Sæmundar-Edda : Eddukvæði

Source and rights: Internet Archive historical scan, published 1926. The source text below is imported without translation or rewriting.

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world’s books discoverable online.

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that’s often difficult to discover.

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book’s long journey from the publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.

We also ask that you:

• Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.

• Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google’s system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

• Maintain attribution The Google “watermark” you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

• Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can’t offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book’s appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.

About Google Book Search

Google’s mission is to organize the world’s information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world’s books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web

at|http : //books . qooqle . com/

Sæmundar-edda.

ÍilUUK vaiiH.

SÆMUNDAR-EDDA

EDDUKVÆÐI

FINNUR JÓNSSON

BJÓ TIL PRENTUNAR

-vih gv^-

•   1.  o   ■•.. 
  

C

REYKJAVÍK

KOSTNAÐARMAÐUR: SltnJRrÐtJR KRISTJÁNSSON

1905

\

‘•^ HA$Í2

Prentsmiðja D. Östlunds.

rijer birtist á prenti í fyrsta sinn á fslandi bók sú,

alment hefurveríö kölluð ifSæmundar-edda<> síðan

17. ðld og á eru gömul kvæði, flest ort á 10. og

U. öld um goð og fomhetjur og fl. J^ hef haldið

su nafni, þótt það sje með öllu óvíst, hvort Sæ-

lundur prestur fróði Sigfússon (d. 1133), er þaueru

kend við, hefur átt nokkuð við þau eða ekki. Um

að og kvæði þessi yfir höfuð að tala get jeg vísað

iil þess, er jeg hef sagt um þau í bókmentasðgu

tiinni bæði hjnni dðnsku og nú hinni íslensku, svo

til deiluritgjörðar próf. B. M. Ólsens og minnar

Tímariti hins isl. Ðókihentafjelags.

Kvæði þessi eru aðallega í einu skinnhandriti, 2365

tieðal fjórblöðúnga f Oamlasafni á hinni konúng-

bókhloðu f Kaupmannahöfn. Þetta handrit er

^fmsfrægt og svo að segja einstakt fsinni röð. Það

útgefið f Ijósmyndum ásamt prentuðum texta 1891.’

ndritið er ritað um 1270, en er þvf míður ekki til

ilt. Eitt kver (8 blöö) hefur glatast úr þvf ; éndar

bcgiiimártð f Sigrdrffumálum 28^ og hefst aftur með

Blgurðarkviðu ennimeirið^ (meðorðinu: sáka). End-

inn á Sigrdrífumálum flnst í pappfrsuppskríftum, en

•eflaust hinn frumkvéðni endir. Fyrstn 4 vísufnar

Sig. kv. énni meirí éru teknar úr Voléúngasögu, og

|Sga þær ekki saman, þannig, að þær sjéú beint áfram

QQO

IV

hald hver af annari, en eflaust allar úr þessu sama kvæði. Völsúngasaga er að mi.<lu leyti ekki annað en þessi fomkvæði færð og skeytt saman í vanal^a sögu; og máaf henni nokkurnveginn greinilega sjá, hvaða efni hefur verið á kverinu, sem týnt er úr hand- ritinu, hvort sem það efni hefur verið eitt eða fleiri kvæði.

Svo er til brot (6 blðð) í Árnasafni, í 748 meðal f jórblððúnga, af öðru eddukvæðahandriti frá því um Í300. Á þessu brotieru: Hárbarðsljóð frá 19^, Baldrs draumar(og eru þeir aðeins í þessu hdr.), Skírnis- mál til28. vísu, Vafþrúðnismál frá v. 20j, Grímnis- mál, Hymiskviða, og loks upphafið á lesmálskaflanum fyrir framan Völundarkviðu.

í Snorra-eddu eru allmðrg erindi einkum úrVölu- spá, Vafþrúðnis- og Grímnismálum. Völuspá erenn- fremur f Hauksbók (þar er kvæðið aflagað í mörgu ogritað síðar en meginbókin, um 1350). Sigrdrífu- mál eru og að miklu leyti i Vðlsúngasðgu ; þar eru og nokkrar vísur úr Reginsmálum svo og i Noma- gestsþætti, Helreið Brynhildar og i Nomagestsþætti. Rigsþula er hvergí nema i Wormsbók af Snorra-eddu (i Ámasafní), Hyndluljóð aðeins í Flateyjarbók, Grótta- söngur aðeins i Konúngsbók og Trektarbók Snorra- eddu.

Völuspá en skamma er sett inn i Hyndluljóð, en er alt annað kvæði. Hvergi nema i pappirsbókum finnist Grógaldr og Fjolsvinnsmál, og sama er aö segja um Sólarljóð. Þetta kvæði á eiginlega ekkert skylt viö eddukvæðin, en finst í handritum oft sam- an við þaui og i mðrgum útgáfum ; af þvi aö það á fyrírmynd sfna i eddukvaéöunum og af þvi ad þess hefur veríð óskað, að það væri Utið fylgja

kvæðunum, hefur það verið tekið upp f bók þessa; en kvæðið er alkristilegt, og ekki ort fyr en á 12. öld.

Aðalhandritunum er hjer fyigt, að því undanteknu^ 1, að rjettritun hefur verið gerð samkvæm við sig sjálfa og hagað eftir aldrí kvæðanna (frekara um það síðar) og bragfræðisreglumfommanna;2, að loiðrjett- íngar eru teknar upp, þar sem leshættir handritanna eru auðsjáanlega rángir, en ekki verður hjer gerö nánari grein fyrir þessum leiðrjettíngum eða frá hverj- um þær eru runnar; um það get jeg vísað til útgáfu minnar hinnar þýsku (Leipzig 1888 og 1890) og ann- ara nýrri útgáfna. Einstöku orð eru látin órðskuð,. þótt óskiljandi sje, og þá oft einkend með : f ; 3, að- eins á stðku stað er bætt við til uppfylh’ngtr, og er þá viðbótin sett í hornsviga (í 54. v. á bls. 24] eiga að standa bogsvigar); 4, víða tru innskot vísna,. visuorða og vísuhelmínga í handritunum; jeg hef látið alt þetta halda sjer, en prentað allar þesskonar heilar og hálfar vísur með smáletri, en sett í bogsviga par scm þesáir viðbéetur eru pairtar af vfsum. Með þessu móti má lesa þær vísur, sem saman eiga og mynda kvæðið, sem eina heild sjer, eða lesa alt sam- an í einu eftir vild og eftir því, hverja trú menn hafa á sHktim Innskotum.

Hvað ritháttinn sjálfan snertir, er hann yfir hðfuð sem í fomritum, þar sem ritháttur er samræmdur. J^ hef þó ekki getað fengið af mjer að hafa hann ekki í stðkum atriðum nokkuð eldri og nær því, sem mil- myndir voru í raun og vem, þ^ar kvæðin vom ort, og gildir þaö um þau öll, og hvar sem þau hafa verið ort. Mjer finst þtð vera sjálfsögð skylda að hafá það svo, ogskal nú hið helsta af þvi tagi talið.

VI

Jeg hef yfír höfuö rítaö stutt hljóð (broddlausa stafi) f orðum, þar sem hljóðið lengdist á fslandi, en ekki fyr en eftir 1200, svo sem folk, solginn, skalm, hals, ulfr,. halfr, osfrv. Samdrátturinn já úr (eldra) éa (jó úr éu) er ekki hafður, heldur ritað éa, éu, svo og /a, t. d. séa (sjá), knéum (knjóm, knjám), þriar (þrjár), /ffl, Jjrd : = hata osfrv., enda heimtar kveð- andin oft (eða oftast) þessar myndír. Heldur ekki er samdrátturínn éi i é dia. áa i á hafður nema á stöku stað ; því er rítað - og af sðmu ástæðum - fáa (fá), náa (ná), áar (ár), séir feér), knéi (kné), ösfrv. sbr. Þöarr stundum (f. Pórr), Ritað er / (ekki e) í kvinna (eign. flt.) af kona, svo og brinna, rinna (áhrífslausar sagnir, Ibrennaogrenna; brinna

• brann sbr. finna — fann), Ritað er o í goll, goÖ (og í mannanöfnum Goð-), fogl, troll Oerður er munur ekki aðeins á æ og œ, heldur og á ö og 0; ö hef jeg haft; með því hljóði, sem þessi staf- ur táknar, berum vjer nú fram a-hljóðvarpið af a, og hefði það veríð alt of ógeðfelt að nota aðra stafs- mynd, sem líkaaf oðrum ástæðum hefði verið, til- gángslaus. Af líkum ástæðum hef jeg látið hlðforna í/-hljóðvatp af á látið ótáknað. Hljóðstafur er mjög víða feldur úr es og esi 6g eru (þetta þá eftir hdr. prentað ro) eftir bragfræðisreglum ; í es (= sém) og ék er hljóðstafurinn allviðast féldurúr og s, k þá hnýtt aftan í undanfárandi ori) eða sðgn (þars, þás; drapk, vask^ biðk’, osfrv; þars er enn í dag haft einkum af skáldum vorum); ennfremur er a stundum felt úr í o/ eða orðið dregið saman við uiidanfarandi þvi ó’g svá (þvlt, svát, sbr. þótí f þó aty Þegar í hdr. stendur t. ct. várka ek (þ. e. var-ek-’ a [neitunarorð] ek) er það drcgíð samaii = í varkak

(ritað vasAraAr) ; sbr. orömyndir sem myndigak (úf myndiga ek f. mynda—ek-‘a ek), Ritað er í f. d í þátíð og kvennkynsorðum syo stm fylgðat hvilðt enda er svo oftast í hdr. sjálfu. v er sett á undan /• þar sem hljóðstafasamband krefst (t. d. í vreiðr, yreka f. reiðr, reka), Ritað er s f. (ýngra) r ísagn" orðinu ve5<i (vera), þar sem svo var að kveðið á fslandi alt fram um 1200 (í Noregi breyttist sá fram-^ burður nokkuð fyr, skönimu eftir 1100) og í tilviV unarfQrnafninu es (er), þessar- orðmyndir eru ef til vill þær, sem lesendum mun geðjast síst að, en hji þeim varð valla komist í þessum fornkvæðum. Jeg^ hef rilað Hlö^vin í stað þesssem tíðka?t hefur: Hlóð- yn, og erf)a^ samkyæmt því, sem Konráð Gíslason hjelt að rjettast væri. Jeg hef og sett inn eldri mynd- ina an (f. en) \ merkíngunni heldur en. Að öðru leyti stafa orðmyndir sem óru ( f. váru, af vera\ ón (f. ván\lxi hdr. sjálfu. Jeg hef alstaðar ritað bazt-t enda stendur oft svo í hdr. - í lesmálsköflunum hef jeg aftur á möti viðhaft vanalega (ýngri) stafsetning (er, van gað- osfrv./

Ennfremur skal þess getið, að fornðfnum (sem súbjektum) er oft slepl, þar sem þeim má eða á að sleppa eftir bragreglum ; en stundum hef jeg haldið þeim, þar sem samanhengið hefði orðið lesendunum of óljóst. Siomuleiðis hef jeg sett „gæsalappir’" utan um bein orð manna, til skiiningsauka, þar seni mjer fanát þess þurfa; vanalegast er þeirra ekki þörf, síst f viðræðukvæðum. Þá er út undan vísunni settar skammstafanir til að tákna þann sem talar; er þá oft aðeins annar af þeim, sem tala saman, táknaður þannig. Smáósamkvæmni hef jeg orðið var við, en lítið, sem þýðíngu hefur; sbr. Leiðrjettíngar.

VIII

í Völuspá og Völuspá enni skömmu er stefið prent- að með skáletri. í Hárbarðsljóðum er sumt prentað sem lesmál, þar sem auðsjáanlega engín vísugerð er á svörunum. í Völsungakv. enni fomu eiga vísum-^ ar 26-31 (29) eiginlega inn í miðjum lesmálskaflan- um á bls. 266| þar sem til færður er vísuhelmfngur úr Völs. kv. 33 (bls. 235), en skipun hdrsins hefur hjer verið haldið óbreyttri. Hinum svonefndu Reg- insmálum er skift eftir bragarhættinum í tvö kvæði með stöfunum A og Ð, en vísnaröðin í hdr. látin halda sjer; og eins er með fugla (igðna) visumar ( Fáfnismálum; þær em greindar meðl, II osfrv. og a, b ; eflaust er hjer samsteypa af tveimur kvæðum um sama efni. Sigrdrífumál (bls. 320) er beint áfram- hald af Fáfnismálum í hdr. án yfirskriftar, og svo er reyndar víðar, að ný kvæði em ekki táknuð sjeretak- lcga.

Skýringarnar hef jeg haft svo stuttar, sem mjer fanst hægt. Með vilja hef jeg ekki haft þær fleiri, enda hygg jeg þess ekki þurfa. Yfir höfuð ættu kvæði þessi ekki að vera erfið íslendingum, nema einstöku goðakvæði og þá helst Völuspá, er liklega verður aldrei skýrð til fulls. Jeg veit, að margir staðir eru skýrðir á mismunandi hátt, en hjer gat jeg að- eins eða að mestu tekið tillit til þess, hver skýring rajer finst eðlilegust. - í nafnatalinu hef jeg sett sl^ngar við einstöku nöfn. Teiknið : er haft fyrir =

Af 8 fyrstu ðrkunum hef j^ lesið eina prófðrk, en allar af hinum.

Staddur i Reykjavik i júlimánuði 1905

Finnur /ónsson,

V> gV

V6luspá.

1. Hljóðs biðk allar helgar kindir, meiri ok minni mögu Heimdallar; vildu at, Valföðr, vel fyr teljak

forn spjöll fira, þaus fremst of man.

2. Ek man jötna ár of borna, þás forðum mik fœdda höfðu; níu mank heima, níu íviði, mjötvið mæran fyr mold neðan.

3. Ár vas alda þars Ymir byggði,

VOLUSPA.

vasa sandr né sær, né svalar unnir; jörð fansk æva né upphiminn; gap vas Ginnunga, en gras hvergi.

