir,

fólk-, skiptir svá boga driptum,

-skúrum lýstr of hilmi hraustan,

hans fregnum styr, Mistar regni. Hér er hit fyrsta ok m, vísuorð aukit framan tveim samstöfum 30. til háttar-setningar ; enn ef þær eru af teknar, þá er eptir sem dróttkvætt. Enn or öðru ok rv. vísuorði má taka málsorð, þat er tvær samstöfur fylgja, hin Y. ok hin vi. 1 vísuorði; þá er þat orð ok dróttkvætt. í hrynhendum háttum er optast

222. HÁTTATAL. G4.— 66. K.

Yiii samstöfiir í vísiiorði, enn hendingar ok stafaskipti fara sem í dróttkvæðum hætti. fetta köllum vær dróttkvæða hrynjandi.

64. M  skal   sýna  fleiri  skipun  háttanna;  er  þessi  hrynj- 
    

65. andi köllut trölls-háttr :

Stála kendi steykkvilundum styrjar valdi rauðu falda, rekkar stýrðu rétt til jarðar roðnu barði, austan fjarðar; 10. oddum rendi eljunstrandir

ýta-ferðar hringa-skerðir ; hilmir stœrði hvössu sverði heila grundar megin-undir. Hér eru átta samstöfur í hverju vísuorði; hér eru hluthendur, 15. í öUum orðum, ok fylgja m samstöfur hverri hendingu, ok svá fara skothendur ok aðalhendingar ok stafaskipti, sem í hryn- hendu.

56. fessi er einn hrynhendr háttr:

Vafði lítt, er virðum mœtti, 20. vigrœkjandi fram at sœkja;

skerðir gekk 1 skúrum Hlakkar Sköglar serks fyrir roðnum merkjum; ruddist land, enn ræsir f rænda Kibbungum skóp bana þungan; 35. Gunnar skaut und gera fötar

grimmsetta il hjarna kletti. J>etta er hrynhenda óbreytt. 66. petta er draghent:

Vápna hríð velta náði ao. vægðarlaus feigum hausi;

hilmir lét höggum mœta herða klett bana verðan; fleina lands fylkir rendi fjörnis Wíð meginskíði,

07.— 68. K. HÁTTATAL. 223

öflugt sverð eyddi fyrðum,

jöfri kent, holdi fenta. Í þessum liætti eru tíðast yii samstöfiir í hverju vísuorði, enn hendingar ok stafaskipti sem í dróttkvæðum, ok ef hér er or tekin ein samstöfun fyrsta eða þriðja vísuorði, sú er stendr 5. næst hinni fyrstu, þá falla hljóðin öU, sem 1 dróttkvæðum hætti. Svá má ok af taka í öðru ok hinu ir. vísuorði hina sömu samstöfun, ok er þá þat dróttkvætt, ok verðr sumt eigi mjiíkt.

67. I>enna hátt köHum vér munnvörp: lo.

Eyddi úthlaupsmönnum

ítr hertogi spjótum:

sungu stál of stiUis,

stóð ylgr í val, dólgum;

hal margan lét höfði is.

hoddgrimmr jöfurr skemra;

svá kann rán at refsa

reiðr oddviti þjöðum. Hér er háttalausa í hinu fyrsta ok m. vísuorði, enn í öðru ok hinu ^órða skothendur. so.

68. Nú er sá háttr, er kallat er háttlausa:

Ortak öld at minnum,

þá er alframast vissak,

of siklinga snjalla

með sex togum hátta; 25.

sízt hafa veg né vellum,

er virðan mik létu,

á aldinn mar orpit,

oss er þat frami, jöfrar. í þessum hætti eru öngvar hendingar, enn stafaskipti sem í 30. dróttkvæðum hætti. Nú eru samansettir í tveim kvæðum sex tigir hátta, ok um fram þær v^ni greinir, er fyrst er skipat dróttkvæðum hætti með málsgreinum, þeim er fylgja hættin-

224. HÁTTATAL. 6 ■^ — 70. K.

um, ok eru þessir liættir allir vel fallnir til at yrkja kvæði eptir ef viH.

69. jMú  skal  upp  hefja  hit  m.  kvæði,   þat  er  ort  er  eptir 
    

hinum smærum háttum, ok eru þeir hættir þó margir áðr í 5. lofkvæðum. Hér hefr upp togdrápu-lag : Premstr varð Skúli, skal-a lof dvala, sem ek mildum gram mærð fjölsnærða; 10. meirr skai ek stœri '

styrs hróðr fyrir, kærr var ek harra, hers gnótt bera. Hér er í öðru ok í jgórða vísuorði fjdrar samstöfur ok tvær 15. aðalhendingar, ok svá settr höfuðstafr sem í dróttkvæðu; enn í fyrsta ok þriðja vísuorði eru ok fjórar réttar samstöfur ok hin fimta afkleyfis-samstafa, þat er: ek eða af, eðr, enn eða er eða þvílíkt. far eru ok skothendingar, ok ein hljóðfylling við höfuðstafinn. 20. 70. petta er annat toglag:

Kunn bjó ek kvæði konungs bróður þjóð, þann veit ek þengil, þrenn, fjölmennan; 26. fram skal hin ^órða

fólkglaðs vaða Ijós-elds lagar lofun friðrofa. Svá ferr hér annat ok fjörða vísuorð, sem 1 fyrra liætti, enn hit 30. fyrsta ok þriðja vísuorð er hér hendingalaust , enn il hlóðfyll- endr við höfuðstaf, sem í dróttkvæðu.

71—7:-^. K. HÁTTATAL. 225.

71. f>essi er hinn þriði liáttr, er vér köllum hagmælt:

Mitt er of mæti

mart lag bragar

áðr ókveðit

oddbraks spakan; 5.

hlýtr grams geta

greppr óhneppra

skýrr skraiitfara

skjöklunga imgra. í þessum hætti eru skothendingar í fyrsta ok iii. vísuorði, ok 10. stafaskipti sem í dróttkvæðum hætti, enn at öðru sem togmælt. 1 öllu toglagi er eigi rangt , þótt v samstöfur sé í vísuorði , er skammar eru sumar ok skjótai’. f at er togdrápu háttr. at stef skal vera til fyrsta vísuorðs, ok hika því máli í hinu síðarsta vísuorði kvæðisins, ok er rétt at setja kvæðit með svá mörgum 10. ste^amálum, sem hann vill, ok er þat tíðast, at hafa öll jafn- löng, enn hvers steQamáls skal stef upphaf ok niðrlag.

72. Nú er grænlenzld háttr:

Slóð kann snæðir

seima geima ‘io.

hnigfák Haka

hleypa greypa:

hinn er af hlunni

hesta festa

lætr, leyí^r skati, 25.

langa ganga. Hér er hit fyrsta ok m. vísuorð svá sem hagmælt, enn annat ok IV. með aðalhendingum , ok eru tvær samstöfur aðalhendar, ok enda báðar í einn staf.

73. Nú er hinn skammi háttr: ao.

Gull kná greppar glóa róa, váss eru seggir samir framir: Snorra-edda. 15

226. HÁTTATAL. 74.__76. K.

eik má und jöfri iina bruna; þá nýtr vísi viðar skriðar. 5. Hér er hit fyrsta ok iii. vísuorð hendingalaust , enn annat ok hit IV. sem grænlenzki háttr, ok skemri orðtökin.

74. Nú er nýi háttr:

Ræsir glæsir

Rökkva stökkva 10. hvítum rítum

hreina reina:

skreytir hreytir

skafna stafna

hringa stringa 16. hjörtum svörtum.

I þessum hætti eru í hverju vísuorði flórar samstöfur, enn tvær aðalhendingar, ok lúkast í einn staf báðar, ok engi afkleyfisorð.

75. |>etta er náhent:

Hafröst hristir 20. hlunnvigg tiggja;

borðgrund bendir

brimdýrs stýri;

blá veit brjóta

byrskíð víði 25. böðharðr börðum

buðlungr þungan. I þessum hætti eru fjórar samstöfur í vísuorði, enn hendingar ok stafaskipti, sem í dróttkvæðum hætti, nema þat, at allar hendingar eru náhendar. 30. 76. fetta er stúflient:

Hrinda lætr hniggrund

liafbekks snekkjur

þá er falla fleinþollr

frör mál stáhim ;

77.-78. K. HÁTTATAL. 227.

hlumi lítr herr fram

hirðmenn spenna,

enn ræði raungóð

rógálfrs skjálfa. í þessum hætti eru iv samstöfur í vísuorði ok er eigi rangt í 5. hinu fyrsta ok þriðja, þótt v sé ; þat eru skothendur, í öðru ok hinu fjórða eru aðalhendingar, ok báðar saman, ok hin fyrri stýfð, enn stafaskipti sem í dróttkvæðu.

77. |>etta er hnugghent:

Hrannir strykkva hlaðinn bekk, 10.

haflöðr skeflir,

kasta náir kjalarstíg

kalt hlýr söltum;

svörtum hleypir svana fjöll

snjallmæltr stiUir is.

hhmna fram of Haka veg

hríðfchl skíðum. Hér er í fyrsta ok ili. vísuorði vii samstöfur ok hendingalaust, enn rétt at stöfum; enn annat ok hit ^órða hefir ^órar sam- stöfur, enn rétt at stöfum ok skothendingum , ok oddhent, ok 20. styfð hin fyrri hending.

78. Nú er hálfhnept:

Snyðja lætr í sóh’oð

snekkjur á Manar hlekk

árla, sér ungr jarl, 95.

allvaldr breka-fall;

lypta kná lýðr opt

lauki of kjalar raukn;

greiða náir glygg váð;

greipum mæta dragreip. .10.

I þessum hætti eru sex samstöfur í vísuorði, enn eigi er rangt, þótt verði v eða vii; í fyrsta ok iii. vísuorði eru skothendur, enn aðalhendingar í (iðru ok liinii T^ í livoi iimtveggja siað. liin

15*

228. HÁTTATAL. 79.-81. K.

fyrri hending sem í dróttkvæðu, enn hin síðarri stýfð eða hnept, þat er allt eitt.

79. Sjá  háttr  er  alhneptr: 
    

Hrönn skerr, hvatt ferr 5. húfr kaldr, allvaldr,

lá brýtr lög, skýtr limgarmr, rangbarmr; brátt skekr, byrr rekr, blávegg, ráskegg: 10. jarl lætr almætr

. ósvipt húnskript. í þessum hætti eru fjórar samstöfur í vísuorði, ok tvær aðal- hendingar, ok lúkast báðar í einn staf, ok allar hendingar hneptar. 15. 80. fetta er Haðar-lag:

Læsir leyfðr vísi landa útstrandir blíðr um bláskíðu barða ranngarði; 20. ern kná jarl þyrna

oddum valbrodda jörð með jelsnörðum jaðri hrænaðra. í þessum hætti eru fimm samstöfur í vísuorði, enn hendingar íi5» ok stafaskipti sem í dróttkvæðum hætti.

81. Nú eru þeii- hættir, er runhendur eru kallaðar; þeir eru með einu móti: hverr háttr runhendr skal vera með aðal- hendingum tveim, ok í sínu vísuorði hvor hending. f>essi er rétt runhenda:

Lof er flutt fjörum

fvrir o’unn-nörum

ö

82—83. K. HÁTTATAL. 229.

né spurð spörum

spjöll grams snörum:

hefi ek hans förum

til hróðrs örum

ypt övörum 5.

fyrir auðs börum. J>essi háttr er haldinn með einni hending í hverju vísuorði, ok svá er sú runhending, er skih* hendingar ok skiptir orð- um; því er þetta runhent kallat.

82. fetta er hin minni runhenda: 10.

Fluttak frœði of frama grœði tunga tæði, með tölu ræði;

stef skal stæra 15.

stilli Mæra hróðr dugir hrœra, ok honum fœra. Hér gengr hending of hálfu vísu, enn önnur í síðarri helmingi.

83. I>essi háttr er stýfðr eða hneptr af hinum fyrra: þessi 20. er hin minsta runhenda:

Slíkt er svá

siklingr á

öld þess ann

orðróm þann; 25.

jarla er

austan ver

skatna skýrstr

Skúli dýrstr. I þessum hætti eru þrjár samstöfur í vísuorði, eun tvau vísuorð 30. sér um hending: stafaskipti sem í dróttkvæðu. Enn finnst þat svá, at eigi er rangt, ef stendr einu sinni fyrir málsorð hljóð- stafr, sá er kveðandi ræðr.

230. HÁTTATAL. 84.-86. K.

231. fessi eru enn runhendir:

Naðrs gnapa ógn alla, eyðir baugvalla, hlunns of hástalla 5. hestar svanfjalla;

orms er glatt galla með gumna spjalla; jarl fremr sveit snjalla; slíkt má skörung kalla 10. fessi háttr er ort með fuUri runhending, ok eru þar tíðast V samstöfur í vísuorði, eða sex, ef skjötar eru.

85. fessi er annarr:

Orð fékk gott gramr,

hann er gunntamr; 15. mjök er fullframr

fylkir rausnsamr.

hinn er mál metr

milding sízt getr

þann er svá setr 20. seggi hvern vetr.

|>essi er hneptr af hinum fyrra.

Mærð vilk auka

Mistar lauka

góma sverði 555. grundar skerði;

dýrð skal segja,

drótt má þegja,

styrjar glóða

stökkvimóða. 30. í þeima hætti eru iv samstöfur í hverju vísuorði, enn höfuð- stafr sem í dróttkvæðum hætti, ok fylgir þeim einn hljóðfyllandi.

86. þessi er hinn þriði háttr runhendr:

Veit ek hrings hraða í höU ]aða,

87.-88. K. HÁTTATAL. 231.

gott er hús Hlaða,

hirð ölsaða;

drekkr gramr giaða

enn at gjöf vaða,

vitar valstaða, 5

vannbaugsskaða. |>etta er rétt rimhending, ok er þessi háttr tekinn af togiagi; hér eru IV samstöfur 1 vísuorði, eða v, ef skjótar eru.

87. fessi er hin minni hrunhenda:

Drífr handa hlekkr, 10.

þar er hilmir drekkr; mjök er brögnum bekkr blíðskálar þekkr. Leikr hilmis her

hrein, gullin ker, 15.

segi ek allt, sem ei’, við orða sker. fessi er hneptr af hinum fyrra.

88. fessi er hin minnsta:

Enn þá er hirð til hallar 20.

her-oddviti kallar,

optr tekr jarl at fagna

vit ótali bragna;

búin er gjöf til greizlu

at gullbrota veizlu; 25.

þröngt sitr þjóðar sinni,

þar er mestr frami inni. fessi hrunhenda er tekin af dróttkvæðum hætti, ok eru hér jafnmargar samstöfur, ok svá stafaskipti, sem í dróttkvæðu.

89. Nú hefr upp hinn Qórða bálk runhendinga: 30

Hirð gerir hilmis kátt, höll skipast þröngt at gátt, auð gefr þengill þrátt, þat spyrr fram í átt.

Wl, HÁTTATAL. 90.— 01. K.

Slíkt tel ek hilmis hátt;

hans er rausn of mátt;

jarl brýtr simdr í smátt

slimgit gull við þátt. 5. fessi háttr cr hneptr af hinum fyrra, ok rétt runhendr. 90. M er minni runhenda:

Mörg þjóð ferr til siklings sala,

sœmd er þar til aUra dvala:

tiggi veitir seima svala, 10. satt er bezt of hann at tala.

Bresta spyrjum bauga flata,

bragna vinr kann gulli hata;

æðri veit ek at gjöflund gat-a

giundar vörðr, fyrir hringa skata. la- I>essi runhenda er tekin af hrynhendum hætti.

I>iggja kná með gulli glöð

gotna ferð at ræsi mjöð;

drekka lætr hann sveit at sín

silfri skenkt it fagra vín; 20. greipum mœtir gullin skál;

gumnum sendir Kínar bál,

eigi hittir æðra mann,

jarla beztr, enn skjöldung þann. fessi er hneptr af hinni fyrri runhendu. 25. 91. Hér hefr upp hinn fimta runhendan bálk:

Getit ver grams fara;

gert hefi ek mærð snara,

þengil mun þess vara,

þat nam ek lítt spara. öo. Finnr-at fræknara

fœði gunnstara

mann né mildara

merkir blóðsvara.

I

92.-94. K. HÁTTATAL. 233.

{>essi er ok fiill runhenda, ok tekin af hálfhneptum hætti i^ða náhendum.

92. fessi er hin minni runhenda:

fengill lætr höpp hrest, honum fylgir dáð mest, vísi gefr vel flest verbál ólest. Húfar brutu haf Ijótt, heim lét ek jöfur sótt Yngva lofar öll drótt, jarls sá ek frama gnótt. fessi er stýfðr eða hneptr af fyrra hætti.

Fœðu veitti gyldi Gramr:

guUi söri Kraki framr;

efla frágum Haka hjaldr;

Héðinn mildi lofaðr aldr:

Ormi veitti Sigurðr sár

slíkt var allt fyi- liðit ár :

Eagnarr þótti skatna skýrstr.

Skúli jarl er myklu dýrstr. 20.

93. Málaháttr:

Munda ek mildingi,

þá er Mœra hilmi

fluttak fjögur kvæði,

fimtán stórgjafar. 25.

Hvar viti áðr orta

með æðri hætti

mærð of menglötuð

maðr und himins skautum?

94. Fornyrðalag : ao.

Ort er of ræsi, þann er rýðr granar vargs ok ylgjar, ok vápn litar.

234. HÁTTATAL. 95._96. K.

þat mun æ lifa, nema öld farist, bragninga lof, eða bili heimar. 5. 95. Bálkarlag:

Lypta ek Ijósu loíi þjóðkonungs; upp er fyrir ýta jarls mærð borin. 10. Hver muni heyra

hrdðr gjöfláta seggr svá kveðinn seims ok hnossa? Sú er grein milli þessa hátta, at í fornyrðislagi er í fyrsta ok 15. III. vísuorði einn stuðiU; enn í öðru ok iv. vísuorði, þá stendr höfuðstafr í miðju orði. Enn í stikkalagi eru ii stuðlar, enn höfuðstafr í miðju orði. Enn í bálkarlagi standast stuðlar ok höfuðstafr sem í dróttkvæðu. 96. Starkaðar-lag : 20. Veit ek verðari

þá er vell gefa, bröndum beita ok búa snekkjur, hæra hróðrar 25. enn heimdraga,

unga jöfra enn auðspörut. feir’ro jöfrar alvitrastir, 80, hringum hæstir,

hugrakkastir, vellum verstir, vígdjarfastir.

97.-98. K. HÁTTATAL. 235.

Mrð hoUastir, happi næstir.

97. Ljóðaháttr:

Glöggva grein

hefi ek gert til bragar; 5.

svá er tírætt hiindrat talit.

Hróðrs örverðr

skal-a maðr heitinn vera,

ef svá fær alla háttii ort.

98. Galdra-lag: lo.

Sóttak fremd,

sótta ek fund konungs,

söttak ítran jarl:

há er ek reist,

þá er ek renna gat 15.

kaldan straum kili,

kaldan sjá kili.

Njóti aldrs

ok auðsala

konungr ok jarl! 20.

Þat er kvæðis lok.

Falli fyrr

fold í œgi

steini studd,

enn stillis lof? 25.

Endi.

SKYRINGAR

yfir vísurnar í Snorra-edda.

1220-27:^ Glöð Ge^un dró [djúpröðul öðla^ [Danmarkar- auka,^ frá Gylfa, svá at rauk af rennirauknum.^ ðxn báru fjögur höfuð ok átta ennitungl,^ þar er (þau) gengu fyrir víðri vallrauf^ vineyjar.^

1. ö’^li (hvk.) = óðal; djúprohull, sævarsól, gull; djúprö’bull ö’hla, hið ágæta land. — 2. Danmarkar-auki, Sjáland. — 3. raukn (hvk.) eyki, áburðardýr; renniraukn, hlaupeyki, hinir hlaupandi uxar. — 4. enni- tungl, auga. — 5. vallrauf, (tg. K. G.) landið sem upp gekk fyrir plóginum. í hdr. Sne. og Hkr. stendr: valrauf er og má lesa valröf eða valrof, (d. valrov) og þá verðr þýðingin: rán, hið rænta land. ~ 6. viney, hin grasmikla ey {vin- kemr ekki annarstaðar fyrir, enn er talið liafa líka þýðing og g, vinja, engi.

13 13-16: 2 Hyggjandi^ seggir^ létu [Svafnis salnæfrar^ blikja á baki;* (þeir) váru barðir grjóti.

1. hyggnir, vitrir. — 2. m^nn. — 3. Svafnir, Óðinn; Svafnis salr, Valhöll; nœfr (kvk.) trjábörkr; Svafnis salnœfr, skjöldr. — 4. létu Svafnis salnœfr blikja á baki, köstuðu skjöldunum á bak sér til að hlífa sér fyrir þeim, er ráku flóttann.

1328-33:^ í 6. vo: flet, bœli, hús.

14 33-34 — 15i-6:* 1. vo: ár, (ato.) snemma; ár alda, snemma á öldum, í fornöld. — 3. vo: var-a, var eigi.

*) Hkr. Ynglingasaga, 5. k. — ‘^j Hkr, Har. hárf. s. k. 19.5. — ^) Hávaríiál 1. — *) Völuspá 6.

GFG. SKÝEINGAR. 237.

15 18-26!^ 2. vo: lœfi (f ■= v) af lœ (hvk.) tjón; svigi, viði\ tré ; sviga- lœ, eldr. — 3.-4. vo: sól skínn af sverhi valtíva^ valtívi, goð víga, hér: Surtr; svo var seni sól lýsti af sverði Surts. — 5. vo: grjót- björg ynaía, klettar skellast á. — (3. vo: gifr (hvk. ft.) galdrakonur; rata eiginl. íinna veginn, hér: œða áfram.

16 12-19 ^^ 1- vo: völva, (ef. et: völvu og uó7w; ft: völvur og völurj) seiðkona. — 3. vo: vitki, seiðmaðr. 1621-23:^

16 25-30:* -i. vo: orar ‘— vorar. — 6. vo: atall (= ötull). ötul, atalt (lo.), Ijótr, leiðr, afskræmislegr. Nyja merkingin er: röskr. duglegr, (enn hvk. eigi haft).

1727-32:^ 1- vo: oróf — orhof (sbr. ó/ióf) fjarski; (þf. et :) orófi velra, afarmörgum vetrum. — 8. vo: lútr (kk.). kvarnarstokkr (er mélið fellr í), — lagilr = lagðr.

18i9-24*. ^ 4. vo: megin := megn, kraftr; megin landsins , mestr hluti hindsins, land, þar af hér: bústaðr.

19 1-8*.’ 5- vo: bat)mr (g: bágms ; es: beam ; þ: baum), tré.

19 9-16:^ 5. vo: har’hmohigr, harðgeðja, hér : harðúðigr.

21 16-23:^ Fenrir, jötunn; kind, (es : cind, gecyrid; sbr. l: gens d: gents), kyn, ætt; Fenris kindir , jötnar. — 6. vo: einna (ef. ft, af einn); einna nokkorr , einhver. — 7. vo: tjúgari, (eiginl. heynál) teygjari, togari; tungls tjúgari, Mánagarmr, er gleypir tunglið.

21 24-31 ^•’"^ 3. vo: sjöt (og ritað : sjót), sveit; heimili ; ragna- jsjöí, heimili goðanna. himinn. — 7. vo: válundr {vá, tjón; lund), válj’Jidr, illa lyndr; hér (um veðrið): iUviðrasamr. — 8. vo: vitu’b ér, vitið þér.

23 1 — s:^^ 2. vo: rökstólar (rök, hvk. flt. (tliþ: rahha), ástœður; dómar), dómstólar, dómsæti, — 3. vo: ginnheilagr ^ (ginn — sbr. es: gin eða ginn, víðr, mikill), er áherðingarorð) , mjög heilagr; ginnheilög goð, hin helgustu goð, mótsett: Ásum og Vönum. — 4. vo: of fyat gœttust, gættu að því sín á miUi, ráðguðust um.

239-12:’* 1 vo: mannlikan (hvk.), mannsmynd.

23 14-31 Og 24 1-7 Og 10-15.^^

^) Völuspá, 56. — ^) Hyndluljóð, 34. — ‘) Vafþr. mál , 30. — ■) Vafþr. mál, 31. — ^) Vafþr. mál, 35. — ^) Völuspá, 8. — ^) Grímnis- mál, 40., sbr. Vafþr, mál, 21. — ^) Grímnismál, 41. — ^) Völuspá, 43. — ^°) Völuspá, 44, — ‘i) Völuspá, 12. — ‘-) Völuspá, 13. — ^^) Völuspá, 14—16 og 18—19.

‘^’^^- SKÝRINGAR. qyG,

2430—255:1 7. vo: vel Valfö’brs, yeð Óðins, auga Óðins, er hann seldi at veði fyrir skáldamjöðinn.

25i5-23:2 9. vo: hlóa, -^ (es : hlotvan’, e: low), gella; þjóta fram með hánm niði.

26 1-6 :^ -1. vo: sundrborinn, af ymsu kyni. — 4. og 5. vo : kunnr (í áskunnr og- álfkunnr), kynjaðr.

2021-26:* 2. vo: drýgir erfi’hi, þolir.

2629 — 27 2:^ 4. vo: api (es: apa; fhþ: op; p. a/fe; skr. kapi\ api, enn er og- í fornkvæðum haft um einfeldninga. t. d. jötnana. — 6. vo: þeir’ro, þeir eru. - 10. vo: meilr, kk. (n: meil eða weí. s: mede), tré.

27 10-17:«

28 8-1 5 : ’ 6. vo ; dróttir, menn.

28.>9-34.«

292i-2(j: ^ 3. vo: legsk-a-bú, leggst eigi þú, lætr þii eigi undan. ~- 8. vo: sjálfgi eigi, eigi sjálf.

2933—3022.10

318-13:11 4. vo: mnn (hvk.), liús.

323-8:1^ 6. vo: feiknstafir (es : fácen-stafas), töfrastafir. 32 23-28 : 2. vo : vark-a, var eg eigi. 3230 — 332: 5. vo: vihir (kk.) sjór.

33(J-ii:i^ 3. vo: ámáttigr (sbr. fhþ : amahtig), með greininum: /íinw ámáttki, =z ámáttlegr, Ijótr, leiðr, afskræmislegr.

33 19-25 :i^ 35i-6:i^

3527-32:1^6. vo: svœfir, sefar, sker úr.

40 10-1 5. — 4021-29:1^

41 29 — 422:1^ 6. vo: hýnótt (hý z= hjú, sbr. hjúskapr), nóttin eða nœtrnar fyrir eða eftir brullaupið.

42 25-30 l^

433-8^^2. vo: gunntamihr (gunnr, temja), orustugjarn, hergjarn. — 3. vo: /?ró(btgr, ágætr.

^) Völuspá, 24. - 2) Grímnismál, 29. — ») Fáfnismál, 13. - •’) Grímnismál 35. — ^) Grímnismál, 34. — **) Völuspá, 22. — ‘") Völuspá, 70. — «) Vafþr. mál, 37. — ») Lokasenna, 47 og 29. — ‘«) Grímnis- mál, 46—50. — ^) Grímnismál, 24. — ‘^) Grímnismál 12. — “) Grímnis- mál 11. — ^^) Grímnismál, 14. — **) Grímnismál, 13. — ‘^) Grímnis- mál, 15. ‘”’) Grímnismál 36. — ‘«) Skírnisför, 42. — ‘) Grímnismál, 18. *") Grímnismál, 19.

GFG. SKÝRINGAR. 239.

43 14-19 .^ 3- ^o: jörmungrund (jörmun og ritað jórmun, sbr. es : eormen- í orman-cyn og hel: irmin- í irmin- got, hinn mikli guð, 0. s. frv., táknar stœrð mikiUeik og þk.), hið mikla land, jörðiii.

44 16-21 :^ 6. vo : vitnir, úlfr; hér : Fenrisúlfr.

4430—452^. — 456-14*.

47 1-8^ 2. vo: rökstólar, sjá bls. 23726. — 3. vo : ginnheilug, sjá bls. 2372-j. — 6. vo: lœvi sjá bls. 237^. — 8. vo : Ólr, maðr Freyjn.

47 9-16:^ 1- vo : gangast á, rófna. — 2. vo: sœri (hvk. ft.), eiðar. — 8. vo: fregn. fregnar, fréttir.

61 22-2?: 4. Yo: kykr = kvikr. lifandi. — 5. vo : nautk-a, eg naut eigi. —

6320-29:^ 4. vo: sifjar, tengðir, mægðir.

65 17-24:® 6. vo: askr, (eski-)tré. — 7. vo : ymr , glymr, kveðr undir í.

6525-32:^ ‘7. vo: veggherg, standbjarg; visir (sá er vísar veg), foringi; vegghergs-visir, jötnar.

6033 — 66 6:^^ 2. vo: lind, tré þaraf: skjöldr; liefisk lind fyrir, hefir skjöldinn fyrir sér.

667-14:^^ 5. vo: fifl, jötunn; fifl-megir , jötnar. — 6. vo: freU, úlfr, 0: Fenrisúlfr. — 7. — 8. vo: brohir Býleists, Loki.

6615-22.^^

6623-30:^^ 1. vo: Hlín, Ásynja; harmr Hlínar , dauði Óðins, — - 7. — 8. angan (kvk.), unaðr; angan Friggjar, Óðinn.

6631 — 67 4:^* 4. vo: valdýr, úlfr o: Fenrisúlfi.’. 5. — 8. vo : hvéhr- ungr, jötum; hann lœtr hjör (með) mund of standa til hjarta hve^rungs megi, hann stefnir sverðinu með hendinni til hjarta jötunsins.

675-12:^’’ 3 vo: nepr = hneppr, knappr. — 6. vo: heimstoh, heimr. — 8. vo: veur Mi’bgarhs, pórr.

67 13-20:^^ 3. vo: eimi (kk.), eldr. — 6. vo: aldrnari (kk.), sá er nærir aldr o: lífið, hiti.

6722-2?:^^ 6. vo: vitahr, ákveðinn.

688-15, 16-19 Og 21-22.^®

‘) Grímnismál, 20. — “^) Grímnismál, 23. — ^) Vafþr. mál, 41. — ) Grímnismál, 44. — ^) Völuspá, 29. — ) Völuspá, 30. — ^) Völuspá, 48—49. — ®) Völuspá, 50—51. — ) Völuspá, 52. — ‘”) Völuspá, 54. — ‘’) Völuspá, 55. — ^) Völuspá, 56. — “) Völuspá, 57. — ‘) Vöhispá, 59. — ^») Völuspá 60 og 62. — ‘) Völuspá, 63. — ^’) Vafþr. mál, 18. ‘») Völuspá, 40—41.

240. SKÝRINGAR. SKM.

69i-6:^ 2. vo: ve góha, hústaðir goða. — 6. vo: víyþrót, ornstu- endir.

69n-i6.2

69 19-24 1^ 2. vo: Alfrö’hul (kvk.) sólin. — 3. vo: fari, taki, grípi.

78 5-8: Nú hykk^ segja ítum kostii slíðrhugaðs^ jarls; [hrostabrim Allföðui-^ Þýtr*: mér léttir síð^ stríða^.

1. hygg eg. — 2. slibrhugalr (slitr lo. ákafr; hugr) , ákaflyndr, harðhugaðr, liraustr. — 3. hrosti, kk. (d. ogn: roste), ölhituketiU ; hrosta- brim Allfohur, öl Oðins, skáldskapr. — 4. píjtr , gengr í bylgjum, kemr hvað af öðrn, rennr upp’ úr mér. — 5. síðla. seint. — 6. hugarstríð, sorg. -

78 11 -14: M er [œgis jódraugum^ arnar fiaug^ of vangi^, ek hygg at (þeir) þiggi heimboð og bauga Hangagoðs.*

1. œgir, sjór; œgis jór, sjávar hestr, skip; draugr, drumbr, tré- stofn, tré; œgis jódraugr, m. — 2. flng. — 3. of vangi, yfir landið. —
2. Hangagot, Óðinn.

78 10-19 :* Herr lattist at ganga með [höttu Hangatýs/ þeim þótti-t^ þekkilegt at hætta fyrir brekku.

1. hatta Hangatýs, hatta Óðins, hjálma. — 2. þótti eigi.

88-21-24: [Stafnajarðar leiptra Baldr’, hoUr skaldi, er hníg- inn,- hann kom mér opt at helgu fullir Hrafnásar.^

1, stafn, skip, stafnajörh , sjór; leiptr sjóar, gull; Baldr guUs , m. — 2. er dáinn. — 3. kom mér opt að skáldskapnum, kom mér opt til að kveða.

7826-31 og 79 1-3^ Ok jarðráðendri á Óglói [næmdu fjörvi- Sigurð hinn er veitti svönum Farmatýs^ [bjór Haddingjavals hróka^.

1. konungar. — 2. nema fjörvi, drepa. — 3. Farmatýr, byrðagoð, Óðinn; svanir hans, hrafnar. — 4. hrókr (kk.) fugl; Haddingi, víkingr; val hans, hermenn ; fuglar þeirra, hrafnar; bjór hrafna, blóð.

») Vafþr. mál, 51. — *) Vafþr. mál, 45. — ‘) Vafþr. mál, 47. — *) Vígaglúms s. k. 29.., — ^) Hkr. Har. gráf. s. k. 6.i.

SKM. SKÝRINGAR. 241 .

794-7: Sjálfr Sigtýr^ var þar í [sœkiálfi Atals dýra^; goð stýrðii þeim [þrafna byrjar^ beima. *

1. Óðinn. — 2. Atall, herkonungr; Atals dýr, skip; sœki-álfr, sá er sœkir; sœkiálfr skipa. hermaðr. — 3. hrafni fkk.) tré ; þrafni byrjar, skip. — 4. beimr, maðr.

799-14:^ Gaiitatýr^ sendi Göndul ok Skögiil at kjósa of konunga, Yngva ættar, hverr (þeirra) skyldi [fara með Óðni - ok vera í Valhöllu.

1. Gautatýr, Óðinn. — 2. fara meó O’bni, deyja.

79 16-1 9: Víðfrægr Hroptatýr ríðr at vilgi ’ víðu báli sonar, enn hróðrmá]^ líða of hvápta^ mér.

1. mjög. — 2. skáldskapr. — 3. af munni. 7921-24: 2. vo: vitinn, ákveðinn. — 3. vo: Óðni.

7996-29. Snarr [byrjar ^‘iggjar þiggjandi^ spenr^ barr- haddaða^ [biðkván friðja^ und sik (með) sannyrðum^ sverða.

1. byrjarviggr, hestr vinds , skip ; fnggjandi byrjarviggjar, eigandi skips, maðr. — 2. leggr. — 3. barhaddahr , ibarr , hvk., trjáhnappr; haddr, kk. konuhár, hár) sá, er hefir blómg’uð tré. — 4. Pri’hi, Óðinn; bthkván, kvk. (bi’hja; kván) vinkona þriðja, jörðin. — 5. sannyr’hi, senna; sannyr^i sverha, vopnagnýr.

7932-803:^ hinnig, hingað.

80 5-8. Jarðhhitr’ sá er bindr beinan hún^ eykr^ [breyti Día fjarðar^ með ennidúki^. [Yggr seið til Rindar^.

1. Jar’hhlutr, sá er hlutar út löndum, konungr, höfðingi. — 2. húnn (kk.), ungr björn; at binda beinan (o: uppréttan) hún þótti frægðar- merki. — 3, eykr, gefr. — 4. Díar, kk. ft. (sbr. 1. divus) goð; Dia fjör’hr, goðaveigar, skáldskapr; breytir Día fjar’har, sá er hefir tilbreytingar í skáldskap, skáld. — 5. ennidúkr. ennisgjörð. — 6. Tggr, Óðinn; seih, seiddi fékk ást hennar með seiði; Rindr, ein af Ásynjum, móðir Vala.

80 10-13. Ek á at hrósa firnum^ forngervum^ ok þó lítl- um [horna foss hh’tstyggs^ [farms Gunnlaðar arma. *

1. firnum. firna, afar. — 2. fornum, gömlum. — 3. hlitstyggr, sá er eigi vill hiíta öðrum, trúir bezt sjálfum sér. — 4. Gunnloh , dóttir

2. Hkr. Hák. s. góða , kap. 32i, í Hákonarmálum. — 2. Hákonar- mál, 14.

Snorra-edda. 16

242. SKÝRINGAR. SKM

Suttungs jötuns; farmr arma Gunnldhar, Óðinn ; hornafoss, vín, mjöðr ; hornafoss Ólins, skáldamjöðrinn, skáldskapr.

80 15-18: far hykk^ Valkyrjur ok hrafna fylgja svinnum [sigrunni sylgs heilags tafns^. [Hlaut innan svá minnum.^

1. hy gg eg. — 2. sylgr, drykkr; tafn, agn; herfang; sylgr heilags tafns, hinn heilagi hertekni drykkr; skáldamjöðrinn; sigrunnr (o:sigrviðr) skáldamjatarins, Óðinn. — 3. pessi lína er úr stefinu, og verðr því eigi skýrð,

8020-2?:^ 2. vo: brólir Vilis, Óðinn. — 4. vo : sjá, sé. — 5. vo: Mims-vinr, Óðinn. — 8. vo : telk, tel ek,

8028-31 :^ Úlfs bagi^ vanr vígi, of gafumk^ vammi firða^ íþrótt. ^

1. Úlfs bagi, sá er stendr á móti, berst við Fenrisúlf, Óðinn. — 2. gafumk, gaí mér. — 3. vamm?: ^ri^a, lýtalausa. — 4. o: skáldskapaiiistina.

81 1-4: Framr Valgautr , tamr^ [valdi hrannvala fannar brauta salar’\ vér eigu gjalda þér [Fals veigar.

1. Óðinn, — 2. vanr, vanr við. — 3. hrannvalr, bylgjufálki, skip;

hrannvala fönn, bylgja; braut bylgju, sjór; salr sjóar, himinn; vald

himins, stjórn á himninum. — 4. Falr, dvergr; Falsveigar, skáidskapr.

81 6-9: Ek mun hljóta at [ausa austr víngnoðar Hertýs^

fyrir [flausta örþeysi^, [né hlítik frýju of þat.^

1. Hertýr, Óöinn; víngno’h Hertýs, vínker Óðins, Óðrœrir; austr Ó’brœris, skáldskapr; ausa austr víngno’har Hertýs, yrkja. — 2. flaustr og flaust (hvk.), skip; flausta örþeysir, ra. — 3. né hlitik frýju of pat, og eigi læt ek frýja mér hugar til þess (o: að yrkja).

81 11-14. Kostigr^ HeimdaUr ríðr hesti at kesti þeim, er goð hlóðu of^ fallinn mög^ kynfróðs* Hrafnfreistaðar. ^

1. kostamikill, hraustr. — 2. yfir. — 3. o: Baldr, — 4. kynfrótr, kynjafróðr, margvitr. — 5. Brafnfreista’hr, Óðinn.

8116-25:*^ “7. vo: strá (es: streowjan; e. strew) bekki, leggja strá á bekkina. — 8. vo : ley’hra, þvo. — 10. sem visi komi, sem konungr kæmi.

8127-30. Ek bið ungr algildan [allvald Yngva aldar^ halda of mér [ýs bifvangi*^. Hroptr”"^ fór með* Gungni^.

1. Yngva öld, þjóð Yngva, Noregsmenn eða Svíar; allvaldr, kon-

2. Sonartorrek (i Eiglu), 22. — 2. Sst. 23. —3. Pagrskinna, bls. 16.

SKM. SKÝRINGATl. 243.

ungr; allvaldr Yngva aldar er líkl. Haraldr Gráfeldr Noregskonungr. — 2. Ýr (kk.)) bogi; ýs bifvangr, hreifijörð boga, hönd. — 3. Óðinn. — 4. fór meh, hafði, bar. — 5. Gungnir, geir Óðins.

81 33 — 822: far er Háreks liðar^ várii höggnir sagði hlífarstyggr ^ Hliðskjálfar gramr^ hitt er hugði sjálfum (o : þeim)^.

1. lihar, þeir er veita e-m lið , menn e-s. — 2. hlifarstyggr, sá er reiör er við hlífar, orrustugjarn. — 3. Rli’bskjálfar gramr, Óðinn. —

2. það, er hann hafði ákveðið þeim,

824-?: HinnS er Farmagnuðr^ bar íijúgandi or sökk- dölum^ Surts*.

I. skáldamjöðrinn. — 2. Óðinn. — 3. sökkdalir, djúpir dalir, Hnit- björg, þar sem Gunnlöð gætti mjaðarins. — 4. Surtr, jötunsheiti; hér: Suttungr.

829-12: pat erum^ sent^ at [sonr aldaföðrs*’* vildi snemma of freista afls við [iiri þafðan* jarðar reist^.

1. erumk, er mér. — 2. sent, (3. et. núleg. t. frsh.) af senna^ hér: segja ; f)at erumk sent, það er mér sagt. ~ 3. aldafohr og aldafdhir er samsett af ó7d, tími, tíð, og fahir; aldafohr, Öðinn; sonr aldafohrs þórr.

— 4. úr, (hvk.) væta, suddi; þaf’han = þæfðan; úri þafhan, votan. —

5. reistr, kk. (upphafi. vreistr), ef: reistar , (sbr. e: wrist) hringr ; jar’&ar reistr, jarðar-hringr, Miðgarðsormr.

82 14-1 7: I>ví at flestr fjölkostigr ’ [morðs mæringr^ ræðr færa^ við son Bestlu enn þú; ek væri* fiestu til mærðar^.

1. margkosta, hraustr. — 2. mœringr (af mærr, ágætr), göfugmenni, höfðingi; mor’hs mœringr, höfðingi víga, hm, — 3. færra, færri hlutum.

— 4. vœri, ver, nota, neyti. — 5. til lofs.

8230-33: Ek bið hugstóran foldarvörð^ heyra á [^arðleggjar fyrða dreggjar brim;^ heyr, jarl, [Kvásis dreyra^.

1. konung eða jarl. — 2. fjar’hleggv, bein sævar, steinn, klettr; fyrtar (menn) steins, dvergar; dverga dreggjar brim, skáldskapr, — 3. Kvásis dreyri, skáldskapr.

*) Fagrskinna, bls. 16.

16 =

244. SKTKINGAR. SKM.

83 1-4: [Dverga grana-bergslá^ gengr of^ alla [UUar ask- sögn^ þess, er [magnar hvöt* [böðvar byrgis sorgar^. *

1. granaberg, MSirÍY • granabergs lá, vara lá, vara vökvi; grana-bergslá dverga, skáldskapr. — 2. fer meðal. — 3. Ullar askr , skip Óðins, skjöldr; sögn (flokkr) skjaldar, m. — 4. eykr. — 5. bö’h (kvk.), orrusta; bö’bvar byrgi, skjöldr; bohvar byrgis sorg, tjón skjaldar, orrusta,

836-9: At borit væri lík bjórs bríkar^ ok mitt dauðs í einn sal; rekkar^ nemi [drykk Dvalins^.

1. bjórshrik, kona. — 2. menn. — 3. dvergs drykkja, skáldskapr.

83 11-14: [Gildi grjótaldar^ rœr^ geðreinar^ forsteini, [bára bergmæra^ glymr; ek bið [lýða kyn^ hlýða.

1. grjótöld, steinnienn, dvergar; gildi dverga, skáldskapr. — 2. vœr -=. hrærir, fær á. ~ 3. getrein, geðland, hugr. — 4. Mærir, íbúar á Mæri (í Noreg-i), þjóð; hergmœra bára, bergbúa (o: dverga) alda, skáld- skapr. — 5. menn.

83 16-19:^ Hilmir^ biiðumk^ löð^; nú á ek hróðrs of kvöð; ek bar [Óðins mjöð^ á fíngla bjöð^.

1. konnngr. — 2. banð mér. — 3. lö^ (sbr. lobun, láha (gesti)), kvk. heimhoð. — 4. skáldskap. — 5. bjoh{r) (Ulf: biuds; es : beod; Hel: biod’, fliþ: biud), eiginl. borð; hér: land; Engla bjoh, England.

8321-24: Hlýði (þér)! hefk^ [gildi mildinga Hapta beiðis^; vér bjdðum því þagnar, at fregnum^ tjón þegna.

1. ek lief, eg byrja. — 2. Höpt (ft), goö ; Hapta beihir , Óðinn; mildingar Otins, Æsir ; gildi Asa , skáldskapr. — 3. heyrum, fáum að vita. —

8326-33:^ 1. vo: vilja ek, eg vih, (óh). — 3.-4. vo: Gillingr, faðir Suttungs; gjöld GiUings, skáldskapr. — yppik, ek yppi, kem fram með. — 6. — 7. vo: Gálgafarmr, Óðinn; hverlögr O’hins, skáldskapr.

84 1-4: [Hafs vargr ’ eisar^ fyrir vísa^; [rögnis verk^ högna^ mér; [alda Óðrœris^ þýtr aldr^ við [galdra flés^.

1. skip. - 2. eisa {-aha, -at), þjóta á fram. — 3. konungi. —
2. Rögnir, Óðinn ; verk Ó’tins, skáldskapr. — 5. 0 : hugna. — 6. skáld- skapr. — 7. aldr, ávalt. - 8. galdraflés — gómasker, tennr, munnr.

‘) Höfuðlausn Egils Skallagrímssonar, 2. – ‘•) Líkl, úr HáleygjataH

SKM. SKÝRLXGAR. 245.

846-9: Nú er þats^ [Boðnar bára^ [tér vaxa^; jöfurs þjóðir görvi* hljóð í höll ok heyri [bergsaxa íiey^.

1. þat es, það er. — 2. skáldskapr. - 3. vex. — 4. gjöri. — 5. Saxar, íbúar Saxlands , þjóð; bergsaxar. dvergar; bergsaxa fley, skip dverga, skáldskapr.

84 11-14: fér verði^ ráða vingjöfum, als- oss grœr [orða sáð^ á [Sónar sefreinu* of mæran kon^.

1. pér verðið að. — 2. af því að. — 3. skáldskapr. — 4. sef-rein, land, er sef vex á, vatn; Sónur sefrein, skáldskapr. — .5. konr, m.

84 16-19: Heyr, Egill! [Míms vinar glaumbergs strauma^ mína glymja við gómasker^; [fundar fundr^ er gefinn méi-.

2. jyiíms-vinr , Óðinn ; glaumberg , hljóðberg, brjóst ; Mitns vinar glaumbergs stratimar, skáldskapr. — 2. gómasker, tanngarðr, munnr. —
3. skáldskapr.

8421-24: Seggir þurfu-t^ ala ugg of minn brag; ek snýr engu háði í [Viðurs feng^; kunnum^ haga hróðrsmíð^.

1. þurfn eigi, skulu eigi. — 2. Viturr. óðinn; Viturs fengr. skáld- skapr. — 3. — eg kann. — 4. hró>rsmiti, skáldskapr.

8426-29: Tér^ hoddmildum^, [hildar hugreifum^ Óleifi geð^ [njarðar lá^; hann vil ek kveðja at [gjöf Grímnis^.

1. menn segja. — 2. hoddmildr, örlátr. — 3. hildar hugreifr, hug- góðr 1 orrustu. — 4. getr, geðfeldr. — 5. skáldskapr. — 6- skáldskapr. 85 1-4: Meðan (vér) teljum ætt hans til goða í [Gálgafarms hverlegi^

2. Gálgafarmr, Óðinn; hverlögr Olins, skáldskapr.

858-11 : Ek á til bæði sollinn [vind bergjarls brúðar^ ok seinfyrnd [dverga skip^, at^ senda eina götu.

1. b er g jar l, jötwn; brúbr jötuns , tröllkona; tröllkonu vindr . hugr, íijót hugsun. — 2. skáldskapr. — 3. til þess, aö.

85 19-22: Vaðr [Viðris arfa’ lá vilgi^ slakr á Eynelis öndri ^, er Jörmungandr* raktist at sandi.

1, Vihris arfi, sonr Óðins, þórr. — 2. vilgi, vel eigi, als eigi. — 3. Eynefir, sækonungr; Eynefis öndur (o : skíð). skip. — 4. Miðgarðsormr.

8024-25: Œstist [aUra landa umgjörð^ ok [Jaiðar sonr’^^.

1. Miðgarðsormr. - 2. þórr.

2. SKÝRINGAR. SKM.

8527-30 : [Vröskii bróðir ^ stóð vreiðr^; [faðir Magna^ vá* gagn; [þróttar steinn^ fórs né fjálfa skelfr-a^ við’ ótta.

1. Vrösku :=: Rösku bróhir, þjálfi. — 2. =: reiðr. — 3. þórr. — 4. gjörði. — ð.iijarta. — 6. skelfr eigi. — 7. af.

85 32 — 86 2 : [Faðir frúðar ^ leit hvassligum augum á [baug brattrar brautar^, áðr augs-búð^ œstist at flausti,*

1. þórr. — 2. brött braut, jörð; baugr jar’^ar, Miðgarðsormr. — 3. augr, (n: auger), fiskr; augs-biib, sjór, ~ 4. flaust (livk.), skip.

804-6: [Sifjar rúni ’ bjó snarla- veiðarfœri sín fram með karli^; (vér) getum hrœra [hornstraum Hrímnis*.

1, rúni, Yinr; Sifjar rúni, þórr. — 2. snarlega, skjótlega, — 3. 0: Ými. — 4. Hrimnir, jötunn; hornstraumr Hrímnis , vín jötiins, skáldskapr.

869-12: Seiðr jarðar^ rendi fram breiðar sýjur^; (hann) brá svá viðr^, at hnefar [Ulls mágar* skuUu út at borði.

1. Miðgarðsormr. — 2. sýja, borð (í skipi), — 3. = við, — 4. Ulls mágr, þórr,

8614-17 Œgir öíiugbörðu^ fórsk^ hamri í hægri hönd, þá er of kendi [endiseiðs allra landa^.

1, öflugbar’ha , tröllkona; œgir (sá er ógnar , hræðir) tröllkonu, þóiT, — 2. 0: fór sér, tók, — 3, Miðgarðsormr.

8619-22: Meðan [Bilskirnis gramr^ snart [grundar fisk- með [gljúfr skeljungs hjarta grandi^ nam hinn er samdi svik* rjúfa^.

1. þórr. ■ — 2. grundar fiskr, ormr; hér: Miðgarðsormr, — 3. gljúfr skeljungr, jötunn, hjarta grand jötuns, hamarinn Mjölnir, — 4. 0 : Ymir, — 5, 0: vaðinn.

8624-25: fórr hefir varðan Ásgarð af þrek^ með Yggs árum^.

1, með þreki. 2, — Yggs árar, Æsir. —

8627-30: Ok inn Ijóti [borðróins barða brautar hringr^ starði harðgeðr neðan á [haussprengi Hrungnis^.

1. bortróinn bar’hi, ski]); braut skips, sjór; hringr sjóar. Miðgarðs- ormr, — 2, þór.

SKM. SKÝRINGAR. 247.

863'2— 872-. [Sundrkljúfr níii höfða frívaldaM (þér) hafit haldit vel [eykjiim yðrum^ aptr of mærum [sumbs simbli^.

1. pórr. — 2. 0: höfrunum. — 3. siimbl (es : symbel; fhþ: sumbal), samdrykkja; simblir, sá sem drekkr; sumbls simblir, drykkjurútr, hér: Hrungnir.

87 4-7: [fangs þröngvir^ [gein alinmunni^ við ÍDungum [kveldrunninna kvenna kunnleggs^ [tangar rauðbita-.

1. þórr, (sbr. bls. 5734 ok spyrndi vih grunni). — 2. alin .— öln, handleggr ; alinmunnr, hönd; gein alinmunni, greip með hendinni. ~ 3. kveldrunnin kona, kona, sem er á ferð á kvöldum, tröllkona; kunnleggr (= kynleggr) tröllkvenna, jötunn, hér: Geirröðr jötunn, — 4. rau’bbiti tangar, hinn glóanði járnsía, er Geirröðr kastaði að þór.

87 9-12: fjokkvöxnum^ þikling^ kvaðsk^ þykkja firinmikla* hætting^ at höfgum^ [megindrætti hafra njóts^

1. þykkvöxnum, digrum, — 2. piklingr, þykkr, (o: digr, gildr,) maðr, hér: Ýmir. — 3. kvað sér. — 4. afarmikih ~ 5. hætta. — 6. þungum. — 7. hafra njótr, þórr ; megindráttr (hinn mikli dráttr) Pórs, Miðgarðsormrinn.

87 14-17: Fullöflugr^ fjallgauts fellir^ lét hnefa skjalla^ við eyra (á) [reyni reyrar leggs^; ramt mein var þat.

1. fuUsterkr, afarsterkr. — 2. fjallgautr, jötunn; fellir jötuns, þórr. — 3. skella. — 4. reyrar leggr, bein reyrgresis, steinn, klettr; reynir kletts, jötunn, hér: Ýmir.

87 19-22: [Vimrar vaðs Víðgýmnir^ laust hhista-grunn ^ af fránum naðri^ við hrönnum”^. [Hlaut, svá minnum innan^.

1. Vítgýmnir, jötunn (sbr. 8723); Vti>gýmnir Vimrar va’hs, þórr. —
2. höfuð. — 3. 0: Miðgarðsormi. — 4. vih hrönnum =z við grunni. —
3. sjá 2424-

87 26-29 : f ú brauzt leggi Leiknar ^ ; lamdir prívalda ‘\ steyptir Starkaði^; stéttu^ of Gjálp^ dauða.

1. Leikn, tröUkona (ISSgia). — 2. sbr. vísu Braga, 8632 — 87 2. — 3. sbr.

Hervararsögu, 1. kap. — 4. þú stést, steigst. — 5. sbr. Skm. 18. kap. (bls. 96.)

87 31 — 884: Öll nöfnin í þessi vísu eru á tröllum , er þórr vann á.

8813-20: Guðrún^ varð sjálf bani suna^; snotr goðbrúðr^ nam-a* una Vani^; Kjalarr^ of tamdi mara’^ heklr veP; kvóðu-t^ Hamdi spara hjörleik^^.

1. 0: Guðrún Gjúkadóttir, — 2. sinna eigin sona. — 3. o: Skaði. —

2. SKÝRINGAR. SKM.

3. nam eigi. — . 5. o: Nirði. — 6. Óðiim. — 7. marr, hestr. — 8. injög vel. — 9. la^áðu eigi, raenn sögðu H. eigi. — 10. orrustu.

8825-28:^ pvíat Freyr ok Njörðr hefir of gœdclan Grjót- björn^ at iQárafli^.

1. Arinbjörn (hersi). — 2. = fé.

8831-34:^ fá er [jarla bagi^ vildi byggja [útröst Belja dólgs^.

1. konungr. — 2. Beli (42. bls.) jötunn; Belja dólgr, Freyr; lítröst Freys, strandlendi.

893-8:^ í árdaga^ gengu ívaldasynir^ at skapa Skíðblaðni, bazt skipa, skírum Frey^, nýtum Njarðar bur.

1. í öndverðu. — 2. sbr. 37. kap. (113. bls). — 3. til hauda skír- um Frey.

89 10-13: Böðfróðr^ Freyr ríðr fyrstr^ á börg^ [byrstum guUi*, [til borgar Oðins sonar^, ok stýrir fólkum.

1. böh, orrusta; bohfrohr. herkœnn. — 2. D: fremstr. — 3. böryr (h. og þ: barg; e: barrow) göltr, (karlsvín). — 4. gulli byrstr, með gylta burst (bust), — 5. til báls Baldrs.

90 22-29: Ráðgegninn^ frægr [ragna rein-vari^ bregðr^ við firna slœgjan^ [Farbauta mög^ at Singasteini ^ , áðr móð- öflugr^ [átta ok einnar mœðra mögr^ ræðr fögru hafnýra^. Ek kynni þat mærðarþáttum ^^.

1. ráðagóör, ráðugr. — 2. ragna rein, Bifröst (regnboginn) ; ragna rein-vari {vari = vörðr), Heimdalh’. — 3. á í höggi. — 4. slœgan. —

2. 0: Loka. — 6. sbr. 56. kap. í Gylfaginning. — 7. hugrakkr, hraustr. — 8. Heimdalh. — 9. hafnýra, steinn; hér safnlega (um marga steina) D: Brísinga-men. — 10. Eg gjöri það kunnugt í kvæði mínu.

9328 — 942: Eðr’ of sér, er [jötna ötti^ lét of sóttan^ [hellis brör^ á Grjótunahaug^, hyrjar baugi^. [Jarðar sunr ’ ók at ísarnleiki^, enn mána-vegr^ dundi undir hánum; möðiisJ" svall^^ Meila bróður’*^

1, =; ennr 0: enn (sbr: mcibr f. mannr); e^r of se’r, enufremr er að sjá (á skildinum). — 2. þóiT. — 3. lét gf sóttan, heimsótti. — 4.

‘) Arinbjarnarchápa, 18. — ^) úr HáleygjataH. — ‘) Grímnismál, 43.

SKM. SKÝRINGAR. 249.

brör (es: brœr. e: briar , grasj h ellis , jötmm, liér: Hrungiiir jötunn. — 5. 0: Grjótuna-garð. — 6. hyrjar baugr . eldhringr. þrumureið þórs. —

7. þórr. — 8, ísarnleikr. járnleikr. bardagi. — 9. himinn. — 10. hugr.

— 11. þrútnaði; þórr gjörðist reiðr. — 12. brobir Meila. þórr.

943-10: Öll ginnunga-vé ^ knáttu bhnna^ fyrir [Ullar mági^ enn endilág* grund var hrundin grápi^, þá er hafrar drógu hógreiðar hófregin^ fram at Hrungnis fundi, ekkja Svöhiis ’ gekk seðr^ sundr.

1. ginnungar ^ ginnreyin, goð; vé. bústaðr ; ginnunga vé. himiuu.

— 2. knáttu brinna. brunnu. — 3. mágr Ullar . stjúpi Ullar. þórr. — 4. endilág, lág eftir eudilöngu. — b. gráp (hvk.i. krap: hrundin grúpi, lostin óveðri. — 6. hógreít . hœg reið ; hófreginn {hofr = háfr . slfip) hógreibar, þórr. — 7. ekkja Svölnis (o: Ólins), jörðin. — 9. sennr d: senn, (sbr. etr f. enn).

94 1 1-18 : [Baldrs barmi^ ofþyrmði-t^ þar sólgnum [manna dólgi^, berg hristust ok björg brustu; upphiminn brann. Ek frá^ [hreins myrkreinar baka vagna vátt^ mjök hrökkva móti^, þá er (hann) þátti’ sinn vígligan® bana.

1. þórr — 2. þyrmdi eigi. — 3. dolgr manna. óvinr manna. jötunn.

— L frá (fregna. frá. fregit). frétti. — 5. hreinn, hreindýr; myrkrein hreins. skógr ; hreins myrkreinar bak. fjall: vö^n (ef. et : vagnar ; ft. vagnir). hvalr; hvalir fjalla. tröll; váttr =: vœttr ís^. bjargvœttr) író7/a, Hrungnir.

— 6. hrökkva við, veröa skelkaðr. — 7. hátti = þekti; forn mynd þá- legrar tíðar &{ þekkja , (sbr. g: pagkjan, þahta; es: þencan, póhte; e. think, thougt; Hel: þenkjan, þahta-, fhþ : dankjan ; þ: denken, dachte).

8. vígalegan, vígbúinn.

94 19-26: Föb’^ randa íss^ íió brátt und iljar (á) [gæti bjarga^: bönd*. oUu þvl: ímundísir-^ \ildu svá. Hraundrengr ^, [tíðr ^öUama’, varð-at^ lengi þaðan^ at bíða höggs frá hörð- um^^ [tjönutrölls ofruna^^

1. grár. — 2. rönd, baugr (á skildi) ; randa iss. skjöldr. — 3. o : Hrungnir. — 4, bönd (sbr. höpt), goð. — 5. ímim, orrusta; imundisir, Val- kyijur. — 6. D : Hrungnir. — 7. fjöllami := fjörlami. Qörlöstr (sbr. verða e-m að ^örlesti); tílr fjöllama, sá sem tíðkar víg, vanr drápum.

— 8. varð eigi. þurfti eigi. — 9. ^: af þór. — 10. harðfengum. — 11.

250. SKÝRINGAR. SKM.

trjónuíröll , hamar; hér: hamarinn Mjölnir; ofruni (sbr. ofr- { ofrhugi og uni í sifuni) trjónutrölls, sá er vel nnir hamriniim Mjölni, “þórr.

9427-34: [Fjörspillir Belja bölverðimgar^ lét [ólágra gjálbra fjálbrs bólm 2 falla á [randar hólmi^. [Gilja grundar gramr^ hné þar fyrir skörpum hamri, er [bergdana brjótr^ bagði við^ jörmunþrjóti^

j. bölvert^ung (böl -~ tjón, ver’hung — hirð), illþýði ; Belja (o: jötuns) bölver’hung, tröll; fjörspillir trölla, þórr. — 2, ólágr, hávarr, háreystr; gjálbr = gjálfr (hvk.) , hávaði; fjálbr = fjálfr (hvk.), fylgsni; fjálbr ólágra gjálbra, hellir, er hátt kveðr undir í; bólmr , björn , bjarn- dýr; bólmr hellis , jötunn, o: Hrungnir. — 3. randar hólmr, skjöldr. —

4. gilja grund, land sem gil renna um , fjall; gramr fjalla, jötunn —

5. Danir (eiginl. íbúar Danmerkr), þjóð; bergdanir, jötnar; brjótr (sá er brýtr undir sig) jötna, þórr. — 6. bagti vih, stóð á móti {bag’hi, þáleg tíð af bœgja-f (sbr. beygja, bagi, bágr)), — 7. jörmunprjótr , hinn mikli þrjótr, jötuninn Hrungnir.

95 1-8 : Ok harðbrotin^ [vingnis herju heimþinguðar ^ hein hvein at grundarsveini^ 1 [hjarna mæni^; stálavikr-^’ stóð þar svá eðr^ ólaus(s) 1 [Óðins burar^ hausi of stokkinn Eindriða^ blóði.

1. harðlega brQtin. — 2. Vingnir, jötunn; herja Vingnis, tröllkona; heimpinguhr tröllkonu, vinr tröllkonu, Hrungnir. — 3. grundar sveinn :=r Jarhar sonr, pórr — i. hjarni {á\hjœrne; þ: ge-hirn), heili; hjarna mœnir, hvirfill, hauskúpa, — 5. stálavikr, hein. — 6. enn. — 7. o: J)órs. — 8. pórs.

959—16: Áðr Ölgefjun^ gœli^ it rauða [sára reiðitýrs^ ryðs hœliböl* or [hárs hneigihlíðum^. Ek lít^ gjörla of þær farðir^ á Geitis garði^; ek þá bifum^ fagða’^ baugs bifkeif^^ at forleiíi.

1. 0: Gróa. — 2. gœli af gala. kveða brott með göldrum. — 3. sára rei^itýr, goð sem reiðir (= greiðir, veitir) sár, hér: Hrungnir, —
2. böl ry’hs, brýni, heinin Hrungnis; ryt}S hœliböl, hin góða hein, (hœli-, sbr. hól, hœla) — 5. hárs hneigihli’har , eiginl. vangar; höfuð. — 6. sé. — 7. — ferðir. — 8. Geitir, sækonungr; Geitis garlr , skjöldr. — 9. með litum. — 10. == fágaða. — 11. baugs bifkleif, skjöldr.

SKM. SKYRINGAR. 251.

96 15-20 : 1- vo: vax-at-tu, vax þú eigi. — 2. vo: alls mik va’ha tihir, af því að eg ætla að vaða.

97 1-8 : 1-vo: neyttak, neytti eg.

97 15-22: [Lögseims faðir^ réð at hvetja^ lieiman [fjörnets fliigstalla goða felli^; Loptr var drjúgr at Ijiiga. Vilgi^ tryggr [herþrumu gauts geðreynir-^ kvað gtœnar brautir liggja til [veggjar viggs Geirröðar^.

1. Loki. — 2. ré’b at hvetja. livatti. — 3. fjörnet, liiiiiinn; fjörnets flugstallar, tiimingnæfandi klettar, hengiflng ; got kletta, tröll ; fellir trölla, þórr. — 4. vilgi (vel-gi), alls eigi. — 5. herpruma, orrusta; herprumu Gautr, þórr: getreynir (sá er reynir geð e-s, vinr) Pórs, Loki. — 6. veggjar vigg, hús, garðr; veggjar vigg Geirrohar, Geirröðargarðar. —

97 23-30: fóarr^ lét gammleið^ biðja sik skammu^ geð- strangrar* göngu; þeir fýstust^ at þrýsta^ þorns niðjum ^ í>á er gjarðvenjuðr*^ ríkri^ skötum Gandvíkr^, Iðja setrs^^, görðist endr^^ til Ýmsa kindar^^ frá friðja^^.

1. 0: þórr. — 2. gammleih, loft, o: Lopt = Loka. — 3. sköminii, skamma stund. — 4. gehstrangr, torveldr, erviðr. — 5. þeir vildu —

2. þreyngja að, kúga. — 7. Þorn, jötunn; Porns ni’hjar, jötnar. — 8. sá sem er vanr við (megin-) gjörð, þórr. — 9, voldugri. — 9. skati (ft. -ar), maðr; Gandvíkr skatar , jötnar. — 10. /^i, jötunn; l’hja setr, bústaðr jötuns, o: Gandvík. — U. endr, forðum. — 12. Ýmsi .— Ýmir (jötunn), Tmsa kind. barn jötuns, tröll. — 13. o: frá setri (bústað) þriðja. 97 31 — 98 4: [Görr galdrs \ [meinsvarans hapts arma farmr^ varð fyrri í för enn [sóknar Ragnir^ með [sagna svipti^. Ek þyl [Grímnis granstrauma^; [galiópnis halla manntælendr ^ spendu^ ilja gaupnum^ á [Endils mó^

3. búinn til galdrs. — 2. meinsvaran, meinsœri ; meinsvarans hapt, meinsœrisgoð, Geirröðr jötunn ; farmr arma Geirrohar, Gjálp — 3. Ragnir zzr Rögnir, Óðinn; sóknar Rögnir, þórr. — 4. sviptir, sá er færir e-ð af stað; sagna sviptir, fólkstjóri, o: Loki. — 5. Grimnir, Óðinn; gran- straumar Grímnis , vara lögr Óðins, skáldskapr. — 6. gallópnir, örn ; hallir arnar, hamrar, kiettar; menn kletta , jötnar; tœlendr jötna, þeir þóiT og Loki. — 7 gaupn (kvk), lófi; ilja gaupn, eiginlega: holilin; hér : fótr. — 8. EndiU, jötunn; Endils mór, land jötuns; fjöll og fyrnindi.