4. Áðr Bors synir bjöðum of ypðu, þeir es Miðgarð mæran skópu; sól skein sunnan á salar steina;

þá vas grund gróin grœnum lauki.

5. Sól varp sunnan, sinni mána,

hendi enni hœgri of himinjöður; sól þat né vissi, hvar hon sali átti; (stjörnur þat né vissu, hvar þær staði áttu); máni þat né vissi, hvat hann megins átti..

6. Þá gengu regin öll á rökstóla, ginnheilög goð,

ok gættusk of þat

Nótt ok níðjum

VÖLUSPÁ.

nöfn of gáfu, morgin hétu ok miðjan dag, undorn ok aptan, árum at telja.

7. Hittusk æsir á Iðayelli,

þeirs hörg ok hof hátimbruðu ; afla iögðu, auð smíðuðu, tangir skópu ok tói gerðu.

8. Teflðu í túni, teitir váru,

vas þeim véttergis vant ór gulli, unz þríar kómu þursa meyjar, ámátkar mjök, ór Jötunheimum.

9. í*á gengu regin öll á rökstóla, ginnheilög goð,

ok gættusk of þat, hvárt skyldi dverga dróttir skepja ór Brimis blóði ok ór Bláins leggjum.

VÖLUSPÁ.

10.    Þar  vas  Móðsognir 
    

mæztr of orðinn dverga allra, en Durinn annarr; þeir manlíkun mðrg of gerðu, dverga í jörðu, sem Durinn sagði.

11. Nýi ok Niði, Norðri, Suðri, Austri, Vestri, Alþjófr, Dvalinn, Bívurr, Bávurr, Bömburr, Nori, Ánn ok Ánarr, Ái, Mjöðvitnir.

12. Veigr ok Gandalfr, Vindalfr, Þráinn, Þekkr ok í*orinn, Þrór, Vitr ok Litr, Nár ok Nýráðr,

nú hefk dverga, Reginn ok Ráðsviðr, rétt of talða.

13.    Fíli,  Kíli, 
    

Fundinn, Náli, Heptifíli, Hannarr, Svíurr, Frár, Hornbori, Frægr ok Lóni, Aurvangr, Jari, Eikinskjaldi.

VOLUSPA.

14. Mál es dverga í Dvalins liði Ijóna kinduni

til Lofars telja, þeir es sóttu frá Salarsteini Aurvanga sjöt til Jöruvalla.

15. Þar vas Draupnir ok Dolgþrasir,

Hár, Haugspori, Hlévangr, Glóinn,. Skirfir, Virfir, Skáfiðr, Ái, Alfr ok Yngvi, Eikinskjaldi, Fjalarr ok Frosti, Finnr ok Ginnarr; þat mun æ uppi, meðan öld lifir, langniðja-tal til Lofars hafat.

16. Unz þn’r kómu ór því liði öflgir ok ástkir æsir at húsi, fundu á landi

Ktt megandi Ask ok Emblu OTlöglausa.

17. Önd þau né áttu, óð þau né höfðu,

lá né læti

VÖLUSPÁ.

né litu góða; önd gaf Óðinn, óð gaf Hœnir, lá gaf Lóðurr ok litu góða.

18. Ask veitk standa, heitir Yggdrasill hár baðmr, ausinn hvítaauri ;

þaðan koma döggvar þærs í dala falla; stendr æ of grœnn Urðar brunni.

19. Þaðan koma meyjar margs vitandi

þríar ór þeim sæ, es und þoUi stendr; (Urð hétu eina, aðra Verðandi, skáru á skíði, Skuld ena þriðju) þær lög lögðu, þær h’f keru, alda börnum, 0rlög seggja.

20. Pat man hon folkvíg fyrst í heimi,

es Oullveigu geirum studdu ok í höll Háars hána brendu,

VOLUSPA.

þrysvar brendu þrysvar borna, (opt ósjaldan, þó hon enn lifir).

21. Heiði hétu, hvars til húsa kom, völu velspáa,

vitti hon ganda; seið, hvars kunni, seið hug leikinn; æ vas hon angan illrar brúðar.

22. Pá gengu regin öl á rökstóla, ginnheilög goð,

ok gættusk of þat, hvárt skyldi æsir afráð gjalda, eða skyldi goð öll gildi eíga.

23. Fleygði Óðinn ok í folk of skaut; þas vas enn folkvíg fyrst í heimi; brotinn vas borðveggr borgar ása,

knáttu vanir vígspá völlu sporna.

VÖLUSPÁ.

24. Pá gengu regin[öll á rökstóla, ginnheilög goð,

ok gættusk of þat, hverr hefði lopt alt lævi blandit eða ætt jötuns Óðs mey gefna.

25. Pórr einn þar vá þrunginn móði, hann sjaldan sitr, es slíkt of fregn;

á gengusk eiðar, orð ok sœri, mál öll meginlig, es á meðal fóru.

26. Veit hon Heimdallar hljóð of folgit

und heiðvönum helgum baðmi; á sér hon ausask aurgum forsi af veði Valföðrs. Vituð ér enn eda hvat?

27. Ein sat hon úti, þás enn aldni kom yggjungr ása

ok í augu leit —

VÖLUSPÁ.

»hvers fregnið mik? hví freistið mín?

28. Alt veitk, Óðinn, hvar auga falt

í enum mæra Mímis brunni«; drekkr mjöð Mímir morgin hverjan af veði Valföðrs. Vifuð ér enn eða hvat?

29. Valði henni Herföðr hringa ok men;

fekk spjöll spaklig ok spáganda; sá vítt ok of vítt of veröld hverja.

30. Sá hon valkyrjur vítt of komnar, görvar at ríða

til Ooðþjóðar.

Skuld helt skildi, en Skögul önnur, Gunnr, Hildr, Göndul ok Geirskögul ; nú eru talðar nönnur Herjans, görvar at ríða grund valkyrjur.

lO VÖLUSPA.

31. Ek sá Baldri, blóðgum tívur, Óðins barni, 0rlög folgin; stóð of vaxinn völlum hæri

mær ok mjök fagr mistilteinn.

32. Varð af meiði, þeims mær syndisk, harmflaug hættlig, Höðr nam skjóta. Baldrs bróöir vas

of borinn snimma, sá nam Óðins sonr eínnættr vega; þó hann æva hendr né höfuð kembði, áðr á bál of bar Baldrs andskota.

En Frigg of grét í Fensölum vá Valhallar. Vituð ér enn eða hvat?

33. Hapt sá hon liggja und Hveralundi lægjarns líki

Loka áþekkjan; þar sitr Sigyn

VÖLUSPÁ. I£^

þeygi of sínum veri vel glyjuð. Vituð érenn eða hvat?

34. Á fellr austan of eitrdala

söxum ok sverðum, Slíðr heitir sú.

35. Stóð fyr norðan á NiðavöUum

salr ór golli Sindra ættar, en annarrstóð á Ókólni, bjórsalr jötuns, en sá Brimir heitir.

36. Sal sá hon standa sólu fjarri Náströndu á, norðr horfa dyrr; fellu eitrdropar

inn of Ijóra,

sá ’s undinn salr

orma hryggjum.

37. Sá hon þar vaða þunga strauma menn meinsvara ok morðvarga

ok þanns annars glepr eyrarúnu.

12 VÖLUSPÁ.

38. Par sýgr Níðhöggr nái framgengna;

slítr vargr vera. Vituð érenn eða hvat?

39. Austr sat en aldna í Járnvrði

ok fœddi þar Fenris kindif ;; verðr af þeini’ öllum< einna nökkurr tungls tjúgari í trolls hami.

40. Fyllisk fjörvi feigra manna^ ryðr ragna sjöt rauðum dreyra, svört verða sólskin^ of sumiir eptir, veðr öll válynd. Vitud ér enn eða bvat?’

41. Satþðr á haugi ok sló horpu gygjar hffðir, glaðr Eggþér- gól of hánum

í gaglvtði fagrrauðr haníy sás Fjalarr heitir.

VÖLUSPÁ^ 13^

42. Oól of ásum OolHnlcarabi,

sá vekr hölða at Heriafaðrs, en annarr gól fyr jörð neðan sótrauðr hani at sölura Heljar.

43. Geyr Garmr mjök fyr Gnipahelli, fesir mun sUtna,

en freki rinna^ fjöld oeitk frœða, framm sék lengra of ragna rök, römm sig/ím,

44. Brœðr munu berjask ok at bönum verðask, munu systrungar sifjum spilla,

hart ‘-s í heimi, hórdómr mikiil, (skeggöld, skalmöld, skildir klofnir, vindöld, vargöld, áðr veröld steypisk) mun engi maðr öðrum þyrma.

14 VÖLUSPA.

45. LeikaMíms synir, en mjötuðr kyndisk at enu gamla Ojallarhorni,

hátt blæss Heimdallr^ horn ’s á lopti; mælir Óðinn við Míms höfuð.

46. Skelfr Yggdrasils askr standandi, ymr aldit tré,

en jötunn losnar; (hræðask allir á helvegum áðr Surtar þann sevi of gleypir).

47. Qeyr ná Garmr mjök fyr Gnipahelli^

fesír mun slitna, en freki rinna, fjölð veitk frœda, framm sék lengra of ragna rök, römm sigtfva.

48. Hrymr ekr austan^ hefsk lind fyrir, snýsk Jörmungandr

í jötunmóði;

VÖLUSPA. 15

ormr knyr unnir, en ari hlakkar, slítr nái niðfölr; Naglfar losnar.

49. Kjóll ferr norðan koma munu Heljar of lög lyðir,

en Loki stýrir; fara fíflmegir með freka allir, þeim es bróðir Byleists í för^

50. Hvat ’s með ásum? hvat ’s með álfum? gnýr allr Jötunheimr, æsir ‘ro á þingi, stynja dvergar

fyr steindurum veggbergs vísir — vituð ér enn eða hvat?

51. Surtr ferr sunnaa með sviga lævi, skínn af sverði

sól valtíva; gnotbjörg gnata, en gífr rata, troða halir helveg, en himinn klofnar.

. M

I h

VÖLUSPÁ. 17

56. Sól tér sortna, sígr fold í mar, hverfa af himni heiðar stjörnurý geisar eimi

ok aldrnari; leikr hár hiti við himin sjalfan.

57. Geyr nú Garmr mjök fyr Gnipahelli,

festr mun slitna, en freki rinna; fíöld veitk frœdaj framm sék len^ra of ragna rök, römm sigtíva.

58. Sér hon upp koma öðru sinni

jörð ór ægi iðjagrœna— ; falla forsar, flygr örn yfir, sás á fjalli fiska veiðir.

59. Finnask æsir á Iðavelli

ok of moldþinur mátkan dœma,

l6 VÖLUSPÁ.

52. Pá k0mr Hlínar harmr annarrframm, es Óðinn ferr

við ulf vega, en bani Belja bjartr at Surti; þá mun Friggjar falla angan.

53. Pá kemr enn mikli mögr Sigföður, Víðarr yega

at valdýri;

lætr hann megi Hveðrungs

mund of standa

hjör til hjarta;

þá ’s hefnt foður.

54. Pá k0mr enn mæri mögr Hlöðvinjar

gengr Óðins sonr ormi mœta.

55. Drepr af móði Miðgarðs véurr; munu halir allir heimstöð ryðja; gengr fet níu Fjörgynjar burr oeppr frá naðri, níðs ókvíðinn.

VÖLUSPÁ. 17

56. Sól tér sortna, sígr fold í mar, hverfa af himni heiðar stjörnurj geisar eimi

ok aldrnari;

leikr hár hiti

við himin sjalfan.

57. Geyr nú Garmr mjök fyr Gnipahelli,

festr man slitna, en freki rinna; fjöld veitk frœða^ framm sék iengra of ragna rök, römm sigtíva.

58. Sér hon upp koma öðru sinni

jörð ór ægi iðjagrœna— ; falla forsar, flygr örn yfir, sás á fjalli fiska veiðir.

59. Finnask æsir á Iðavelli

ok of moldþinur mátkan dœma.

I 8 VÖLUSPÁ.

ok minnask þar á megindóma ok á Fimbultys fornar rúnar.

60. Þar munu eptir undrsamligar gollnar töflur

í grasi finnask, þærs í árdaga áttar höfðu.

61. Munu ósánir akrar vaxa;

böls mun alls batna mun Baldr koma; búa Höðr ok. Baldr. Hropts sigtoptir (vel valtívar, vituð ér enn eða hvat?)^

62. Þá kná Hœnir hlautvið kjósa ok burir byggva brœðra Tveggja vindheim víðan. Vituð ér enn eða hvat?

63. Sal sér hon standa sólu fegra,

golli þakðan, á Gimléi;

VOLUSPA. 19

þar skulu dyggvar dróttir byggva ok of aldrdaga ynðis njóta.

64. Pá kemr enn ríki at regindómi öflugr ofan,

sá’s öllu ræðr.

65. Par komr enn dimmi dreki fljúgandi,

naðr fránn neðan frá Niðafjöllum; berr sér í fjöðrum — flygr völl yfir— Níðhöggr nái; nú mun hann sokkvask.

–^.g^

-61

Hávamál.

I.

Gáttir allar áðr gangi framni (of skoðask skyli) of skyggnask skyli; óvíst es at vita, hvar óvinir sitja á fleti fyrir.

Gefendr heilir, gestr es inn kominn, hvar skal sitja sjá? mjök es bráðr sás á bröndum skal síns of freista frama.

Elds es þörf þeims inn es kominn ok á knéi kalinn.

HAVAMAL. 21

matar ok váða es manni þörf, þeims hefr of fjall farit.

4. Vats es þörf þeims til verðar komr^ þerru ok þjóðlaðar, góðs of œðis,

ef sér geta mætti, orðs ok endrþögu.

5. Vits es þörf þeims víða ratar; dælt es heima hvat; at augabragði

verðr sás ekki kann ok með snotrum sitr.