985-12: Ok [gunngangs vanir^ [vargs friðar^ gengu;

252. SKÝEINGAR. SKM.

[dreyra vers^ kom til [íljóða himintörgu frumseyris^, þá er bragðmildr •’^, bræði vændr^ [bölkveitir Loka^ vildi brjóta bág^ á [brúði Grímnis sefmága. ^

1. orrustu-vanir — 2. úlfs frfbar, menn. — 3. dreyra vers, blóðrödd, feigðarboði. – 4. himintarga, himinskjöldr, sól eða tnngl ; frumseyrir (frum~, fyrst; seyra. væta) himintörgu , sá er fyrst saurgar (o: rífr) tunglið, úlfrinn Mánagarmr, tröllkynjaðr og í tröllslíki og því = tröll; fljó’b frumseyris himintörgu, tröUkonur. — 5. brögðóttr, slœgr. — 6. brcehi vœndr , líklegr til reiði, reiðigjarn. — 7. bölkveitir (böl ; kveita, sigra), sá er sigrar, bœgir bölinu; bölkveitir Loka, þórr. — 8. brjóla bág á e-m, etja kappi við e-n, eiga í höggi við e-n. — 9. sefgrimnir, sefs haír, úlfr; tröll; brutr sefgrimnis mága, tröllkona.

98 13-2,.: Ok [vegþverrir nönnu vörru hjalts^ [vann fet- runnar hlaupár -, [oltnar af hagli ^ um gaupu ver. * [Stökkvir urðar þrjóts^ [leið mjök or stað^ (um) breiðan [stikleiðar veg^ þar er œstar^ þjóðár® fnœstu^^ eitri.

1. varra (ef: vörru), sjór; hjall (eiginl. á sverði), kúla; vörru hjalt, sjóar kúla, steinn ; Nanna (Ásynja) steins , tröllkona; vegþverrir (sá er rýrir sœmd) trölkonu} þórr. — 2. hlaupá, fljót sem hlaup er í, ólgandi fljót; vann fetrunnar hlaupár, óð yfir hin ólgufullu fljót. — 3 oltna.r af hagli, er ultu fram fuUar af snjókrapi. — 4. gaupa (1: lynx), dýr af kattakyni ; gaupu ver, land. — 5. ur)ar þrjótr, jötunn; stökkvir ur^ar prjóts , þórr. — 6. fór mjög hart. — 7. stikleih (stika z=zz stikla-, leih), vað; stikleihar vegr, s-ömu þyðingar. — 8. óðar, beljandi. — 9. stórár.

— 10. fnœstu (af fnœsa), ruddu fram.

9821-28 1 [(peir) settu þar fyrir ’ 1 byrmörk^ málhvettan^ [hóf skotnaðra^, né hálar^ [hvelvölur markar ^ sófu^ HlymþéF, höggvin hreggi^, knátti glymju við möl, enn [fjalla fellihryn^*^ þaut með [Feðju steðja^^

1. 0: þeir þórr settu fyrir sig broddstafina, studdu sig við þá, meðan þeir óðu yfir ána. — 2. land vinds . vatn, hér: áin. — 3. málhvettr, málhvatr, háreystr. — 4. skotnahr, ormr skots, spjót; hér: stafr; hófr skotna^ra, broddrinn í stöfunum. — 5. sleipar. — 6. hnöttóttar völur (o: bein) markar, steinar. — 7. né sófu, og eigi þögðu steinarnir, er brodd- stafirnir glumdu á þeim. — 8. glymjandi þjöl, broddr eða broddstafr.

— 9. hregg, óveðr; höggvin hreggi, veðrbarin; hér: vatnsb.T,rin. — 10.

SKM. SKÝRINGAR. 253.

steypihnin fjalla , á sem steypist af íjölluin fram , straumhart fljót. — 11. Fehju steti, steinn ; (Fe’hja = Fenja).

9829 — 99 ‘2 1 [Njótr njarðgjarðar ^ sér [hallands mar^ falla sik^ of harðvaxnar herðir^; hinn gat-at^ neytri^ ráð fyrir sér. [fverrir þorns barna^ lætr sér vaxa svíra-megin® til salþaks-’, nema [sneri-blóð Marnar^^ þyrri^^

1. njótr megingjarbar, þórr. — 2. fialland, (hallr, steinn; land), stein- land, Qall; hallands marr, fljót, — 3. o: sér. — 4. herðar. — 5. gat eigi. — 6. betri. — 7. eyhir trölls barna (o: trölla), þórr. — 8. háls- megn, kraftr 1 hálsinum. — 9. salþak, ræfr jarðar, himinn. — 10. Mörn, fljót (a Frakklandi); sneribloh (sneri- sbr. snerrinn; bloh, vökvi) Marnar, stríör árstraumr. — 11. f^yrri (af þverra), minkaði.

993-10: [Gunnai runnar^, eiðsvara’- [friðar Gauta setrs^ snotrir víkingar, óðu fast, enn sverðfen^ flaut^. [Áss kykva nauðar”^! hrönn*^, blásin [jarðar skafls hretviðri^ þurði^^ af afli at herði^i (á) [hauðrs runn^^.

1. menn! — 2. ei’bsvara (óbeygil. lo.) eiðbnndinn. — 3. frihar Ólins bústahar, þeir er friða um Ásgarð, þeir þórr. — 5. o : svarlfen (svörbr, jaröarsvörðr; fen, ya.tn), lögrjarðar, fljót. — 6. rann. — 7. kykvi, vöðvi, aflvöðvi; kykva naut), það er reynir á aflvöðvann, bogi; /íss boga, m. — 8. bylgja, vatnsmegn. — 9. skafl, dyngja; skafl jarbar, fjall ; hret- vilri fjalla, :Qallstormr. — 10. þurli (þáleg. t. af pyrja — feijsa), geystist. — 11. herhi, þf, et. af hexbr; nú er aðeins höfð ft. her’har. —
2. 0: þór.

99 11-18*. Unns fjálfi með [ýta sinni^ [kom sjálflopta- á [skaunar seiP himinsjóla^; þat var aflraun. [Ekkjur hrekk- mímis^ áðu^ straum’ [stríðan stáli;^ stríðlundr^ [steypir stop- hnísu^^ fór með Gríðarvöl.

1. sinni, fylgd. samfylgd; ýta sinni, förunautar. —2. kom sjálflopta, hélt sér á lofti (á megingjörð þórs). — 3. skaun, hlíf; skaunar seil, hlífarband, inegingjörð. — 4. þórs. — 5. hrekkmimir, jötunn; hrekkmímis ekkjur, tröllkonur, þær Gjálp og Greip. — 6. ahu — hálu o: gerðu. —

2. fljótið. — 8. strítan stáli , stríðan fyrir broddstafina; áin varð svo ströng, að broddstafirnir stóðust ekki. — 9. hardlyndr. — 10. stophnisa (stop-, sbr. stapi; hnisa, hvalrj . heiðarhnísa, tröllkona; steypir tröll- konu, þórr.

3. SKÝRINGAR. SKM.

99i9-fi6: Né^ dólgs akörn^ [drápii stalP fírum* [stríð- kviðjöndum glamma stöðvar vams^ við falli djúprastar^. Eiðs firðar^ hlutu ógndjarfan hug, meiraarfi^; [þróttar steinn^ fórs né fjálfa skalf-a*^ við^^ ótta.

1. og eigi. — 2. dólg, kvk , (es: dolg, sár; fhþ: tolg), heift-, akarn, eikarhnot; dólgs akarn, hnot heiftar, hjarta. — 3. drepa stall or hjarta e-m, verða huglaiis. — 4. firar, menn. — 5. vamr rr: vomr , iih’ m; glammi, úlfr; glamma stö’h, staðr, er úlfrinn heldr sig á, heiðar og fjöll; vomv fjalla, yötmm: stritkvíbjandi, sá er kveðr ófriðar, óvinr ; óvinir jötna, Æsir, þeir J)órr. — 6. djúpröst, djúpt vatn ; fall djúprastar, iðukast. —
2. eitr, svardagi; et’bs firhar, þeir menn, er unnið hafa eið að félagsskap sínuni. félagar, þeir þórr. — 8. arfr , fé; meiri arfi, betri enn fé. — 9. hjarta. — 10. skalf eigi. — 11. af.

99 27-24". Ok [sverðs sifuna* hlífar liðhattar^ gerðu síðan dyn við [barði harðgleipnis borðs hörða^; áðr, skál-eik^! [hrjóðendr fjöru þjöðar’"’ hæði^ [Héðins reikar hylríðar^ við [skyldbreta skytj u ^ .

1. sifuna (óbreytil. lo.), tengdr með félagsskap, félagi; sifuna sverhs, vopnanautar. — 2. líthatti z= líbhati, sá sem hatar (o: hafnar) liðveislu. — 3. har’hgleipnis bor’h, f. har’<^bor’h gleipnis (Gleipnir, fjötur Fenrisúlfs; Hörtar , þjóÖ; hörtar har’hgleipnis borhs , úlfkynjuð þjóð, jötnar. — 4. skáleik, k. — 5. fjöru þjóð, jötnar; hrjoba, eyða; hrjobendr jötna, þeir þórr — 6. híBhi af heyja. — 7. reik (kvk.), hvirfill, þarsem hárið klýfst; hylrih {hyl — hul, blæja; n’í) — hrib), skýlu hríð ; Héhins reikar hul, höfuðblœja Héðins, hjálmr; hjálms hril, orrusta. — 8. skytja = skytta, skotraaðr; skyldbretar {skyldr ; Bretar), vensla-þjóð; skyldbretar skytju, jötnar.

100 1-8 : [ívu nesja flesdrótt^ dreif með [dróttar kneyfi^; dólg-ferð^ kölgu Svíþjóðar* sótti á flótta. fá er [ættir fun- ristis-’^ [stóðu fasta^ knáttu [flóðrifs Danir^ [útves Jóhiis^ lúta fyrir.

1. Iva, fljót; Ivu nesja fíesdrótt, jötnar. — 2. dróttar kneyfir, sá er lcnýr menn fram, fyrirhði ; hér: Geirröðr. — 3. óvinaflokkr. — 4. kólga, hretviðri; kólgu Smf)joh, Svíþjóð hin kalda, bústaðr tröUanna. -—
2. funristir {funi; ristir = hristir), eldhristandi , sá er kastar eldingura, þórr; œttir Pórs. Æsir. — 6. stó’hu fasta, o: sóttn fast að. — 7. flohrif,

SKM. SKÝRIN(^tAR. 255

bein sjóar, steinn, hamarr; Danir /lótrifs, þjóö liamra, jötnar. — 8. titve (hvk.), útland) útves Jólnir (o: Óðinn), Geirröðr.

100 9-16: Hlymr^ hellis kumra^ varð, þeirs^ [hrinbálkar þorm-anns’* [bornir hugum-^ hersa íþróttar^ gingu^ fram. far var friðsein^; [hlöðr res kvanar^ fœrðr í fasta^^ listi [gnípu hreini^^ á greypan^^ granahött^^.

1. hljómr. — 2. Kumrar, þjóð; hellis kumrar, jötnar. 3. ::= [)nr es, þar er. — 4. þornrann, hýbýH jötuns, hellir; hrinbálkr {/irína; bálkr, safn), öskrandi fiokkr; hrinbálkr þornranns, jötnar. — 5. hugrakkir. —

6, íþrótt hersis, hernaðr. — 7. gengu. — 8. fríhsein (hvk. ft.), friðar- tálmi, ófriðr. — 9. Wer, jötunn; Res kván, kona jötuns, tröllkona; hlobr, sá er hleðr e-m (o: fellir e-n að velli); fellir tröllkonu, þórr. — 10. fasti (kk.) eldr; fœra e-n í fasta, koma e-m í klípu — 11. gnípu hreinn, hreindýr kletts, jötunn. ~ VI. greypr (lo.) harðr. — 13. granahöttr, höfuð.

100 17-24: Ok brátungls sólar^ (í) hallvallar fylvingum- tróðust þer^ þungu troði und hám [loga himni*. Vafreyða hreggs húfstjóri^ braut hundfornan^ [kjöl hlátrelliða^ (í) hváru tveggja [hellis sprundi^.

1. brátungl, auga; sól, stór hnöttr; bratungls sólar, hin stóru augu Gjálpar og Greipar. — 2. hallvöllr {hallr, steinn; völlr), ^all; fylvingar hallvallar, tröllkonur. — 3. þar. — 4. logi, eldr; hér: máleldr; himinn loga, rjáfr, þak. — ð. vafreyti, hinn flögrandi eyðir o: eldr; hregg vafreyta, eldingaveðr, þrumuveðr; húfr þrumuelds, skip eldinga, eld- kerra; vafrey’ha hreggs húfstjóri, þórr. — 6. hundgamlan, afargamlan. —

2. hlátrelUli, hlátrs skip, brjóst; kjölr brjósts, hryggr. — 8, hellis sprund, tröUkona.

10025-32 : [Kon jarðar ^arðeplis^ nam^ fátíða^ frœði, né^ [menn mœrar leggs^ mugðu® [kenna ölteiti" . [Álmtögar œgir^! [Áttruðr Suðra^ laust [afli soðnum^" [tangu sega^^ í gin^^ [angrþjóf Óðnis ^^.

1. fjarhepli, steinn; steins jör^, Qall; kon f. konr, (sbr. son{. sonr), maðr; máhr fjalls, jötunn, o: Geirröðr. — 2. kunni. — 3. fágæta — 4. og eigi. — 5. wœrr, land; mœrar leggr, steinn, fjall ; menn fjalls, jötnar. — 6. mugtu, (forn þáleg tíð af mega), máttu, gátu. — 7. ölteiti = alteiti: kenna ölteiti, finna til, njóta fullkominnar gleði. — 8. álmtög (d:

2. SKÝRINGATl. SKM.

álmtaug), bogastrengr; œgir álmtaugar, m. — 9. áttruhr (jm áttrunnr) Swibra, ættingi dvergs, jötunn. — 10. soðnum í afli, elduðum í smiðju- afli. — 11. segi (kk.), biti, stykki; segi tangu, biti tangar, járnsía Geir- röðar. — 12. i gin, i gen, í gegn, móti. — 13. angrþjófr Úhnis , sá er sviftir Óðinn angri, sonr Óðins, pórr.

100 33 — 101 6 : Svá at hraðskyndir gunnar ‘, [langnnr frang- var^, svalg^ hrapmunnum ^ á lopti síu’^ [lyptisylg handa^, þá er [eisu ás’ [örþrásis Greipar^, [hrímnis drósar^, fi() af þjóstbrjósti^^ til [frúðar þrámóðnis^^

1. hrahskyndir gnnnar. sá er flýtir mjög orrustu, m. — 2. þórr. —
2. greip. — 4. hrapmunnum (hrap- , sbr. hrapa, flýta sér; munn zrz: mund. hönd), snörum höndum, — 5. járnsíu (járnstöng). — 6. lyptisylgr, drykkr, sem brugðið er á lopt; lyptisylgr handa, járnstöng sú, er Geir- röðr kastaði af hendi, — 7. eisa. eldr; eisu áss , járnstöngin. — 8. örprásir (ör, jrrásir af prá), sá er þráir nijög; örþrásir Greipar, Geirröðr. — 9. Hrimnis drós, tröllkona. — 10. þjóstbrjóst, þjóstugt brjóst, heiptarhugr. — 11. i>rám,ó’hnir , sá er þráir e-ð; þrámótnir prii’har, þórr.

101 7-14 Höll þurnis^ bifðist; [já er heiðrekr’^ ofkombreiðu höfði und fornan [fótlegg fietbjarnar veggjar^. ítr gulli Ullar* ]aust [meina nestu^ mest niðr^ í miðjan [jótrs bígyrðil^ (á) [vegtögar þrjóti*^.

1. Jmrnir, jötunn, o: Geirröðr. — 2. o : Geirröðr jötunn. — 3. flet- björn, hús; fótleggr fletbjarnar veggs (o: húsveggjar), stoð eða súla (í húsi). — 1. þórr. — 5. nesta (kvk.), þorn, álma; mein, tjón; meina nesta, hin hættulega járnstöng (o: járnsían). — 6. m,est wihr , beint niðr í, rétt niðr í. — 7, bigyr’hill, umgjörð ; jótr (kk.), jaxl, tönn; jótrs bigyrtill, kjálkar; höfuðbein , höfuð. — 8. vegtög — vegtaug {vega; taug) , lyfti- band. slönguband; þrjótr vegtaugar, skytta; hér: Geirröðr jötunn.

101 15-22! [Salvanið- synjar arin-brauti^ laut^ görva’* sigr of Crlaums^ niðjum; Gramr^ fór með dreyrgum hamri. [Liðs tollr brautar^, sá er of [beiti harmi^ [bekk-karms rekka*^ fall- jötuns*^ kom-at^^ [tívi tvíviðar^^

1. salvanitr, salvanr, (sá er oft er í húsi); Syn, Ásynja; arinn, hlóðasteinn, steinn; hamarr, fjall; arin-Syn, tröllkona; salvaníbr tröll- konu, jötunn; brauti, (~ hrjótr) jötuns, þórr. - 2. hluut. — 3. gjör-

SKM. SKÝRINGAK. / 257.

samlega. — L Glaumr (=: Glámr), jötunn. — 5. o: þóvr. — G. toUr (=z pollr), tré, þaraf: stöng; li’h, hjálp; lihs tollr brautar. hjálpar stöng- vegar , göngustafr, o: Gríðarvölr, — 7. beiti z=z. beitti dfbeita^ beita e-n harmi. ergja c-n . gera e-ni granit í geöi. — 8. karmr, afkynii. hús; bekk-karmr, bekkjar-hús, stofa; bekk karms rekkar , búöunantar. félagar. — 9. falljötuns, hins falhia jötuns Geirröðar. -— 10. kom-at. kom eigi, hitti eigi. — 11. tvívi’hr (kk.) , bogi; tvivitar týr, boga goð, Geirröðr jötunn.

101 23-80 : Helblótinn^ [lineitir undiiblikii jálfrs- vá af afli [Álfheims kálfa^ (með) [skögar liógbrotningi *. Né^ [val- rúgar látreldar^ mátu’ of bella^ liðföstum’^ [aldrminkanda Lista steins Ellu^^.

1. helblólinn = herblótinn, dýrkaðr af niönnuni. — 2. jálfr = jálmr, gnýr; undirblika. óveðrs-ský ; jálfr undirbliku, sk>‘ja gn.vr, þruma; hneitir {-aí hnita) , sá er kastar e-u ; hneitir þrumu, þórr. — 3. /ílf- heimar, hlnti af Jötunheimum; kálfar Alfheima, jötnar. — 4. hvgbrotningr {hógr — hœgr; brotningar af brjóta), handþægr, o: lítill afbrotinn kvistr; skógar hógbrotningr , lítil viðargrein, hér: Gríðarvölr. — 5. og eigi. — 6.vatrúgr, valkorn, skotvopn; látr, legstaðr; látr ua/rúflfar, staðr, er skotvopnin lenda í, skjöldr; eldr skjaldar , sverð, — 7. = máttu, gátu. — 8. bella e-m, fella e-n. — 9, hraustum. — 10. Listi, hérað (1 Noregi), land; steins Listi, steinland, íjall; EUa, konungr; EUa fjaUs. jötunn ; aldrminkandi jötuns, sá er styttir jötnnm aldr, þórr.

102 15-22: Hve skal raddsveif^ [leggja gjöldum^ galla^^ [brú raums*, er ek þá at fórleifi, [gunnveggjar sœmi^ rekka^. Ek sé ok á hreingöru^ [Wýri hildar fats^ tryggiaust^ far^^ þriggja týframra^^ tíva^^ ok fjatsa.

1. stýri raddar, tunga. — 2. leggja e-fe gjöldum, endrgjalda e-ð. — ’ 3. gaUr (lo.), gjallandi, hljómandi. — 4. Raumr, jötunn; brú jötuns, skjöidr. – 5. gunnveggr, skjöldr; sœmir gunnveggjar , örlátr raaðr. m. — 6. rekkr, hugrakkr maðr, m. — 7. hreingörr, fágaðr, fagr. — 8. hildar fat, brj’nja; hlýr , hvk. (es: hleor -, Hel: hlear -, e: leer), kinn ; hildar fats hlýr . skjöldr. — 9. ótrútt, hættulegt. — 10. far (hvk.), för, ferð, ferðalag. — 11. týframr, afarhraustr. — 12. tivi, goð.

10223-30: [Úlfr snótar ^ fló fyrir óskömmu^ at móti [seggjönd- um sagna^ í gömlum giamma^ ham gemlis-’"’. Örn settist þar

Snorra-edda. 17

258. SKÝRINGAU. SKM.

erÆsir báru mat á seyði^. ÁrgefnarM [byrgitýr bjarga^ var-a^ bleyðivændr. 1’^

1. úlfr, vargr, ræningi; útfr snótar (o: I’hunnar), pjassi. — 2. = fyrir löngii. — 3 seggéndr (af seggja — segja), formenn; seggéndr sagna, fiokkstjórar , liér: Æsir, — 4. glammi (kk.), úlfr; jötunn. — 5. gemlir, örn. — 6. sey’hir (kk.), eldr. — 7. árgefn {ár, raatvæli; Gefn,

Ásynja), k; flt: árgefnar. 8. byrgi, f^dgsni; bjarga byrgi, hellir;

bjarga byrgilýr , jötunn. — 9. var eigi. — 10, vœndr bleyti (sbr. vœna e-n e-s), blauðr, ragr, Imglans.

10231 — 103 4: [Tormiðlaðr beina^ var meðaltálhreinn ^ tíviim ^; hvat miin vakia því? kvað hjálmfaklinn [hapta snytrir.^ Málspakr^ [valkastar bárii már^ nam of mæla af fornum l)olli ^ ; [vinr Hœnis ^ var-a ^ hániim hollr.

1. nískr á mat , ú: þjassi. — 2. í nieðallagi tállaiis = grunaðr var hann um græskn. — 3. o: þeini Ásnnuin. — 4, hapía snytrir , sá er gjörir goðin snotr (o: hyggin), Óðinn. — 5. vitr í orðum — 6. valkastar bára, blóð ; már blot)S, örn, hér: þjassi í arnarham. — 7. f)ollr, tré. —
2. vinr Hœnis, Óðinn. — 8. var eigi.

lOSð-iíi: Fjallgyldir ^ bað Fetmeila’^ [deila sér fullan^ af helgu skutli"^; [vinr Hrafnásar-^ hhit^ blása. Vígfrekr^ [ving- rögnir vagna^ lét sígast ofan, þar er vélsparir^ [goða varnendr^" [váru farnir. ^i

1. gyldir, úlfr; fjallgyldir , jötunn. — 2. Fetmeili, Hœnir, sem og er kallaðr langfótr. — - 3, miðla, gefa sér fylli sína, {fullan =z fylli).

— 4. skulill (kk.), borð. — 5 o: Hœnir. — 6. = hlaut , hlotnaðist það verk að. — 7. víggjarn, drápgjarn. — 8. Vingrögnir, væng-Óðinn; vögn (eiginl. hvalr), jötunn; víngrögnir vayna, vænggoð trölla, o:þjassi.

— 9. vélsparr, tállaus, grandlaus. — 10. gota varnendr, verðir goða, Óðinn, Loki og Hœnir, — 11. voru komnir, voru staddir.

103 13-20 : Drottinn foldar^ þekkilegr^ með þegnum bað [Farbauta mög^ deila* íljótt [hval varu þrymseilar^. Enn bragðvíss^ [ósvífrandi Ása^ lagði [at þat^ fjóra þjórhluti^ upp at breiðu bjóði. ^^

1, herra jar’^ar, Óðinn. — 2. tígulegr. — 3. o: Loka. — 4. gefa, miðla. — 5. prymr, bogi; prymseil, bogastrengr; vara =: Vör (Ásynja); bogastrengs Vör, veioigyðja, Skaði ; hvalr Ska^a, dýr, uxi, — 6. brögðóttr.

SKM. SKÝRINGAR. 259

— 7. ósvífrandi (svífra, láta unclan; (sbr. svífa)), sá er eigi lætr af e-n, ósvífrandi Asa , Loki: (sbr. ósvífni hans við goðin, Lokas.). — 8. síðan. eftir það. — 9. þjórhhitr, stykki, limr af nxa. — 10. hjó’h (hvk.), skntill =: borð.

103 21-28: Ok svangr [faðir Mörnar^ át síðan slíðrliga^ okbjörn^ af eikirótu^, — þat var fyrir langu^ — áðr djúphugaðr ^ [hirðitýr herfangs’ drepi^ ballastan^ [dölg vallar’^ stöngu ofan meðal herða.

1. Mörn, tröllkona; fahir Marnar . jötunn, þjassi. — 2. ákaflega.

— 3. okbjörn, uxi. — 4. :^ fornum þolli. — 5. o: löngu. — 6. djúp- sær, ráðagóðr. — ‘7. ínr’higo’b herfangs, Loki — 8. berði, legði. — 9. hallr, lo. (g: bal])S ^ es: beald; e: og d: bold), harðr, harðskeyttr. — 10. dólgr vallar, jötunn.

10329 — 1042: fá varð [farmr arma Sygynjar/ sá cr öU regin eygja^, fastr í^ höndum við [föstra Öndurguðs*. Eá-* loddi við ramman [reimuð Jötunheima^, enn hendr [hoUs vinar Hœnis" við stangar enda.

1. handleggja byr’hi Sygynjar, Loki. — 2. eygja, koma auga á, sjá.

— 3. i == á. — 4. Öndurgtib, skihagot), Skaði; fóstri Skata, þjassi. — 5. = stöng. — 6. reimu’hr, draugr, (sbr. reimleikr , það er reimt); reimuhr Jötunheima, jötunn, þjassi. — 7. o: Loka. —

1043-10: Fangsæll^ [nagr sveita^ fió of langan veg með fróðgum ^ tífi * ; svá at föður úlfs ^ mundi slitna sundr. [Ofruni fórs^ varð þá of sprunginn; Loptr’ varð þungr; [máhmautr hvats mildings^ mátti biðja friðar.

1. veiðisæll, veiðinn. — 2. nagr (kk.), fugl; sveiti =z blóð; sveita nagr, hræfugl, örn o: þjassi. — 3. vitrum. — 4. guði o: Loka. — 5. fohur úlfs = fa’hir (0.) Fenrisúlfs, Loki. — 6. ofruni (sbr. 94 ^^), vinr; vinr Pórs, Loki. — 7. = Loki. — 8. málunautr ==: mötunautr, félagi ; Jivatr mildingr, Óðinn ; félagi O’tins, Loki.

104u-i8: [xíttrunnr Hýmis ^ bað [sagna hrœri^ fœra sér [sorgœra mey^, þás* kunni ellilyf^ Ása. [Brísings girðiþjófr^’ of kom síðan [bekkjar dísi goða^ í [Brunnakrs garða^ Grjót- níðaðar. ^

1. œtlingi Hýmis, jötnnn, o: þjassi. - 2, sagna hrœrir. flokkstjóri,

17*

260. SKÝRINGAR. SKM.

0 : Loki. — 3. sorgœr, bölbætara, læknara; hin sorgœra mey := Iðunn. — 4. þá es, þá er — 5. lyf (bót) móti elli, epli Iðunnar. — 6. Brisings-gir^i = Brísinga-men ; þjófr Brísinga-mens , Loki. — 7. o: Iðunni. — 8. Brunnakrs gartr zz- Brunnakr , bústaðr pjassa jötuns. — 9. Nihatr, konungr (sbr. Völundarkv.) ; Grjótnita’hr, jötunn, þjassi.

104 19-26*. [Byggvendr brattra barða^ urðu-t^ hryggvir at þat,^ þá var Iðunnr nýkomin sunnan með jötnum. Allar [áttir Yngvi-freys* görðust gamlar ok hárar^, regin^ váru heldr hamljót^ at þingi.

1. byggvendr brattra barla, jötnar. ~ 2. urðu eigi. — 3. eftir það.

— -L .3: göðin. — 5. grá fyrir hærum. — 6. goð. — 7. Ijót útlitum.

10427-34: Uns (goðin) fundu [hræva hrunsæva hund^ [leiðiþir Ölgefnai^, ok bundu [ölgefnar læva lund^. Veiðr^ mælti svá: þú skalt, véltr^ Loki! deyja, nema (þú) leiðar^ aftr (með) vælum^ mæra^ [munstœrandi mey.^

1. hrœva hrunsœr, hrynjancli sjór líka; blóð; bloh-hundr, Loki. —
2. Ölgefn, k., hér: Iðunn; þirr, þræll; lei’hiþirr Ttunnar, þræll er leiðir (lokkar, tælir) Iðunni, Loki. — 3. lœva lundr Ölgefnar, svika-viðr Iðunnar, Loki. — 4. Veihr = Veutr, þórr. — 5. o: vélafullr. — 6. = leiðir.
3. brögðum. — 8. ágæta. — 9. munstœrandi {munr, gleði; stœra, auka), sá (sú) er eykr e-m gleði; munstœrandi mey, Iðunn.

105 1 -8 : Heyrðak^ svá, þat [hugreynandi Hœnis^ flug^ síðan [aukinn hauks bjálba*; (hann) sveik opt Ása leikum^; ok lómhugaðr^ ern’ [fjaðrar blaðs leikreginn^, [faðir Marnar^ [lagði arnsúg^^ at [öglis barni.^*

1. eg heyrði. — 2. = vinr Hœnis , Loki. — 3. = flaug. — 4. bjálbi = bjálfi, skinn, hamr; aukinn hauks bjálba, i valsham. — 5. o: með leikjum (= brögðum) sínum. — 6. hrekkvís, hrekkjóttr. — 7. röskr,

— 8. fjdhrar bláh, vængr; vœngja leikr, flug ; reginn flugs :=: þjassi. — 9. Mörn, tröllkona; fa^ir trölkonu, jötunn, þjassi. — 10. arnsúgr, arnar- þytr; leggja arnsúg at e-m, elta e-n í arnarham. — 11. öglir (kk.), haukr, valr; öglis barn, sama, o: Loki í valsham.

1009-16: Clinnregin^ hófu skjótt brinna^ enn (þau) skófu sköpt,^ enn [son Greipar biðils^ s\dðnar; sveipr^ varð í för

SKM. SKÝRINGAR. 26 L

(hans). fats^ of fát’ á minni [^alla Finns ilja brú^; [ek þá^ bifum fágða^^ bifkeif at forleifi. ‘*

1. goðin, Æsir. — 2. at brenna. gjöra brennii. — 3. skapt, viðr: skafa sköpt , hefla við (til eldskveykju). — 4. sonr bibils Greipar (o: jötuns), jötunn, þjassi. — 5. sveipr . svipleg breyting, tálman. — 6. pat es, það er. — 7. fáih, dregið, málað. — 8. Finnr. dvergr: fjalla Finnr. jötunn; brú jötuns. skjöldr. — 9. fékk að gjöf. — 10. fáijata, skreytta:

2. 9515-16. 
   

100 22-25: Ungr skjöldungr^ stígr aldri jafnmildr á [við skildar ^ ; rausn þess grams ^ var gnög und gömlum [Ýmis hausi. *

1. konungr. — 2. skjöldr (fornt ef: skildar), skip Ullar: vi’^r skips = skip. — 3. konungs. — 4. /laus Tmis. himinn.

10027-30:^ Björt sól verðr at svartri; fold sökkr í djúpan mar; erfiði Austra ^ brestr; aUr sjár giymr á fjöllum. ^

1. himinn, (dvergar báru himininn á herðum sér). — 2. þetta eríndi er ura heimsendi.

10032 — 106 4: Als engi [böðvar hvatr ^ landreki- undir sólar grundu^ verðr æðri né betri Inga brœðr.*

1. bardagahvatr, hraustr. — 2. konungr. — 3. sólar grund. himinn. — i. zzz brötur Inga (Noregskonungs), líkl. Sigurðr Haraldsson.

106 4-7 : Jarðar sunr ók at ísarnleiki ok mána vegr dundi

und hánum; Meila blóða^ svall móðr.

1. blóti = lifri, bróðir. — Vísuhelmingr þessi er áðr skyrðr. 93-4, 106 9-12: Hvegi er^ [Draupnis drögar dís^! [vagnbrautar

valdr^ fagnar mér; ek spyr* ramman vísa; sá ræðr fyrir veldi.

1. hvernig seni. — 2. dróg (Eímbeygla 478j, hringr; Draupnis dróg. gullhringr; d(S gullhrings, k — 3, vagnbraut (o: braut Karlvagns- ins), himinu; valdr himins. himinstyrir. — 4, frétti, heyri.

106 14-17: Hinn^ er varp augum [föður Öndurdísar^ á víða [vinda mundlaug^ yfir sjöt margra manna.

1. 0: Óðinn. — 2. fo^ur Skaha, þjassa. — 3. himin

106 19-22: Fjarri hefir^ at dýrri’^ [flotna vörðr’ fœðist á

Orkn. saga k. 22 5.

I

262. SKÝRINGAR. SRM.

gjálfri^ kringdum [elkers botni.^ Hverr maðr leyfir háfa æfi hringvarpaðar. *

1. ijaiTÍ er. — 2. ágætari. — 3. floli , skipamergð; jlolna vörlr, kommgr. — 4. yjálfr, hávaði ; bylgjngangr, sjór. — 5. elker, himinn; elkers botn, jörð. — 4. m

10024-2 7 : Hás heimtjalds helgan ræsi ’ kveð ek fyrr at þeima^ brag enn fyrða, því at hann er dýrri.

1. heimtjald, himinn; helyr rœsir himins, Guð. — 2. þessum.

106 29-30 : Hjálp þú dýrum Hermundi, dýrr [dagsgrundar konungr M

1. daysyrundar (d: himins) konunyr, Guð.

106 32-33: Saðr’ [stillir sóltjalda^! hjálp þú snjölhim Rögnvaldi.