6. At hyggjandi sinni skylit maðr hrsœinn vesa, heldr gætinn at geði, þás horskr ok þögull komr heimisgarða til, sjaldan verðr víti vörum. (óbrigðra vin

fær aldrigi,

an manvit miklt).

7. Enn vari gestr, es til verðar komr, þunnu hljóði þegir; eyrum hlyðir,

22 HÁVAMÁL. ■ ■ 1

en augum skoðar,

svá nysisk fróðra hverr fyrir.

8.    Hinn  es  sæll, 
   

es sér of getr

lof ok líknstafi;

ódælla es við þat,

es eiga skal

annars brjóstum í. Q. Sá es sæll,

es sjalfr of á

lof ok vit meðan lifir;

þvíat ill ráð

hefr maðr opt þegit

annars brjóstum ór.

10. Byrði beíri

berrat maðr brautu at,

an sé manvit mikit;

auði betra

þykkir þat í ókunnum stað;

slíkt es válaðs vera.

11. Byrði betri

berrat maðr brautu at, an sé manvit mikit; vegnest verra vegra velli at, an sé ofdrykkja öls.

12. Esa svá gótt, sem gótt kveða, öl alda sonum;

HÁVAMÁL. 23

þ^‘íat færa veit, es fleira drekkr, síns til geðs gumi.

13. Óminnishegri heitir, sás of öldrum þrumir, hann stelr geði guma; þess fogls fjöðrum

ek fjötraðr vask í garði Gunnlaðar.

14. Ölr ek varð, varð ofrölvi,

at ens fróða Fjalars; því es öldr bazt, at aptr of heimtir hverr sitt geð gumi.

15. Þagalt ok hugalt skyli þjóðans barn ok vígdjarft vesa; glaðr ok reifr

skyli gumna hverr, unz sinn bíðr bana.

16. Ósnjallr maðr hyggsk munu ey lifa, ef við víg varask;

en elli gefr hánum engi frið, þótt hánum geirar gefi.

17.  Kópir  afglapi, 
    

es til kynnis komr.

24 HAVAMAL.

þylsk hann umb eða þrumir;

alt es senn,

ef sylg of getr,

uppi es þá geð guma.

18. Sá einn veit, es víða ratar ok hefr fjölð of farit, hverju geði stýrir gumna hverr, sá es vitandi es vits.

19. Haldit maðr á keri, drekki þó at hófi mjöð, mæli þarft eða þegi; ókynnis þess

vár þik engi maðr,

at ^angir snimma at sofa.

20. Gráðugr halr, nema geðs viti, etr sér aldrtrega; opt fær hloégis,

es með horskum komr, manni heimskum magi.

21. Hjarðir þat vitu, nær heim skulu,

ok ganga þá af grasi ; en ósviðr maðr kann ævagi síns of mál maga.

HÁVAMÁL. 25

22.    Vesall  maðr 
    

ok illa skapi hlær at hvívetna; hitki hann veit, es hann vita þyrfti, at hann esa vammavanr.

23. Ósviðr maðr vakir of allar nætr ok hyggr at hvívetna; þá es móðr,

es at morni komr; alt es víl sem vas.

24. Ósnotr maðr hyggr sér alla vesa viðhlæjendr vini; hitki hann fiðr,

þótt þeir of hann fár lesi„ ef með snotrum sitr.

25. Ósnotr maðr hyggr sér alla vesa viðhlæjendr vini; þá þat finnr,

es at þingi komr, at á formælendr fáa.

26. Ósnotr maðr þykkisk alt vita,

ef á sér í vá veru,-;

20 HÁVAMÁL.

hitki hann veit, hvat hann skal við kveða, ef hans freista firar. 27. Ósnotr maðr, es með aldir komr, þat es bazt at hann þegi; engi þat veit, at hann ekki kann, nema hann mæli til mart. (veita maðr hinns vætki veit, þótt hann mæli til mart.)

28.    Fróðr  sá  þykkisk, 
    

es fregna kann, ok segja et sama, eyvitu leyna megu ýta synir, því es gengr of guma.

29. Œrna mælir, sás æva þegir, staðlausu stafi; hraðmælt tunga, nema haldendr eigi, opt sér ó-gótt of gelr.

30. At augabragði skala maðr annan hafa, þótt til kynnis komi; jnargr fróðr þykkisk.

HÁVAMÁL. 27

ef hann freginn esat

ok nái hann þurrfjallr þruma.

31. Fróðr þykkisk sás flótta tekr

gestr at gest hæðinn; veita görla sás of verði glissir, þótt með grömum glami.

32. Oumnar margir erusk gagnhoUir, en at virði vrekask; aldar róg

þat mun æ vesa; órir gestr við gest.

33. Árliga verðar skylit maðr opt fáa, nema til kynnis komi; sitr ok snópir,

lætr sem solginn sé, ok kann fregna at fáu.

34. Afhvarf mikit es til iUs vinar, þótt á brautu búi, en til góðs vinar •íggja gagnvegir,

þótt hann sé firr farinn.

35. Oanga skal, skala gestr vesa

28 HÁVAMÁL.

ey í einum stað; Ijúfr verðr leiðr, ef lengi sitr annars fletjum á.

36. Bú es betra, an biðja sé,

halr es heima hverr; þótt tvær geitr eigi ok taugreptan sal, þat es þó betra an bœn.

37. Bú es betra, an biðja sé,

halr es heima hverr; blóðugt es hjarta þeims biðja skal sér í mál hvert matar.

38. Vápnum sínum skala maðr velli á feti ganga framar; óvíst es at vita,

nær verðr á vegum úti geirs of þörf guma.

39. Fanka mildan eða svá matar-góðan, at værit þiggja þegit; eða síns féar

svági gl0ggvan,

at leið sé laun, ef þægi.

HÁVAMÁL. 29

40. Féar síns, es fengit hefr,

skylit maðr þörf þola; opt sparir leiðum þats hefr Ijúfum hugat; mart gengr verr an varir.

41. Vápnum ok váðum skulu vinir gleðjask; þat’sá sjalfum synst; viðrgefendr

erusk vinir lengst, ef þat bíðr at verða vel. 42. Vin sínum skal maðr vinr vesa, ok gjalda gjöf við gjöf; hlátr við hlátri skyli hölðartaka, en lausung við lygi.

43. Vin sínum

skal maðr vinr vesa, þeim ok þess vin; en óvinar síns skyli engi maðr vinar vinr vesa.

44. Veizt, ef þú vin átt, þanns þú vel trúir

ok vill þú af hánum gótt geta, geði skalt við þann

30 HÁVAMÁL. j

ok gjöfum skipta, fara at finna opt.

45. Ef þú átt annan, þanns þú illa trúir, vildu af hánum þó gótt geta, fagrt skalt mæla, en flátt hyggja ok gjalda lausung við lygi.

46. I*at es enn of þann, es þú illa trúir ok þér es grunr at hans geði, hlæja skalt við þeim ok of hug mæla; gh’k skulu gjöld gjöfum.

47. Ungr vask forðum, fórk einn saman, þá varðk villr vega; auðigr þóttumk, es ek annan fann, maðr es manns gaman.

48. Mildir frœknir menn bazt lifa, sjaldan sút ala; ósnjallr maðr uggir hotvetna, sýtir æ gl0ggr við gjöfum.

49. Váðir mínar gafk velli at tveim trémðnnum ; rekkar þat þóttusk,

HAVAMAL. 3 I

es rift höfðu;

neiss es nökkviðr halr.

50. Hrornar þöll, sús stendr þorpi á, hlýrat henni börkr né barr; svá es maðr,

sás manngi ann;

hvat skal hann lengi h*fa?

51. Eldi heitari

brinnr með illum vinum

friðr fimm daga,

en þá sloknar,

es enn sétti komr,

ok versnar allr vinskapr,

52. Mikit eitt skala manni gefa;

opt kaupir sér í lítlu^^lof,. með halfum hleif ok með höllu keri fekk ek mér félaga.

53. Brandr af brandi brinnr unz brunninn es^ funi kveykisk af funa; maðr af manni

verðr at máli kuðr; en til dœlskr af duK

54. Lítilla sanda, lítilla sæva,

32 HÁVAMÁL.

lítil eru geð guma; allir menn urðut jafnspakir; half es öld hvar.

55. Meðalsnotr skyli manna hverr, æva til snotr sé; þeim es fyrða fegrst at lifa,

es vel mart vitu.

56. Meðalsnotr skyli manna hverr, æva til snotr sé; snotrs manns hjarta verðr sjaldan glatt,

ef sá es alsnotr es á.

57. Meðalsnotr skyli manna hverr, æva til snotr sé; 0rlög sín

viti engi fyrir;

þeim es sorgalausastr sefi.

58. Ár skal rísa, sás annars vill fé eða fjör hafa; liggjandi ulfr lær of getrat,

né sofandi maðr sigr.

HÁVAMÁL. 33

59. Ár skal rísa, sás á yrkjendr fáa,

ok ganga síns verka á vit; mart of dvelr þann of morgin sefr, halfr es auðr und hvötum.

60. Þurra skíða

ok þakinna næfra, þess kann maðr mjöt, þess viðar, es vinnask megi mál ok misseri.

61. Pveginn ok mettr ríði maðr þingi at, þótt sét væddr til vel; skúa ok bróka skammisk engi maðr né hests in heldr. (þótt hann hafit góðan).

62. Snapir ok gnapir, es til sævar komr, örn á aldinn mar; svá es maðr,

es með mörgum komr ok á formælendr fáa.

63.    Fregna  ok  scgja 
    

skal fróðrahverr, sás vill heitinn horskr;

34 HÁVAMÁL.

einn vita

né annarr skal,

þjóð veit ef þrír ro.

64. Ríki sitt skyli ráðsnotra hverr í hófi hafa; þá hann þat finnr,

es með frœknum komr, at engi es einna hvatastr. (orða þeira,

es maðr öðrum segir, opt hann gjöld of getr).

65. Mikilsti snimma komk í marga staði, en til síð í suma;

öl vas drukkit, sumt vas ólagat; sjaldan hittir leiðr í lið.

66. Hér ok hvar

myndi mér heim of boðit, ef þyrftak at málungi mat,. eða tvau lær hengi at ens tryggva vinar, þars ek hafða eitt etit.

67. Eldr es baztr með yta sonum ok sólar syn, heilyndi sitt,

HAVAMAL. 35

ef hafa náir,

ok án Iðst at lifa.

68. Esat maðr alls vesall, þótt sé illa heill,

sumr es af sonum sæll, sumr af frændum, sumr af fé œrnu, sumr af verkum vel.

69. Betra es lifðum, an sé ólifðum,

ey getr kvikr kú;

eld sák brinna

auðgum manni fyrir,

en úti vas dauðr fyr durum.

70. Haltr ríðr hrossi, hjörð rekr handar vanr daufr vegr ok dugir; blindr es betri,

an brendr séi; nýtr manngi nás.

71. Sonr es betri, þótt sé síð of alinn ept genginn guma; bautarsteinar standat brautunær, nema reisi niðr at nið.

36 HÁVAMÁL.

72. Tveir ro eins herjar, tunga es höfuðs bani ; es mér í heðin hvern handar væni.

73. Nótt verðr feginn, sás nesti trúira, skammar ro skips ráar.

74. Hverf es haustgríma, fjölð of viðrir

á firam dögum, en meir á mánaði.

75. Veita hinn, es vætki veit,

margr verðr af aurum api; maðr es auðigr, annarr óauðigr, skylit þann vítka vár.

76. Deyr fé, deyja frændr,

deyr sjalfr et sama;

en orðstírr

deyr aldrigi

hveims sér góðan getr.

77. Deyr fé, deyja frændr,

deyr sjalfr et sama;

ek veit einn

at aldri deyr:

dómr of dauðan hvern.

HÁVAMÁL. 37

78. Fullar grindr

sák fyr Fitjungs sonum,

nú bera þeir vánar völ;

svá es auðr

sem augabragð,

hann es valtastr vina. —

79. Ósnotr maðr, ef eignask getr

fé eða fljóðs munuð; metnaðr hánum þróask, en manvit aldrigi; framm gengr hann drjúgt í dul.

80. Þat es þá reynt,

es þú at rúnum spyrr enum reginkunnum, þeims gerðu ginnregin ok fáði fimbulþulr; þá hefr hann bazt, ef þegir.—

81. At kveldi skal dag leyfa^ konu es brend es,

mæki es reyndr es, mey es gefin es, ís es yfir kemr, öl es drukkit es. —

82. í vindi skal við hðggva, veðri á sæ róa,

myrkri við man spjalla, mðrg eru dags augu, á sktp skal skríðar orka, en á skjöld til hlífar, mæki til höggs, en mey til kossa. —

40 HAVAMAL.

es flást hyggjum; þat tælir horska hugi.

92. Fagrt skal mæla ok fé bjóða^

sás viU fljóðs ást fáa, líki leyfa ens Ijósa mans, sá fær, es fríar.

93. Ástar firna skyli engi maðr annan aldrigi; opt fá á horskan,

es á heimskan né fá, lostfagrir litir.

94. Eyvitar firna,

es maðr annan skal,

þess ’s of margan gengr guma;

heimska ór horskum

gerír hölða sonu

sá enn mátki munr.

95. Hugr einn þat veit, es byr hjarta nær,

einn es hann sér of sefa; öng es sótt verri hveim snotrum manni an sér engu at una.

96. Þat þá reyndak, es í reyri satk,

ok vættak míns munar.

HÁVAMÁL. 41

hold ok hjarta

vas mér en horska mær,

þeygi hana at heldr hefk.

97. Billings mey ek fann beðjum á sólhvíta sofa; jarls ynði

þótti mér ekki vesa nema við þat h’k at lifa.

98. »Auk nær aptni skaltu Óðinn koma, ef vilt þér mæla man,^ alt eru ósköp,

nema ein vitim slíkan löst saman.«

99. Aptr ek hvarf ok unna þóttumk vísum vilja frá; hitt ek hugða,

at hafa myndak

geð hennar alt ok gaman.