1. sannr. — 2. konunyr himins, Guð.

107 1-2: Knútr verr jörð sem alls drottinn ítran Qallsal. ^

1. D: himiu.

1074-7: Mannvitsfróðr ^ Mikáll^ A^egr=^ þat, er þykkir misgert; síðan skiptir [sólarhjálms tiggi^ á dœmistóli seggjum.

1. sá er þekkir mannvitið o: sál manna. — 2. Mikael höfuðengill. — 3. = metr. — 4. himin-konunyr, Guð.

107 13-16:^ Nú er [elfar álfröðulP of fólginn í h’ki [móður jötna dólgs^; [ráð rammrar þjóðar eru rík. ^

1. álfrotull, sól; elfar söl, guU. — 2. jötna dólgr. þórr; mÓhir Pórs, jörð. — 3. o: mikið kveðr að ráðum ríkra manna, o: Gunnhildar og sona hennar,

107 18-21 : Ráð ’ hikust, at sá snjaHráðr [konungs spjalli^ átti síðan einga^ dóttur Ónars*, [gróna viði^.

1, hjóuaband =: eign landsins. — 2. konunys vinr, höfðingi. — 3. einka. — 4. dóttir Onars, jörðin. — 5. skógi vaxna.

10723-2 6; [Stefnir stöðvar hrafna^ gat teygja at sér^ breiðleita [Báleygs brúði ^ [stála-ríkis málum. *

1. stö’h (kvk. ef: stö’hvar), höfn , lægi ; stohvar hrafn. skip ; stefnir skips, styrir skips, m. — 2. t=. lagt undir sig. — 3. land. — 4. með hernaði

‘) Hkr. Har. gráf.

SKM. SKÝRDsGAR. 263.

107 30-33: [Glöðiiðr hersa ^ bindr far’- iitan við [elgvers enda^ [við botni hreins hafs/ [róniim gotna húfi.^

1. konungr. — 2. skip. — 3. elgver , bústaðr elgdyrs , land; endi lands. strönd. - 4. botn hreins hafs , íjörör, vik. — 5. er menu róa skipum eftir.

108 1-4: fví hygg frœgjan [fleygjanda auðs ^ mjök trauðan (at) [láta eina^ [systur (o: Auðs)^, jörð ferr und- ítran men- þverri^.

1. kastari guUs. m. — 2. skilja við. — 3. sijstir Au:s, jörð, land. — 4. gengr undir. — 5. gullþverrir, m.

1086-9:^ Darrlatr^ dasi^ hefir staðið fjarri, þá er [dólg- Ijóss skyndir^ tók endr* ómynda^ Kindar elju^.

1. sverðlatr. — 2. dasi [shv. dasatr), letingi, kveifarmenni. — 3. dölgljós . orrustuljós, sverð; skyndir sverts. m. — 4. íorðum — 5. ömyndr (lo.), sá er hefir fjárráðamann ; o: landið var eigi gelið honum í hendr af lögráðamönnum. — 6 Rindar elja. hind.

108 18-19 : [Ýmis blöð^ gnýr utan á eyri; fara- góðra.

1. sjór. — 2. fara gólra á saman við hinn vísuj^órðunginn , aem vantar; vísan er siglinga eða sjóvísa, og því far — skip.

108 21-24: [Húna hógdýr^ berr vágþrýsta bógu vestan of lög; hvalmæni- skefr; ek vætti^ lands fyrir brandi.*

1. skip. — 2. hvalmœnir, sjór. — 3. vænti. — 4. brandr. bugspjót.

108 26-29: pá er harðar [falls rokur ^ fjallgarðs of ahiar við frost, ófu og teygðu eh’eyfar Œgis dœtr.

1. feUibyhr.

108 31 -34: Úrsvöl [Gýmis völva^ fœrir opt undinna [festa björn^ [í kjapta Œgis,^ þar er bára brestr.

1. Kán. — 2. skip. — 3, út á rúmsjó.

1093-6: Enn úrdrifinn [sjágnípu Sleipnir^ shtr brjóst [runnit rauðiim steini’^ or munni hvítrar Ránar.

1. sjágnipa, fellisjór; sjágnípu Sleipnir, skip. — 2. runnit raulum steini, steint rautt, niálað rautt.

‘) Fagrskinna 109; Fms. 6, 140 1.

264. SKÝRINGAE. SKM.

109 8-11 : Harðr elvindr hefir hrundið ört skipi frá jörðu. Snægrund ’ lætr [svana strindar blakk^ sökkva í sog^

1. Snæland, ísland. — 2. svana jarbar hestr, skip, — 3. í sæ.

109 13-16: Margr stirðr keipr ríss;^ enn [dorgar dyn- strönd^ drífr í svig löndum; stög verða stundum spend fíra greipum .

1. skipið hallast á hliðina, er því er siglt. — 2. ólgnsjór, brim.

109 19-22: Snekkju stafnar bera goldna^ grans^ spönu; sú ferð er jöfri göfug; hólmfjötr^ skýtr [Heita hrafni*.

1. gylta. — 2. úr greinitré. — 3. sjór. — 4. Heiíi, sækonungr; Heita hrafn, skip.

10923-24: Haustköld hólmrönd hefir skotat héldum^ [varar öndri^.

1. héluðuni. — 2. skip.

109 25-2 7: [Sverrigjörð svaka landa^ springr sundr fyrir börðum^.

1. [irengigjörh svalra landa, sjór. — 2. skipsbörðum.

109 29 — 110 2: Níu brúðir eylúðrs^ [kveða hrœra ^ hvatt hergrimmastan ^ [skerja grotta^ út fyrir jarðarskauti , þær er fyrir löngu móiu [Amlóða lið-meld, ^ baugskerðir ^ rístr [skipa hliðar bóP [lungs barði.^

1. eystokkr, sjór; nín hruhir sjóar, Ránardœtr, bylgjur. — 2. ^:^ hrœra. — 3. mannskæðastan. — 4. grotti, kvörn; skerja grotti, sjór. —
2. li^, hvk. , (g: leifms), drykkr; Amloba lih-meldr , hið fljótandi mél Amlota, sjór. — 6. m. — 7. sjór, — 8. skipi.

110 5-8: Ramr reksaumr viknar í flugastraumi [Rakna bifgrundar;^ [dúks böP hrindr^ rifjum,^ þar stag bleikir.^

1 Rakni, sækonungr; Rakna bifgrund , sækonungs hreifijörð, sær. — 2. dúkr, segl ; dúks böl, vindr. — 3. slítr. — 4. rif, snæri til að rifa með (o: í skautseglum). — 5. stagrinn bhknar af sjóganginum.

110 12-15: [Glens beðja^ guðblíð með geislum, veðr í [gyðju ve;^ síðan kemr ofan gott Ijös gránserks^ mána.

1. sól. — 2. gy^jii ve , bústaðr sólar, (er hún fer til á kvöldum). — 3. gráleits.

SKM. SKÝEINGAR. 265.

110 17-20 : Hvargi er hár [vafrlogi heiniskála^ sveimar of vorum [beita borgar bálgrimmastiim ^ hnossvin.

1. heimskáli, himinn; vafrlogi himins, sól. — 2. beit, skip ; beita borg, sjór: sj’ávar bál, gull ; giill-grimmastr , örlátr m.

11025-26: Ljótir Fornjóts synir tóku fyrst til fjúka.

11033-34 : Ek ræð blindum manni unað þenna Vindsvals mög.

111 2-5: Seimörr^ sigrgœðir’^ var síðan í frándheimi þann [orms trega;^ þjöð veit þínar sannar iðir.

1. örlátr. — 2. m. — 3. vetr.

1119-12:^ [Úlfs tannlituðrM (við) skulum glitra’^ orum sverðum upp; eigum drýgja dáð í [dalfiska miskun.^

1. m. — 2. hregða á loft. — 3. dalfiskr, ormr; dalfiska miskim. orms líkn, sumar.

113 6-9: Of þák af jöfri [bekks eld;^ stillir gaf mér þat, með’^ [fjörnJs fylli^ við [fjalla öhia drykkju. *

1. lœkjar eldr , gull. — 2. ásamt með. — 3. fjörnir, hjálmr; fjörnis fylli, höfuð. — 4. Ölnir , son Óðins; fjalla ölni (=: Ölnir), jötunn; fjalla ólna drykkja, skáldskapr.

115 16-19:^ [Brávallar fallsól Fullu^ skein skaklum of allan aldr Hákonar á [fjölhim Ullar kjóls.^

!. brávöllr, höfuð, fallsól höfuts, hnegisól höíuðs, höfuðdúkr. blæja; höfu’hdúkr Fullu, gull. — 2. Ullar kj’ólr, skjöldr; fjöll skjaldar, hendr.

11522-25: Margr [morðelds fárbjóðr^ of hlaut at fleiri [Freyjutár^ of morgin, þar er feklum val; (vér) várum at þar.

1. morteldr, sverð; sver’^a fár, orrusta; orrnstu bjohr, sá er býðr til bardaga, m. — 2. gull.

1102 7-30: (Vér) berum [galla meginhurðar Gauts, ^ [þrút- inn^ [dalreyðar látri,^ þar er [Mardallar grátr* hggr fyrir milh skurða.

1. meginhuri Gauts (=r Ó’líins) , skjöldr; galli (r= tjón) skjaldar, öxi. — 2. alsettan. — 3. dalreyor, ormr; orms látr, gull. — 4. Mardöll = Freyja; Freyju grátr, gull.

‘) Eighi, 47. k. — 2) Hkr. Har. gráf. k.

266. SKÝRINGAR. SKM.

11033 — 116 2: [Róða ræfs ramsvell^ [þverr eigi fyrir^ [aiigna regni Oðs beðvinu. ^ Konimgr eignist svá elli.

1. Ró’bi, sækonungr; Ró’ba rœfr, skjölclr; ramsvell Roba rœfs, slerkr is skjaldar, öxi. — 2. ^= er alsett. — 3. Óts behvina, kona Óðs, Freyja; augna regn Freyju, Freyju grátr, gull.

116 4-11: Ek kná stýra^ [hröðrbarni Hörnar, ^ hliitum dýran grip; [gjálfrs brandr^ þrymr^ á guUvífíðu^ hlífargrandi. ^ Freys nipt^ berr [bráa driptir móður sinnar^ Gunnar svans fóstrgœðandi ^ unni mér [Fróða sáðs.^^

1. = á, hefi til eignar. — 2. Hörn, Freyja; hró’hrbarn Freyju, Hnoss, hér: öxi. — 3. sjóar eldr, giill. — 4. sitr alstaðar. — 5. gull- vöfðu, guUofnu, — 6. öxi. — 7. o: Hnoss, öxi. — 8. ^i:^ gull. – 9. gunnar svanr, hræfugl; hrœfugls fóstrgœtandi, m. — 10. gulls.

116 14-17: Buðumk^ nýt varn, ^ þat var nálægt sjávar skála; ek of hrósa yel því [Njarðar dóttur ölbarni^ vísa. ^

1. 0: bauðst mér. — 2. = vörn, verja. — 3. Njartar dóttir, Freyja; ölbarn = albarn {ala; barn), eftirlætisbarn ; Ölbarn Freyju, Hnoss , o: öxi. — 4. konungs.

116 19-26: Ógnprúðr^ [Vafaðar þing þröngvir, ^ sá er ofrar erring, ^ gaf mér þróttöflga * [dóttur Vanabrúðar. ^ Eíkr [mækis mótvaldr^ leiddi [Gefnar mey^ drifna^ [glóðum Gautreks svana brautar, ^ á beð ‘^ skaldi.

1. orrustuprúör. hraustr, — 2. Vafabr, Óðinn ; ping O’hins, orrusta; orrustu pröngvir, m. — 3. ofra erring, eiga orrustu. — 4. sterka. — 5. Vanabrubr, Freyja ; dóttir Freyju, Hnoss , d: öxi. — 6. mœkis mót, sverða fundr, orrusta; mœkis mótvaldr , m, — 7. Gefn = Freyja; Gefnar mey, Hnoss, o: öxi. — 8. alsetta. — 9. Gautrekr, sækonungr; Gautreks svanr, skip; skipa braul, sjór; gló’b sœvar, gull. — 10. leiddi á be%, leicldi í eina sæng = gaf.

117 1-4: Ek átti þann þriðja óniðraðan vin verstan [vazt- undirkúlu Ála rödd, ^ enn baztan^ mér.

1. vözt, kvk. (af vdh ,) fiskimið; vazt-undirkúla, steinn ; Ali steins, jötunn; rödd jötuns, gull. — 2. =■ bestan.

11935-32:^ 2. vo: sveiti, blóð. — 7. vo: fjörsegi {fjör^ segi, biti), hjarta.

‘) Fáfnisniál 32.

SKM. SKÝRINGAR. 267.

11933 — 120 6:^ 3. vo. mögr, raaör.

124 6-9: í>á er [hrökkvi-áll Völsuiiga drekku ^ of hékk hrokkinn á öngli [forns Litar flotna fangboða.^

1. Völsunga drekka , Völsunga drykkr, eitr; hrökkvi~áll eiirs, Mið- garðsormr. — 2. Litr , clvergr; flotnar (þeir er samflota eru e-m) forns Lilar, jötnar; fangboti jötna, þórr.

124 13-20 : Eðr Jörmunrekr knátti at vakna við iUan draum í sverða flaumi^ með dreyrfáar^ dróttir. Rósta varð í ranni [höfuðniðja Eandves,^ þá er hrafnbláir barmar Erps of hefndu harma.

1, flanmr, kk. (es: fleam^ n: flom; holl : fleem) , hávaði : sver’ba flaumr, orrusta. — 2. dreyrfágatar, blóðugar. — 3. Jörmunreks.

12421-28: Hrævadögg^ flaut of sett^ á gólfi; hendr ok fœtr sóknarálfs^ of kendust’* höggnar [við sveita;^ Brunn-öl- skakki^ féll at höfði [blandinn^ í bldði; þat er fátt^ á [Leifa landa runna laufi.^

1. blóð. — 2. =: set. rekkjur. — 3. m. — 4. menn sáu. — 5. með blóði, blóðug. — 6. brunnölskakki z=z ölbrunn-skakki; ölbrunnr, ölker; skaki (sbr. n: skaka , ausa upp nybruggað öl) ölkers , sá er eys öl upp úr ölkeri. m. — 7. löðrandi. — 8. = fáit, málað fsjá: 2616 7. skgr). — 9. Leifi , sækonungr; Leifa land. sjór; Leífa landa runnar, sjóar tré, skipafioti; lauf skipa, skjöidr.

12429— 125'2: Fylkir sá [saums andvanar ’ [naglfarasegls siglur- standa svá, at þar gerðu gólfhölkvi^ gyrðan.* feir Sörli ok Hamðir urðu samráða^ snemst barðir hálum [herði- mýlum Hergauts-^dnu. ^

1. saumr, saumaskapr; saums andvanr , lauss við .saumaskap =: án bleyðis, hugrakkr. þetta hefir að líkindum tillit til upphvatningar inóður þeirra brœðra, Guðrúnar; hefir hún líklega sagt við þá, að þeim sœmdi betr að sitja að klæða-saumum, eða að vera kvenmenn, þarsem þeim dytti eigi í hug að hefna Svanhildar systur sinnar. — 2. naglfari, sverð; segl sver’hs . skjöldr; sigla . viðr; naglfara segls siglur, menn. — 3. hölkvir , hestr; gólfhölkvir, gólfhestr, hiís. — 4. ger’tu

^) Fáfnismál 33.

268. SKÝRINGAR. SKM.

gyr’han, slógu hring inn. — 5. samráða með sameiginlegu ráði Jör- raunreksmanna. — 6. Hergautr, Óðinn; vina &btns, jörð ; herhimýll, harðr knöttr; her’bimýll Hergauts vinu, harðr knöttr jarðar, steinn, grjót.

1203-10: [Stála flaums stökkvir^ lét mjök styðja^ Gjúka niðja þá er (þeir^) vilclu nema bláserkjan^ [foglhildar mun^ fjörvi, ok allir^ (o: vildu) iauna Jónakrs sonum böllfögr^ ennihögg ok [eggjar birkis götu. ^

1. stála flaumr, orrusta; stála flaums stökkvir, m. (o: Jörmunrekr). — 2. stytja (af stót), stanga, hér: = berja grjóti. — 3. o: Jónakrs- synir, — 4. brynjaðan, — 5. foglhildr =r Svanhildar; munr, yndi; munr Svanhildar , maðr Svanhildar; Jörmunrekr. — 6. o: menn Jör- munreks. — 7, hörð. (?) — 8. eggjar birki, sverð; eggjar birkis gata, sár.

125 11-14: f>at fall flotna^ ok fjöld sagna^ sék^ á fögrum [randar botni.* Kagnarr gafumk^ [Kæs reiðar mána. ^

1. manna. — 2. frásagna. — 3. sé eg. — 4. rönd, skjaldarrönd ; randar botn, skjöldr. — 5. gaf mér. — 6. Rœr (eða : Rer), sækonungr; Rœs reit, skip; máni skips, skjöldr.

126 13-20 : 8. vo: man (hvk.) ambátt.

12621-28: 1- vo: lubr (kk.) kvarnarstokkr. ~ 3.-4. vo: grjá (kvk.) = grá; grjóts grjá, kvörn ; ok of beiddu grjóts grjá gangs , fóru að mala. — 8. vo : hljómr = kvæði.

126 29-127 2: !•— 2. vo: þœr þulu fiyt pögnhor/innar (o: grjóts- grjáar — kvarnar): þulu (forn þáleg tíð af pylja) — puldu, — 3.-4. vo : eftir SG.

1273-10: 2. vo: snubigr, fljótr, hraðfara. — 6. meldr, kk., ef. et: meldrs og meldrar (s: mdld; n: mœlder ^ sk: melder), mél eða korn sem mala á. — 7.-8. vo: eftir SG.

127 11-18 Og 127 19-26. (Ijósar.)

127 27-34: 1.— 2. vo: eftir SG. — 3. vo : kvah ekki, kvað ónýtt =: ónýtti: braut. — 5.-6. vo : sofit þit eigi (0: lengr), enn gaukar (0: hanar yfir húsinu).

1281-8 Og 1289-16. (Ijósar).

12817-24: 4. vo: fólk ~ fylking. — 5. vo: beiddum = veiddum.

129i5-22: 7.-8. vo: eftir SG.

12933-30: 5. vo: skorlu vit =r skoruðum við , {skora , gjöra rauf i e-ð).

\2^^\ 130 4: ‘^. vo: dólg (kvk.), misklíð, ósamlyndi; sjötul (af

SIOÍ. SKYRINGAR. 269.

setja) sú er setr; dólgs sjökil, kvörnin, er malar giill, svo að mein manna batna.

1305-12 : 4. vo: svo mér hefir fallið létt

130 13-20 1 1- vo: hendr hölda skulu (o : vera).

13021-28: vigspjöll, víga-fyrirburðir.

13020 — 131 2: 4. vo: regingrjót. hið helga gijót, hörgr. —7. vo: valmar líkl. — varmar.

131 3-10: 6. vo: stétr := stoðir o: súhirnar nndir kvörninni. — 7. vo: járnbúnar.

131 11-18 : 2- vo: Yrsu sonr 0. s. frv.: Hrólfr kraki.

131 19-06 : 5. vo: skaptré, líkl. súlurnar unclir kvörninni.

131 ‘27-34: 1.— 2. vo: eftir SG.

1322-9: Ek frá at fróða meyjar mólu fullgóliga^ graf- vitnis;^ [stiUir lætr gulli slitna grið.^ Fögr hlýr minnar öksar, felclrar við hlyn/ bera þann [Fenju meldr^; fé mjúks konungs [dýrkar bragar stýri.^

1. nógu mikið. — 2. vitnir , úlfr; grafvitnir, ormr; orms be’hr, gull. — 3. 0: konungr er örlátr. — 4. tré. — 5. gull. — 6. bragar stýrir, skáld ; dyrkar skáldth, gjörðir skáldið (o: mig) dýrðlegan.

13211-12:^ [Flotna fjöldi glaðar^ við [Fróða mjöld.^

1. menn. — 2. glaðnar; gleðjast. — 3. gull. 134i9-22:^ UUr ímunlauks!^ (vér) bárum [Fyrisvalla fræ^ á [hauka fjöllum^ of alla Hákonar æfi. —

1, ímun (kvk.), orrusta; imunlaukr, sverð ; sver^s JJllr, m. — 2. guU. — 3. höndum.

13424-31: Jöfurr sær^ inndrótt^ sinni bjartplógaðan^ [brattakr völuspakra bauga * [Yrsu burðar örð. ^ Lastvar land- reki^ eyss Ijósu [Kraka barri^ á hauks kálfur^ sjálfum mér, [hlémildar holdi.^

1. sáir. — 2. hirð. — 3. bjartr af gullinu. — 4. völuspakr (vala, bein; spakr), handspakr. stöðugr á hendinni; brattakr bauga , hönd. —
2. Trsu bur’hr, Hrólfr kraki; ör’h, ef: arhar, kvk. (sbr. erja , ar’hr), afi-akstr; Trsu burtar ör’b, gull. — 6. konungr. — 7. Kraka laufi, gulli. — hendr. — 9. hlémildar holdi, vel ahiar, feitar.

‘) Höfuðlausn (í Eiglu), 17. — ‘) Hkr. Har. gráf. s. k, l4.

270. SKÝRINGAR. SKM.

1353-6: {>á er ek raiið [Ræfnis ræfr-vita ’ fyrir Svold til aiiðar, bað ek sama^ baugum haugþök herfylgins Hölga.

1. Rœfnir, sœkonungr: Rœfnis rœfr , skjöldr ^ viti (o: elclr) skjaldar, sverð. — 2. = sœma.

1309-16: 17-21 og 25-32. (Ijósar)

1369-16: Gegn gramr kastar dígulfarmii á glæstar val- stöðvar- þegnum; ungr vísir gefr [armleggs eisu. =*

1. gnlli. — 2. hendr. — 3. gull. —

136 11-14 : Landfrækn [jöfurr Lundar^ kná granda lið- bröndum;^ ek hykk-a^ rœsis rekka of þrjóta [Rínar grjót.*

1. 0: DanakonungT. – 2. beineldr, gull. — 3. hygg eigi. —
2. gull.

136 16-19: Bæði [snær ok ehlr sjóðs^ liggr tveim megin [geima bjargblóðeisu;- ek á at mæra^ [sökkva stríði.^

1. d: gull og silfr. — 2. bjarga bloh , fljót; bjarga blóts eisa,

fljóts eldr, gull; geimi (kk.) eða geimr , svæði, jörð; gulls jör’h, hönd.

— 3. ágæta, víðfrœgja. — 4. — - sökkvir :=z sökvir, sökunautr; stribir sökva, m.

13621-28: Hafleygri þrymr hvert dægr of hvítum dígul- skafli,’’^ enn [Heita blakks hlýrskildir^ ræðr mildu hjarta. Áldri má bræða [skála snæ^ fyrir [eldi áls hrynbrautar^ [Fólka fellir *’ viðr ^ öll framræði. ^

1. sjóeldr, gull. — 2. silfr. — 3. Heiti, sækonungr ; Heita blakkr, skip; hlýr , hlið (á skipi); Heita blakks hlýrskildir , sá er skarar skip skjöldum, m. — 4. silfr. — 5. áls hrynbraut, hrynjandi vegr áls (o: fiskjar), sjór; sœvar eldr, gull. Skilningin er: Konungr hefir svo mikið gull, að silfrið, sem er ódýrra, er aldrei notað. — 6. manna fellir, m.

— 7. vinnr. — 8. ágætisverk.

13631-34: [Handa hrauns glaðsendirM (þat) sér^ á [seima rýri,^ at [Hermóðr sigðis láttrs* átti góðan föður.

1. handa hraun, gull; handa hrauns glahsendir , hinn glaði gull- gjafi, m. — 2. sést, er auðséð. — 3. m. — 4. sig’h, kvk. og sig^r kk. (es: sicol’, e: sickle; fhþ: sihila; h: zikkel ^ þ: sichel ^ d: segl) , Ijár; sverð ; sigbi (hvk.), sama; sig’bis látr (= látr), skjöldr; Hermólr (Áss) skjaldar, m.

SKM. ■ SKÝRINGAR. 271.

137 3-6: Ek þarf at njóta góðmennis^ [gulls brjótanda:- hér er alnennin^ inndrótt* inni með [gunnar svinnum^ gram.

1. ^= góðmenna, g-œðinga. — 2. m. — 3. mjög dugleg. hranst. —
2. hirð. — 5. orrnstu svinnum, hraustum.

1378-11: GuUsendir^ lætr [grundar • liljót^ njóta [Yggs mjaðar,^ þengill glaðar^ herdrengi;^ ek [kná hljóta^ hans mæti. ‘^

1. m. — 2. grundar hljótr, sá er hlvtr, fær hmd, konungr. — 3. skáldskapar. — 4. gleðr. -— 5. hermenn. — 6. = hlýt. — 7. o: hinar ágætu gjafir hans.

137 13-14: Gullvörpuðr^ viðr^ hirð grams holla sér með gerðum. ^

1. m. — 2. z=. vinnr, gerir. — 3. oi framaverkum, ágætisverkum.

137 16-19: Gullstríðir^ verpr [armleggs glóðum^; konungr gefr rauðan auð; [eyðir óþjóðar^ bregðr [Grana farmi.^

Um. — 2. gull. — 3. m. – 4. gull.

13721-24: Ek gaf^ gullskata^ tögdrápu; (hon) er gör of [bör leggs götu ginnvita gráps.^

1. orti. — 2. m. — 3. leygr, eldr; hér: sverð ; gata sver’hs. skjöldr; ginnviti (= bál) skjaldar. sverð ; sver^s grdp, orrusta; Börr orrustu. m.

13727-30: [Kastandl reyrþvengs rastar^ mun lengi muna salts [Viðblinda galtar svalteigar raf-selju.^

1. reyrfivengr, ormr; reyrpvengs röst, gull; kastandi gulls, m. —

2. Víbhlindi, jötunn; Vi’hblinda göltr, hvalr; Vihblinda galtar svalteigr, sjór; rafr sœvar, gull; selja (^: tré) gulls, k.

1384-?:^ Rýgi’^ var alin^ [fíra börnum^ [at rógi;* [runnr gunnar^ olU því; ek var óðgjarn^ at eiga [auðs lág. ‘^

1. rýgr, höfðingskona (179 9) o: Helga hin fagra. — 2. fœdd. — •

2. m. — 4. til ósamlyndis. — 5. m. — 6. óðr og uppvægr. — 7. auts lág, gulls laut, k.

1389-12: Ölskála mörk^! ek [vandr verki, ^ hefi (með) [Óðar lokri^ skafna^ þér stafna vetz-’^ staf-branda-knarrar. ^

1. ölskál, ölker; ölskála mörk, k. — 2. vandr í verki, vandvirkr, —

‘) íslendinga s. (18 V7) II, 260.

272. SKÝRINGAR. SKM,

273. skáldskaps hefill, tungan. — 4. heflað, fjallað um. — 5. = víðs. — G. branda knörr, stoða skip; stafn, húsendi; stafna branda knörr, hús; stef hús, hús með stefjum í, kvæði.

138 14-1?: I>ú, grönn [hirðisif Hjaðninga grjótsM munt brjótast við^ gæfii þinni, sem íieiri [flóðs fúrs tréðiir. ^

1. Hjahninga grjót , vopn ; H)\ibnmga grjóts hir’hisif, hirðandi gyðja vopna, k. — 2. brjótast mót, standa í vegi fyrir. — 3. fvrr, kk. (es: fýre; e: fire; fhþ: fiúr; þ: feuer ^ gr: ttvq fpýr) ) eldr; fóls fúrr, sævar eldr, gull; tró^a gulls, k.

138 19-22: [Skorða fjarðbeins^ var fœrð í föt; naddfreyr^ slöng^ nýrri nisting^ of [mjaðar Hrist.^

1. fiar1>.bein, sjóarbein, steinn; skorla steins (SKM. 33. k. , 111—12), k. — 2. naddr íkk.), skjaldarnagli; naddfreyr, m. — 3. o : verpr. kastar. — 4. nisting (kvk.j, = nisti. — 5. k.

13824-27: x\nir draumar mildrar [Synjar mens mjúkstallsi hafa logit at mér; sjá^ [veltistoð straumtungls ‘"^ [höfumk^ stiltan.

1, mens mjiíkslallar, hönd; Syn (0: Asynja) mens mjúkstalla, k. — 2. sú. — 0: stóh veltistraums-timgls veltistraumr , straumhart vatn; tungl vatns, gull; sto’h gulls, k. — 4. hefir mig.

13828-31: fví at ek heíi lagit ’ mark [bjarkar hols hramma hrynbáls^ á [full billings burar,^ þaz * ek berk fram.

1. lagt, sett. — 2. hramma hrynbál , hrynjandi eldr handa, gull ; hjörk gulls, k. — 3. billings burr, dvergr ; full dvergs, skáldskapr.

139 1-2: Fagrbúin [aura eik^ stendr fyrir orum leiki.

1. kona.

139 4-7 : Ógnrakkr [álmr málma dynskúrar ’ ! Okkra hug- rekki skal-at^ dvína. [Lind líns^ í landi bauð svá.

1. málma dynskúr , orrusta; álmr málma dynskúrar, orrustu viðr, m. — 2. skal eigi. — 3. k.

139 11-14: Enn fránleitr [stirðþinull storðar^ starði fyrir borði á [reyni fölka fróns leggs’- ok blés eitri.

1. pinull, netteinn, strengr; storhar stirtpinull , hinn stirði jarðar strengr, Miðgarðsormr. — 2. fróns leggr , jarðar bein, steinn, klettr; fólk kletta, tröll; reynir trölla, þórr.

SKM. SKÝRINGAR. 27B.

139 16-19 1 [Meiðr morðteins^ er mörgum eyðri^ í [fleina dyn.^ Hjörr færr hildibörriim’^ Sigiirði jarli hjarl.-^

1. mor^teinn, sverð; meihr sver^s, m. — 2. = (sbri, ág’ætari. —
2. orrustu. — 4. hildibarr (lo.), orrustubúinu. — 5. lancl.

13921-24: Hinn ríki [reykilundr randfárs^, [brumaðr hári^, stendr at mikhi trausti [Ullar askþolkim^ austr.

1. randfár, skjaldatjón, orrusta; orrustu reyki- (=:=: rœki-) lundr, m. — 2. liárfagT — 3. TJllar askr, skjöldr; skjaldar poílr, m.

13926-29:^ Keggbúss^ bað liýgja leggja saman randir^ öndurt^ rökkr; [rógskýja regni ^ hélt haustnótt gegnum.

1. reyg (livk.), skip; reggbuss. m. — 2. leggja saman randir. hefja bardaga. — 3. Öndvert. — 4. orrustn.

13931-34: [Gjöfrífri esfreyr^ gekk í gulli stokkna^ sæing meyjar; [Hárs drífu askr^ við œrin þroska.

1. örlátr. — 2. ess , hestr; esfreyr . m. — 3. búna. — 4. Hárs drifa, orrusta; orruslu askr, m.

1402-3 : Brynja kvaddi svá: lieill kom þú, [handar svella hlynrM

1. handar svell, gull; hlynr gulls. m.

140 5-8 : Ek hefi einráðit, (at) bjóða |>orsteini ógn^ alls [œgi-börr hjörva stöðvar^ ræðr böðgœði^ til þess.

1. bardaga. — 2. hjörva stö6, skjöldr; œgibörr hjörva stö1:)var, hinn ógrlegi skjaldaviðr, m. — 3. m.

140 10-13:^ Ýgr^ ógnarstafr^! héltu láði [við kyn beima^ þar er hrafn né svalt-a ^ ; hvatráðr ertu.

1. œgilegr, ógrlegr. — 2. orrustuvitr , m. — 3. með fulitingi manna. — 4. svalt eigi.

140i5-i8:^ Ungr [auðar þorn^ hlóð þunga valköstu fyrir örnu, enn hirðmenn téðu^ hála^ arngrenni.^

1. m. — 2. tehu (þáleg t. af tjá), lijálpuðu. — 3. hála (ato.) = hálega, ^arskalega. — 4. arngrennir m arngreddir (örn^ greddir, sbr. grá’bugr, grœtgi), sá er gjöiiv örn gráðuga, m.

‘) Hkr., Magn. s. góða 34i. — ^) Hkr. Ól. s. helga, 160,, — =*) Hkr. Magn. s. góða. 35 1.

Snorra-odda. 18

274. SKÝRINGAE. SKM.

14023-25:’ Gramr háði [geira hreggi við seggi, þar er bengögl^ gnúðu at [dyn Sköglar^; rauð ben fnýstu^ blóði.

1. orrusta. — 2. gayl , hvk. (n: gagl), villigæs; bengögl, vopn. —
2. Skögul, Valkyrja; Sköglar dynr , ornista. — 4. fnýstu (s^í fnýsa — fnœsa), spýttii.

140 27-30 :’^ Ok sá halr bar hösvan^ [serk hrísgrisnis^ at [Hárs veðri. ^

1. höss, þolf, et: hösvan fes : hasu; e-. hazy; 1: caesius) , grár. — 2. serkr hrisgrisnis, úlfshamr. — 3. orrustu.

14032— 141 ‘2 :’^ fá er várum oriS þótti ek [Gunnar hyr- runnum^ vel hœfr at [Hlakkar drífu^; þat er ársagt. ^

1. = œri (fornt miöstig til ?ín^r), yngri. — 2. gunnar hyrr, orrustu- eidr, sverð; sver%s runnr, m. — 3. orrustu. — 4, það er (— hefir verið) sagt snenuua.