100. Svá komk næst, at en nýta vas vígdrótt öll of vakin; brinnöndum Ijósum ok bornum viði,

svá vas mér vílstígr of vitaðn

42 HAVAMÁL.

101. Auk nær morni,

es vask enn of kominn, þá vas saldrótt of sofin; grey eiít þá fank ennar góðu konu bundit beðjum á.

102. Mörg es góð mær, ef görva kannar, hugbrigð við hali;

þá þat reyndak, es et ráðspaka teygðak á flærðir fljóð. (háðungar hverrar leitaði mér et horska man ok hafðak þess vætki vífs). III.

103. Heima glaðr ok við gesti reifr, sviðr skal of sík vesa; (minnigr ok málugr, ef vill margfróðr vesa; opt skal góðs geta) fimbulfambi heitir, sás fátt kann segja; þat es ósnotrs aðal.

104. Enn aldna jötun sóttak, nú emk aptr of kominn; fátt gatk þegjandi þar;

HÁVAMÁL. 43

mðrgum orðum mæltak í minn frama í Suttungs sölum.

105. Ounnlöð mér of gaf gollnum stóli á

drykk ens dyra tfijaðar; ill iðgjöld

létk hana eptir hafa sins ens heilahugar. (síns ens svára sefa).

106. Rata munn létumk rúms of fáa ok of grjót gnaga; yfir ok undir stóðumk jötna vegir, svá hættak höfði tU.

107. Vel keypts hlutar hefk vel notit;

fás es fróðum vant;

Óðrerir

es nú upp kominn

á alda vé jaðars.

108. Ifi es mér á,

at værak enn kominn jötna görðum ór, ef Ounnlaðar né nytak, ennar góðu konu, es lögðumk arm yfir.

44 HAVAMAL.

109. Ens hindra dags gengu hrímþursar Háva ráðs at fregna (Háva höHu í),

at Bölverki spurðu,

ef væri með böndum kominn

eða hefði hánum Suttungr of sóit.

110. Baugeið Óðinn hygg ek at unnit hafi,

hvat skal hans tryggðum trúa? Suttung svikvinn hann lét sumbli frá ok grœtta Ounnlöðu.

IV.

111. Mál’s at þylja þular stóli á, Urðarbrunni at sák ok þagðak, sák ok hugðak, hlyddak á manna mál. (of rúnar heyrðak dœma, né of ráðum þögðu Háva höllu at,

Háva höllu í heyrðak segja svá).

112. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir

HÁVAMÁL. 45

(njóta munt ef nemr),

þér munu góð ef getr:

nótt þú rísat,

nema á njósn séir,

eða leitir þér innan út staðar.

113. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir

(njóta munt ef nemr), þér munu góð ef getr: á fjalli eða firði, ef þik fara tíðir, fásktu ^t virði vel.

114. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir

(njóta munt ef nemr), þér munu góð ef getr: fjölkunnigri konu skalattu í faðmi sofa, svá at hon lyki þik liðum.

115. Hón svá gerir, at þú gáir eigi

þings né þjóðans máls ; mat þú villat né mannskis gaman, ferr þú sorgafuUr at sofa.

116. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir

(njóta mnut ef nemr), þér munu góð ef getr:

40 HÁVAMÁL.

annars konu teyg þér aldrigi eyrarúnu at.

117. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir

(njóta munt ef nemr),

þér munu góð ef getr:

illan mann

lát aldrigi

óhöpp at þér vita.

(af illum manni

fær þú aldrigi

gjöld ens góða hugar).

118. Ofarla bíta sák einum hal orð illrar konu, fláráð tunga

varð hánum at fjörlagi o!< þeygi ofsanna sök.

119. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir

(njóta munt efj^nemr), þér munu góð ef getr: veizt ef vin átt, þanns vel trúir, far þú at finna opt. (þvíat hrísi vex ok háu grasi vegr, es vætki troðr),

HAVAMAL. 47

120. Ráðumk þér Loddfáfnir^ en þú ráð nemir

(njóta munt ef nemr), þér munu góð ef getr: vin þínum ves þú aldrigi fyrri at flaumslitum. , (sorg etr hjarta, ef þú segja né náir einhverjum allan hug).

121. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir

(njóta munt ef nemr),

þér munu góð ef getr:

góðan mann

teyg þér at gamanrúnum

ok nem h’knargaldr meðan lifin

122. Ráðumk þér Loddfáfnir,, en þú ráð nemir

(njóta munt ef nemr), þér munu góð ef getr: orðum skipta þú skalt aldrigi við ósvinna apa.

123.    At  illum  manni 
     

mundu aMrígi góðs laun of geta^ en góðr maðr

!

48 HÁVAMÁL. !

j

mun þik gerva mega

líknfastan at lofi. '

124. Sifjum es þá blandit ’ hverr es segja ræðr i einum allan hug;

alt es betra

an sé brigðum at vesa:

esa sá vinr (öðrum) es vilt eitt segir.

125. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir

(njóta munt ef nemr), þér munu góð ef getr: þrimr orðum senna skalattu þér við verra mann, opt enn betri bilar. (þás enn verri vegr).

126. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir

(njóta munt ef nemr), þér munu góð ef getr: skósmiðr þú verir né skeptismiðr, nema sjalfum þér séir. (Skór ’s skapaðr illa eða skapt sé rangt, þá ’s þér böls beðit).

127. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir

(njóta munt ef nemr),

HÁVAÍ^ÁL.- 49

þér munu góð ef getr:

hvars þú böl kant,

kveð þér bölvi at

ok gefat þínum fjándum frið.

128. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir

(njóta munt ef nemr),

þér munu góð ef getr:

iiiu feginn

ves þú aldrigi,

en lát þér at góðu getit.

129. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir

(njóta munt ef nemr),

þér munu góð ef getr:

upp líta

skalattu í orrostu

(gjalti glíkir

verða gumna synir)

síðr þitt of heilli halir.

130. Ef vilt þér góða konu kveðja at gamanrúnum ok fá fðgnuð af,

fögru skaldu heita

ok láta fast vesa;

leiðisk manngi gótt ef getr.

131. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir

(njóta munt ef nemr).

50 ..HAyMHAL.

þér hiunu góð ef getr: varan biðk þik vesa ok eigi ofvaran, ves þú við öl varastr. (ok við annars kon« ok við þat et þriðja, at þjófar né leiki). 132. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir (njóta munt ef nemr), þér munu góð ef getr: at háði né hlátri haf þú aldrigi gest né ganganda.

133: Opt vitu ógörla,

þeirs sitja inni fyrir,

hvers þeir ro kyns es koma;

esat maðr svá góðr

at galli né fylgi,

né svá illr at einugi dugi. 134. Ráðumk þér Loddfáfnir,.

en þú ráð nemir

(njóta munt ef nemr),

þér munu góð ef getr:

at hárum þul

hlæ þú aldrigi,

opt es gótt þats gamlir kveða

(opt ór skörpum belg

skilin orð koma

HAVAMAL. 5 I

þeifns hangir með hám ok skollir með skrám, ok váfir með vílmögum).

135. Ráðumkþér Loddfáfnir, en þú ráð nemir,

(njóta munt ef nemr) þér munu góð ef getr; gest né geyja né á grind hrekir; get þú váluðum vel.

136. Ramt es þat tré, es ríða skal öllum at upplokí; baug þú gef

eða þat biðja mun þér læs hvers á liðu.

137. Ráðumk þér Loddfáfnir, en þú ráð nemir

(njóta munt ef nemr),

þér munu góð ef getr:

hvars öl drekkir,

kjós þér jarðar megin,

(þvíat jörð tekr við öldri,

en eldr við sóttum,

eik við abbindi,

ax við fjölkyngi,

höll við hýrógi;

heiptum skal mána kveðja,

beiti við bitsóttum,

52 HAVAMAL.

en við bölvi rúnar) fold skal við flóði taka.

V. 138. Veitk at ek hekk

vingameiði á

nætr allar níu,

geiri undaðr

ok gefinn Óðni,

sjalfr sjalfum mér.

(á þeim meiði,

es manngi veit,

hvers af rótum rinnr). 13Q. Við hleifi mik sœldu

né við hornigi;

nýstak niðr,

namk upp rúnar,

œpandi nam,

fellk aptr þaðan.

140. Fimbulljóð níu

namk af enum frægjasyni Bölþorns, Bestlu föður, ok ek drykk of gat ens dýra mjaðar ausinn Óðreri.

141. Pá namk frævask ok fróðr vesa

ok vaxa ok vel hafask; orð mér af orði

HÁVAMÁL. 5 3

orðs leitaði

verk mér af verki verks (leitaði). -

142. Rúnar munt þú finna ok ráðna stafi,

mjök stóra stafí, mjök stinna stafi,^ es fáði fimbulþulr ok gerðu ginnregín ok reist hroptr rögna. —

143. Óðinn með ásum, en fyr alfum Dáinn, Dvalinn dvergum fyrir, Ásviðr jötnum fyrir, ek reist sjalfr sumar. —

144. Veiztu, hvé rísta skal? veiztu, hvé ráða skal? veiztu, hvé fáa skal? veiztu, hvé freista skal ? veiztu, hvé biðja skal? veiztu, hvé blóta skal ? veiztu, hvé senda skal? veiztu, hvé sóa skal? —

145. Betra ’s óbeðit an sé ofblótit,

ey sér til gildis gjöf; betra ’s ósent an sé ofsóit.

54 HÁVAMÁL.

146. Svá Þundr of reist fyr þjóða rök

þars upp of reis, es aptr of kom.

VI.

147. Ljóð þau kank,

es kannat þjóðans kona ok mannskis mögr. Hjalp heitir eitt, þat þér hjalpa mun við sorgum ok sökum. (ok sútum görvöllum).

148. Pat kank annat, es þurfu yta synir, þeirs vilja læknar lifa.

14Q. Þat kank þriðja, ef mér verðr þörf mikil hapts við mína heiptmögu, eggjar deyfik minna andskota, bítat þeim vápn né velir.

150.    Þat  kank  fjórða, 
     

ef mér fyrðar bera bönd at boglimum, svá ek gel, at ganga mák,

HAVAMÁL. 5 5

sprettr niér af fótum fjöturr. (en af höndum hapt).

151. Pat kank fimta, ef sék af fárí skotinn flein í folki vaða, flygra svá stint,

at stöðvigak,

ef hann sjónum of sék.

152. Þat kank sétta, ef mik sœrir þegn rótum rás viðar, þann hal,

es mik heipta kveðr,

þann eta meín heldr an mik.

153. Þat kank sjaunda, ef sék hávan loga

sal of sessmögum, brinnrat svá breitt, at hánum bjargigak; þann kank galdrat gala

154. Þat kank átta, es öllum es nytsamligt at nema, hvars hatr vex

með hildings sonum þat mák bœta brátt.

155. Pat kank níunda, ef mik nauðr of stendr

$6 HÁVAMÁL

at bjarga fari á flofí, vind ek kyrri vági á ok svæfik allan sæ.

156. Pat kank tíunda, ef sék túnriður leika iopti á,

ek svá vink, at þær villar fara sinna heim-hama (sinna heim-huga).

157. Þat kank ellipta, ef skalk til orrostu leiða langvini,

und randir gelk,

en þeir með ríki fara,

(heilir hildar til,

heilir hildi frá)

koma þeir heilir hvaðan.

158. Þat kank tolpta, ef sék á tré uppi váfa virgilná,

svá ek ríst ok í rúnum fák, at sá gengr gumi. (ok mælir við mik).

159. Þat kank þrettánda, ef skalk þegn ungan

HAVAMAL. 57

verpa vatni á,

munat hann falla,

þótt í folk komi,

hnígra sá halr fyr hjörum.

160. Þat kank fjogrtánda, ef skalk fyrða liði

telja tíva fyrir, ása ok alfa ek kann allra skil, fár kann ó-snotr svá.

161. Þat kank fimtánda, es gól Þjóðrorir

dvergr fyr Dellings durum,, afl gól ásum, en alfum frama, hyggju Hroptatý.

162. Þat kank sextánda, ef vilk ens svinna mans hafa geð alt ok gaman, hugi hverfik hvítarmri konu

ok snyk hennar öllum sefa.

163. Þat kank seytjánda

(at mik seint mun firrask

et manunga man).

164.    Ljóöa  þessa 
     

mun þúLoddfáfnir -

58 HÁVAMÁL.

lengi vanr vesa,

þó sé þér góð, ef þú getr,

nýt, ef þú nemr,

þörf, ef þú þiggr.

165. Þat kank átjánda, es æva kennik

mey né manns konu,

(alt ’s betra

es einn of kann,

þat fylgir Ijóða lokum)

nema þeiri einni,

es mik armi verr,

eða mín systir sé.

VII.

166. Nú eru Háva mál kveðin Háva höllu í allþörf yta sonum, óþörf jötna sonum; heill sás kvað,

heill sás kann, njóti sás nam, heilir þeirs hlyddu.

\K!^^4^ ** v£í"‘‘L-^

!|^^^^^

^^^Mic

Vafþrúðnismál.

Óðinn kvað:

1. Ráð mér nú Frigg, alls mik fara tíðir at vitja Vafþrúðnis; forvitni mikla

kveðk mér á fornum stöfum við þann enn alsvinna jötun.

Frigg kvað:

2. Heima letja mundak Herjaföðr í görðum goða; engi jötun hugðak jafnramman sem Vafþrúðni vesa.

Ó k'. 3. Fjölð ek fór,

fjölð freistaðak,

fjölð of reyndak regin;

hitt vilk vita,

ÖO VAFÞRlJfiNISMÁL.

hvé Vafþrúðnis salakynni sé. Fr.kv. 4. Heill þú farir,

heill þú aptr komir, heill á sinnum sér; œði þér dugi, hvars skalt, Aldaföðr, orðum mæla jötun. 5. Fór þá Óðinn at freista orðspeki þess ens alsvinna jötuns; at höllu hann kom, ok átti Hyms faðir; inn gekk Yggr þegar.

O. kv. 6. HeiII nú, Vafþrúðnir, nú emk í höll kominn á þik sjalfan séa ; hitt vilk fyrst vita, ef fróðr sér eða alsviðr jötunn.

V.kv. 7. Hvat ’s þat manna, es í mínum sal verpumk orði á? út þú né komr órum höllum frá, nema þú enn snotrari sér.

Ó.kv. 8. Oangráðr heitik,

nú emk af göngu kominn^

VAFÞRÓÐNISMÁL. 6l

þyrstr til þinna sala;

laðar þurfi

hefk lengi farit

ok þinna andfanga, jötunn. V. kv. 9. Hví þú þá, Gangráðr,

mælisk af golfi fyrir?

far þú í sess í sal;

þá skal freista,

hvárr fleira viti

gestr eða enn gamli þulr. Ó.kv. 10. Óauðigrmaðr,

es til auðigs k0mr,

mæli þarft eða þegi;

ofrmælgi mikil

hygg at illa geti

hveims við kaldrifjaðan komr. V.kv. 11. Seg mér, Gangráðr,

alls á golfi vill

þíns of freista frama,

hvé hestr heitir,

sás hverjan dregr

dag of dróttmögu. Ó.kv. 12. Skinfaxi heitir,

es enn skíra dregr

dag of dróttmögu;

hesta baztr

þykkir með Hreiðgotum;

ey lysir mön af mari.

62 VAFÞRÚÐNISMÁL.

V.kv. 13. Seg þat, Gangráðr,

alls á golfi vill

þíns of freista frama,

hvé jór heitir,

sás austan dregr

nótt of nyt regin. Ó.kv. 14. Hrímfaxi heitir,

es hverja dregr

nótt of nyt regin;

méldropa fellir

morgin hverjan;

þaðan k0mr dögg of dala. V.kv. 15. Seg þat, Gangráðr,

alls á golfi vill

þíns of freista frama,

hvé á heitir,

sús deilir með jötna sonum

grund ok með goðum. Ó.kv. 16. ífing heitir á,

es deilir með jötna sonum

grund ok með goðum;

opin rinna

hón skal of aldrdaga;

verðrat íss á á. V.kv. 17. Seg þat, Gangráðr,

alls á golfi vill

þíns of freista frama,

hvé völlr heitir.

VAFÞRÚÐNISMÁL. 63

sás finnask vígi at Surtr ok en svásu goð.

Ó.kv. 18. Vígríðr heitir völir, es finnask vígi at Surtr ok en svásu goð; hundrað rasta hann ’s á hverjan veg; sá ’s þeim völlr vitaðr.

V.kv. IQ. Fróðr est nú gestr, far á bekk jötuns, mælumk í sessi saman; höfði veðja vit skulum höllu í gestr of geðspeki.

Ó.kv. 20. Seg þat et eina, ef þitt œði dugir ok þú Vafþrúðnir vitir> hvaðan jörð of kom eða upphiminn fyrst, enn fróði jötunn.

V.kv. 21. Ór Vmis holdi

vas jörð of sköpuð,. en ór beinum björg, himinn ór hausi ens hrímkalda jötuns„ en ór sveita sær.

Ó.kv. 22. Seg þat annat, ef þitt œði dugir

64 VAFÞRÚÐNISMÁL.

ok þú Vafþrúðnir vitir hvaðan máni of kom, svát ferr menn yfir, eða sól et sama.

V.kv. 23. Mundilfari heitir, hann ’s Mána faðir ok svá Sólar et sama; himin hverfa þau skulu hverjan dag öldum at ártaii.

Ó.kv. 24. Seg þat þriðja,

alls þik svinnan kveða ok þú Vafþrúðnir vitir, hVaðan" dagr of kom, sás ferr drótt yfir, eða nótt með niðum.

VJcv. 25. Dellingr heitir,

hann ’s Dags faðir, ten Nótt vas Nðrvi borin ; ny ok nið skópu nyt regin öldum at ártalL

Ó.kv. 26. Seg þat fjórða,

alls þik fróðan kveða, ok þú Vafþrúðnir vitir hvaðan vetr of kom eða varmt sumar fyvst með fróð regin.

VAFÞRÚÐNISMÁL. 65

V.kv, 27. Vindsvalr heitir,

hann ’s Vetrar faðir, en Svásuðr Sumars.

Ó.kv. 28. Seg þat fimta,

alls þik fróðan kveða ok þú Vafþrúðnir vitir, hverr ása elztr eða Ymis niðja yrði í árdaga.

V.kv. 2Q. 0rófi vetra

áðr væri jörð sköpuð, þá vas Bergelmir borinn, Þrúðgelmir vas þess faðir, en Aurgelmir afi.

Ó.kv. 30. Seg þat sétta,

alls þik svínnan kveða ok þú Vafþrúðnir vitir, hvaðan Aurgelmir kom með jötna sonum fyrst, enn fróði jðtunn.

V.kv. 31. Ór Élivágum

stukku eitrdropar,

svá óx unz ór varð jötunn;

þar órar ættir

kómu allar saman ;

því ’s þat æ alt til atalt.

66. VAFÞRÚÐNISMÁL.

Ó.kv. 32. Seg þat sjaunda, alls þik svinnan kveða ok þú Vafþrúðnir vitirr hvé sá börn gat enn baldni jötunn, es hann hafðit gygjar gaman.

V.kv. 33. Und hendi vaxa kóðu hrímþursi. mey ok mog saman; fótr við fœti gat ens fróða jöturis^ sexhpfðaðan son.

Ó.kv. 34. Seg þat átta,,^ ,. , , alls þik fróðanJkveða..-c ok þú Vafþrúðnir vitir, hvat fyrst of mant eða fremstof veizt, þú est alsyiðr jötunn.

V.kv. 35. 0rQfi vetra

áðr væri jöfð. of sköpuð, þá vas Bergelmir borinn;. þat fyrst ,of ma^k, es enn fróði jöturni. á vas lúðr of lagiðr.

Ó.kv. 36. Seg þat níunda,

alls þik svinnan kveða ok þú Vafþrúðnir vitir,, hvaðan vindr of k0mr

VAFÞRÚÐNISMÁL. _ -.67

svát ferr vág yfir,

æ menn hann sjalfan of séa.

V.kv. 37. Hræsvelgr heitir,

es sitr á himins enda jötunní arnarham; af hans vængjum kveða vind koma alla menn yfir.

Ó.kv. 38. Seg þat tíurida, alls þú tíva rök öll Vafþrúðnir vitir, hvaðan Njörðr of kom með niðjum ása (hofum ok hörgum hann ræðr hundmörgum) ok varðat hanh ásum alinn.

V.kv. 39. í Vanaheimi ‘'^

skópu hann vís regilí - ok seldu at gíslingu goðum, í aldar rök

bann mun aptr koma ’ heim með vísum vönum.

Ó.kv. 40. Seg þal’eHiptá, • hvar ytár táhum í ^^ höggvask hvérján dag; val þeir kjósa ok ríða vígi frá, sitja meír of sáttir saman.

68 VAFÞRÚÐNSMÁL.

V.kv. 41. Allir einherjar

Óðins túnum í

höggvask hverjan dag,

val þeir kjósa

ok ríða vígi frá,

sitja meir of sáttir saman. Ó.kv. 42. Seg þat tolpta,

hví þú tíva rök

öU Vafþrúðnir vitir,

frá jðtna rúnum

ok allra goða

þú et sannasta segir.

(enn alsvinni jötunn). V.kv. 43. Frá jötna rúnum

ok allra goða

ek kann segja satt,

(þvíat hvern hefk

heim of komit)

níu komk heima

fyr niflhel neðan;

hinig deyja (ór helju) halir. kv. 44. Fjðlð ek fór,

fjðlð freistaðak,

fjðlð of reyndak regin,

hvat lifir manna,

þás enn mæra líðr

fimbulvetr með firum? V.kv. 45. Líf ok Lífþrasir,

VAFÞRÚÐNSMÁL. 69

en þau leynask munu í holti Hoddmímis; morgindöggvar þau sér at mat hafa; þaðan af aldir alask.

Ó.kv. 46. Fjölð ek fór, fjölð freistaðak, fjölð of reyndak regin, hvaðan komr sól á enn slétta himin, es þessa hefr fenrir farit?’

V.kv. 47. Eina dóttur berr alfröðull, áðr hana fenrir fari;, sú skal ríða, þás regin deyja, móður brautir mær,

Ó.kv. 48. Fjölð ek fór, fjölð freistaðak, fjölð of reyndak regin, hverjar ro meyjar, • es líða mar yfir, fróðgeðjaðar fara.

V.kv. 49. Príar þjóðtr falla þorp yfir meyja Mögþrasis; hamingjur eínar

7€> VAFI>RUBNIS^IAL .

r

þærs í heimi eru,

þó þær með jötnum alask. Ó.kv. 50. Fjölð ek fór,

fjölð freistaðak,

fjölð of reyndak regin,

hverir ráða æsir

eignum goða,

þás sloknar Surta iogi? V.kv. 51. Víðarr ok Váli

byggva vé goða,

þás sloknarSurta logi;

Móði ok Magni

skulu Mjöllni hafa

Vingnis at vígþroti. Ó.kv. 52. Fjölð ek fór,

fjölð freistaðak,

fjölð of reyndak regin,

hvat verðr Óðni

at aldrlagi

þás rjúfask regin? V.kv. 53. . Ulfr gleypa

mun Aldaföðr,

þess mun Víðarr vreka;

kalda kjapta.

hann klyfja mun

vitnis vígi at.. Ó.kv. 54. Fjölð ek fór, *

fjölð freistaðak,

VAFÞRUÐNISMAL. 7I

fjölð of reyndak regin, hvat mælti Ójðinn, áðr á bál stigi, sjalfr í eyra syni? V.kv. 55. Ey manni veit, hvat þú í árdaga sagðir í eyra syni; feigum munni mæltak mína forna stafi ok of ragnarök. (Nú við Óðin deildak mína orðspeki; þú est æ vísastr vera).

^^^

e\

Q)

0«-sfi.

(&

^

Grímnismái.

Frá sonum HrauðunffS konunffs*

Hrauðungr konungr átti tvá sonu; hét annarr Agnarr, en annarr Oeirroðr, Agnarr var tíu vetra, en Geirroðr átta vetra. Peir reru tveir á báti með dorgar sínar at smá- fiski. Vindr rak þá í haf út. í náttmyrkri brutu þeir við land ok gengu upp, fundu kotbónda einn. Par váru þeir um vetrinn. Kerling fóstraði Agnar, en karl Geirreð ok kendi hánum ráð. At várí fekk karl þeim skip. En er þau kerling leiddu þá til strandar, þá mælti karl ein- mæli við Oeirreð. Þeir fengu byr ok kómu til stððva fðður síns. Oeirroðr var fram f skipi. Hann hljóp upp á land en hratt út skipinu ok mælti: »farðu nú, þar er smyl hafi þik.€ Skipit rak í haf út. En Oeir- reðr gekk upp til bœjar. Hánum var þar

GRÍMNISMÁL. 73

vel fagnat, en faðir hans var þá andaðr. Var þá Oeirroðr til konungs tekinn ok varð maðr ágætr.

Óðinn ok Frigg sátu í Hliðskjálfu ok sá um heima alla. Óðinn mælti: »sér þú Agnar fóstra þinn, hvar hann elr börn við gygi í hellinum, en Geirroðr fóstri minn er konungr ok sitr nú at landi?«. Frigg segir: »hann er matníðingr sá, at hann kvelr gesti sína, ef hánum þykkja of margir koma«. Óðinn segir, at þat erhin mesta lygi. Þau veðjaum þetta mál. Frigg sendi eskimey sína Fullu til Geirroðar. Hon bað konung varask, at eigi fyrgerði hánum fjölkunnigr maðr, sá er þar var komínn í land, ok sagði þat mark á, at engi hundr var svá ólmr, at á hann mundi hlaupa. En þat var hinn mesti hégómi, at Geirroðr konungr væri eigi matgóðr, ok þó lætr hann handtaka þann mann, er eigi vildu hundar á ráða. Sá var í f eldi blám ok nefndisk Grímnir ok sagði ekki fleira frá sér, þótt hann væri at spurðr. Kon- ungr lét hann pína til sagna ok setja milli elda tveggja, ok sat hann þar átta nætr. Geirroðr konungr átti þá son tíu vetra gamlan, ok hét Agnarr eptir bróður hans. Agnarr >gekk ^tJ^Jsm^ ok, gaf hán-

74 GRIMNlSMÁL.

um horn fult at drekka ok sagði, at faðir hans gerði illa, er hann píndi þenna mann saklausan. Grímnir drakk af. Þá var eldr- inn svá kominn, at feldrinn brann af Grímni. Harin kvað:

1. Heitr est hripuðr ok heldr til mikill, göngumk firr funi ; loði sviðnar,

þótt á lopt berak; brinnumk feldr fyrir.

2. Atta nætr satk milli elda hér, svát mér manngi mat né bauð, nema einn Agnarr, es einn skal ráða, Geirreðar sonr, Gotna landi.

3. Heill skalt, Agnarr, alls heilan biðr

þik Veratýr vesa; eins drykkjar þú skalt aldrigi betrt gjöld geta;

4. Laiid ’s heilagt, ei5 liggja sék

ásum ok alfum nær;

GRÍMNiSMÁL. 75

(en í Prúðheimi

skal Pórr vesa

unz of rjtifask regin).

5. Ýdalir heita, þars Ullr of hefr sér of görva sali; Alfheim Frey gáfu í árdaga tívar at tannféi.

6. Bœr *s enn þriði, es bh’ð regin silfri þökðu sali; Valaskjalf heitir, es vélti sér

áss í árdaga.

7. Sokkvabekkr heitir (enn fjórði). en þar svalar knegu

unnir glymja yfir; þar Óðinn ok Sága drekka of alla daga glöð ór gollnum kerum.

8. Olaðsheimr heitir (enn fimti) þars en gollbjarta

Valhöll víð of þrumir; en þar Hroptr kyss hv^rjan dag vápndauða vera.