141 4-7: Hraustr þengiU lætr [Hildar segl^ taka mestum [glymvindi Göndla^; hjörr gnestr^, þar er [hagli strengjar^ drífr.

1. skjöldr. — 2. glymjandi vindr Göndlar , orrusta. — 3. kveðr við. — 4. strengjar hagl, örvadrífa.

141 9-12: Né fast of seðir^ [serkir Hárs rómu^ hleðut^ [sómmiðjungum sigbjarka^ við [Högna skúrir. ^

1. se^r (og sö’hr), hluttaksorö lið. t. af íireltri sögn: sýja (es : siwjan; e: sew ^ g: sjujan; d: sye ; 1: suere), saunia; þáleg tíð (ft.): sétiu og sötiu. — 2. orrustu föt, brynjur. — 3. hhfðu eigi. — 4. sigbjörk, sverð; sómmi\jungr sverts, m. — 5. orrustu.

141 14-15: Setja [oddnets þinuP við [œsi odda-gnýs.^

1. oddnet, skjöldr; oddnets þinull, spjót. — 2. m.

141 17-18: Fjandr grams hnigu und arnar hramma [at Göndlar glym^

1. í orrustu.

142i-4: sjá 78 16-19.

1426-9 : Hjálmfaldinn \ gunndjarfr ^ Bui, hinn er fór sunnan í [gný Gunnar,^ ok hjaldrörr* Sigvaldi bauð hildi. •'^

1. hjálmbúinn. — 2. orrustudjarfr , framgjarn. — 3. orrustu. — 4. orrustuörr, bardagasamr, bardagagiarn. — 5. orrustu.

‘) Hkr: Har. s. hárf. 11. k. - ^) líkl. úr Háleygjatah. ~ ‘) Korm.

5. 125,

SKM, SKÝKINGAR. 275.

142ii-i4:^ f>á er |ViðuiT brynjn^ varð at kasta liringfám- [hanga-hrynserk Róða;^ [riðmarar rastar^ hruðust.

1. m. — 2. hringlaiisum O: slitnum. — 2. hanga-hrynseikr, lunn Jiangandi gjallandi serkr; hanga hrynserkr Róta (o : sækonungs), brynja. — 4. reihhestar sjóar, skip.

142 16-19: Ólítit [hryngráp Egils vápna^ brestr hart á [Hamðis skyrtum’^ sumum [unndýra runnum^ úti.

1. Egill, bróðir Völundar; vápn Egils, bogi; hryngráp boga, örv- adrífa. — 2. brynjum. — 3. skipa vi’hiim, m.

142 21-24: 5»aðan verða björt Sörlaföt^ fyrða rjóðast í blóði fur^ [ben-meilskúrum^.; ek fregn þat gjörla.

1. herhlæði. — 2. fyrir. — 3. ben , sár; meilskúr (meil — mel, niálmr; skúr) -^z^ málmskúr ; ben-meilsknr, sverða-óveðr, orrrusta.

14226-29:^ [Hefjendr Hlakkar tjalda^ héldu saman nefjum, ok [Hiklar veggs hreggnirðir^ hjuggust til skeggjum.^

1. Hlakkar tjald, skjöldr; hefjandi Hlakkar tjalds, m. — 2 Hildar veggr, skjöldr; Hildar veggs hregg, skjaldar óveðr, orrusta; Njör’hr orrostu, m. — 3. héldii saman nefjum og hjuggust til (með) skeggjum, rifust og sköinmuðu livor annan.

14231-34. Sjá 11533 — 1162.

1433-4: Ætt Olafs ins helga rýðr^ [skipa sólar leyg^ á œgi; hrægjörn ylgr^ brunar hvatt í spor örnum.

1. rý^or af rjoha. — 2. skipa sól, skjöidr; leygr skjaldar, sverð. —
2. úlfynja.

143 6-9 : Sá dagr var fríðr, er [fleygjendr alin-leygjar ’ þrungu^ mér fögru hlýrtungli^ í [hringa hangferiL*

1. alin = öln, handleggr; alinleygr handar-eldr, gull; fleygjandi gulls, m. — 2. þröngdu mér í hendr, gáfu mér. — 3. skildi. — 4. hringa hangferill, hangandi gata hringa, hönd.

143 11-14: Gegn [geira gnýstœrir^ skaut svá í gögnum steinfarinn^ [barða garð^ sem næfrar; sá var Gunnar æfr.*

1. geira gnýr, orrusta; geira gnýrstœrir m. — 2. o: steindan, inál- aðan. — 3. bar’hi, skip; bartia gar’hr , skjökir. — 4. Gunnr, Valkyrja, orrusta; gunnarœfr, framgjaru í orrustu.

‘) Hkr: Ól Tr. s. k. 43 3. - ‘’) GrettJa k. 772.

276. SKÝRINGAR. SKM.

143 16-19! [El Ullar skips^ ganga með fuUu of unga, ^ þar er slíðrdúkaðar ^ [samnagla siglur* ríða.

1. el skjaldar, orriista. — 2. = Yngva o: konung Yngva ættar. —
2. sWhrdúkakr, harðdúkaðr, o: brynjaðr, herklæcldr, hervæddr. — 4. samnngli, sverðnagli, sverð ; samnagla sigla, m.

1432i=24: Hrafnketill! Vilit heyra hve ek skal leyfa^ [ilja blað þjófs frúðar, 2 [hreingróit steini, ^ ok þengil.

1. = lofa. — 2. l’jófr Prubar, Hrungnir; ilja bla’b Hrungnis, skjöldr. — 3, hreingróit steini, o: steint, málað.

14326-29: Nema svá at hinn mæri mögr Sigurðar* vildi góð gjöld^ ins gjalla baugnafaðs^ [högna meyjar hjóls.*

1. 0: Ragnarr loðbrók. — 2. endrgjald, o: kvæði að launum. — 3. baiignafatr {baugr , hringr: nöf, gróp), kringlóttr. — 4. Högna mey, Hildr; Hildar hjól, skjöldr.

14332 — 1442 : [Ræsir brodda ferðar ’ sér rauðljósa baugjörð^ fljúga 1 tvau; bjúgrend rít^ hin hvíta brestr sundr.

1. brodda fer’h, orrusta; rœsir orrustu, m. — 2. skjöldr. — 3. slíjöldr.

1444-5: A beru^ er baugr sœmstr^, enn á boga örvar.

1. bera, skjöldr. — 2. á best við.

1447-10: Gunnr* svall, þá er [Gríðar glaðfœðandi, ^ hinn er [beldi styr,^ gekk með gjallan [Gauts eld. ^ Uðr komst or brunni.

1. orrusta. — 2. Gritar gla^r , tröllkonu hestr, úlfr; úlf-fœ’bandi, m. — 3. átti orrustu. — 4. sverð.

144 12-15: Fullöflug [fjalla Hildr^ lét hafsleipni^ þramma=^ fram, enn [hjálmelda gildar^ Hropts^ of feldu mar.

1. tröllkona, Hyrrokkin. — 2. hafsleipnir, skip. — 3. ganga. — 4. hjálmeldr, sverð ; gildar hjálmelds, m. — 5. Hroptr, Óðinn.

144 17-20 :^ [Fyldar vörðr^ sá er varði sik fyrðum, lét at þat heinþyntan, fjornharðan^ [brynju hryneld^ hvína.

1. ^n^foldar vört)r, konungr. — 2. firna-harðan. — 3. sverð.

14422-25: Ek þá at ráðvöndum vísa [ís rauðra randa^ [drifinn hvarmþey Freyju^; (vér) berum hjálmsgrand^ í hendi.

^) Fagsk. bls. 35 2.

SKM. SKÝRINGAE. 277

1 sverð. — 2. hvarmpeyr Freyju, grátr Fre^-ju, g-ull; drífinn gulli, greyptr (settr) gulli. — 3. sverð.

1442 7-30: [Kíðendr Keíils foldviggs^ megu rétt sjá hve drekar^ liggja fagrt of skornir við [brá fjörnis gríðar^.

1. Refils fold-vigs rihandi, sækonungs jarðar hests ríðandi, m. —
2. skip. — 2. fjörnis grthr, hjálms tröllkona, öxi; hrá öxar, axar-eggin.

14432 — 1402: Minn æfr’eikinn^ [marka myrkdreki^ kná best at leika [á aldar lófiim^, þar er ítar finnast.

1. hættulegr. — 2. myrkdreki marka, ormr, hér: spjót; spjót er ormr kallat. — 3. í höndum manna.

1405-8:^ [Hjörs brakrögnir^ skók [bogna hagP or [Hlakkar seglum^; [óþyrmir varga^ barg rakkliga fjörvi.

1. hjörs-brak, orrusta; hjörs brakrögnir , m. — 2. bogna hagl, örva-drífa. — 3. Hlakkar-segl, skjöldr. – 4. ópyrmir varga, sá er hegnir glœpamönnum; höfðingi.

145 10-13: Ok [geirrótu götvar^, sœðar^ járni, hlœðu-t ^ [hanga gagls hungr-eyðundum ^ við [strengjar hagii. ^

1. greirróía , ■ óveðr spjóta; geirrótu gölvar, vegr spjóta-drífu, brynja.

— 2. sœtr (af sœja == sýja d. sye), saumaðr, dreginn. — 3. hlœhu-t, hlífðu eigi (sbr. skgr. 2. og 3. við 141 9-12.). — 4. m. — 5. örvadrífu. skotum.

145 15-18:^ [Hörða landvörðrM (menn) kváðu þik láta lítt geð fálma^, er brynjuhagP brast í benjum; álmar* bugust.

1. 0: Haraldr gráfeldr. — 2. bugast. — 3. o: skotvopn. — 4. bogar.

14620-27: Ok [ósk-Rán þerris æða^ um hugði, at þat [boða veðr^ fœri til fárhuga^ feðr sínum; þá er in [böls of fylda* [hristisif hringa^ bar [örlýgis draugi^ hálsbaug’ til [byrjar drösla^.

1. œha þerrir , þornun æða; œta perris ósk-Rán, gyðja er óskar, (vill) að blóðið í sárunum stöðvist, lækni-gj’ðja, hér: Hildr Högnadóttir.

— 2. orrusta. — 3. tjóns. — 4. sorgbitni. — 5. k. — 6. örlýgi, orrusta; orrustu draugr, m. — 7. hálsmen. — 8. drasill, hestr ; byrjar drafiill, skip.

‘) Hkr. Har. gráf. k. 64. — ^j Sst. k. 1;

278. SKÝRINGAR. SKM.

146’i8— 147a: Sú [bætiþrúðr dreyrugra benja^ bauð-a’- mætum hilmi men til bleyði at [málma móti ; ^ svá lét æ sem letti orrustu með jöfrum , þótt (hún) etti^ at sinna úlfs al- gífris lifru^.

1. bœtigyfja hlotugra sára, = Hildr Högnadóttir. — 2. bauð eigi.

— 3. orrustn. — 4. etti þeiiii saman. — 5. algífri, altröll; algifris úlfr, Feiirisúlfr ; lifra Fenrisúlfs , Hel; sinna Hel (sinna e-m , láta sér aimt um e-n) = berjast.

147;i-in: [Landa vanr ’ lýða stillir letr-at^ höð^ (at) stöðva [glamma mun^ á sandi; þá svall heipt í Högna, er þróttig [þremja regin^ sóttu heldr [Héðins þrym^, enn þeir of íingu svika hringa Hildar.

1. án landa, o: Héðinn. — 2. letr eigi. — 3. orrustu. — ‘L glammi, úlfr ; úlfs mvnr, úlfs eftirlangan, bráð. — 4. m. — 5. orrustu.

147 11-1 8 : Ok fengeyðandi fljóða fordæða^ nam ráða á hólmi fyrir hönd [brynju hveðru Viðris.^ AUr herr raðálfs^ gekk fram reiðr at skeiði und kyrrar [hurðir Hjarranda* af bráðum [Reifnis mar. ^

1. vond kona. — 2. Hvetra, tröUkona ; brynjn hvehra, öxi; Vi:rir (o: Úhinn) öxar , m. — 3. m. — 4. hur’h njarranda, skjöldr. — 5. Beifnis marr, sækonungs hestr, skip.

147 1 9-22 : I>á sókn má kenna á [Svöhiis salpenningi * [ok fjöld sagna; Kagnarr gafumk Ræs reiðar raána.^

1. Svölnis salr, Oðins salr, ValliöU; penningr ValhaUar, skjöldr. —
2. sjá skgr. til 125 h-m.

14725-2 8: Forðimi rudda ek (o: jörð) mér til handa, sem jarlar, orð lék á því með [Viðris vandar veðr stöfum.^

1. Vi^ris vöndr, sverð; Vi^ris vandar vetr, orrusta; orrustustafr m.

1483-6: Harðráðr [hrjóðr ins bleika báru fáks^ lét barn- ungr [hæstrar tíðar - þrungit ^ [skipa börðum * á lög. ‘"

1. hleihr háru fákr, skip; hrjohr skips , m. — ■ 2. með mestu heppni.

— 3. hrundið. — 4. — skipum. — 5. sjó.

1488-11: Enn þótt öll þjóð segi skaldi ófrið (at) sunnan, nennum^ vær glaðir, (og) hlöðum þenna [Geitis mar^ gijóti.

1. 0 : erum. — 2. Geitis marr, sækonungs hestr, skip. 148 13-16: Sigrakkr Sveins mögr! (þú) komt súðlöngum

SKM. SKÝRINGAR. 279.

[Sveiða hreinum S á [tröð Sölsa bekkjar^; [simds dýr^ liðu frá grundu.

1. Sveiha hreinn, sækonungs hreindýr, skip, — 2. sjór. — 3. skip.

148 19-26: [Sólborðs goti* lét sveggja’^ fyrir norðan Siggju; gustr skaut [glaumi Gylfa rastar^ suðr fyrir Aumar. Enn síðan lagði [sæðings slóðgoti^ bæði Körmt og Agðir fyrir skut; [hestr lauks^ óð fyrir Lista.

1. skip. — 2. = svegja, o: beygði. — 3. skip. — 4. skip. — 5. skip.

148 30-1494: [Rastar vetrliði ’ óð fast [fannir fjarðlinna^; [rann-íugtanni ^ hljóp of [hvíta-gnípur hvals.^ [Björn tlóðs^ gekk fram á fornar [slóðir hafskíða^; skúrörðigr [skorðu bersi’ braut [glymfjötur skers.^

1. skip. — 2. sæ. - 3. = hrannabjörn, skip. — 4. sæ. — 5. skip, — 6. sæ. — 7. skip. — 8. sæ.

1499-13:^ Súð^ sneið fyrir víða Sikiley; þá várum prúðir. [Vengis hjörtr^ skreið vel brýnt til vánar und drengjum.

1. skip. — 2. skip.

149 14-1?: [Baugs friðstökkvir M þýðr drengr getr þeygi vera lengi með þér, nema nökkut fylgi því. Búum [elg flóðs^.

1. hrings frit-eytiir, m. — 2. skip.

149 19-22: Hengiligr kinngrár karl ! hvat mantu mega vinna með drengjum á [hafs otri ’ ? því at kraptr þinn förlast.

1. skipi.

14924-2?: Enn hoddvönuðr^ hlýddi forsteini; ek em hoHr [runni hlunnvitnis^ til heinvandils hernaðar spjalla^.

1. m. — 2. hlunnvitnir, skip; runnr skips , m. — 3. heinvandill, sverð; herrnhar spjöll, þræta, senna; sver’ta senna, orrusta.

14830-33:^ Ungr^ fór [Meita skíði^ mjök síð um dag með jöfnu gengi at móti frörnum útvers hersi^.

1. m. 0: Eiríkr jarl Hákonarsou. — 2. skipi. — 3. o: Skopta liersi.

150 1-4: Ok Högna lið ók [hlunns vögnum ’ á [Heita fannir^ at móði ept^ ítrum [stökkvi hyrjar flöðs.*

‘) Hkr, Har. harðr. s. 15. k. — ^j 1. Hkr, 01. Trygg. s. 20 1.

280. SKÝRINGAR. SKM.

281. skipum. — 2. sæ. — 3. = eftir. — 4. m. 1506-9: Hoddsviptir ^ ! [hlœðir hlunns hafreiðar-, sá er fékk hæsta giptu Hvíta-Krists, [var í skírnar brunni.^

282. m. — 2. hlunns fiafreth, skip; hlœtir (sá er hleðr) skips, m. —

283. var skírðr.

150 16-19 : Kveða (Krist) sitja suðr at Urðarbrunni. [Ramr setbergs banda^ [Róms konungr ^ hefir svá remdan sik böndum.^

1. setbergs bönd, forynjur; ramr setbergs banda, sá sem er máttugr ámóti forynjnm (o: heiðingdómi og hjátrú) = Kristr. — 2. o: Kristr.

— 3. hefir þannig tryggt veldi sitt, það stendr öruggt.

150 21-24: Máttr [munka drdttins* er mestr; Guð aflar flestu; ríkr Kristr skóp alla veröld ok reisti Rdms höll.

1. munka dróttinn, Kristr.

15026-29: [Gramr giyggranns^ skóp grund ok himna, sem dyggvan her; Kristr, stillir aldar, má einn of valda öUu.

1. glyggrann, vindahús, himinn; gramr himins, Kristr.

15031-34: [Ferð hróz (= hróts) heims^ ok lið beima lýtr helgum krúzi^, enn öU önnur sönn dýrð er ein Maríu sveini. ^

1. hrót, hvk. (Ulf: hrót), þak; heims hrót , himinn; fer’h heims hróts, himinhúar, o: englar og sælir menn. — 2. = krossi Krists. — 3. Maríu sveinn, Kristr.

151 2-5 : Hrein hirð himna lýtr dýrðar-sveini Maríu ; [mild- ingr dróttar^ viðr sannan mátt; hann er maðr ok guð.

1. = stillir aldar, konungr manna, o: Kristr. 151 7-10 : Mætr máttr Guðs vinar^ er betri enn menn of hyggi; þó er örr [engla gramr^ öUu helgari og dýrri.

2. 0: þess manns sem elskar Guð, guðsmanns. — 2. o: Kristr. 151 12-15: [Jórdanar gramr^ réð endr^ senda fjóra engla or lopti; hann^ þó^ fors^ heilagt skopt^ á hersi^

1, Kristr eða heldr: Guð. — 2. forðum. — 3. o: Jóhannes skírari.

— 4. pó (forn þáleg tíð af þvo), þvoði, o: þá er hann skírði Krist. — 5. fors, vatn. — 6. skoft, hvk. (Ulf: skufts^ fhþ: skuft^ þ: schopf) hár. ~ 7. o: himna eða þk. — Kristi.

151 17-20 : Ek hefi bœnir fyrir [beini bragna falls^ við snjallan [vörð Grikkja og Garða^; svá launak^ jöfri gjöf.

SKM. SKYBINGAR. 281.

1, bragna fall, orrusta; beinir orrustu, m. — 2. uörc)r Grikkja ok Garha, Kristr. — 3. launa eg.

151 22-23 1 Himins dýrð lofar [hölda stillir^; hann er kon- ungr alls.

1. =z aldar stillir, o: Kristr.

15126-29:^ Líkbjartr [umgeypnandi alls heims ^ sá er gætir landfólks, lét opna himinríki fyrir snjöUum gram.

1. umgeypnandi {um; gaupn) alls heims , sá er heíir allan heiminn meðal handa sér, o: ræðr öllum heimi, Kristr. 1526-9-. sjá 7831-79 2.

152 11-14: Hilmir und hjálmi rauð [heinalaut^ áGautum; [grundar vörðr^ var þar of fimdinn í [geira gný.^

1. sverð. — 2. konungr. — 3. orrustu.

152 16-1 9: Hárr, hugreifr hirðarstjóri ^ skyli^ leyfa sonum arf ok óðaltorfu sína; þat er mín ósk.

1. konungr. — 2. skyli, óh.

15221-24". GeðsnjaUr foldvörðr ^ berr [snáka fakP of[skarar fjalli^. Greppr* teh* frama Hörða konungs fyrir fræknum gumnum.

1. konungr. — 2. — œgishjálm. – 3. skararfjall, höfuð. — 4. skáld.

15233 — 15332: Nemi drótt jarla, hve snarlyndr konungr sótti sjá; ofvægjan^ gram þraut eigi (at) [bægja við œgi.^

1. ofvœgr z= óvæginn. — 2. vera í sjóferðum.

15329-32: Heill, sóknörr konuugr! ok svá þínir snjallir húskarlar. Menn hafa minn öð 1 munni, [gjörvan við lof^

1. gerðan til lofs.

154 1-4: 2 Fullafiii [beið fyllar hilmis stóls;^ ek finn, at minna húskarla lið drífr optr á hæla jarli.

1. m, 0: Einar þambarskelfir. — 2. o: hann vænti eftir, að verða konungr.

1547-10: Ek frá [verðung jöfurs^ gjörðu þat víg nýla^ á vatni, at ek tel næst engin smæstu nadda-el. ^

*) Geisli Einars pr. Skúl. 16. — ^) Hkr, Har. harðr. s.. k. 44

282. SKÝEESGAR. SKM.

283. hirðmenn. — 2. o: uýlega. — 3. orrnsta.

154 12-15’.^ Þági^ var á þessnm [strengjar jó^ [fyrir málma kveðju^, sem mær bæri mjöð [heiðþegniim * þengils.

1. = þá eigi. — 2. skipi. — 3. sökum vopnagnys. — 4. hirð- mönnum.

154 18-21 : sjá 1373-6.

15424-27: Gimnrikr^ heiptbráðr [grams rúni^, hinn er likar hvöt, lætr hamri slegnar [Högna váðir^ giynija of sik.

1. hranstr. — 2. vinr konungs. — 3. Högna vátir, herklæði.

15429-32: [Buðlimgs máli^ lætr húflangan [viðjar stjór^ st.yðja sér [hlemmisverð stáls^ yí^ harðri [dúfu.*

1. vinr konungs. — 2. skip. — 3. bugspjót. — 4. dúfa, alda.

155 1-4: pung mein taka mik, enn mínir ungir synir bera sín, [of enda^ þess morðkends [þengils sessa.^

1. sökum dauða. — 2. 3: jarls.

1506-9: sjá 10718-21.

155 11-14: Örr sonr [sannreynis Haralds^ heyri á! Læt uppi mína [fentanna Sýrar greppa jastrín.^

1. sannreynir Haralds (o : hárfagra), — Sigurðr jarl Hákonarson. — 2. fentönn, bein sævar, steinn , klettr; Sifr (o: Fre^ja) kletta, tröll- kona; greppar (d: menn) tröllkvenna, jötnar; jastrín, (justr e<Sa jast (hvk.), gerð: Rín), öl; jastrín greppa Sýrar fentanna, skáldskapr.

155 17-20: [Járnsaxa veðr^ vex Ólafs feðr, hvert harðræðit, svá at hróðrs er vert.

1. oiTusta.

15522-25: Jarisleifr of sá, hvert jöfri brá; hlýri hins helga grams hófsk.

15527-30: [Haukstalla konr^ bróðursonr Haralds, sá er [brá of alla,2 er andaðr.

1. haukstallar (es : heage-steald), höfðingi. konr höfbingja = ætt- maðr höfðingja. — 2. tók öllum fram.

15532-1562: Herþarfr [heita konr ’ [réð gjörva^ hljóti^ við mik: styrk jarls mægð lét oss of orkat frægðar af því.

‘) Hkr, Ól. helga s.. k. 48 1.

SOÍ. SKYRINGAR. 283.

1. Heiti, lierkonungr; konr Heita = liranstmenui. — 2, -— geröi. — 3. hljóti hvk. I r= hleyti. mægð.

156 á-7:^ funngjör sverð bitii [ramlig fólk’ fyrir siinnan Mön , enn þú kincl - ins gamla Eögnvalds , þurðir ^ þar und randir.

J. bransta nienn. — 2. afkvæmi. — 3. purlir, af byrja z= þeysa.

156 9-12 : Guð tirr meinum ítran ættbœti allríks Torf- Einarsl Ek bið dyrum tiggja trúra líkna.

156 14-1 7: Xémunhinn mildri ögnherðir ’ verða Hilditanns ættstuðill: ek em skyldr at halda hróðri^ ættar.

1. m. — 2. :=:i heiðri.

157 10-13: Ek geri hróðr of mæran mög Sigröðar; ek galt hánum meirr fleira [haptsœnis heið^. |>órr sitr í reiðu.

1. haptsæni, ihayt ; són) . friðun goðanna, skáldskapr; heihr skáld- skapr. lofkvœði.

157 15-18:- Skjöldhlynr^ lét nijök margar snekkjur, sem knörru og skeiðar, dynja á brim: [mœrðar örr óðr^ skálds vex.

1. m. — 2. — lofk-^-æði.

15720-23: far kemr á til sævar; enn örii bar ek endr mærð af hendi ; ek ofra svá lofi sverðregns ^ þegna.

1. yngri, o: er eg var á yngri árum. — svertregn, orrusta, 157 25-2S: Ek hefi mikhi minni orðgnótt, enn ek mundi kjósa ; þat finnum opt; Ek tel fram leyfð^ lofða fyrir Ijósri. ^
2. — lof. — 2. 0: raey.

157 31-33 : ^ [Geira veðrmildr ^ Eiríkr dregr land und sik at [mun banda-. ok semr hildi.

1. orrustugjarn. — 2. vilja got^anna.

1581-4: SJá 102 31-34.

158 6-7 : * Ek kveð rammaukin ^ rögn - magna ^ ríki Hákonar.

1. máttug. — 2. goð. — 3. auka.

1589-12: [Jólna sumbl;^ enn vér gátum stillis lof sem steinabrú.

1. skáldskapr.

‘) Orkn. s. k. 13i. — ^) Hkr, Ól. Trygg. s. k. 40 2. — »1 Hkr, ÓL Trygg. s. k. 96 H og k. 97 u. - ^) Hkr, Ól. Tngg. s. k. 28 3.

284. SKÝRINGÁR. SKM.

158 14-17 1 sjá 805-8.

15829-33: Örr [odda skúrar herðir^ lætr opt verða gjör hörð [el hrings^ áðr hann of þryngvi^ jörð und sik.

1. oddaskiír, orriista; oddaskúrar her’hir, m. — 2. orrustur. — 3. = þröngvi, leggi (undir sig).

159 1-4: Fólkbaldr^ verr fold; fár koniingr má svá; Óleifr reifir^ örnu; Svía gramr er framr.

1. konungr. — 2. gleðr.

1596-9 1 Breið grund, bundin^ eitrsvölum^ [hólmflöturs nöðri,^ liggr und [leiðar bör;* [heinlands Höðr^ [grandar hoddum. ^

1. 0: girt. — 2. eitrköldum , ísköldura. — 3. náhr , kk. (þáf. et: náhri og nöhri), höggormr; hólmfjöturs (o: sjóar) na’br Miðgarðsormr. — 4. m. — 5. heinland, sverð; heinlands Hohr, m. — 6. = er örlátr.

159 11-14: Bjartir framir seggir verja hart hauðr döglinga með hjörvi^; hjálmr springr opt fyrir egghríð,^

1. sverði, — 2. orrustu.

159 16-19:^ Enn ept^ víg lagðist land norðan frá Veigu suðr til Agða eða stundu lengra. [Vant er orð at styr. ^

1. m eftir. — 2. ervitt er að afla orðstírs í orrustum.

15921-24:^ Ýgr^ ógnar-stafr^! hélztu láði fyrir tveimr jöfrum við beima kyn, þar er hrafn né svalt-a^; hvatráðr ertu,

1. œgilegr. — 2. m. — 3. svalt eigi.

15926-29: [Jörð grœnnar Hlóðynjar beinaM ek man þat orða^ endr^, er [við myrk-Danar sendu* gein [gröfnum munni. ^

1. HlÓhynjar bein, steiim ; jör’h steins (d: steinasörvis) , k. — 2. þat orta, þat orð. — 3. forðum. — 4. Danr, sækonugr; «ewda, söndóttr staðr; myrksenda Danar, sjór; vihr sjóar, skip. — 5. með skorinni trjónu. 15931-34: sjá 139ii-i4.

160 2-5: Ek var dyggr [örgyldis eldi^ ok [mála hreggi.^ Heiðr sé [fjörgynjar steðja áls hrynbeðs ár^.

‘) Hkr, Ól, Trygg. s. k. 1312. — ^) Hkr, Ól. helga s. k. 160«.

SKM. SKÝRINGAR. 285.

1. örgyldis eldi, úlfs fœða. — 2. orrustu. — 3. fjörgynjar ste^í. steinn; áll steins, ormr; hrynbetr orms, gull; árr gulls, m.

160 9-12: Gnóg [Gera gisting^ var byijuð , enn úlfr kom norðan or skógi. Sonr Sigurðar á at spenja^ sár.

1. orrusta. — 2. veita.

160 14-17:’ Freki’ sleit und^, þá er oddbreki ■’^ gnúði hrafni á höfuðstafni. ^

1. úlfr. — 2. sár. — 3. blóð. — 4. Imakka. 160 19-22^: Eitrköld Elfr varð roðin heitu unda gjálfri^; varmt [vitnis öldr’^ féll með vatni í men^ Karmtar.

2. blóði. — 2. úlfs öl, blóð. — 3. r= farveg. I6O24-27: Ogóðr [ættbogi ylgjar’ svalg ná, enn grœnn grœðir^ var blandinn blóði at grandauknum rauðum. -^

3. œtt úlfynju, úlfar. — 2. sjór. — 3. rautia, rauðr litr.

160 29-32: fat var munr^ vargs, er minn drottinn rak ílótta; menskerðir^ stakk sverði margan [örriða myrkmarkar. ^

1. unun, fögnuðr. — 2. ni. — 3. m.

161 6-9: Heiðingja^ hungri sleit; [hár^ gyldir^ naut sára; gramr rauð granar á fenri^; úlfr gekk í fen^ (til að) drekka.

1. heilingi, heiðarbúi, úlfr. - 2. loðinn. — 3. úlfr. — 4. úlíi. — 5. blóð.

161ii-iá: [Gjálpar stóð^ óð í blóði; enn [ims sveit^ náði œrnu [freka hveiti^; gyldir* naut [gera öldra.^

1. tröllkonu stó^, úlfar. — 2. i’m.r jötunn; ims sveit, iilfar. — 3. freka hveiti, hræ. — 4. úlfr. — 5. blóð.

16326-33: Bragningr lætr blóðorra^ fagna [ara barri’^; Hörða konungr berr [Gauta sigð^ á [sveita svans örð*. [Ara sæva hrægamms grœddir^ lætr þá hirð, er skal varða hann, stika [geirs oddum^ hvert grunn sunnar.

1. blótorri, liræfugl. — 2. hræ. — 3. sverð. — 4. hræ. — 5. ara sœr, blóð ; blo^s grœddir hrœgamms, sá er veitir örn blóð, m. — 6. sverðum.

1643-6: Herstefnandi 1 gaf fjallvöndum hröfnum fylli; hrafn varð fuUr á [ylgjar tafni,^ enn spjör^ gullu.

1. m. — 2. liræ. — 3. spjót.

») Höfuðlausn (í Eiglu), 10. — ^) Fornm. s. VII. 266 1.

286. SKÝRINGAR, SKM.

164 8-11: DýiT [dólgskára magnandi ^ kná stýra dýriim [bliksólar garmi^. [Harmr Hugins fermii^ bregðr harmi.

1. m. — 2. sverð. — 3, Hugins ferma, hrafns fylli, bráð ; harmr brátar, hræfngl.

164 13-16: Enn hugþrútið konungs hjarta sveUr við hjaldr, þar er höldar lúta; blásvartr Muninn drekkr blóð or benjum.

164 18-21 :^ fá er blóðskjaldaðir ^ [stóðum dreyra mens dynfúsar dísar^ á eyri, fékk borginmóði^ bráð.

1. með blóðngum skjöldum, — 2. at standa e-n, taka e-n; dreyra nien, blóðhringr, skjöldr; skjaldar dynr , bardagi; bardaga dísir , Val- kyrjnr; at standa Valkyi’jur, leggja til orrustn. — 3. hrafn.

16423-26: [Hlökk hvítinga^ mundi-t- líta mik efst í hun- draðsflokki, þar er ek gaf árflogni’^ [sárar undir. *

1. hviiingar, drykkjarhorn; Hlökk hvitinga, k. — 2. inundi eigi. —
2. hrafni. — 4. o: hræ.

16429-33: (Ek) rauð sveita^ grön sámleitum^ [Járnsöxu faxa^; örn sleit [gera beitu^; arnar matr fékkst járnum.’'^

1. blóði. — 2. með illu yflrbragði. — 3, Járnsaxa, tröUkona; Járnsöxu faxi, örn. — 4. hræ. — 5. o: wefe járnum, með bardaga.

165 1-4: Örn drekkr undarn ’ ; ylgr’^ fær sylg^ af hræm^; úlfr ríðr opt keypt^; ari getr^ þar verð.

1. blóð. — 2. úlfynja. — 3. blóð. — 4. o: hræjum. — 5. kjapt. —
2. — fær.

1606-9: sjá 10223-26.

165 11-12: Ek vil vanda háleitan mjöð^ handa hreggskornis. ^

1. o: skjáldamjob, skáldskap. — 2. o: fœlara hreggskornis {— arnar), m.

165 14-17: far er ek vaki, þá hlýðir [greppr gallofnis víðis eiðs^ vel góðu spjalli vell-ekka áðr ok síðan.