9. Mjök ’s auðkent

JÖ GRÍMNISMÁL.

þeims til Óðins koma salkynni at séa, sköptum ’s rann rept, skjöldum *s salr þakiðr, brynjum of bekki stráat.

10. Mjök ’s auðkent þeims til Óðins koma salkynni at séa, vargr hangir

fyr vestan dyrr ok drúpir örn yfir.

11. Þrymheimr heitir (enn sétti), es Þjazi bjó,

sá enn ámátki jötunn; en nú Skaði byggvir, skír brúðr goða, fomar toptir föður.

12. Breiðablik eru (en sjaunduX en þar Baldr hefir

sér of gðrva sali, á því landi es liggja veitk fæsta feiknslafi

13. Himinbjörg eru (en áttu),. en Heimdall þar

kveða valda véum, þar vðrðr goða drekkr í væru ranni glaðr enn góða mjöð.

14. Folkvangr es (enn níundi)„ cn þar Freyja ræör

GRÍMNISMÁL. 77

sessa kostum í sal; halfan val

hón kýss hverjan dag, en halfan Óðinn á.

15. Qlitnir es (enn tíundi), hann ’s golli studdr

ok silfri þakðr et sama, en þar Forseti byggvir flestan dag ok svæfir allar sakar.

16. Nóatún eru (en elliptu), en þar Njörðr hefir

sér of görva sali; manna þengill enff !ií€ins,jíauj ! - hátimbruðum hörgí ræðr.

17. Hrísi vex ok háu grasi Víðars land viði,

en þar mðgr of læzk

af mars baki

frœkn at hefna föður.

18. Andhrímnir lætr í Eldhrímni Sæhrímni soðinn, fleska bazt,

en þat fáir vitu við hvat Emherjar alask. IQ. Gera ok Freka seðr gunntamiðr hróðigr Herjaföðr,

78 GRÍMNISMÁL.

en við vín eitt vápngöfugr Óðinn æ lifir.

20. Huginn ok Muninn fljúga hverjan dag jörmungrund yfir; óumk of Hugin,

at aptr né komit;

þó séumk.meir of Munin.

21. Pytr Pund, unir Pjóðvitnis fiskr flóði í; áarstraumr þykkir ofmikill valglaumi at vaða.

22. Valgrind heitir, es stendr velli^á

heilög fyr helgum durum;

forn ’s sú grind,

en þat fáir vitu,

hvé hon ’s í lás of lokin

23. Fimm hundruð dura ok umb fjórum togum, svá hygg á Valhöllu vesa; átta hundruð (Einherja) ganga ór einum durum, þás fara við vitni at vega-

24. Fimm hundruð golfa

GRÍMNISMÁL. 79

ok umb fjórum tegum

svá hygg Bilskirni með bugum ;

ranna þeira,

es rept vitak,

míns veitk mest magar.

25. Heiðrún heitir (geit), es stendr höllu á

ok bítr af Læraðs limum; skapker fylla

hon skal ens skíra mjaðar,. knáat sú veig var^psk.

26. Eikþyrnir heitir (hjörtr), es stendr höUu á

ok bítr af Læraðslimum, en af hans hornum drypr í Hvergelmi, þaðan eigu vötn öll vega..

27. Síð ok Víð, Sœkin ok Eikin, Svöl ok Gunnþró, Fjörm ok Fimbulþul, (Rín ok Rennandi) Gipul ok Göpul, Gömul ok Geirvimul, þær hverfa of hodd goða,.

28. Þyn ok Vin, Þöll ok Höll,

Gráð ok Gunnþorin, Viná heitir enn, önnur Vegsvinn, þriðja Þjóðnuma. -

80 GRÍMNISMÁL.

29. Nyt ok Nöt, Nönn ok Hrönn, Slíð ok Hríð, Sylgr ok Ylgr, Víð ok Ván, Vönd ok Strönd, Gjöll ok Leiptr, falla gumnum nær

(en falla til Heljar heðan).

30. Körmt ok Örmt ok Kerlaugar tvær, þær skal Þórr vaða dag hverjan,

es hann dœr^g ferr at aski Ygg^^r^sils. (þvíft ásbrú brinnr ölUloga, heiiög vojkn hióa). -

31. Giaðr-ok Oyllir, Glær ok Skeiðbrimir, Silfríntoppr ok Sinir, Gísl ok Falhófnir, Gulltoppr ok Léttfeti, þeim ríða æsir jóum. (dag hvem,

es þeir dœma fara at aski Yggdrasils). —

32. f>ríar rœtr standa á þrfa vega undan aski Yggdrasils; Hel býr und einni, annarri hrímþursar, þriðju menskir menn. -

Gtífmrsrsít&u 81

33. Ratetoskr heitír (íkomii es rinna skal

at aski Ygg,dr^ls^ arnar orð

hann skal ofan bera ^ ok segja Níðhöggvi niðr. —

34. Hirtir eru ok fjórir, þeirs af hæfingar gaghalsir gnaga; Dáinn ok Dvalinn, Duneyrr ok Duraþrór. -

35. Ormar fleiri

liggja und aski Yggdxasíls,

an þat of hyggi hverr (ósviðra apa),

(Qóinn ok Móimi

eru Grafvitnis^nir

‘Qrábakr ok Gcj^völluðr)

Ofnir ok Sváfnk

.hygg at æ skyli

metðs kvistu máa. —

36. Askr. Yg^ibasils di3^gir erfiði meira im menn^ viti, hjörtr Mtr ofan,

en á hliðu fúnar,

skerðir Níðhöggr neðan. -

37. Hrrsl ok Mist

vilk at mér horn beri, Skeggjöld ok Skögul, (Hildr ok Prúðr, Hlökk Qk Herfjötur, vQölI ok Geirönul)

82 GRÍMNISMÁL.

Randgríðr ok Ráðgríðr

ok Reginleif,

þær bera Einherjum öL

38. Árvakr ok Alsviðr skulu upp heðan svangir sól draga,

en und þeira bógum fálu blíð regin æsir ísarnkol.

39. Svalinn heitir, hann stendr sólu fyrir, skjöldr skínanda goði; björg ok brim

veitk at brinna skulu, ef hann fellr í frá.

40. Skoll heitir ulfr, es fylgir enu skírleita goði til varna viðar, en annarr Hati,

hann ’s Hróðvltnis sonr,

sá skal fyr heiða brúði himins.

41. Ór Ymis holdi vas jörð of sköpuð, en ór sveita sær, björg ór beinum, baðnir ór hári,

ea ór hausi himinn.

42. En ór hans bráum gerðu blíð regin Miðgarð manna sonum, en ór hans heila

váru þau en harðmóðga ský öll of sköpuð. -

GRÍMNISMÁL. 83

43. Ullar hylli

hefr ok allra goða

hverr ’s tekr fyrstr á funa,

opnir heimar

verða of ása sonum,

þás hefja af hvera.

44. fvalda synir gengu í árdaga Skfðblaðni at skapa, skipa bazt skírum Frey,

nýtum Njarðar bur. —

45. Askr Yggdrasils, hann ’s œztr viða. en Skíðblaðnir skipa, Óðinn ása,

en jóa Sleipnir, Bilrðst brúa. (en Bragi skalda, Hábrók liauka, en hunda Garmr).

46. Svipum hefk nú ypt fyr sigtíva sonum,

við þat skal vilbjörg vaka,

öllum ásum

þat skal inn koma

Ægis bekki á.

(Ægis drekku at).

47. Hétumk Orímr, hétumk Gangleri,

84 G^hð^imih.

Herjan ok Hjalmberi, Pekkr ok Priði, Pundr ok Uðr, Herblindi ok Háarr.

48. Saðr ok Svipall ok Sanngetail, Herteitr ok Hnikarr, (Bileygr, Báleygr, Bölverkr, Fjöinir, Grímr ok Orímnir, Glapsviðr ok Fjölsviðr, Síðhöttr, Síðskeggr, Sigföðr, Hnikuðr, Alföðr, Valföðr, Atríðr ok Farmatýr) einu nafni

hétumk aldrigi,

síz með folkum fórk.

49. Grímni mik kétii at Qeirreðar, enjalk at Ásmundar, cn þá Kjalar,

es kjalka drók,

Þrór þingum at.

(Óski ok Ómj,

Jafnhár ok Ðiflindi,

Göndlir ok Hárbarðr með goðum).

50. Sviðurr ok Sviðrir hétk at Sökkmímis,

GRÍMÍflSMÁL. 85

ok dulðak etih aldna jötun, þás Miðvitnis vask ens mæra burar orðinn einbaní.

51. Ölr est Geirroðr, hefr þú of drukkit

miklu est hnugginn, es þú est mínu gengi, allra Einherja ok Óðins.

52. Fjölð þér sagðak, en þú fátt of mant, of þik véla vinir; mæki liggja

sék míns vinar allan í dreyra drifinn.

53. Eggmóðan val nú mun Yggr hafa, þitt veitk líf of liðit; úfar ro dísir,

nú knátt Óðinn séa; nálgask mik ef þú megir.

54. Óðinn nú heitik, Yggr áðan hétk, hétumk Þundr fyr þat, (Vakr ok Skilfingr, Váfuðr ok Hroptatýr Gautr ok Jalkr með goðum) Ófnir ok Sváfnir

86 GRÍMNISMÁL.

^ygg at orðnir sé allir at einum mér.

Oeirroðr konungr sat ok hafði sverð um kné sér ok brugðit tilj miðs. En er hann heyrði, at Óðinn var þar kominn, þá stóð hann upp ok vildi taka Óðin frá eldinum. Sverðit slapp ór hendi hánum ok vissu hjöltin niðr. Konungr drap fœti ok steypðisk áfram, en sverðit stóð í gögn- um hann ok fekk hann bana. Óðinn hvarf þá, en Agnarr var þar konungr lengi síðan.

l( ^, 1

@># ©X® @v®

@x@ @y® ©y®|

Skírnismái.

Freyr, sonr Njarðar, hafði einn dag sezk 1 Hliðskjálf ok sá um heima alla; hann sá í Jötunheima ok sá þar mey fagra, þá er hon gekk frá skála töður síns til skemmu; þar af fekk hann hugsóttir miklar. Skírn- ir hét skósveinn Freys. Njörðr bað hann lcveðja Frey máls. Pá mælti Skaði:

1.  Rís  nú  Skírnir 
   

ok ráð at beiða okkarn mála mög, ok þess at fregna hveim enn fróði sé ofreiði afi. Sk. kv. 2. Illra orða

es mér ón at ykrum syni, ef ek geng at mæla við mög, okþess at fregna,

88 SKÍRNISMÁL.

hveim enn fróði sé

ofreiði afi. 3. Seg þat Freyr,

folkvaldi goða,

ok ek vilja vita,

hví þú einn sitr

endlanga sali

minn dróttinn of daga. Fr. kv. 4. Hví of segjak þér,

seggr enn ungi,

mikinn móðtrega,

alfröðull

lysír of alla daga

ok þeygi at mínum munum. Sk. kv. 5. Muni þína

hykka svá mikla vesa,

at mér seggr né segir;

ungir saman

várum í árdaga,

vel mættim tveir tníask. Fr. kv. 6. í Gymis görðum

ek ganga sá

mér tíðamey;

armar lýstu,

en af þaðan

alt lopt ok lögr. 7. Mæres mér tíðari

an manna hveim

SKÍRNISMÁL. Sg

ungum í árdaga; ása ok alfa þat vill engi maðry at vit samt séim.

Sk. kv. 8. Mar gef mér þá,

es mik of myrkvan beri

vísan vafrloga,

ok þat sverð,

es sjalft vegisk

við jötna ætt. Fr. kv. 9. Mar þér gefk,

es þik of myrkvan berr

vísan vafrloga,

ok þat sverð,

es sjalft mun vegask,

ef sá ’s horskr es hefr.

Skírnir mælti við hestinn: 10. Myrkt es úti, mál kveðk okr fara úrig fjöll yfir (þursa þjóð yfir); báðir komumk eða okr báða tekr sá enn ámátki jötunn.

Skírnir reið í Jötunheima til Oymisgarða; þar váru hundar ólmir ok bundnir fyrir

90 SKÍRNISMÁL.

skíðgarðshliði þess, er um sal Oerðar var. Hann reið at þar, er féhirðir sat á haugi, ok kvaddi hann:

11.  Seg  þat  hirðir, 
    

es á haugi sitr ok varðar alla vega, hvé ek at andspilli komumk ens unga mans fyr greyjum Gymis. Hirðirkv. 12. Hvárt est feigr,

eða est framm genginn

andspillis vanr

þú skalt æ vesa

góðrar meyjar Gymis. Sk. kv. 13. Kostir ro betri

an at klokkva sé

hveim es fúss es fara,

einu dœgri

mér vas aldr of skapaðr

ok alt líf of lagit. O. kv. 14. Hvat ’s hlym hlymja

es nú heyrik til

ossum rönnum í?

jörð bifask,

en allir fyrir

skjalfa garðar Gymis.

SKÍRNISMÁL. 91

Ambátt kvað:

15.  Maðr  's  hér  úti, 
    

stíginn af marsbaki, jó lætr til jarðar taka.

O. kv. 16. Inn bið hann

ganga í okkarn sal

ok drekka enn mæra mjöð,

þó ek hitt óumk,

at hér úti sé

minn bróðurbani. 17. Hvat ’s þat alfa

né ása sona,

né víssa vana?

hví einn of komt

eikinn fúr yfir

ór salkynni at séa. Sk. kv. 18. Emkat alfa

né ása sona

né víssa vana,

þó einn of komk

eikinn fúr yfir

yður salkynni at séa. 19. Epli ellifu

hér hefk algollin,

þau munk þér Oerðr gefa,

frið at kaupa,

9ft SKÍÍKNISMÁL.

at þér Frey kvcðir ó-leiðastan lifa.

G. kv. 20. Epli ellifu

ek þigg aldrigi

at mannskis munum,

né vit Freyr,

meðan okkart fjör lifir,

byggum bæði saman.