1. gallofnis ví’bir, sjór arnar , blóð; eih bló’hs , land blóðs, skjöldr; greppr skjaldr, m. —2. vell (hvk.), gull; ekki gulls, sorg (tjón) gulls, m. 16521-24; sjá 15233-1532.

‘; Víga-Glúms s. k, 27 3.

SKM. SKÝRINGAR. 287.

16526-29:^ pá er mannskæðr ræsiS [mœtir vélbraiitar nökkva ^ rak [raiisnar naðr og lagartanna ^ út á mar.

1. — rœsir, konungr. — 2. m, o: Haraldr hárfagri. — 3. = skip.

16031-34: Lögr er^ flaust, þar er sær hlymr- á hvára hlið; brim vaskar flóðs gióðiim, enn fagrir veðrvitar glymja.

1. er (3. et. núleg. t. af erja), plœgir, leikr nm. — 2. — glynir.

1662-5 : sjá 18831-34.

166 7-10 : [Hristir íss svikulgjarðar!^ þú lést vísat vestr í haf framstafni [harðviggs umbands aUra landa^

1. svikulgjör’h (~ sikiilgjörl). belti (er sverðslíðrarnar héngu á); íss sikulgjar’har, sverð; hristir sver’hs, m. — 2. umhand allra landa, sjór; hartviggr sœvar, skip.

166 12-15: Erum liðnir^ á leið frá [Finnum-skriðnu- láði: af [flausta ferli^ sé ek fjöll austr, [merluð geisla*.

1. komnir. — 2. er Finnar ferðast uni. — 3. flausta ferill, skipa braut, sjór — 4. merhib geisla. er sólin glitrar.

166 17-20 :^ Ek fór vestr of ver\ enn ek ber [munstrandar mar Viðris ^ ; svá er of mitt far.

1. sæ. — 2. hugarsjór Ó’hins, skáldskapr.

166 22-25: Kaldr marr þvær svarta viðu mart dægr und mildum jöfri; elsnúin álmsorg^ grefr [Manar þjálma. ^

1. álmsorg (álmr , tré; sorg , tjón), vindr. — 2. Mön, ey; pjálmi, skiír; Manar þjálmi, sær.

16627-30:^ Hraustr þjóðkonungr skar salt austan héltum^ húfi^; brún^ veðr báru [brimlogs rýri* at Sigtúnum.

1. héhitum. — 2 0: skipi. — 3. == bri/n, hörð. — 4. brimlog. guU; gulls rýrir, m.

166 33 — 1672:^ Bjóttu^ leiðangr af láði it næsta ár; reistu- grœði^ glæstum gjálfr-stóðum*; lögr gekk of (hin) fögru skip.

1. \m bjóst. — 2. þú reiðst. -— 3. sæ. — 4. skipum.

‘) Hkr, Har. hárf. s. k. 9^. ~ ^) Höfuðlausn (í Eiglu), t. - ^) Hkr, Magn. g. s. k. I5. — *) Hkr, Har. harðr. s. k. 31,

288. SKÝRINGAR. SKM.

167 4-7: [Skorðu drasill^ nemr brjósti barðristinn “^ borð- heim^; viðr þolir nauð, enn víði^ verpr imi of stinnan þröm^.

1. skorhu hestr, skip. — 2. skipfarinn. — 3. sæ. — 4. sæ. — 5. borðstokk.

167 9-12:^ Svanni! vær jósu(m) sextán senn í fjórum rúmum; húm ^ dreif á hafskips húfa, enn brim vexti. ^

1. sjóarfroða. — 2. = óx.

167 15-18: [Hafs glóðum ^ hrauð upp í himin; sær gekk af afli; ek hygg, at ský skorði börð; skaut Kánar vegrmána^.

1. 0: brin). — 2. ský skorta bört og skaut rána vegr mána zzz: sjórinn œsist svo, að skipið gengr í réttiim.

167 32—1682:2 Löðri var lagt í beði^ sollit haf lék golli, "” enn hrannir þdgu herskipum ógrlig höfuð.

1. m sjór. — 2. = hebi, hauga, öldur. — - 3. golli zz= gulJi; hafib lék golli, gullslit sló á sjóinn.

168 á-?: (fér) skárut sylgháar ^ bylgjur sköfnu stýri; skaut^ þat, er drósir spunnu, lék við hún á [hlunns hreini^.

1. vatnsniiklar. — 2. o: á seglinu. — 3. skipi. 168 9-1 2: Hauk ’ [hrosta lúðrs gæi-þrúðr^ drýgir hvern kost, enn vinföst [drafnar loga Lofn^ rækir^ löstu.

l. hauk =: haukleg. — 2. hrosta lubr , ölker; gœipriíbr ölkers, k.

— 3. drafnar logi, sævar-logi, g’ull; Lofn gulls, k, — 4. rekr frá sér, forðast.

168 14-17: Sjár þýtr, enn bára berr bjart löðr of rauðan við, þar er hlunnvísundr ^ gínn [guUi búnum grans munni. ^ 1, skip. — 2. með bugspjóti úr greni og greypt í gulli. 16819-22: Né framlyndir,! fundu fyrr, þar er sjár féll stórum á [vöru við^. Hykk-at^ lá kyrðu vini óra.

1. framgjarnir (o: menn). — 2. sjóarvthr, skip. — 3. eg hygg eigi. 168-24-27 : Vetrhði! [fjöll fyllar skíða^ hrynja á [skautbjörn Gusis nauta^ [Glamma skeið^ œsist nú fram.

2. fyllar skthi, skip; fjöll skipa, bylgjur. — 2. Gusis nautar, örvar; skautbjörn, skip ; skip örva, skjöldr (er skipið var skarað raeð).

— 3. skip.

‘) Fornm. s. VL 170 2. — ‘’) Pornm. s. VL 180 2.

SKM. SKÝRINGAR. 289.

168 29-31 : Boði féll brálla á mik; geimi* bauð mér heim með sér; ek þá eigi [löð lægis.^

1. sær. — 2. heimboð sjóarins.

16833—1692: Meðr^ fengu mikil veðr; [viðar morð" óx, enn breki^ þaut; mjó borð braut fyrir ofan sjó.

1. menn. — 2. vindr. — 3. zn boði.

1694-7: [Vágs hyrsendir^, hinn er skar [mjótygil máva mærar^ fyrir fóri, vildi-t ofra vröngum œgi.

1. m. — 2. 0: Hrungnir.

1699-12: Ek skar sund súðum fyrir sunnan Hrund; mín mund prýddist við mildings fund.

169i4-i7: Næst sé ek orm vel merkðan á [ítrserki jastar^; nemi [^arðbáls bjóðr^, hve ek fer máli of [flœðar hlyn^.

1. 0: skipsegli. — 2. fjarhhál, gull; bjohr gulls , m. — 3. floB^ar hlynr, skip.

169 19-22: [Slíðráls reginnM ek mun síðr enn eigi níða málan^ [sœgs sólar sverri^; sá er iHr, er spiUir brag.

1. sHtráll, sverð; svertis reginn, m. — 2. málhvatan. — 3. sœgs sól, sævar sól, gull; sverrir, sá er þrengir; sverrir sœgs sólar, m.

16924-27: Sjá eldr, er Magnús kveykvir, brennr-at ^ sjaldan; dyg’gi" jöfurr svíðr^ byggðir; rönn^ blása reyk fyr ræsi.

1. brennr eigi. — 2. brennir. — 3. rann (hvk.), ft: rönn, hús. 16929-33: Steinóðr^ logi skaut gióðum snarla or sóti, ok reykir stóðu síðan stopðir^ of sveyk’^ hús.

2. steinórbr, bandóðr, óstöðvandi. — 2. kyrrir — 3. sviðin. 170 1-2: Haki var brendr á báli, þar er brimslóðir^ óðu^.

3. öldur. — 2. þutu.

170 4-5 : Ek hygg, feldu [glœðr Glamma slóðar \ gramr eldi svá.

1. sœvar eldr guU.

170 7-10: Öx rýðsk blóði, góðmennit fellr; eisur vaxa, gim geisar, hallir loga, alhnörg hús brenna.

170i2-i5:^ Hálfgjör allvalds^ inni^ brunnu við sjálfaNið; eimr^ skaut hrími á her; ek hygg, at eldr feldi sal.

‘) Hkr, Ól. helga. s. k. 42. Snorra-edda. 19

290. SKÝRINGAR. SKM.

291. konungs. — 2. liús. — 3. eldr.

170 17-20 : Eeiðr [Eydana meiðir ^ eymdi-t^ ráð við Rauma; lieit^ Heina* dvínuðu, hyrr gerði þá kyrra.

1. líkl. Haraldr harðráði. — 2. eymdi eigi, d: vægði eigi; eyma (aumr). gjöra aumt — 3. hótanir. — 4. — Rauma.

17022-25: Funi kyndist fljótt, enn Hýsingar herr, sá er hafði verr, flýði skjótt.

1 7027-30 : Bjartr brími sveimaði; víkingar styrks vísa^ brutu fíkjum^ af virki; sorg varp^ á borgarmenn.

1. konnngs. — 2. fikjum feiginl. þf. ft. enn haft sem ato.), með fíkni. með áfergju. — 3. sló.

17032 — 171’í: Er [knáttuð skipta^ þar gersimum þeirra; [skjaldar leygr^ þaut of sjöt; þú vart aldrigi sviptr sigri.

1. =: skiptuð. — 2. sverð.

17125-28: Ek kann^ alla allvalda^ austr oksuðr of[flausta setr^. Sveins sonr^ er hverjum gram betri at reyna.

1. þekki. — 2. konunga. — 3. sjó. — 4. líkl. Knútr ríki.

17131-34: Fylkir gleðr flakk^ ok [Hlakkar svan^ í fölki^; Ólafr of [viðr fegin* [Yggs gögi^ (í) [Skögiar elum^

1. flakkr, úlfr. — 2. hræfugl. — 3. orrustu. — 4. =^ vinnr fegin, gjörir fegin, gleðr. ~ 5. hrafna. — 6. orrustum.

1723-6 1 Vísi rekr víst munlaust^ óskvíí^ vígfreys^ austr; [aldar allvaldr^ hefir gott líf.

1. munaðarlaust. — 2. land. — 3. m. — 4. konungr. 1728-11: Harri Hjaltlands, sá er næstr^ er bragna, fékk gagn^ í hverri [brandaþrumu^. Grreppr* vill yppa^ dýrð grams.

2. = mestr. — 2. sigr. — 3. orrustu. – 4. skáld. — 5. minnast á, láta í Ijósi.

172 14-17: Ok [hertoga hneykir^ lét stinga augu; or höfði herfengnum^ [haugs skyndaði^. Ek ber* hans leyfð.^

1. konungr. — 2. herteknum. — 3. haugs z=z hauks ‘, hauks skyndatr,

m. — 4. 0: ber fram. — 5. .=: lof.

172 19-22: Sinnjor Noregs! Lát nú svá auman sem sælan njóta laga þinna. Halt mál ok gef stórum.

172í24-27: Mikiingr fór eldi of óþjóð; þá varð flotnum

SOÍ. SKÝRINrxAR. 291

auðit dauða: [hlenna þrýstirM kyndut liæstan [hyi’jar Ijóma^ suðr at Jómi.

1. pjófa eyhir, m. — 2. sjóar eldr. gull

17229-3’>: Und [jarðar höslu’ es-at^ mæringr^ nærri [munka valdi^ enn þú; [moldreks orðbrjótr^ forðar Dönum.

1. hasla. einvíg’isstöng. tré ; jar’har hasla. askr Yggdrasils. — 2. er eigi. — 3. koniingr. — 4. o: liinni guðlegu stjórn. — 5. moldrekr. jötunn: moldreks or’hbrjótr. gullbijótr. m. 172 34-35 1 SJá 13428-29.

17320-23: freksgjörr^ þengill var þegar ungr vígörr-; ek bið hans aldr haldast; hann tel ek yfirmann.

1. þrekinn, þrekmikiU. — 2. víggjarn.

17325-26: Ræsir lét [Eínar sóP skína á marQölP [af roðnum hausi.^

1. gull. — 2, ^:=: bylgjur. — 3. aí’ liinni gyltu skipstijónu (bugspjóti).

17328-29:^ Gramr hefir of hrundit upp [gerðihömrum grundar^

1. 0: ársíma’, ársíma grund. guUs jörð, enni; ger’hihamrar ennis, augnabrár.

17331-34:^ Hinn glaðværi gylfi lék við ljóðmögu\ skyldi verja land, stóð und gullhjábni.

1. Ijóhmegir. menn.

1742-3: sjá 152 11-12.

1745-8: Jöfur heyri upphaf bragar síns; konungs lof mun ofrast: hann nemi rétt háttu hróðr míns.

174 10-13: Tíreggjaðr* tiggi hjó tveim höndum beima lið hissig^ suðr fyrir Nissi; herr gekk reifr^ und hlífar.

1. livattr af frægð sinni. — 2. hingað. — 3. glaðr.

174 15-18:^ Ek em [skiliðr við^ Skylja,^ skálmöld^ hefir valdit því, [ek vætti virða drottins*; [flestum er mest vil ok (mest) duP.

1. skihnn við, fráskilinn. — 2. konung. — 3. stjrjöld. — 4. eg vænti

*) Eigla, k. 55. — -) Hákonarmál. 4. — ‘j Fornm. s. III. 9i.

19*

292. SKÝRINGAR. SKM,

að konimgr muni sigra. — 5. o: ílestir mótstöðumenn hans eru afar- ágjarnir, enn vita eigi fótum sínum forráð.

17420-21: Ek kveð hauklundaðan 1 harra Dana grundar at dýrri hróðrgjörð.

1. 0: afarhugaðan, hraustan.

1758-11: Hildingar frá ek gingu’ fram at heyja herþing^ við inn grána hölm; grœn lind-’^ varð springa í tvau.

1. 0: gengu. — 2. orrustu. — 3. skjöldr.

175 13-14:’ Döglingr fékk [ara jóði^ danskt blóð at drekka.

1. ara-joh — örn.

175 16-19: Ungr öðlingr, [aflgóðr ok orða’, drap [meðal- kafla tungu^ á sér^ ungum, [innan borðs naglfara*.

1. rrr gó’br afls oy or’ba, kraftagóðr og orðgóðr. — 2. o: sverð. —
2. drap á sér, tók á sig, girti sig. — 4. naglfari, sverð; bor^ sver’hs, skjöldr; innan skjaldar =: og hafði skjöldinn fyrir sér.

17521-24: Bragningr réð rjóða óþjöðar slög^ í blóði; herr beið^ konungs reiði; hús hitu opt fyrir eisum^

1. vopn. — 2. fékk að kenna á. — 3. eldi.

17526-29:^ Hjörr^ buðlungs beit; blöð féll á dörr^; [Hildar ský^ raufsk við Hvítabý.

1. sverð. — 2. sverð. — 3. skjöldr.

17531-34: [Konr siklinga^ venr sjálútar snekkjur úti; hann litar herskip blóði (at) innan; þat er hrafns góð.^

1. œttingi konunga, jarl. — 2. = gœði.

1762-5:^ Svá lauk æfi snjalls sikhngs, at vær ‘rum alHr í vondum stað; hinn leyfði^ konungr beið lífs-grand^

1. lofaði. — 2. dauða.

1768-9: Skjöldungr! aldri mun annar gramr fœðast þér œðri und sólu.

17611-14: Völsunga niðr réð senda mér guUbúin vápn of svalan œgi.

») Forn. s. VI. 420]. — ^) Fornm. s. VII. 2362 og sst. VL

420 1. ■– ‘■’) Hkr, Ól. helga s. k. 108.

SKM. SKÝRINGAR. 293-

176 16-19 1 [Aðr þér náði^ ógnbráðr Ynglingr, varð engi sá á jörðii aiistr, er þryngvi^ eyjiim vestan und sik.

1. á undan þér. — 2. næði (á sitt vald).

17621-34: Öld verðr at heyra Eiriks lof; engi maðr veit fremra þengll; Yngvi ’ hélt jöfra sess við langan orðstír í þessi veröld.

1. konungr.

176 ‘26-29: Skilfingr! hélztti mikhi liði suðr fyrir hin breiðu lönd, þar er skeiðr^ skulfu; Sikiley varð um síðir auð.

1. z=z skei^Ar, skip. 17631-34: Sjá 172 19-22.

19422 — 1904: Sá er heitir Hákun [lætr bannað ^ friðrofs fyrðum"^ ofsa; hann rekkir^ lið; konungr kann frelsa jörð. Sjálfr jöfurr, sá ungr stiUir, ræðr landi allt milli Gandvíkr ok Elfar^; gramr á gipt^ at fremri^.

1. bannar. — 2. fribrofs fyr^um, mönnum þeim er rjúfa frið, óeyrðarseggjum. ~ 3. gjörir hugrakkt, bvetr. — 4. o: Gautelfar. — 5. hamingju. — 6. at fremri, því meiri.

19617-24: [Hamðis-föng ^ fellr of [stilli íleinbraks fura-, þar er [ættstuðill Skylja^ hyk axlalimu* hringum^. Skör- ungr^ My hól [heila böst’ hildigelti ‘^, ok [deihr gulls ^ reiðir^^ gems eið ‘^ í [gelmis stalli. ^-

l.hrynja,. ~ 2. fleinbrak, orrustu; fleinbraks fur, orrustu-eldr. sverð ; stillir sverts, hm. — 3. œttstuhill Skylja, ættingi Skúka, Hákon konungr. — 4. handleggi. — 5. ^: brynju hringum; hann er í hringabrynju. — 6. örlátr maðr, konungr. — 7. heilaböst. höfuð. — 8. hjálmi (sbr. 51 kap. í Skm.). — 9. mk. — 10. berr. — 11. gemseihr =: gims-eihr igim, eldr; et^rj, eld-vörn, o: skjöldr (sbr. 51. kap. í Skm.). — 12. hönd. 19631— 1974: ítr^ [œgis báls hati^ verr [úlfs bagamálu^; börð^ eru sett fyrir [bratta brún Míms vinar rúnu^. Göfugr allvaldr^ kann halda [eiðu orms váða’. Menstríðir^! njót [móður mellu dólgs^ til elli.

294. SKÝRINGAR. HTL.

295. ágætr. — 2. œgis báls hati, sjávar elds hati, örlátr maðr, höfð- ingi. — 3. úlfs bagi, Óðinn: mála (= rúna, vinkona) Ótins, jörðin. —

296. skip. — 5. Míms vinr, Óðinn; Míms vinar rúna, jörðin; brött brún jar’har, sjávarströnd. — 6. konungr. — 7. orms vá)i, voði (tjón) Mið- garðsorms, |)órr; ei^a Pórs, mohir Þórs, jörðin. - - 8. mk. — 9. meUu dólgr, þórr; motir Pórs, jörðin,

197 6-13: Stinn^ sár þróast stórum; sterk egg skerr hvast traustar hlífar (fyrir) frömum seg^um; hár gramr lifir framla^. Hverr drengr litar harða^ hrein sverð; ítr rönd^ furast^ undrum;^ göfugr, bjartr þengill unir^ snöru hjarta.

1. hörð. — 2. framlega, sér til frama. — 3. harla, mjög. — 4. slgöldr. — 5. snndrast. — 6. svo undrum gegnir. — 7, unir snöru hjarta, er stórhugaðr.

19729—1982: Ek spyrr óðharða^ egg eyða fullhvötum seggjum; ofrhugaðr þengill veldr dáðrökkum dreng dauða. Ógnþorinn- [skjaldar valdr^ [fær aukinn munnroða* [hamdökk- um [Hlakkar hauk^; ek spyr veghrósinn vísa^.

1. afarharða. — 2. ógn, orrusta; ógnporinn, hraustr í orrustum. —
2. mk. — 4. fœr aukinn munnro’ha, gjörir rauðan um munninn (o: nieð blóði). — 5. Hlökk, Valkyrja; Hlakkar haukr, hrafn. — 6. eg heyri konung mjög lofaðan.

1988-15: Sviðr^ jöfurr lætr [sóknar naðra^ skríða slíðr- braut ; ^ [ramsnákr rógs * ferr ött or réttum fetilhamsi ^ ; [linnr sverða sennu^ kná’ at leita sveita bekks^; [ormr vals^ þyrr^^ sefa stígu^i at varmri víggjölP^

1. 0: svinnr, ágætr. — 2. sóknar na’br, sóknar ormr, sverð. — 3. lœtr skrí^a sH’brbraut, tekr úr slíðrum. — 4. sverð. — 5. fetilhams, slíðrar. — 6. sverð. — 7. kná (knátti, knátl) af knega , (sbr. mega). —
2. sveiti, hér: blóð; sveita-bekkr, blóðlækr. — 9. sverð. — 10. þyrr (3. et. núleg. tíð. frsh.) &( pyrja, þeysa, fara hart. — 11. sefi , hugr; sefa stígr, brjóst. — 12. blóð.

199 1-8 : Hvatr hilmir spekr skatna (með) [Vindhlæs hjálms fylli^; hann kná ræsa^ þjóð [hræs ár^ (með) þunnum hjörvi. Ýgr* hilmir lætr öld eiga dreyrfá^ skjöldu; sterkr [styrs stiUir^ rýðr^ hersum [járngrá serki.^

1. Vindhlœr, Heimdallr; hjálms fylli, höfuð; höfu’b Heimdallar,

HTL. SKÝRIXGAR. “295.

sverð. — 2. kná rœsa, ræsir , veitir (sbr. veita vatnij. — 3. á hrœs, blóð. — 4. a: otgr , œgilegr, hræðilegr. — 5. dreyrfágaba, blóðlitaða, blóðiiga. – 6. styrs stillir, hm. — 7. rýlr, gjörir raiiða (í blóði). — 8. járngrár serkr, brynja.

199i3-‘io: Ek spyrr hjálm kloíinn fyrir hjarar^ egg hilmis; seggir duga; því erii skafin^ sverð ferðar^ heldr lituð, þar er skjöldu skekr^. Gramr mun-a^ bila, þó at nái líta gular rítr^ gumna; hann þorir draga hvatan brand^ yfir þrymu^ hreinna randa^.

1. sverðs — 2. o: gljáandi. — 3. manna. — 4. þar er barist er. — 5. mun eigi. — 6. rít, skjöldr. — 7. brandr, sverð. — 8. pryma := þröm, rönd (á skildinum). — 9. rönd, skjöldr.

200 1-2: Myrðir morðfársM varðak^ mik, þars (menn) þorðu vega.

1. morlfár, orrusta; myrtir mor’hfárs, m. — 2. ek varði.

200 17-20: [Stýrir hrauna hádýraM liann er sæll, er unir vel sínu. [Vitnis váða víngerð^ erumk^ tíð^.

1. hranna hádýr, skip; stýrir skips, m. — 2. Vitnir , úlír, Fenris- úlfr; vóHbi Fenrisúlfs , Óðinn; vinger’ö Ótins, skáldskapr. — 3. er mér.
2. er mér tíð, eg er vanr við

20030— 201 4: 2 vo: lind, skjöldr,

201 9-16: Siklingr verr jörð (með) sverðum; spjör rjúfa undir* sundr; steinda lindskerr í styri; hauss stökkr af laiis- um bol; fólk falla á velli, mildr jöfurr fremr hildi; egg bítr lýti á lim; skörr- liggr sniðin hjörvi.

1. sár. — 2. 0: höfuð.

201 19-26: Auðmildr^ ýskelfir^ kann búa úlfum gildi; gunnsnarr^ harri lætr [gyldis kyn* una gáti\ Gotna^ vinr fær vitni’ afarstóran valbjór;^ vargr tér bergja blóðdrykk or ben^, ok rjóða grön.

1. örlátr. — 2. boga-skelfir, hm. ~ 3. orrustusnarr. — 4. gyldir, úlfr; gyldis kyn, úlfar, — 5. gát (sbr. munngát), veisla. — 6. gotar, menn. — 7. úlfi. — 8. valbjór, blóð. — 9. úr sári.

. 201 30 — 202 4: Teitr Hákun veldr þjóðkonungs heiti ok höMum; Guð lér liarðráðum [tiggja jarðar^ með tíri^. Ör-

296. SKÝRTNGAR. HTL

lyndr skati á gjörla vald víðrar foldar; [vindræfurs jöfurr^ skóp ungum öðlingi gæfu.

1. o: þjóðkoniingi. — 2. tírr, kk. (es: tir -, þ: zier), ágæti, frægð, (sbr. orlstírr). — 3. O: Guð.

202 11-18 : Manndýrðir^ fá [fíra gæti^ mærðar^; öU mæt öld lýtr ítrum auðgjafa*. Sær stóð of göllum^. [Ejóðvendils randa rœkinjörðr^ gat at sœkja heim^; sú ferð varð harða^ hœf^. Jörð skaut or geima^^.

1. afreksverk. — 2. manna gæti, o: Hákoni konungi. — 3. lofs. —
2. 0: konungi. — 5. það vatnaði yfir fjöllin. — 6. rjó^vendill randa, sverð; rœUnjör\ir sverts, hm. — 7. o: heim til sín. — 8. harla, mjög. — 9. hæfileg, samboðin tign konungs. — 10. geimi (kk.), sjór.

20225-32: Hákon ræðr konungdómi með heiðan orðróm; drengja vinr hefir fengit mikit veldi; buðlungr verr (með) brandi breiðfeld^ lönd; [rógleiks remmitýr’^ náir at stýra eignu ríki; öld fagnar því.

1. víðáttumikil, stór. — 2. hm.

2032-9: peim^ er hans faðir^, þanns^ drótt man enn, átti áðr ráða, ok var faldinn [gjaldgrímu grundarseiðs ^. Gunn- hættir* kná stýra grýttu [buðlunga setri^; gramr býr of^ þrek; hann ræðr stórt, enn hjarta’^ hvetr.

1. 0: konundómi. — 2. Hákon Sverrisson, faðir Hákonar garala. —
2. þann er. — 3. grundar seihr, ormr, Fáfnir ; gjaldgríma Fáfnis, œgishjálmr. — 4. m. — 5. aðsetrsstað konungs. — 6. býr of, býr yfir, hefir til að bera. — 7. o: hugr.

203 15-22: Vígdrótt^ setr skjaldborg of vitran vísa^ við^ skotskúrum*; ýr^ dregst, enn aldir^ hníga þar í gras. Vell- brjótr^! sóknharðr^ vápnbrjótr^ stikar^^ víða [þrömu jarðar^^ á lögspjótum ^^ ; þryngr at^^ [sverða söngvi^*.

1. hermenn. — 2. konung. — 3. móti. — 4. skothríðum. — 5. bogi. — 6. menn. — 7. vell (hvk.) guU; vellbrjótr , m. — 8. ötull í fram- göngu. — 9. m. — 10. fetar, fer um. — 11. þröm jarlar, sjóarströnd.
2. lögspjót 0: sverð — 13. þryngr, af pryngva — þrðngva; þryngr at, er fyrir höndum. -— 14. sverha söngr, orrusta.

203 33— 204«: [Sœkir síks gióðar^ verr [skarð jarðar, hafi

HTL. SKÝRINGAR. 297.

slétt’^; [hendir öldu loga^ rekr* köld lieit^ (með) hlífgrandi^. Reiðr fylkir skih*’ fljótt válkat^ friðlæ^; glaðr ræsir stöðvar ránsið frömum [sævar röðulmeiðum.^^

1. síks glob , gull; sœkir gulls, m. — 2. skar’h jartar hafi slétt, vik sem gengr inn í landið, sléttað með sjó, fjörðr. — 3. öldu logi, gull; hendir guUs, m. — 4. framkværair. — 5. köld heit, ógnanir. —
2. sverði. — 7. skilr ah, brytr á bak aftr. — 8. fljótt válkat, fljótlega hugsað. — 9. frittjón, friðartjón, ófriðr. — 10. sœvarröhull, gull; mei’hr gulls, m.

2004-11; BlóðfremrMitni^; [heldr slitnar duP, at hlökk^ háðist; harðr skjöldr skelfr, enn skatnar taka (at) varða^ foldir. Hollr gramr lætr hvítan fal^ rekinn of framðan^ her, enn tiggja sonr dugir seggjum.

1. elr. — 2. úlf. — 3. heldr slitnar dul, það dylst eigi, þaö kenir í Ijós. — 4. orrusta. — 5. veija. — 6. sverð. — 7 hraustan.

20526-33: Segi skekur of [rasta hlyn^; djúp skip drífa hvast of gram, enn [grunn-f öll Huglar - hata [unna gulli^. Né rán við^ hafhreinum^ frið, há raust skapar íiaustum deilu, heil hrönn klofnar fyrir þunnum húfi’.

1. skip. — 2. Hugl, ey í Noregi; grunnföll Huglar, sjór. — 3. gullir, hestr; unna gullir, skip. — 5. =r= vi’br, vinnr, gefr. — 6. hafhreinn. skip. — 7. 0: skips-húfi.

2068-15: Hlýr hélir at stáli, haíit feUr, enn þelli^ svífr harða fram mót [lagar glammi^; ferð firrist dvöl. Réttr vindr bendir váðir; vefr rekr snekkjur á haf; veðr þurr, skip fýsir varar, iðjur lýsa vísa.

1. [)elli (hvk.) =r [)ollr og [>ella, furutré, tré; hér: skip. — 2. glammi, úlfr; lagar glammi, Œgir. sjór.

206 18-25: Ek frá lung lýða þengils geisa, enn svörð herða of her; lá reis of skut: [Róða stóð^ hljóp und gram. |>jóð fær löngum skipað þröng rúm þungra skeiða; [styrjar deihr- lætr stinn stál sökkva klökk í mar.

1. skip. — 2. ní.

206 27 — 207 2: Himingiæfa strýkr háfar þiljur; sog skilja hrönn; Ijótr lægir vill brjóta fagrdrasil launstíga. [Eysa Ij^s-

298. SKÝRIÍv^GAR. HTL.

heims^ náir Ijóma of blíðum gram; ár líður; kölcl uðr rekkir klökkvan kjöl; far geisar.

1. eldr fiskheims (o: sjóar) = maurildi.

207 6-13: Hlumr firrist hönd með harra; vetr h’ðr at

sumri, enn löng flaust taka hvíld at göngu við lög Lista.

Enn [rétta öP mœðir lið lýða; tóm höU skipast létt, enn hin fuUa gulls skál svífr góla at gjöf.

1. réttr (kk.), sjóvolk; rétta öl, sjór.

207 22-29 : Bragningr gleðr skipa sagnir [hreintjörnum hornaS horn náir lítt at þorna; mjöðr hegnir böl bragna. Framlyndr skjöldungr, hinn er heldr skjöldum fyrir skot, gefr framla [fólkhömlu viðum^ gamlar [hunangsöldur. ^

1. vín. — 2. fólkliamla, sverð; sver’hs vtbr, m. — 3, vín.

20433 — 2086: Öðlingr gefr fyrðum jastar röst; ek virði svá öl; horna brim fellir þögn bragna; þat er forn bjór. Mildingr kann veita máls heilsu; svá heitir mjöðr; strúgs galli kemr í val veiga; þat kallak vín..

2088-15: Fylkir brýtr fús [fens eisu’; hönd bregðr á venju. Ránhegnir gefr [Rínar röf^; ætt spyrr at jöfrum. Ræsir trúir^ mjök rekka raun^; sér gjöf til launa. Lofðungr á lengr ráð lýða; vex hverr af gengi.

1. gnll. — 2. fé. — 3. gjörir þá trúa sér. — 4. meö því að reynast þeim vel.

208 16-24: Ek skar ískalda öldu (með) eik til fundar ríks ræsis; hin bleika súð var reynd; emk kuðr at slíku. [Brjótr baugs^ þá hátt hersis heiti af jarla prýði; dugir at vátta sæmd; var-a sigit til lítils.

1. m. 0 : Snorri sjálfr.

209 2-9 : Vígrakkr [vandbaugs sendir ^ veitti mér skipreiðu ; enn þakkak heiða gjöf [skjaldbraks mildum^ Skylja^. Næst fann fylkir unna dýr stálhreins stýri föl at gjöf; ek sá mæta stórlæti [styrjar deilis. *

1. vandbaugr =: baugsvöndr (baugr, skjaldarbaugr ; vöndr, tré), sverð, sver’hs sendir, m — 2. =^ orrastugjörniim. — 3. =^ Skúia. – 4. m.

HTL. SKÝRliXGAR. 299.

209 17 -‘24: Ek man hýriim hilmi tvær ótvistar heims vistir; ek hlaut ^ sitja ásamt fémildum seimgildi ^. Fúss fylkir gaf íieinstýri^ margdýrar hnossir; hoddspennir^ var hoUr fjölmenn- um hersa stiUi.

1. hlotnaöist. — 2. m. — 3. fleinn, sverð; flein-stýrir , m. —

4, m.

209 28 — 210 2*. Ek bið [þoll græ’nna skjalda^ halda hilmis hylli; [askr þilju Hrungnis ilja^ beið þroska af því. [Valdi vígfoldar vandar^, njöt margra landa til ítrar elli! vartu oss nýtr [dólga fellir.^

1. m. — 2. [iilja Hrungnis ilja, skjöldr; askr (tré) skjaldar, m. — L m.

2106-13: [Stökkvi stáls dynblakka^ samir minnast á lof stinngeðs þengils: aukum [Yggs feng^ [álms bifsæki.^ Né [örbrjót bláferla odds.* skal þrjóta at stœra jarli óð; hrœrum [hrannir Hárs saltönnu^

1. dynblakkr stáls, sMp; stökkvir skips, m. — 2. skáldskap. — 3. m. — 4. bláferla oddr, sverð; örbrjótr sverts, m. — 5. skáldskap.

210 18-25: Skarpt [snarvinda ei lindar skýs^ þreifst of

Skúla; hvöss egg varð runnin [hræs dynbrunnum^ 1 höggum.