Sk. kv. 21. Baug þér þá gefk, þanns brendr of vas með ungum Óðins syni, átta ro jafnhöfgir, es af drjúpa ena nfundu hverja nótt.

G. kv. 22. Baug þikkak, þótt brendr séi, með ungum Óðins syni;. esa mér golls vant í görðum Gymis at deila fé föður.

Sk. kv. 23. Sér þú mæki, mær, mjóvan, málfáan, es hefk í hendi hér, höfuð höggva munk þér halsi af, nema mér sætt segir.

G. kv. 24. Ánauð þola vilk aidrigi

«1 mannskis tnunuoa, þó hins getk, ef it Qymir fmoítk . vígs. ótfauðir at vegizk. Sk kv. 2|. Sér þú m»kí, raær, mjóvan, raálfáan, es h^k í beadi hér, fyr þeasum e^^ttoi hnigr enn akbii fðtunn, verðr þin^ feigr faðir.

26. Tamavc«idi þik drepk, en þík temja muiik^ mM-, at mínum munum, þar sJcalt ganga,

es þik g^uBiia $yw síðan arva séi

27. Ara þúfu á skatt ár sítí9, horfai heímí ár (aougga he^F tii), matr sé þér meir teíðr an maruia.livdin

enn fráni ormr með firum.

28. At UAdrslónum, verðir, es út komr, á þik Hrímnír hari

(á þik hotvetna stari), víðkunnari verðir

94 SKÍRNISMÁL.

an vörðr með goðum, gapi þú grindum frá. 20. Tópi ok ópi, tjösuU ok óþoli, vaxi þér tár með trega; sezk þú niðr en ek mun segja þér sváran súsbreka. (ok tvinnan trega).

30. Tramar gneypa

þik skulu gerstan dag

jötna görðum í,

til hrímþursa hallar

þú skalthverjan dag

kranga kostalaus.

(kranga kostavön;

grát at gamni

skalt í gogn hafa

ok leiða með tárum trega).

31. Með þursi þnhöfðuðum þú skalt æ nara

eða verlaus vesa, (þitt geð gnpi; þik morn morni) ves þú sem þistiH, sás þrunginn vas í ofanverða önn.

32. Til holts ek gekk

SKÍRNISMÁL. 95

ok til hrás viðar gambantein at geta

gambantein ek gat.

33. Reiðr ’s þér Oðinn, reiðr ’s þér Ásabragr, þik skal Freyr fíask, en firinilla mær,

en fengit hefr gambanreiði goða.

34. Heyri jötnar, heyri hrímþursar, synir Suttunga, sjalfir ásliðar, hvé fyrir býðk, hvé fyrir bannak manna glaum mani, manna nyt mani.

35. Hrímgrímnir heitir, es þik hafa skal

fyr nágrindr neðan,

þar þér vílmegir

á viðarrótum

geitahland gefi.

(œðri drykkju

fá þú aldrigi,

mær, af þínum munum,

mær, at mínum munum).

36. Þurs rístk þér

9# SKfRNSMAt..

ok þría stafi, ergi ok œði ok éþola, svá ek þat af ríst scTB dc þat á reist, ef gervask þarfar þess. G. kv. 37. Hein ves heldr, sveinn, ok tak við hrfmkálfci fullum forns mjaðar, þó hafðak ættat, at myndak aldrigi unna vaningja vel.

Sk. kv. 38. 0rendi mín

vilk öll vita^

áðr ríðak heim tieðflin,

nær á þingi

munt enum þroskamikla

nenna Njarðar syoi. G. kv. 39. Barri heitir,

es bæði vitum,

lundr lognfdrai

en ept nætr nlu

þar mun Njarðar $yni

Gerðr unna garaans.

Pá reið Skírnir heim, Freyr stóð úti ok kvaddi hanfl ok spurði tiðenda: 40. Seg raér, Skírnir, áðr verpir söðli af raari

SKÍRNISMÁL. 97

ok stígir feti framar, hvat þú árnaðir í Jötunheima þíns eða míns munar.

Sk. kv. 41. Barri heitir,

es vit báðir vitum, lundr lognfara, en ept nætr níu, þar mun Njarðar syni Gerðr unnagamans.

Fr. kv. 42. Löng es nótt, langar ro tvær, hvé of þreyjak þríar; opt mér mánaðr minni þótti an sjá halfhýnótt.

c–tg §r-«

Hárbarðsljóð.

Pórr fór ór Austrvegi ok kom at sundí einu; öðrum megin sundsins var ferjukarU inn með skipit. Pórr kallaði :

1.  Hverr  es  sveinn  sveina, 
   

es stendr fyr sund handan? H. kv. 2. Hverr es karl karla,

es kallar of váginn? P. kv. 3. Fer þú mik of sundit,

fœðik þik á morgun ;

meis hefk á baki,

verðra matr in betri;

át ek í hvílð,

áðr heiman fórk,

síldr ok hafra,

saðr emk enn þess. H. kv. 4. Árligum verkum hrósar

(þú verðinum)^

HÁRBARÐSLJÓÐ. QQ

veiztat fyrir görla;

döpr eru þín heimkynni,

dauð hygg at þín móðir sé. P. kv. 5. Þat segir þú nú,

es hverjum þykkir mest at vita.

(at mín móðir dauð sé). H. kv. 6. Þeygi es sem þú

þríu bú góð eigir;

berbeinn þú stendr

ok hefr brautingja gorvi.

(þatki at þú hafir brœkr þínar). P. kv. 7. Stýr hingat eikju,

ek mun þér stöð kenna,

eða hverr á skip,

es þú heldr við land? H. kv. 8. Hildolfr sá heitir,

es mik halda bað,

rekkr enn ráðsvinni,

es byr í Ráðseyjarsundi,

baðat hann hlennimenn flytja

eða hrossaþjófa

(góða eina

ok þás görva kunnak)

seg þó til nafns þíns,

ef þú vill of sund fara. P. kv. 9. Segja munk til nafns míns„

þótt sekr séak,

ok til alls 0ðlis —

lOO HÁRBARBSLJÓÐ.

ek em Óðins sonr

(Meila bróðir, • en Magna faðir)

þrúðvaldr goða,

við Þór knáttu hér dœma;

hins vilk nú spyrja,

hvat heitir þú? H. kv. 10. Hárbarðr heitik,

hylk of nafn sjaldan. P.kv 11. Hvat skalt of nafn hylja,

nema sakar eigir? H. kv. 12. En þótt sakar eigak,

þá mun ek forða

fjörvi mínu fyr slíkum(sem þú ert),

nema feigr séak. Þ. kv. 13. Harm Ijótan (mér þykkir í því)

at vaða

(of vág til þín)

ok væta minn ögur;

skyldak launa (kögursveini þín- um) kanginyrði,

ef kœmumk of sundit. H. kv. 14. Hér munk standa

ok þín heðan bíða,

fanta þú mann enn harðara

at Hrungni dauðan. P. kv. 15. Hins viltu nú geta,

es vit Hrungnir deildum.

HARBARÐSLJOÐ. lOl

sá enn stórúðgi jötunn,

es ór steini vas höfuð;

þó létk hann falla

ok fyrir hníga.

Hvat vant þú þá

Hárbarðr meðan? H. kv. 16. Vask með Fjölvari

fimm vetr alla

í ey þeiri,

es Algrœn heitir;

vega vér þar knáttum

ok val fella,

margs at freista,

mans at kosta. Þ. kv. 17. Hversu snúnuðu yðr konur yðrar? H. kv. 18. Sparkar áttum konur,

ef oss at spökum yrði;

horskar áttum konur,

ef oss hollar væri;

þær ór sandi

síma undu,

ok ór dali djúpum

grund of grófu;

varðk þeim einn öllum

0fri at ráðum;

hvíldak hjá þeim systrum sjau,

ok hafðak geð þeira alt ok gaman.

Hvat vanlu þá meðan Þórr? P. kv. 19. Ek drap Pjaza,

enn þrúðmóðga jötun;

102 HÁRBARÐSLJÓÐ.

upp varpk augum

Alvalda sonar

á þann enn heiða himin,

þau eru merki mest

minna verka,

þaus allir menn síðan of sé.

Hvat vant þú þá

Hárbarðr meðan? H. kv. 20. Miklar manvélar

hafðak við myrkriður,

þás ek vélta þær frá verum;

harðan jötun

hugðak Hlébarð vesa;

gaf hann mér gambantein,

en ek vélta hann ór viti. I*. kv. 21 . Illum huga launaðir þú þá góðar gjafar. H. kv. 22. t>at hefr eik, es af annarri skefr,

of sik es hverr í slíku.

Hvat vantu meðan Þórr?

P. kv. 23. Ek vas austr ok jötna barðak brúðir bölvísar, es til bjargs gengu; mikil myndi ætt jötna, ef allirlifði (vætr myndi manna und Miðgarði).

HARBARÐSLJÓB. IO3

Hvat vant þú þá Hárbarðr meðan ? H. kv. 24. Vask á Vallandi ok vígum fylgðak, attak jöfrum, en aldri sættak; (Óðinn á jarla, þás í val falla, en Pórr á þrælakyn). Þ. kv. 25. Ójafnt skipta

myndJr með ásuni liði,

ef ættir vilgi mikils vald. H. kv. 26. Þórr á afl œrit,

en ekki hjarta;

af hræzlu ok hugbleyði

þér vas í hanzka troðit

(ok þóttiska þú þá þórr vesa);

hvárki þú þorðir

fyr hræzlu þinni

hnjósa né físa,

svát Fjalarr heyrði. P. kv. 27. Hárbarðr enn ragi,

ek mynda þik í hel drepa,

ef mættak seilask of sund. H. kv. 28. Hvat skyldir of sund seilask,

es sakar ro aljs engar.

Hvat vantu meðan þórr? P. kv. 29. Ek vas austr

ok á varðak,

þás mik sóttu

þeir Svárangs synir.

104 HÁRBARÐSLJÓÐ.

grjóti mik börðu, gagni urðu þó lítt fegnir. (þó urðu þeir mik fyrri friðar at biðja). Hvat vant þú þá Hárbarðr meðan? H. kv. 30. Ek vas austr

ok við Einherju dœmðak, lék ek við ena línhvítu ok launþing háðak; gladdak ena golibjörtu, gamni mær unði.

P. kv. 31. Góð átt þú þér mankynni þar þá. H. kv. 32. Liðs þíns væra ek þá þurfi Þórr, at ek helda þeiri enni línhvítu mey.

P. kv. 33. Ek munda þér þá þat veita, ef ek viðrof kœmumk.

H. kv. 34. Ek munda þér þá trúa

nema mik í tryggð véllir. P. kv. 35. Emkat ek sá hælbítr

sem húðskór fom á vár. H. kv. 36. Hvat vantu meðan Þórr?

P. kv. 37. Brúðir berserkja barðak í Hléseyju, þær höfðu verst unnit, vélta þjóð alla;

H. kv. 38. Klæki vantu þá Þórr, es á konum barðir.

HÁRBARÐSLJÓB. 10$

P. kv. Vargynjur váru,

en varla konur; skeldu skíp mitt, es skorðat hafðak, œgðu mér járnlurki en eltu Pjalfa. Hvat vant þú þá Hárbarðr meðan?

H. kv. 39. Ek vask í her, es hingat gerðisk

gnæfa gunnfana, geir at rjóða.

I>. kv. 40. í*ess vilt þú nú geta,

es þú fórt oss óljúfan at bjóða.

H. kv. 41. Bœta skal þér þat þá baugi munda,

sem jafnendr unnu,

þeirs okr vilja sætta. P. kv. 42. Hvar namtu þessi en hnœfiligu orð,

es heyrðakaldri in hnœfiiigri? H.kv. 43. Namkatmönnumþeimenumaldrœnum,,

es búa í heimis haugum.

í*. kv. 44. Pó gefr þú gótt nafn dysjum, es þú,. kallar þær heimishauga.

H. kv. 45. Svá dœniik of slíkt far.

P. kv. 46. Orðkringi þín

I06 HÁRBARÐ SLJÓÐ.

mun þér illa koma,

ef ræðk á vág at vaða,

ulfi hæra,

hygg at œpa mynir,

ef þú hlýtr af hamri högg.

H. kv. 47. Sif á hó heima,

hans munt fund vilja, þann munt þrek drygja, þat ’s þér skyldara.

P. kv. 48. Mælir þú at munns ráði,

svát mér skyldi verst þykkja, halr enn hugblauði, hygg ek at þú Ijiigir.

H. kv. 49. Satt hygg mik segja, seinn est at för þinni, langt myndir nú kominn, ef þú litum fœrir.

t>. kv. 50. Hárbarðr enn ragi,

heldr hefr þú nú mik dvalðan.

H. kv. 51. Asaþórs

hugðak aldri mundu glepja féhirði farar.

Þ. kv. 52. Ráð munk þér nú ráða,

ró hingat báti,

hættum hœtingi,

hitt þú föður Magna. H. kv. 53. Far þú firr sundi,

þér skal fars synja.

HÁRBARÐSLJÓB. IO7

P. kv. 54. Vísa þú mér leið,

alls vill mik eigi of vág ferja. H. kv. 55. Lítit ’s at synja,

langt ’s at fara,

stunds es til stoks,

til steins önnur,

halt svá til vinstra vegs,

unz Verland hittir;

þar mun Fjörgyn

hitta Pór son sinn. <ok mun hon kenna hánum áttunga brautir til Óðins landa).

Þ. kv. 56. Munk taka þangat í dag? H. kv. 57. Taka við víl ok erfiði, at uppvesandi sólu ek get þána.

P. kv. 58. Skamt mun nú mál okkat,

alls mér skœtingu einni svarar; launa munk þér farsynjun, ef finnumk í sinn annat.

H. kv. 59. Far þú nú þars þik hafi alian gramir.

, fg^ f~>ft -A^*^ /?V .

|[©x@©\© ©x@

0^

©X© ®x@ ©y@

Hymiskviða,

1. Ár valtívar veiðar námu, ok sumblsamir áðr saðir yrði, hristu teina

ok á hlaut sáu, fundu at Ægis örkost hvera.