SnjaUr sveimþreytir ^ bjö sveita* ilstafna-^ hrafni; Páll varð faUa fram und fet [þrábarni arnar.^

1. ornista. — 2. blóði. — 3. m. — 4. blóö. — 5. ilstafn, fótr. —
2. f)rábarn (prá. eftirlaiigan; barn), eftirlætisbara ; ^rá6«m arnar 31:1: örn.

210 30 — 211 5: Lífs rán^, skapat ferðum^, var mjök at raunum; sverð reið; þjóðsterk stöng óð þrátt á þingi; merki Uðu fram. Hvöss egg hrauð seggjum friðar von of hilmis bróður^; blá spjót náðu bíta; búandmenn hlutu renna þar.

1. dauði. – 2. mönnum, — 3. o: Skúli Bárðarson hertogi.

211 10-17: [FóUía treystir^ bjö flaust fagrskjölduðustum öldum; bragnings bróðir skar leið bjartveggjuðustu reggi^. Hilmir rak [rastar hest^ harðgreipaðastan reipum; sjár hlaut þjóta við þröm* þunghúfuðustu lungi^.

1. m. — 2. regg (hvk.j, skip. — 3. skip. — 4. o: borðstolíkinn. —

2. =: skipi.

3. SKÝKINGAK. HTL

211 23-30 : Heitfastr [hjálmtýri reist svölii stýri háfar rastir vestan at Vágsbrú; [varsíma^ bar fjarri. Stökk óx, er herfjöld^ [brims blakka* bar fyrir jörð; húfar svöldu;^ it grimma ráð búandmanna hrann^.

1. m. — 2. skip. — 3. afarmikill fjöldi. — 4. skipa. — 5. urðii kaldir, frusii. — 6. r= rann, ónýttist.

2124-11: fá er mjöblöng vestöng^ hreistist, hristi hvatt fólk hringserk, enn samði fullsterk herföng ; grams verk frömðust. Kaldr hjörr lék^ hönd; allvaldr reyndist hverjum mannbaldr^; egg-þing’^ stóð; ek frá bragning bjöggu breiða fylking.

1. vestöng, merkisstöng, merki. — 2. gjörði leikna. — 3. mcmn- baldr, góðr drengr, rausnarmaðr. — 4. orrusta.

212 15-22: [Höfuð aldarS sá er lestir bil,^ kann banna virðum vald; [verð ferð^ [vann fest* [fólka herði”^ mest gjald. fengiU skatna gat bjóða þjdð hátt;® þat stóð af gram [hölða áttar^; jöfurr hrauð þrátt rauðan auð.

1. =z liöfðingi. — 2. 0: næði, — 3. ágætir menn, — 4. festi, hét. — 5. m. — 6. háttr 1=1 skylda. — 7. átt höíha z= ætt manna, menn. 21226-32: Fylkir byrjar snarar farar; [freka breka^ lemr á snekkjum ; vísa rekkar taka (at) vaka, (ok) biðja viðar skriðar at þat. Hepnar sýjur svipa [skipa þrömum^ niðri und kjöl í sömum römum byr. Hrannir skaka miðar hliðar á [Haka- blökkum. ^

1, ákafan boða. — 2, o: bylgjum, — 3, skipum, 2132-9 : Ok miklir hjálmar hófu hjaldreifan hoddstiklanda^ ; morðflýtir ‘-^ kná mæta [málmskúrar dyn^; þá er göfugr foldar hilmir gaf hugdýrum hjaldrsstvri* jarldóm; ógnsvellir^ fær allan söma.

1. m, — 2. m. - 3. orrustu. — 4. m. -— 5. m.

213 14-21: Hverr fremr hjaldr barra^? hverr er ferri^ mælingum^^? hverr gerir at stœrri höpp? hverr kann at þverra auð? hertogi veldr hjaldri; hann er íirst [bliknar manni^; hann á at sýnni höpp; hann vélir^ [spannar blik*^.

1, — barlegar, snarlegar, — 2. = firri, fjarlægari. — 3, í); hann gefr ómælt. — 4,3: ágirnismanni. — 5. vélar, svíkr = gefr, - 6. gull.

SKM. SKÝRINGAE. 301.

21324-31: ítrhugaðr jöfurr velr snotrum ýtum otrgjöld^; [þungfarmr Grana^ heíir opt sprungit fyrir [þings þröngvi^. [Rjóðr hjörs^ viU, at [reiðmálmr Gnítaheiðar^ ríði; [Niflunga skatti^ er hreytt hvatt af [vígs hætti.^

1. gull. — 2. gull. — 3. m. — 4. m. — 5. giill. — 6. gulli. —
2. m.

2144-11: Alrauðum auði drífr; ek veit, hvar ógnrakkr [snerpir Hlakkar’ verpr [hringdropa^ á [vals reitu^ fírum. Snjallr jöfurr lætr [fagrregn Mardallar hvarma* falla á fit^ þegnum ; ógnfiytir ^ verr ^ arm (á) ýtum.

1. m. — 2. gull. — 3. hendr. — 4. gull. — 5. lienclr. — 6. m. — 7. 3: gulli, skreytir gulli.

214 17-24: Snar [baldr hjarar^ fremr aldir [samþykkjar sökku^; gunnhættir kann hraða^ sldpta [glaðdript Grotta;* féstríðir^ kná tryggva liði [friðbygg Fróða^; falr flölvinjaðr’ [Fenju meldr^ hylr alinveldi^.

1. m. — 2. guU. — 3. fijótt. — 4. gull. — 5. m. — 6. guU. —
2. fjölvinjabr, sá er liefir marga vini. vinsæll. — 8. gull. — 9. hönd.

21439 — 2102: Gram [skotnar mikla frama^; gjöf sannast; [röf spannar - venst gotnum ; menstiklir ^ vann skýrðar mann- dýrðir. Höldar bera herfjöld svala [vallands branda*; [hagbál lagar^ friðast sjaldan við [stóla valdi^.

1. fær mikla frægð. — 2. gull. — 3 m. — 4. eldr handa, gull. — b. gull. — 6. m.

215 9-12 : Ek bað tíðum sveit á [Geitis glað ^ ; íð er gör at för. Drögum [hest lesta^ á lög, lið íl^Hr, enn nýtum skrið.

1. skip. — 2. skip.

215 14-21: Bragningr lætr undin hringa brot brotna fyrir sér; sá [menja fættir^ tekr mætt orð of sik íyrir men. Armr (á) [randa viðum^ kná blikna við [brimlands blik^, þar er hönd berr [glóðir liðnar lýslóðar^ at lið.

1. sá er fækkar liringum. m, — 2. m. — 3. gull. — 4. guU.

21027-34: [Virðandi liðar skerja ^ gefr virðum ver-bál;^ [veilbroti^ gleðr verðimg^ afar þungum vellum; [ýtandi sæfuna^

B02. SKÝRINGAR. HTL.

fremr ýta rauðum auð, þar er [marblakks skipendr^ þakka mætum gram mæti.

1. m. — 2. guU. — 3. in. — 4. þjóð. — 5. m. — 6. m.

216 5-12: Seimörr* seimþverrir" gefr seima liði beima; ek spyr bringmildan hringskemmi^ stinga brott hringum; baug- grimmr baugstökkvir * fremr [hjarar drauga^ baugum; gull- broti^ viðr^ guUi fuUan skaða.

1. Örlátr. — 2. m. — 3. m. — 4. m. — 5. m. — 6. m. — 7. = vinnr.

216 17-24: Auðtýr* verr auðkendar [boga nauðir^ auði; þar er auðviðum^ auðit auðs í rauðu guili. Heiðmildr jöfurr býr [heiðis reiðir^ (á) heiðmönnum; heiðfrömuðr^ verr heiðar vala- leiðar^ (með) heiðgjöf.

1. m. — 2. hendr. — 3. m. — 4., giill. — 5. m. — 6. hendr.

216 28 — 2172: Hjald-remmir 1 tekr festa Hildi; hringr brestr at gjöf ; hers-valdandi ^ hnígr und [tjald Högna meyjar.^ [Héðins mála* býr flestum hjálmlestanda^ hvílu; [Hjaðninga sprund*^ þiggr morðaukinn mæki (at) mund.

1. m. — 2. m. ~ 3. skjöldr. — 4. Hildr, o: orrusta. — 5. m. —
2. Hildr, o: orrusta.

217 6-13*. [Yggs drósar eisa^ rýfr [móðseva tjöld^ á öld; brún [Hlakkar glóð^ stökkr í [hugtúns haf^ (á) fírum’^; í dyn- brími hræss glæss^’ svífr [geðveggjar glugga^; [hjaldrs hyrr^ er hvattr at slétta [gnapturna aldrs^

1. Valkyrju eldr, sverð. — 2. o: brjóst – 3. sverð. — 4. brjóst, holbrjóst. — 5. m. — 6. hrœss glœr, sjór líka, blóð ; eldr blohs, sverð. — 7. brjóst. — 8. sverð. — 9. gnapturn, sjóarturn, skip; skip aldrs, brjóst.

217 16-23 : Ungr herstefnir^ lætr hrafn fullseðjast hungrs; örn getr ilspornat aldrlausastan haus, enn grár vargr klífr vígsára [vilja borg;^ ylgi"^ fer opt sólgit blóð; góðr jöfurr viU svá.

1. m. — 2. höfuð. — 3. úlfynja. 217 30 — 2I84: [Skjöldungs skúrum^ sær niðr; sköpt^ lyptast; [Darraðar glvgg’"^ hrindr gunnfána af fræknum grundar

HTL. SKÝRINGAR. 3()e3.

tiggja. Ve* geysa fyrir vísa; stöng veðr at [hlym GuDgnis,’’’ [málms mót^ eru styrk untl merkjum of ítran hilmi.

1. skjöldungs skúr, orrasta. — 3. spjót. — 3. orrusta. — 4. merki.

— 5. orriista. — 6. orrusta.

218s-i5: [Stjóri geira dunu^ venst at stœra stór verk: hjaldrtýr^ kann halda und sik foldu með Hildi^; harri sh’tr [föt Hjarranda* í hverri snerra; [jöru þollar^ falla þartilfyllar flallvargs. ^

1. m, — 2. m. — 3. 3: styrjöld. — . herldæði. — 5. m. — 6. 0: úlfs.

21824-81: [Hlemmidrífu Hildar^ skýtr of hvítum [rítar þröm^ at [Skögiar veðri^, enn skjaldagi^ haldast. Enn vin alda rýðr odda snaiia í söfis sveita^ at sverðtogi^ ferðar; þat er jarlsmegin^

1. 0: skothríð, — 2. skjalclarröiul. — 3. orrustu. — 4. skjaldagi z=z skjalda-gi, d: skildir (halda sérj eigi . þeir rofna. — 5. söfir zzn sœfir, sá er svæfir, sverð ; .st;er’&s sveili, blóð. — 6. orrustu- — 7. hrejfsti jarls.

2194-11: Hverr sæi jarl, betra íjölvitrum jöfra œgi^, eða gjarnara at gœða hraðfeldan^ [skjalda giym^? Olítill styrr stendr of [Gauti stála skúrar^, þá er [fólks jaðarr^ ferr varða signjörðum^ foldir.

1. herskár konungr. — 2. hrat)feldr, skjótr. — 3. skjalda glymr, orrusta. — 4- m. — b. jatarr (es: eodor) fólks, konungr. — 6. m.

2191.5-22: Hverr ali blóði byrsta ylgi [rauðsylgjum bens\ nema svá at gramr of gildi gráð vargi margan dag? Oddviti gefr vitni undir, nýbítnar egg; herr sér framkló loðnar íitjar Fenris^ roðna.

1. blóði. — 2. 0: úlfs.

21926-33: Hilmir herðir hjálma skúrir roðnu sverði; hvítir askar hrjóta, brynju spangir hrynja. [Hlakkar eldar^ hnykkja harða^ [svarðar landi;^ [rimmu gióðir^ remma [randa grand^ of jarU.

1. sverð. — 2. harðlega. — 3. svör’b, kk. (es: sweard’, e: og s. sward; d: svœrd; þ: schwarte), hársvörðr, hárramr; svar’har land, höfuð.

— 4, sverð. — 5. orrustu.

304. SKÝRINGAR. HTL.

220 4-11: [Herjum hjálma hyrjar^ er væni til styrjar, þar svá at jarl egnir tognu sverði til ógnar. Kná sjá [garð í>undar grindar jaðra 2 fyrír grundu, er vinr skatna skyldist at fremja skjaldar galdr.

1. hjálma liyrr (o: eldr), sverð ; herr sver’bs , menn. — 2 Þundar grind, skjöldr; jalarr skjaldar , skjaldrönd; garlr skjaldrandar , skipin, er voru sköruð skjöldum.

220 23-30: Hjálmlestir^ skerr [Sigars veggi^ (fyrir) [Hristar hreggöld^; gramr lætr brjóta [hnigþili randa stranda * í [brands byr^ [Stefnir stálhrafna^’ lætr styrvind þyrja of sik: oddviti bragna sagna þyggr gagn at [Göndlar glyggvi. “^

1. m. — 2. skjöldr. — 3. Hristar hregg , orrusta; orrustu-öld, hermenn. — 4. skildi. — .5. orrustn. — 6, stálhrafn, skip ; stefnir skips, m. — 7. orrustu.

221 2-9: [Meginbára sára^ skylr’^ [álmdrosar ísa^ flest ár; kænn jöfurr lætr hjálmsvell* gella fella^ á hræs hrönnum. [Stinn-mens stiklir^ kná venja styrjökla^ [benja legi^; frör^ stillir lætr [undar sund^^ [hjarar lunda^^ fylla fólk.

1. blóð. — 2. = skolar, leikr um. — 3. álmdros {álmr; bogi; dros (es: dreds^ e: dross ; Ulf: dros^ s: drosse-, sbr. d: drysse), málm- froða, sori; e: dross, væta,) bogaskúr, orrusta; iss orrustu, sverð. — 4. sverð. — 5. = ferlega. — 6. m. — 7. m, — 8. við blóð, við orrustu. — 9. == frár. — 10. blóð. — 11. m.

221 12-19: [Hræljóma hrími^ feUr of [Hristar hlyn^; hár [tími sára ára^ vex of gram; [Mistar frost^ nemr herkaldan^ [skjaldar þröm aldar. GuUsendir brýtr leggi áigunnvegs stöfum ^ (í) [hreggi Hrundar grundlar^; ek spyr gotna þrotna elli; svá skotnar^ þat [svelli sóknvalla^.

1. hrœljómi, sverð; hrími sverts, blóð. — 2. sverð. — 3. sára ári, sverð; timi sverls, orrusta. — 4. blóð. — 5. afarkaldan. — 6. ra. — 7. orrusta. — 8. heppnast. — 9. o: fyrir sverði (hans).

221 22-29: Tiggi snýr [sóknar hagli^ á [ógnar áru^; [und- gagP veit þat; [brynju eli* drífr at [hreggi hlífa-^. Ýngvi vælir fjör (með) hjör. [Mistar regni^ heldr of [fjörnis foldir^; vísi skiptir svá [boga driptum ^ ; [fólkskúrum ^ lýstr of hraustan hilmi: fregnum hans styr.

HTL. SKÝRINGAR. 305.

1. örvaskæða, örvahríð. — 2. m. — 3. ör. — 4. örvahríð. — 5. bardaga. — 6. skothríð. — 7. höfuð (manna). — boga drift, örvadrífa.

• 9. blóði.

2226-13:^ [Styrjar valdi^ kendi [stála steykkvilundiim - aiistan fjarðar falda rauðu; rekkar stýrðu roðnu barði rétt til jarðar. [Hringa skerðir^ rendi oddum [eljunstrandir^ [ýta ferðar^; hilmir stœrði megin-undir [heila grundar^ (með) hvössii sverði.

1. m. — 2. m. — 3. m. — 4. brjóst. — 5. o: manna. — 6. heila grund, höfuð.

22219-26-:^ Vígrœkjandii vafði^ lítt af sœkja fram, er mætti virðum; [skerðir Sköglar serks^ gekk fyrir roðnum merkjum í [Hlakkar skúrum^. Land ruddist, enn ræsir frænda skóp Ribbungum þungan bana. Gunnar skaut [hjarna kletti^ und grimmsetta il gera fótar.

1. m. — 2. = tafði. — 3. m. — 4. orrustum. — 5. hjarna klettr, höfuð.

22239 — 2232: Vægðarlaus [vápna hríð^ náði velta feigum hausi; hilmir lét banaverðan [herða klett^ mæta höggum. Fylkir rendi [§örnis hlíð, ^ fenta holdi, [meginskíði íieina lands^; öflugt sverð, kent jöfri, eyddi fyrðum.

1. orrusta. — 2. höfuð. — 3. höfuð. — 4. fleina land, skjöldr; meginskí’h skjaldar, sverð.

223 11-18 :^ ítr hertogi eyddi úthlaupsmönnum (með) spjótum; stál sungu of dólgum stiUis; ylgr stóð í val. Hodd- grimmr jöfurr lét margan hal höfði skemra; reiðr oddviti kann at refsa svá þjóðum rán.

22322-29: Ortak öld at minnum með sex togum hátta of þá snjalla siklinga, er vissak alframast. Jöfrar hafa sízt orpit á aldinn mar veg né vellum, er létu mik virðan; þat er oss frami.

‘) Fornm. s. IX. 311 1. — ^) Fornm. s. IX. 3112. — ‘) Fornm. s. IX. 31 3.

Snorra-edda. 20

306. SKÝKINGAR. HTL.

2246-13: Skúli varð fremstr; skal-a dvala lof; ek sem mildum gram fjölsnærða mærð. Ek skal meirr bera [styrs stœri^ hróðr fyrir hers gnótt; ek var kærr harra.

1. styrs stœrir, m.

22431-28 1 Ek bjö konungs brdður þrenn kvæði, kunn þjóð; ek veit þann þengil fjölmennan. Hin fjórða lofun fólk- giaðs [lagar Ijöselds friðrofa^ skal vaða fram.

1. lagar Ijóseldr, guU; fritrofi gulls, m.

2252-9*. Mart mitt bragar lag er áðr ókveðit of spakan [oddbraks mœti^; skýrr greppr^ óhneppra ungra skjöldunga hlýtr geta skrautfara grams.

1. m. — 2. skáld, o: Snorri sjálfr.

225 19-26: [Snæðir seima^ kann hleypa [Haka hnigfák’^ greypa [geima slóð^; hinn leyfðr skati, er lætr Janga [festa hesta* ganga af hlunni.

1. m. — 2. skip. — 3. sæ. — 4. skip.

22531 — 2264: Gull kná glóa; greppar róa; framir seggir eru [samir váss^; eik má una (at) bruna und jöfri; vísi nýtr þá viðar skriðar.

1. vanir vosbúð.

226 8-15 : Ræsir glæsir hreina [reina Rökkva stökkva^ með hvítum rítum; [hreytir hringa^ skreytir skafna stafna (á) svörtum [stringa hjörtum.^

1. reinn Rökkva stökkva, sævar-dýr, skip. — 2. m. — 3. strengja hjörtr, skip.

226 19-26: Hafröst hristir hlunnvigg^ tiggja; borð-grund^ bendir stýri brimdýrs;^ böðharðr buðlungr veit blá byrskíð’^ brjóta þungan víði^ (með) börðum.

1. skip. — 2. sjór. — 3. skips. — 4. skip. — 5. sjó.

22631—227 4: í>á er mál falla, lætr frör^ fleinþoUr^ snekkjur hrinda [hniggrund hafbekks’^ (með) stálum. Hergramr rógálfr^ lítrhirðmenn spenna hlumi, enn raungóð ræði skjálfa.

1. =: frár. — 2. m. — 3. sjó. — 4. m.

227 10-17: Hrannir strykkva^ hlaðinn bekk; haflöðr skeflir ; kalt hlýr náir kasta söltum kjalarstíg^. Snjallmæltr stillir

HTL. SKÝRmGAR. 307.

hleypir hríðfeld [svana fjölP of Hakaveg* (á) svörtum [hliinna skíðum ^.

1. strykkva — strykva o: strjúka. — 2. sjó. — 3. bylgjur. — 4. sjó. — 5. skipum.

227 23-30. Ungr jarl lætr snekkjur snyðja^ á [Manar hlekk^ í sóh’oð; allvaldr sér árla brekafall.^ Lýðr kná opt lypta lauki* of [kjalar raukn^; glygg^ náir greiðaváð; dragreip mæta greipum.

1. snytja, sny’h, snuddi (es: snydjan^ n: snydja^ e: sniff), fara hart. — 2. sjó. — 3. boðafall. — 4. lauhr, sigla. — 5. skip. — 6. vindr.

2284-11 : Kaldr húfr skerr hrönn; allvaldr ferr hvatt; limgarmr ^ brýtr lá ; rangbarmr ^ skýtr lög. Blán Yegg ^ skekr brátt; byrr rekr ráskegg; almætr jarl lætr ósvipt húnskript. *

1. vindr. — 2. skip. — 3. sjó. — 4. segh. 228 16-23: Leyfðr* bhðr vísi læsir [ranngarði barða blá- skíðu 2 um útstrandir landa. Jarl, [ern valbrodda ^, kná þyrna* [hrænaðra oddum^ jörð með jelsnörðum^ jaðri.

2. lofaðr. — 2. skipum, sköruðum skjöldum. — 3. vopníimr. — 4. setr. — 5. spjótsoddum. — 6. snæþöktum.

22830 — 2296: Lof grams er flutt fyrir snörum gunnörum^; né spörum fjörum^ spurð spjöU. Ek hefi ypt hans hróðrs örum förum fyrir óvörum auðs-börum^.

1. m. — 2. m. — 3. m.

229 1 1-18 : Fluttak frœði með [tölu ræðiS ok grœði frama, tunga tæði.2 Stef skal stœra Mœra stilli; dugir hrœra hróðr, ok fœra honum.

1. tölu rcehi, tunga. — 2. hjálpaði.

22922-29: Sh’kt er svá; sikhngr á þann orðróm; öld ann þess; SkúH er jaiia dýrstr, skatna skýrstr, austan ver.^

1. 0 : 1 Noregi.

2303-9 : [Eyðir baugvallaM [hestar svanfjalla^ gnapa^ alla [naðrs ógn^ of [hástalla hlunns.^ Glatt er með gumna spjalla (um) orms galla^; jarl fremr snjalla sveit; slíkt má kalla skörung.

20*

308. SKÝRINGAR.

HTL

1. m. — 2. skip. — 3. eiginl. gnæfa yfir; dvelja. — 4. nahrs ógn, vetr. — 5. í naustum. — 6. vetr.

230 13-120 : Gramr fékk gott orð, hann er gunntamr^; rausnsamr fylkir er mjök fullframr. Sízt getr milding, hinn er metr mál, þann er setr svá seggi hvern vetr.

1. orrustugjarn.

230íí!2-29: Vilk auka [Mistar lauka grundar skerði^ mærð með [góma sverði.^ Segja skal dýrð [styrjar glóða stökkvi- mdða^; drótt má þegja.

1. Mistar laukr, sverð; Mistar lauks grund, skjöldr: skertir skjaldar, m. — 2. góma sver’h, tunga. — - 3. m.

23033—2316: Ek veit [hrings hraða* laða^ ölsaða^ hirð í höll; gott er hús Hlaða. Gramr drekkr [vannbaugskaða* glaða, enn [vitar valstaða^ vaða at gjöf.

1. m. — 2. bjóða. — 3. sadda, mettaða af öli. — 4. vannbaugr =L vandbaugr, skjöldr, skjaldar skahi, m. — 5. valstatr, fállía aðsetr, hönd; viti handar, gull.

231 10-17: [Handar hlekkr* drífr, þar er hilmir drekkr; [bekkr blíðskálar^ er mjök þekkr brögnum. Hrein gullin ker leikr^ við [orða sker^ (á) hilmis her; ek segi allt sem er.

1. fjötur handar, hringr. — 2. vín. — 3. = leika. — 4. tanngarð, tannir.

231 20-2?: Enn þá er her-oddviti kallar hirð til hallar tekr jarl optr at fagna vit ótali bragna; gjöf er búin til greizlu; [þjóðar sinni^ sitr þröngt at veizlu gullbrota^; þar inni er mestr frami.

1. =: menn. — 2. m.

23181—2324: Hirð hilmis gerir kátt; höU sldpast þröngt at gátt ; þengiU gefr þrátt auð ; þat spyrr fram í átt. Ek tel sUkt hilmis hátt; hans rausn er of^ mátt; jarl brýtr guU, slungit við þátt^ sundr í smátt.

1. = af. — 2. 0: gullhring.

2327-14: Mörg þjóð ferr tU sala sikUngs; þar er sœmd til aUra dvala; tiggi veitir svala seima; bezt er at tala satt of hann. Spyrjum flata bauga bresta fyrir hringaskata ^ ;

HTL. SKÝRINGAR. 309.

bragna vinr kann hata guUi ; ek veit, at griindar vörðr gat-a ^ æðri gjöfiund.^

1. m. — 2. átti eig’i. — 3. örlyndi.

232 16-23*. Glöð ferð gotna kná þiggja at ræsi mjöð með guUi ; hann lætr sveit drekka at sín it fagra vín, silfri * skenkt. GuUin skál mœtir greipum; beztr jarla sendir gumnum [Rínar bál;^ eigi hittir æðra mann, enn þann skjöldung.

1. 0: í silfrskálum. — 2. gull.

23226-32: Getit var fara grams; þengil mun vara^ þess; ek hefi gert snara mærð; nam lítt spara þat. [Merkir blóð- svara^ finnr-at frœknara [fœði gunnstara^, né mildara mann.

1. o: gæta. — 2. m. — 3. m.

2334-11: fengill lætr hrest vel flest höpp; honum fylgir mest dáð; vísi gefur ólest verbál. ’ Húfar brutu Ijótt haf; ek lét sótt jöfur heim ; öll drótt lofar Yngva; ek sá frama gnótt jarls.

1. gull.

233 13-20 : Gramr^ veitti gyldi’^ fœðu; framr Kraki söri^ gulli; (vér) frágum Haka efla hjaldr*; Héðínn mildi (var) aldr^ lofaðr; Sigurðr veitti Ormi^ sár; allt slíkt var fyr liðit ár. Eagnarr þótti skýrstr skatna; Skúli jarl er miklu dýrstr.

1. o: Gramr, sonr Hálfdanar gamla. — 2. gyldir , úlfr. — 3. sá^i, býtti út. — 4. hjaldr, orrusta. — 5. aldr (ato.), ávalt. — 6. o: Fáfni.

233 13-20 : I>á er fluttak^ Mæra hilmi fjögur kvæði, munda ek mildingi fimtán stórgjafar. Hvar und himins skautum viti maðr áðr orta mærð með æðra hætti of menglötuð ^ ?

1. ek flutta. — 2. m.

23331 — 1344: Ort er of ræsi, þann er rýðr granar vargs ok ylgjar ok litar vápn. J>at bragninga lof mun æ lifa, nema öld farist eða heimar bili.

2346-13: Ek lypta Ijósu lofi þjóðkonungs; jarls mærð er borin upp fyrir ýta. Hver seggr muni heyra svá kveðinn hróðr gjöfláta seims og hnossa?

23420-27: Ek veit þá, er gefa vell, beita bröndum ok búa

310. SKÝRmGAH. HTL.

snekkjur, verðari hæra hróðrar, enn heimdraga^, unga jöfra, enn auðspörut.-

1. heimdragi, sá er ávalt er heima, heimafastr. — 2. aiitspörutr, nirfill.

23428 — 235 2 : feir jöfrar’ ro aivitrastir, hringum hæstir, hugrakkastir, vellum verstir, vígdjarfastir, hirð hoUastir, happi næstir.

2354-9: Ek heíi gert glöggva grein til bragar; svá er talit tírætt hundrað; maðr skal-a vera heitinn örverðr hróðrs, ef svá fær ort alla háttu.

235 11-17: Sóttak fremd, ek sótta fund konungs, sóttak ítran jarl, þá er ek reist kaldan straum kili, þá er ek gat renna kaldan sjá kili.

235 18-3.5 : Konungr ok jarl njóti aldrs ok auðsala; þat er kvæðis lok. Steini studd fold falli fyrr í œgi enn lof stillis!

Eftirmáli.

Eg hefi orðið að stytta skýringar þessar úr því. sem þær voru upprunalega, sökum þess að þá hefði bókin orðið þeim mun lengri.

Eg er einn af þeim, er mjög illa er við, að breyta frá gömlum handritum, og geri það eigi, nema þar sem texti þeirra nær öngri átt. Eg get hér hins helsta:

1227: vallrauf; sjá Sk.

1532: úr (0.), hvk: væta, suddi; ruglað í útg.

7529 — 76 8, (0: 6. kap. í Bragarœðnm) hafa iltg. sett aftr fyrir eftirmála Bragarœðna, eða látið Skm. byrja með þessum ka- pítula. Enn til þess get get eg önga ástœðu séð. Eg hefi því hér látið þá röð halda sér, er hdr. hafa.

834: granalá tg., hdr: grimilá.

838: heyri, tg.; hdr: hlýÖi. — hlýÖi getr nanmlega stýrt þolf: fíey; auk þess vantar hending, sé hlýði látið standa.

EFTIRMÁLI. 311.

8527: Vreiðr — Vrösltu, sökum hljóðstafa; upprunalegar myndir.

933o: brör, hdr. sbr. Sk., ÁM: bör,

9331 : Grjótnuagarðar (Grjótuni, jötunn; garðr).

94 is : vátt—þátti, eftir 0 ; K. óglögg : t og r ritað líkt.

95 15: fágða eða fáða; hdr: faþa.

97 16: fjörnets, ef. et. af fjörnet (sbr. nethiminn, netský, nethula 0, s. frv.); K; fiorniots; 0: fiornats; útg: Fornjóts.

9724: Þóarr, ætti ef til vill að vera upprunamyndinn : Þónarr; Þórr getr eigi staðið sökum þess, að þá er vísuorðið .ofstutt.

100 16: granahött, tg. f. granhött.

101 2 : Þrangvar, tg. f. Þrungvar.

103 1: málspakr, tg. f. margspahr.

104 13: i>ás eða 2?á es; hdr: þá er.

108 9 : ómynda ; hdr : ymynda.

11523: val, tg. f. vœr.

11550: látra^ tg. f. látri.

116 11: bráadriptir tg. f. brádriptir.

124 15 : dreyrfáar tg. f. dreyrfár.

12430: gólfhölkvi, tg. f. gólfhölkvir.

1255: nema; le/S: nœma (æ = e), K: nama.

1256: foglhildar eftir le/S.

125 11: sefe, tg. f. K: se^ e/f, le^: se^^‘p’.

132 12: mjöld; sbr. meldr.

1479: /leídr enn svika Eildar ; hdr. /^e/c?r enn Bildar svika,

147 11-18 : Stefið (147 19-22) sett aftr fyrir þessa vísu; sbr. fyrra brot Ragnarsdrápu, 124i3~125i4.

180 3; Haraldr Sigurðarson (sbr. Fornm. s.). í hdr. stendr: Brennu-Njáll.

220 4: Fœðu veitti gyldi, bætt við; vantar í K. og hin hdr.

220 6 : Héðinn mildi lofaðr, vantar 1 K. enn er lagað eftir 0.

Auk þessa eru hendingar lagaðar á ýmsum stöðum.

Skamstafanir.

K. G. = Konráð Gíslason, prófessor við liáskólann í Kaup-

mannahöfn.

S. G. = Sveinn Grúndtvíg, prófessor við háskólann 1 Kaup-

mannahöfn.

Hkr. = Heimskringla.

SnE. = Snorra-Edda.

Á. M. (o: Sn E.) = Árna-Magnússonar-nefndar útgáfa Snorra-Eddu.

útg. = útgáfur Snorra-Eddu.

K. = Konungsbók.

0. = Ormsbók. U. = Uppsalabók.

íe^. = handritið, nr. le/S. fol í Árna-Magnússonar safni.

Sk. = Skýringar mínar.

Skm. = Skáldskaparmál.

Hel. = Heliand, o: lausnarakvæði.

Ulf. = guðspjöll Úlfílu.

d. = danska.

e. = enska.

es. = engil-saxneska.

fh{). = forn háj)ýska.

g. = gotneska,

gr. = gríska. h. (holl.) = hollenska.

1. = latína, n. = norska, s. = sænska. sk. = skotska. skr. = sanskrít. J). = þýzka.

ato. = atviksorð (adverbium)

e-n. = einhvern.

e-m. = einhverjum.

ef. = eignarfall (genitivus).

et. = eintala.

frsh. = framsöguháttr (indicativus).

ft, = fleirtala (pluralis).

hdr. = handrit.

hm. = m. (mannkenning).

SKAMSTÁFANIR.

hvk.

= hvorugkyn {neutrum).

kk.

= karlkyn (masculinum).

kvk.

= kvenkyu (femininum).

k.

= kona, kvenkenning.

lo.

= lýsingarorð (adjectivum).

m.

= maðr, menn, mannkenning

óh.

= óskarháttr (optativus).

Þt

= iDágufall (dativus).

f.

= fyrir.

sbr.

= samanber.

tg.

= tilgáta.

vo.

= vísuorð.

o:

= það er.

= eða

ss. = sama sem.

NÖFN.

Adam, 3.

Aðils (Svíakonungr), 132—34.

Afríka, 6.

Afríkaní, 5.

AkiUevs, (grísk hetja) 77.

Alexander (Paris), 77.

Ali eða Vali, 77.

Allföður (Óðinn), 14, 19, 20, 22, 24,28-29, 38—37, 39—40, 78.

Alsviðr (hestr), 20, 162.

Alsvinnsmál, 163, 17!.

Alvig hin spaka, 173.

Amsvartnir (vatn), 37.

Andhrímnir (steikari), 42.

Andlangr (himinn), 28.

Andvaranaiitr (gullhringr) 121.

Andvari (dvergr), 117—18, 121.

Angrboða (gýgr), 36. Annarr, 10. Annarr (Ónarr), 20. Argúlus (þræll), 7. Arnórr jarlaskáld, 78, 105 — 7, 139 — 40, löl— 152, 154—56, 160, 165 — 66, 170, 172, 175—76. Asía, 6, 9. Asíamenn, 11, 76. Askr, 19. Assíríí, 5, 7.

Atli (konungr), 120—22, 174. Atli (skáld), 170. Atra = Annarr, 10.

x\uðhumla(kýr), 17.

Auði (konungr) 174.

Aurvangar, 24.

Austri (dvergr), 18.

Austr-Saxland, 10.

Austrvegr, 46.

Ágústus (keisari), 125.

Álfar, 65, 76.

Álfröðul (sól), 69.

Áli (konungr), 132—33.

Árheiti, 15 10-11, 443-r.

Árvakr (hestr), 20, 162.

Ásbrú (Bifröst), 25.

Ásgarðr, 13—14, 19, 22, 59, 61,

70—72, 75, 77, 91, 112-14. Ásgrindr, 72, 91. Ásgrímr (skáld), 111. Áslaug (drottning) 123—24. Ásynjur, 29, 33, 39, 40, 70, 112,

Baal zzz. Bel, 5,

Babílon, 5.

Baldr = Beldegg, 10.

Baldr (Áss), 10, 25, 31, 32, 35,

58—61, 68.

• — kenning: 885-9. Baldrsbrá (gras), 31. Barrey, 41.

Baugi (jötunn), 74, 75. Beðvig, 10.

NÖFN.

315

Beiguðr (kappi), 133.

Beimi (koimngr), 177.

Beldegg = Baldr.

Beli (jötunn), 42, 66.

Bergemlir (jötunn), 17.

Bergrisar 25, 34, 45, 60.

Bersi (Hólmgöngubersi skáld), 140.

Besla (kona) 17.

Bifliði eða Biflindi (Óðinn), 14.

Bifröst, 21, 22, 25, 27, 34, 45.

Bikki hinn illi, 122—23.

Bil (mær), 20, 40.

Bileygr (Óðinn), 30.

Bilskírnir (höU), 31.

Bjat’ eða Bjarr, 10.

Bjarkamál, 81. 135.

Bláinn (jötunn), 23.

Boðn(ker), 73—75.

Bragi (Áss), 34, 45, 70—71, 73—

75, 90, 95, 112. — kenning: 8928-31. Bragi gamli (skáld), 12, 82, 85—87,

106, 113, 116, 124, 143, 146,

157, 169. Bragi (konungr), 174, 177. Brandr, 10. Breiðablik, 27. Brímir (salr), 67, 76. Brísingamen, 39. Brokkr (dvergr), 113—14. Brynhildr (Buðladóttir) , 120—21,

Buðli (konungr), 174. Buðli (konungr faðir Brynhildar),

Buri (maðr), 17. Búi, 142.

Byrgir (brunnr), 20. Böðvarr bjarki, 133. Böðvarr halti (skáld), 105. Bölverkr (Óðinn) 50, 74—75, Bölverkr (skáld), 166. Bölþorn (jötunn), 17. Börr (maðr), 17, 19.

Dagr (konungr), 174.

Dagr (son Nætr), 20.

Danakonungar, 11.

Danmörk, 12, 132, 153, 175, 177.

Dardanus (konungr), 8.

Dáinn (hjörtr), 26.

Dellingr (faðir Dags), 24.

Draupnir (hringr), 60, 61, 114.

Drómi (fjöturr), 37.

Duneyrr (hjörtr), 26.

Duraþrór (hjörtr), 26.

Dvalinn (hjörtr), 26.

Dvalinn (dvergr), 23, 26.

Dvergaheiti, 18, 23—24.

Dökkálfar, 27.

Egill Skallagrímsson (skáld) 80, 83,

88, 111, 132, 160, 166, 173. Egill (Völusteinsson), 84. Eikþyrnir (hjörtr), 43. Eilífr Guðrúnarsson (skáld), 84 —

85, 87, 97, 150. Eilífr kúlnasveinn, 150 — 51. Einarr jarl Rögnvaldsson (Torf-

Einarr), 156, 219. Einarr skálaglamm (skáld), 81 — 83,

136—37, 141—42, 144—45, 149,

158—60, 164. Einarr Skúlason (skáld), 109—10,

115—16, 132, 136, 151—52,

164—70, 175. Einheijar, 29, 40, 42—44. Eir (Ásynja), 39. Eiríkr (konungr), 174. Eiríkr góði (konungr), 175. Eiríksmál. 81. Ektor (kappi), 9, 70, 77. Eldhrímnir (ketiU), 42. Eldir (þræll), 112. Elenus kappi, 77. Elfarkvíslir, 7. Elivágar (ár), 15, 16, 93. Eljúðnir (salr), 36. Elli, 54, 56.

316

NÖFN.

Embla (kona), 19.

Eneas (kappi í Tróju), 77.

England, 12, 152—53.

Erkúlus (Herkúles, hálfguð). 8.

Erpr (son Gudrúnar Gjúk. d.), 122-24.

Erringar-Steinn (skáld), 148.

Eygotaland, 177.

Eyjúlfr dáðaskald, 149, 157.

Eylimi (konungr), 119, 174.

Eysteinn Valdason (skáld), 85—86.

Eyvindr Finnsson, skáldaspillir, 78-79, 82-84, 88, 107, 115, 115, 134,1140, 145, 152, 158, 173.

Eyvindr (konungr), 173.

Eva, 3.

Evrópa — - Enea, 6.

Falhófnir (hestr), 25. Farbauti (jötunn), 36. Farraaguð (Óðinn), 29. Farmatýr (Óðinn), 30, 76. Fáfnir (er Sigurðr vá) 117—21. Fenja (ambátt) 125—27, 214. Fenriskindir, 21. Fenrisúlfr, 34, 36, 64—65, 68—

69, 77. Fensalir (Freyju), 39, 58. Fimafengr (þræll), 112. Finnsleif (brynja), 133. Fjalarr (dvergr) 73—74. Fjarlaf = Friðleifr, 10. Fjölnir (konungr), 125. Fjölnir (Óðinn), 14. Fjölsviðr (Óðinn), 30. Fjörgvinr (faðir Friggjar) 19. Forseti (Áss) 35, 70. Fólkvangar, 33. Frakkland 11, 175. Fránangrsfors, 62. Freki (úlfr) 42-43. Freovit, 10. Freyja (Ásynja), 33, 39, 45, 60,

70, 91, 112.

Freyja (Ásynja), kenning: 102,

115—16. Freyr (Áss), 33, 37, 41-42, 47,

60, 64, 70, 112, 114.

— kenning: 8822 — 89 14. Friðleifr (Guðólfsson), 10, 11. . Friðleifr (Skjaldarson), 11, 125. Frigg (Ásynja), 9, 10, 19, 29, 39,

40, 58, 61, 66, 70, 95, 101.

— kenning: 101 31-34. Frigía, 9. Prigíaland, 77. Frigida = Frigg, 10. Frosti (dvergr), 24,

Fróði eða Fróðigar (Friðfróði kon-

ungr), 125—32, 214. Fulla (Ásynja), 39, 61, 70, 115. Fýri (á), 133. Fýrisvellir, 134.

Galarr (dvergr), 73—74.

Gamli Gnævaðarskáld, 86, 175.

Gandvík, 195.

Ganglari (Óðinn), 23.

Ganglati (þræll) 36.

Gangleri (Gylfi), 13-22, 24-31,

33-34, 37, 39, 42—45, 47—48,

56, 58, 61, 63, 67—69. Ganglöt (ambátt), 36. Gangr (jötunn) 73. Garðrofa (merr), 40. Garmr (hundr), 45, 65. Gautland, 177. Gavir, 10.

Gefjun (Ásynja), 29, 39, 70, 112. Gefn (Freyja), 39. Geirahöð (Valkyrja), 40. Geirröðargarðar 87, 95—96. Geirröðr (jötunn), 29, 95—97. Gelgja (festi), 38. Gerðr (kona Freys), 41, 70. Geri (úlfr), 42-43. Gillingr (jötunn), 73—74 Gils (hestr) 25.

NÖFN.

317

Gimli. 14, 22, 28, 67.

Ginnungagap, 15, 16, 18, 24.

Ginniingahirainn, 18.

Gissurr svarti (skáld), 171.

Gjallarbrú, 60.

Gjallarhorn, 34, 64.

Gjálp (tröUkona), 96—97.

Gjúki (konungr), 120—21, 123,

Gjúkungar, 120, 122. GjöU (á), J5, 60. Gjöll (hella), 38. Glaðr (hestr), 25. Glaðsheimr, 22. Glaðsviðr (Óðinn), 30. Glasir (lundr), 113. Gleipnir (Qöturr), 34, 37. Glenr (faðir Sólar), 20. Glitnir (salr), 27, 35. Glúmr Geirason (skáld), 79, 83,

144, 152, 174. Glúmr = Víga-Glúmr. Gná (Ásynja), 40. Gnípahellir, 65. Gnítaheiðr, 119—21, 213. Goðorrar, 120—21. Goti (konungr), 177. Gotland, 125. Góinn (ormr), 26. Grafvitnir (orrar), 26, GrafvöUuðr (ormr), 26. Gramr (konungr) 173. Gramr (sverð), 119, 121. Grani (hestr), 120. Grani (skáld) 170, 175. Grábakr (ormr) 26. Greip (tröilkona) 96—97. Grettir Ásmundarson (skáld) 142-43. Grikkir, Girkir, 8, 9. Grikkland, 70, 150. Grikklandshaf, 6. Gríðarvölr (stafr), 96. Gríðr (tröllkona), 96. Grímhildr (drotning), 120.

Gríranir (Óðinn), 29.

Gríranismál, 31, 40, 44.

Grímr, (Óðinn), 30.

Grjótunagarðar, 91 — 93.

Grottasöngr, 126-31.

Grotti (kvern), 125—26, 214.

Gró (völva), 93.

Guðný Gjúkadóttir, 121.

Guðólfr, 10.

Guðr (Valkyrja), 40.

Guðrúu Gjúkadóttir 120—23.

GuUfaxi (hestr), 90, 39.

GuUinbursti (hestr), 60.

GuUintanni (Heiradallr), 34.

GuUtoppr (hestr), 25, 34, 60.

Gungnir (geir) 64, 113—14.

Gunnarr Gjúkason (konungr), 120—

Gunnlaugr ormstunga (skáld), 138. Gunulöð (kona) 74—75. Gylfaginning, 11. Gylíi (konungr), 11—13, 173. GyUir (hestr), 25. Gýrair (bergrisi), 41. GöU (Valkyrja), 40. Göndul (Valkyrja), 79.

Hagbarðr, 174.

Haki (konungr), 170.

HaUarsteinn = Steinn Herdísarson.

HaUdór (skáld), 170.

Hallfreðr vandræðaskáld , 79, 107,

139, 142, 145, 154—55, 174. HaUinskíði (HeimdaUr), 93. Halh’ raunkr (skáld), 161. HaUvarðr Háreksblesi (skáld), 106,

143, 148-49, 166, 172. Haradir (son Guðr. Gjúkad.) 122-24. Hamskerpir (hestr), 40. Hangaguð (Óðinn), 29, 78. Hangatýr (Óðinn), 76, 78. Haptaguð (Óðinn), 29. Haraldr granrauði, 174.

318

NÖFN.

Haraldr Sigurðarson (konungr), 149,

153, 155, 159, 167. Harbarðr (Óðinn), 30. Hati Hroðvitnisson (úlfr), 21. Harri (konungr), 173. Hanstlöng (kvæði) 93—95, 102—5. Hábrók (haukr), 45. Háey, 145. Hákon Noregskoniingr, 194—95,

201—2. Hákun (jarl), 155, 158. Hálfdan hinn gamli (konungr),

173—74. Hálfdan hinn mildi (konungr), 174. Hálfdan svarti, 174. Hálfr (kommgr), 177. Hálogaland, 134. Hár (Óðinn) 14—22, 24—26, 28-

31, 33-34, 37—39, 42-45,

47—48, 61, 67—68. Hávahöll, 14.

Hávarðr halti (ísfirðingr, skáld), 78. Héðinn (konungr), 145—47. Heiðrún (geit) 43. Heimdallar-galdr 35. Heimdallr (Áss) 35—35, 60, 64—

65, 70, 179. — kenning : 89 15-25, 90 30. Heimir (karl) 124. Heingestr, 10. Hel (dóttir Loka), 14, 36, 59, 61,

Helblindi (jötunn), 36. Helblindi (Óðinn) 30. Helvegr, 59, 60. Hengikjöptr, 125. Henredí, 10. Heremóð, 10. Herfjötr (Valkyrja), 40. Heríkon, 8. Herjaföðr (Óðinn), 43. Herjan eða Herran (Óðinn), 14, 30. Hermóðr hinn hvati (Áss), 59—61. Hestaheiti, 161—62.

Hildigöltr (hjálmr), 133.

Hildir (konungr), 174.

Hildisvín (hjálmr) 133.

Hildr (Valkyrja) 40, 120, 145, 147.

Hilmir (konungr), 173.

Himinbjörg, 27, 34—35.

Himinbrjótr (uxi), 57.

Hindafjall, 120.

Hjaðningaveðr, Hjaðningavíg (orr-

usta), 145—46. Hjalti hinn hugprúði (kappi), 133. Hjarrandi, 145, 147. Hjálmberi (Óðinn), 30. Hjálprekr (konungr), 119. Hjúki (sveinn), 20. Hjördís (drotning), 119. Hleiðra(borg), 132. Hlér eða Ægir, 70. Hlésey, 70.

Hliðskjálf, 19, 28, 41, 62. Hlín (Ásynja), 39, 66. Hlóðyn (Jörð) 67. Hlymdalir, 124. Hlökk (Valkyrja), 40. Hnitbjörg, 74. Hnoss (Ásynja) 39. Hoddmímisholt, 69. Hófvarpnir (hestr), 40. Hólmgarðr, 173. Hrafn (hestr), 133. Hrafnaguð (Óðinn), 43. HrafnketiU, 143. Hreiðmarr (maðr), 117—18. Hrímfaxi (hestr), 20, 162. Hrímþussar, 14, 16, 17, 24-25,

31, 45, 60, 64. Hringhorni (skip), 59. Hrólfr kraki (konungr), 132—34. Hroptatýr (Óðinn), 79. Hrotti (sverð), 118. Hrungnir (jötunn), 91 — 93, 95,

Hrymr (jötunn), 64, 65. Hræsvelgr (jötunn), 28.

NÖFN.

319

Hugi, 52, 55.

Huginn (hrafn), 43, 164.

Húsdrápa, 88—89.

Hvergelmir, 15, 24, 26,. 44, 68.

Hvitabýr, 175.

Hvítserkr hvati (kappi), 133.

Hyrrokkin (gýgr), 59, 60.

Hœnir (Áss), 32, 70—71, 117.

— kenning: 9O9-11. Höðr (Áss), 35, 59, 68.

— kenning: 904-6.

Högni (konungr) 120—21, 143,

145-46. Hölgi (konungr), 134. Hörn (Freyja), 39.

Iðavöllr, 22, 68, Iði (jötunn), 73. Iðunn (Ásynja), 34, 70—72, 102..

— kenning: 102 10— 105 le. Illugi Bryndœlaskáld, 160. ílus, 9. ítalía, 8. ítrmann, 10.

ívalda synir (dvergar), 47. ívaldi (dvergr) 47.

Jafet, 4.

Jafnhár (Óðinn), 14, 15, 18, 24,

29, 48. Jalangrsheiðr, 125. Jat, 10.

Jálg eða Jálkr (Óðinn), 14, 30. Járnsaxa (gýgr), 93, 164. Járnviðr (skógr), 21. Járnviðjur (tröllkonur), 21. Jónakr (konungr), 122. Jórdan (á), 150. Jórsalir, 150. Jórunn (skáldmær), 175. jóruvellir, 24.

Jótland, 11.

Júnó, 7.

Júpíter, 7—8.

Jöfurr (konungr), 173.

Jörð (dóttir Nætr), 20, 40.

Jörmungandr (Miðgarðsormr) 36,

Jörmunrekr (konungr) 122 — 23.

Kaldei, 7.

Kam, 4, 5.

Kálfsvísa, 163.

Kárr (konungr), 174.

Kerlaugar (ár), 25.

Kesfet, 10.

Kjalarr (Óðinn), 30.

Klængr (byskup) 215.

Kórmakr (skáld), 80, 81, 139, 139,

144, 155, 157—58. Kristr, 125, 150. Krít (ey), 7—8. Krítarmenn, 7. Kvásir, 62, 73—74, 84.

Lamedon (í Tróju), 9.

Laufey eða Nál (móðir Loka), 36.

Leifþrasir (maðr), 69.

Leraðr (tré), 43.

Léttfeti (hestr), 25.

Litr (dvergr), 23, 60.

Líf (kona), 69.

Ljósálfar, 27—28.

Lofði (konungr) 174.

Lofn (Ásynja), 39.

Logi, 52, 55.

Loki Laufeyjarson, 27, 36, 38, 45— 46, 48—49,51—52, 55,58—59, 61—66, 70-72, 95-96, 112- 15, 117-18, 121.

— kenning: 9O12-30.

Loptr =: Loki, 36, 97.

Lóra eða Glóra, 10,

Lóríði, 10.

320

NÖFN.

Lóríkus, 9. Lyngvi (hólmr), 37. Læðingr (fjöturr) 36—37.

Magi, 10.

Magni (son þórs), 68—69, 77, 93.

Magnús, 169.

Makedoníí, 7, 8,

Mardöll (Freyja), 39.

Markús Skeggjason (skáld), 106,

148, 150, 169, 172-74, 176. Mánagarmr (úlfr), 21. Máni, 20. Máni (skáld),’ 149. Menja (mær), 125—27. Mennon (Munon), 9.. Miðgarðr, 18, 19, 21, 45, 56, 67. Miðgarðsormr, 36, 56—57, 64—65,

68, 77. Miðjarðarsjár, 6. Miklagarðskeisari, 151. Mímir, 24—25, 64. Mímisbrunnr, 24—25, 64. Mist (Valkyrja), 40. Mistilteinn (viðarteinungr), 59. Mjölnir (hamarr), 31, 46, 50, 60,

68-69, 92, 95. Móða, 10.

Móðguðr (mær), 60. Móði (son pórs), 68—69, 77. Móinn (ormr) 26, Mundilfari (faðir Sólar og Mána),

Muninn (hrafn), 43, 164. Múspell, 15, 16, 47. Múspellsheimr, 16, 18, 20. MúspsUsmegir, 22, 42, 64, 66. Mýsingr (sækonungr), 126. Mökkrkálíi (leirjötunn), 92.

Naglfari (skip), 20, 47, 64, 66. Nanna Nepsdóttir (Ásynja) , 35, 60-61, 70.

Naríi eða Nari (jötunn), 20, 36,

62-63. Nál r= Laufey, (36). Náströnd, 68. Nefir (konungr), 174. Neptúnus, 7, 8. Nið (á), 170. Niðafjöll, 68.

Niðhöggr (ormr), 24, 26, 68. Niflheimr, 15, 16, 24, 36. Nifihel, 14, 46. Niflungar, 120—22, 174. Nikarr eða Hnikarr (Óðinn), 14. Nikuz (Óðinn), 14. Niz (á), 174. Njörðr (Áss), 8, 32—33, 41,70,

72, 112. — kenning: 8810-21. Norðmenn, 125. Norðrhálfa, 9. Norðrlönd, 132. Norðrsetudrápa, 110. Noregr, 11, 12, 132, 145, 153, 176. Noregskonungar, 11. Nóatún, 32—33, 72. Nói, Nóaflóð, 3, 4. Nótt, 20. Nörfi =^ Narfi (jötunn), 20.

Ofnir (ormr), 26.

Oglói 79.

Orkneyjar, 145.

Ormaheiti, 163.

Ormr Barreyjaskáld, 106, 108

Ormr Steinþórsson (skáld), 83—84, 110, 138, 157, 168.

Otr (bróðir Fáfnis), 117-18.

Óðinn (hinn æðsti Áss) , 9 — 11, 17, 19, 24-25, 27, 29, 31, 33, 35, 39, 40, 42—45, 59—62, 64-66, 70—72, 74—79, 90—91, 93, 95, 112—14, 117-17, 125, 140-41, 177.

NOFN.

321

Óðinn, heiti: 2933—3022;

kenning: 78 1 — 8222. Óðr (maðr Freyjn), 39. Óðrœrir (ketill), 73-75, 84. Óleifr (Svíakonungr), 159. Ómi (Óðinn), 14. Óski (Óðinn), 14. Óttar svarti (skáld) 137, 140, 154,

158—59, 164, 168, 172-74,

Páll, 210.

Pirrus (gTÍskr kappij, 77.

Plútus, 7, 8.

Pompejus, 9.

Príamus (konungr), 6, 9, 76.

Ragnarr loðbrók (konungr), 124-

25, 146, 218, 233. Ragnars-drápa, 124-26, 146—47. Ragnarökkr, 146. Randgríð (valkyija) 40. Eandver (konungsson) 122—123, Ratatöskr (íkorni) 26. Rati (nafar), 175. Ráðgríð (valkyrja), 40. Rán (kona Œgis), 112, 167. Ránardœtr 167, 20-30. Refill (sverð), 118. Refr (skáld), 78, 80, 83, 108-9,

139, 140, 143—44, 149, 166-

68, 200. Reginleif (valkyrja), 40. Reginn (Hreiðmarsson), 117—21. Reiðartýr (Óðinn), 76. Reiðgotaland, 11, 177. Ribbungar, 222. Rindr (Ásynja), 35, 40. Rín, 121. Ritta, 10. Roddrus, 77.

Róma(-borg), 11, 150—51. Rómverjar, 9.

Rósta (norn), 40. Ræsir (konungr), 173. Rögnvalds-drápa, 155. Röskva, 48, 49.

Satúrnus, 7. 8.

Saxar, 133.

Saxland, 10—12, 153.

Sága (Ásynja), 39.

Sem, 4, 5,

Sennár (vöUr), 5.

Serberus, 8.

Sessrymnir (salr), 33.

Sif (Sibil) 10, 35, 91, 112—14.

— kenning: 102. Sigarr, 10, 174. Siggi, 11. Sighvatr þórðarson (skáld), 151,

154, 172, 176. Sigmundr Sigurðarson, 121. Sigmundr Völsungsson, 119, 124. Sigtryggr (konungr), 173. Sigtúnir, 11, 166. Sigurðr Fáfnisbani 119-24, 143. Sigurðr Gijótgarðsson, 78. Sigyn (Sygin, Sigun), 36, 63, 70. Sigvaldi (jarl), 142. Sikiley, 146. Silfrintoppr (hestr) 25. Simul (stöng), 20. Sindri (dvergr), 113. Sinfjötli 124. Sinir (hestr), 25. Sjöfn (Ásynja), 39. Skaði (kona Freys), 32—33, 63,

72, 112. Skapti póroddsson, 150. Skati (konungr), 177. Skáldskapar heiti 8223 — 85 n. Skeggöld, 40. Skeiðbrímir (hestr), 25. Skelfir (konungr), 175. Skíðblaðnir (skip), 45, 47, 113—14. Skinfaxi (hestr), 20, 162.

322

NOFN.

Skírnir, 37, 41, 65.

Skjaldunn, (Skjöldr), 10.

Skjöldr (son Óðins), 11, 125, 175.

Skjöldnngar, 11, 125, 175.

Skrýmir (Útgarða-Loki), 49—51.

Skuld (norn), 25, 40.

Skúli hertogi, 224, 229, 233.

Skúli þorsteinsson (skáld), 110,

115, 135, 164-65. Skögul, 40. Sköll (úlfr), 21.

Sleipnir (hestr), 25, 45, 59, 90. Slíðrugtanni sjá Gullinbursti. Slungnir (hestr), 134. Snotra (Ásynja), 39. Snæbjörn (skáld), 109, 154. Sól, 20, 40. Són (ker), 73—75. Steinarr (skáld), 138. . Steinn (Hallar-Steinn), 106, 137-38. Steinþórr (skáld), 80.’ Stúfr (skáld), 174. Styrkárr (skáld), 149. Suðri (dvergr), 18. Sumarr, 29.

Surtalogi, 28, 68—69, 77. Surtr (jötunn), 15, 64, 67. Suttungr (jötunn), 74—75. Svaðilfari (hestr), 45. Svafnir (ormr), 26. Svanhildr, 121—23. Svarinshaugr, 24. Svartálfaheimr, 37, 117. Svartálfar, 113. Svasuðr (faðir Sumars), 29. Svebdegg (Svipdagr), 10. Sveinn (skáld), 108, 110, Sviðurr, 177.

Svipdagr (kappi), 133, 134. Svíagrís (hringr), 133. Svíar, 134. Svíþjóð, 11, 12, 100, 125, 133,

153, 177. Svoldr (ey), 135.

Syn (Asynja), 39.

Sýr (Freyja), 39.

Sælundr, 12.

Sæmingr, 11.

Særímnir (göltr), 42.

Sœgr (sár), 20.

Sökkvabekkr, 39.

Sörli (son Guðr. Gjúkad.), 122-24.

Tanngnjóstr (hafr), 31.

Tanngrísnir (hafr), 31.

Tiggi (konungr), 173.

Tindr Hallkelsson (skáld), 142.

Trakía (prúðheimr), 9. 10.

Tróan, 9.

Trója, 6, 9. 11, 19, 70, 76, 77.

Trójumenn, 9, 76.

Trór (pórr), 9.

Trós, 9.

Tyrkir. 11, 70, 76.

Tyrkland, 6. 10.

Týr 34, 36-38, 65, 70, 76, 112.

— kenning: 89s6-2r.

Uðr (Óðinn), 20.

UUr (Áss), 35, 70, 141.

— kenning: 907-8. Uppsalir, 132—33. Urðr (norn), 25. Urðarbrunnr, 25, 27, 150.

Úlfr Uggason (skáld), 79—81, 84,

87—90, 139, 144, 157, 159. Úlixes (Odysseifr), 70. Útgarðr, 51. Útgarða-Loki, 49-57.

Vafþrúðnir (jötunn), 16.

Valaskjálf, 27.

Valgarðr (skáld), 167, 169—70,

Valhöll, 13, 19, 40, 42—45, 59,

91, 112-13. Vali (Ali), 35, 40, 62, 68-69, 77.

— kenning: 90« -3.

XOFN.

323

Valkyrjur, 40.

Vanaheimr, 32.

Vanadís (Freyja), 39.

Vanir, 32, 40. 73.

Var (Ásynja), 39.

Vartari (þvengr) 115.

Vasaðr (jötunn), 29.

Ve (bróðir Óðins), 17.

Veðrfölnir (haukr), 26.

Veggdegg, 10,

Venus, 8.

Verðandi (norn), 25.

Verir, 11.

Vestfal, 10.

Vestri (dvergr), 18.

Vetr, 29.

Vetrliði (skáld), 87.

Viðarr (Áss), 35, 65—66, 68, 70,

77, 96, 112. — kenning: 8932-34. Viðblindi (jötunn), 137. Viðfinnr, 20. Viðólfr (jötunn), 16. Viðrir (Óðinn), 14. Vili (bróoir Óðins), 17. Vilmeiðr (jötunn), 16. Vimr (á), 87, 96. Vindlóni (Vindsvalr), 29. Vingener. 10. Vingi-þórr, 10. Vingnir, 69. Vingólf, 22, 29. Vitrgils, 10. Víðbláinn (himinn), 28. Víðseti (kappi). 133. Vígriðr (vöUr). 64, 67. Volúkrontes, 77. Von (á), 38. Vænir (vatn), 133. Vöggr, 132. Völsungar, 11, 174-75. Völsungr (konungr), 119, 124, 175. Völuspá, 14-16, 18, 21, 22, 24,

28, 46, 63, 65.

I Völu-Steinn (skáld), 84, 159. I Vör (Ásynja), 39. ; Vöttr (kappi) 133.

i

, Ylgr (á), 15.

Ynglingar, 11, 174—75.

Yngvj, 11, 174—75.

Yrsa, 132—31.

Ývigg, 10.

Zóróaster, 5.

Pengill (konungr) 173.

Þjassi (jötunn) 32—33, 71—73.

pjálfi, 48—49, 52, 55, 92. I pjóð (hérað, Thy), 119. I þjóðólfr Arnórsson, 134, 152, 155, I 158, 160, 163, 172, 176. i þjóðólfr hvinverski, 13, 79. 93, 102, 106—8, 157.

þorbjörn Dísarskáld, 86—87, 150,

þorbjörn homklofi, 140, 148, 165.

þorfinnsdrápa, 152. 156.

þorgríms-þula, 161 — 63.

þorgerðr (hölgabrúðr) 134.-

porkell hamarskáld, 176.

þorleifr, 95.

þorleiki’ fagri, 136—37, 168.

þorsteinn, 149.

þorvaldr blönduskáld, 82, 137, 153.

þorvaldr veili. 211.

þórarinn Máhlíðingr. 199.

þórðr Kolbeinsson, 157, 159.

þórðr Mæraskáld, 136, 161.

þórðr Sjáreksson, 88, 148, 161, 170.

þórólfr, 81.

þórr, 9, 20, 25, 31, 35, 46—58, 60—65, 68, 70, 76—77, 87, 112-15.

— kenning: 85 12 — 884.

þórsdrápa, 97 — 101.

þriði (Óðinn), 14—16, 29, 48.

þrúðheimr, 10.

324

NOFN.

prúðr, 40.

þrúðvangar, 31, 56, 93. þrymheimr, 32—33, 71. þræcdir, 222. pökk (gýgr), 61.

Ægir, 70—75, 90, 95, 112. Æsir, 11-13, 19, 20, 24—25, 29, 31-38, 45—48, 51, 53—54,

58—59, 61—65, 68, 70—77, 91. 93, 112, 114, 117—18, 184.

Öðlingar, 174. Ölver hnúfa, 85. Örmt (á), 25. Örvandils-tá (stjarna), 93. Öxnaheiti, 162—63.

XXO^OOe-

LEIÐRETTINGAR.

732: undaligri, les: undarligri.

20 6: Annar, les: Ónarr.

2227: réttu, les: settu.

2634: Gravitnis, les: Grafvitnis.

29 14: miklu, les: mikla.

39 1-: Brísingamenn, les: Brísingamen.

5729: pórr, les: pór.

792: Ogle, les: Oglói.

9732: farms, les: farmr,

98 10: braðgmildr, les: bragðmildr..

98 26: hlymþel, les: þlymþél.

100 9: þers, les: þeirs.

100 16: Ros, les: Res.

100 19: þær — tróði, les : þer — troði.

100 34: hrapmunum, les: hrapmunnum.

101 19: Kom at, les: Kom-at.

10232: tálhrein, les; tálhreinn.

104 19 : bjartra borða, les : brattra barða.

105 13: far, les: fát.

10522: sköldungr, les: skjöldungr. 10532: engr, les: engi.

106 24: kyað, les: kveð.

107—112: kapítulatölurnar : 24 — 34, les: 25 — 35.

108 2: munþverri, les: menþverri. 108 23: hvalmuui, les: hvahnæni.

108 24: af, les: of.

10923: heldum, les: héldum.

110 22: brjóts, les: bijót,

11229: kenningnm, les: kenningum.

12929: ok, les: or.

131 3: Möl, les: Mól.

13814: furs, les: fúrs.

13823: Stóð, les: Stoð.

326

139 17: morðreins, les: morðteins.

139 19: hjarls, les: hjarl.

14224: benfur meilskurum, les : benfúr meilskúrum.

1434: Skal bœta við (eftir U):

Ylgr brunar hvatt ins helga

hrægjörn í spor örnum.

14623: veðrs, les: veðr.

1474: landi, les: landa.

147 11: á, les: 1.

14832: hún agnípur, les: hvítagnípur.

150 16 : kveðja, les: kveða.

157 14: |)órð, les: J)órðr.

159?: hólmfjötrs, les: hólm^öturs.

160 2: Örgildis, les: Örgyldis.

1733: glaværi, les: glaðværi.

175 28: rausk, les: raufsk.

195?: ern, les: eru.

222 18: 56, les: 65.

23226: ver, les: var.

235 14: há, les: þá.

2362: -edda, les: -Eddu.

238 8: p: affe, les: þ: affe.

24021 : fullir, les : fulli.

241 9: meó, les: með.

264 10: greinitré, les: grenitré.

304 18: undar, les: unda.

30427: grundlar, les: grundar.

IMIHALD.

Formáli iltgefanda V.

Æfi Snorra Sturlusonar XI.

Æfi Árna Magnússonar XVIII.

Ætt Snorra Sturlusonar og Árna Magnússonar …. XXIII.

Formáli «… 3—12.

Gylfaginning 12 — 69.

^Eptirmáli 70.

‘Bragarœður 70—76.

Eptirmáli 76—77.

Skáldskaparmál 78 — 194.

Kenningar 78.

Ókend heiti 156.

Fornöfn . 178.

Háttatal 194—235.

Skýringar yfir vísurnar 236 — 313.

Nöfn 314-324.

Leiðréttingar … 325-326.

<ARY OF CONGRESS

anch Bindery, 1902