2. Sat bergbúi barnteitr fyrir mjök gh’kr megi miskorblinda; leit í augu Yggs barn í þrá, »þú skalt ásum opt sumbl gera«.

3. Önn fekk jötni orðbægnum halr, hugði at hefnðum

HYMISKVIÐA. lOQ

hann næst við goð; bað Sifjar ver sér fœra hver, »þanns öUum öl yðr of heitak«

4. Né þat máttu mærir tívar

ok ginnregin of geta hvergi, unz af tryggðum Tyr Hlórriða ástráð mikit einum sagði.

5. ^ »Byr fyr austan Élivága

hundvíss Hymir at himins enda;

á minn afi móðugr ketil, rúmbrugðinn hver, rastar djúpan«.

6.  „Veizt  ef  þiggjum 
   

þann lögvelli ?« »Ef vinr vélar vit gervum til«.

7.    Fóru  drjúgum  ^ 
   

dag þann framan '

Ásgarði frá.

IIO HYMISKVIÐA.

unz til Egils kómu, hirði hafra horngöfgasta; hurfu at höllu, es Hymir átti.

8. Mögr fann ömmu mjök leiða sér, hafði höfða hundruð níu,

en önnur gekk algollin framm brúnhvít bera bjórveig syni.

9. »Áttniðr jötna, ek viljak ykr hugfulla tvá und hvera setja; es minn faðir mörgu sinni gl0ggr við gesti, görr ills hugar*.

10.   En  váskapaðr 
    

varð síðbúinn harðráðr Hymir heim af veiðum, gekk inn í sal, glumðu jöklar.

HYMISKVIÐA. III

vas karls, es kom, kinnskógr fr0rinn.

11. »Ves heill Hymir í hugum góðum, nú ’s sonr kominn til sala þinna,

(sás vit vættum af vegi löngum) fylgir hánum hróðrs andskoti, vinr verliða; Véurr heitir sá.

12. Sé þú hvar sitja und salar gafli, svá forða sér, stendr súl fyrir*. Sundr stökk súla fyr sjón jötuns, en afr í tvau

áss brotnaði.

13. Stukku átta, en einn af þeim hverr harðsleginn heill af þolli; framm gengu þeir> en forn jötunn sjónum leiddi sinn andskota.

112 HYMISKVIÐA.

14. Sagðit hánum hugr vel þás sá gygjar grœti

á golf kominn, þar váru þjórar. þrír of teknir, bað senn jðtunn sjóða ganga.

15. Hvern létu þeir höfði skemra

ok á seyði síðan báru, át Sifjar verr, áðr sofa gengi, einn með öllu 0xn tvá Hymis.

16. Pótti hárum Hrungnis Srpjalla verðr Hlórriða vel fullmikill, »munum at aptni öðrum verða við veiðimat

vér þrír lifa«.

17. Véurr kvazk vilja á vág róa,

ef ballr jötunn beitur gæfi.

HYMISKVIÐA. 1 1 3

»Hverf þú til hjarðar, ef hugtrúir, brjótr berg - Dana, beitur sœkja.

18. Pess væntir mik, at þér myni

ögn af oxa auðfengvesa«. Sveinn sysliga sveif til skógar, þars oxi stóð alsvartr fyrir.

19. Braut af þjóri þurs ráðbani hátún ofan horna tveggja. »Verk þykkja þín verri miklu kjóla valdi,

an kyrr sitir«.

20. Bað hlunngota hafra dróttinn áttrunn apa útar fœra,

en sá jötunn

sína talði ]

h’tla fysi lengra at róa.

114 HYMISKVIÐA.

21. Dró mærr Hymir móðugr hvala, einn á öngli

upp senn eða tvá, en aptr í skut Óðni sifjaðr Véurr við vélar vað gerði sér.

22. Egnði á öngul, sás öldum hergr, orms eiribani oxa höfði;

gein við öngh*, sús goð fía, umbgjörð neðan allra landa.

23. Dfó djarfliga dáðrakkr í^éstPt orm eitrfáan upp at harði ; hamrj -knídi háfjall skanar ofljótt ofaH ulfs hnitbráðtur.

24. Hraungakln lilumðu en hölkn þutu,

fór en forna fold öll fiMian;

HYMISKVIÐA. 1 1 5

sokðisk síðan sá fiskr í mar.

óteitr jötunn, es aptr r0ru, svát ár Hymir ekki mælti, veifði rœði veðrs annars til.

26.   »Mundu    of  vinna 
    

verk halft við mik, at heim hval« haf til bœiar eða flotbrifca festir okkarn. 27. Oekk Htórriði, greip á stafni, vatt iwd austri upp IðisfáJd,. einn.fldíð’ átnm ok mQð’^ðfiA^tðJcotw^ b^-líl b^r brimsvíiiij’^tmis. (ok holtriðd- hver í gegrm»>. 28. Ok em()iahMiii

Il6 HYMISKVIÐA.

of afrendi, þrágirni vanr, við Póar senti, kvaðat mann ramman, þótt róa kynni, kröpturligan, nema kálk bryti.

29. En Hlórriði,

es at höndum kom, brátt lét bresta brattstein gleri, sló sitjandi súlur í gögnum; báru þó heilan fyr Hymi síðan.

30. Unz þat en fríða friðla kendi ástráð mikit,

eitt es vissi, »drep við haus Hymis, hann ’s harðari, kostmóðs jötuns, kálki hverjum«.

31. Harðr reis á kné hafra dróttinn, fœrðisk allra

í ásmegin; heill vas karli

HYMISKVIÐA. 1 1 7

hjalmstofn ofan, en vínferill valr rifnaði.

32. »Mörg veitk mæti mér gengin frá,

es kálki sék

ór knéum hrundit,

— karl orð of kvað —

knákat segja

aptr ævagi:

þú est öldr of heitt.

33. Pat ’s til kostar, ef koma mættið út ýr óru

ölkjól hofi«. Tyr leitaði tysvar hrœra; stóð at hváru hverr kyrr fyrir.

34. Faðir Móða fekk á þremi

ok í gögnum sté golf niðr í sal; hóf sér á höfuð upp hver Sifjar verr, en á hælum hringar skullu.

35. Fórut lengi.

Il8 HYMISKVIÖA.

áðr líta nam

aptr Óðins sonr

eínu sinni;

sá hann ór hreysum

með Hymi austan

folkdrótt fara

fjölhöfðaða.

36. Hóf sér af herðum hver standanda, veifði Mjöllni morðgjörnum framm, ok hraiinhvala

hann alla drap.

37. Fórut lengi, áðr liggja nam hafr Hlórriða halfdauðr fyrir, vas skær skökuls skakkr á beini, en því enn lævísi Loki of olli.

38. En ér heyrt hafið, hverr kann of þat goðmálugra

görr at skilja, hver af hraunbiía hann laun of fekk.

HYMISKVIÐA. IIQ

eð bæði gali börn söi fyrir. 39. Þróttöflugr kom á þíng goða ok hafði hver, þanns Hymir átti; en véar hverjan vel skulu drekka öldr at Ægis feitt hörmeitit.

*-"(§ ^j^

Lokasenna.

Frá Æflri ok sroOum.

Ægir, er öðru nafni hét Gymir, hann hafði búit ásum öl, þá er hann hafði fengit ketil enn mikla, sem nú er sagt. Til þeirar veizlu kom Óðinn ok Frigg kona hans. Þórr kom eigi, þvíat hann var í austrvegi. Sif var þar, kona Þórs, Bragi ok Iðunn kona hans. Tyr var þar; hann var ein- hendr — Fenrisúlfr sleit hönd af honum, þá er hann var bundinn. Þar var Njörðr ok kona hans Skaði, Freyr ok Freyja, Víð- arr son Óðins; Loki var þar, ok þjónustu- menn Freys, Byggvir ok Beyla. Mart var þar ása ok álfa. Ægif átti tvá þjónustu- menn — Fimafengr ok Eldir. Þar var lysigull haft fyrir elds Ijós. Sjálft barsk þar öl. Þar var griðastaðr mikill. Menn lofuðu mjök, hversu

LOKASENNA. I 2 1

góðir þjónustumenn Ægis váru. Loki mátti eigi heyra þat ok drap hann Fima- feng. Pá skóku æsir skjöldu sína ok œpðu at Loka ok eltu hann braut til skógar, en þeir fóru at drekka. Loki hvarf aptr o\c hitti úti Eldi. Loki kvaddi hann.

1.  Seg  þat  Eldir 
   

svát einugi

feti gangir framarr,

hvat hér inni

hafa at ölmálum

sigtíva synir. E. kv. 2. Of vápn sín dœma

ok of vígrisni

sigtíva synir;

ása ok alfa,

es hér inni eru,

manngi ’s þér f orði vinr. 3. Inn skal ganga

Ægis hallir í

á þat sumbl at séa,

jöll ok áfu

fœrik ása sonum

ok blendk þeim svá meini mjöð. E. kv. 4. Veizt, ef inn gengr

Ægis hallir í

122 LOKA3ENNA.

á þat sumbl at séa, hrópi ok rógi j

ef ^ss á holl regin^ i

á þér munu þerra þat.

5. Veizt þat Eldir,

ef eittir s^kulum '

sáryrðum sakask, I

auðigr verða

munk i andsvöFum, '

ef þú mælir til mart. |

Síðan Igekk Loki inn í höffina; en er þeir sá, er fyrir váru, hverr inn var kom- inn, þögnuðíif þeir allir.

6. Þyrstr ek kom þessar hallar til Loptr of langan veg, ásu at biðja,

art níér dnn gefi mdtrm drykk mjáðar.

7. Hví þegið ér fvá þrungin god^ at mæla né rFFegud; sessíá ok stáði Vefið mér sumbli át, eða heitið mik heðan.

Br. kv. 8. Sessa ok staði

velja þér sumbli át

LOKASENNA. Í23

æsir aldrigi; æsir vitu

hveim þeir alda skulu gambansumbl of geta. 9. Mant þat Óðiftn, es vit í árdaga blendum blóði saman? ölvi bergja \étk eigi mundu, rtema okr væfi báðum borit. Óð. kv. ló. Rís þá Víðarr ok lát ulfs föður sitja sumbli at, síðr oss Loki kveði lastastöfum Ægis hÖIIu í.

Þá stóð Víðarr upp ok skenkti Loka, en áðr hann drykki, kvaddi hímn ásuna: 11. Heilír æsir, heilar ásynjur ok öll ginrthettög goð, nefflá ðá eititl ás^ es innar sitr Brági békkjum á. Br. kv. 12. Mar ok mæki _

gefk þér mírts féár "

ok bœtir þér svá(baugi) Bragi,

1 24 LOKASENNA.

síðr þú ásum

öfund of gjaldir,

gremjat goð at þér. 13. Jós ok mækis,

munt æ vesa

beggja vanr Bragi,

ása ok alfa,

es hér inni eru,

þú est við víg varastr.

(ok skjarrastr við skot). Br. kv. 14. Veitk, ef fyr útan værak,.

sem fyr innan emk,

Hlés höll of kominn,

höfuð þitt

bærak í hendi mér;

lykak þér þat fyr lygi. 15. Snjallr est í sessi,

skalattu svá gera,

Bragi bekkskrautuðr;

vega þú gakk,

ef vreiðr séir;

hyggsk vætr hvatr fyrir.. Ið. kv. 16. Biðk þik Bragi

fbarna sifjar duga

ok allra óskmaga,

at þú Loka

kveðira lastastöfum

Ægis höllu í.

LOKASENNA. 12$

17.    Þegi  þú  Iðunn, 
    

þik kveðk allra kvinna

vergjarnasta vesa,

síz arma þína

lagðir ítrþvegna

of þinn bróður-bana. Ið. kv. 18. … Loka

kveðka lastastöfum

Ægis höllu í;

Braga kyrrik

bjóri reifan;

vilkat at vreiðir vegizk. Oefj.kv.19. Hvf it æsir tveir

skuluð inni hér

sáryrðum sakask?

Loptki þat veit,

at leikinn es

ok hann fjörg öll fía. 20. Þegi þú Gefjun,

þess munk nú geta,

es þik glapði at geði

sveinn enn hvíti,

es þér sigli gaf

ok þú lagðir lær yfir. Óð. kv.21. Œrr est Loki

ok 0rviti,

es fær þér Oefjun at gremi;

aldar 0rlög

1

126 LOKASENNA.

hygg at öll of viti jafngörla sem el^. 22. Þegi þú Ódifin, þú kunnir aldrigi deila víg með verum, öpt þú gaft þeim, es gefa skyldira, enum slævurum sigr.

Óð. kv. 23. Veizt, ef g^fk þeim, es gefft né sjíyld^k, enum sl^vurqHi sigr, átta vetr

vast þú fyr í^ð neðan kyp mdilkandi ok kona. (ok; hí^ir þMr þM börn borit ok hugðak þat a,igs aðal). 24. En þjk st^n. bSði S4m$i^iu í, ok dfíipt á y^il* serxi völur, Yttka líki

lórt miPij^ft^ y^if, oJó hugðak þdt’vaigs aðal.

Fr. kv. 25. 0^ö^m ykfim sMiðr.ak#ígí: segjhseggsum.frá, hvat it aejár tveÍ!&. áffKgðiuðr t áedaga; firrisk 29^.i6fin<vðWirar.

LOKASENNA. IZJ

26.  Þegi  þú  Frigg, 
    

þú ‘st Fjörgyns mær ok hefr æ vergjörn verit, es þá Véa ök Vilja lézt þér Viðris kvæn báda í baðm of tekit.

Fr. kv. 27. Veizt, ef inhi ættak Ægis höllura í Baldri glíkan bur, út þú né koerair frá ása sonura ok væri þá at þér vreiðura

vegit. 28. Enn víll þó Frigg, at fleiri teljak raína meÍHststfi, «k því raöá, e8 ríða sérat :$íðan :Bal<dr at stölura.

Fr. kv. 29. .Œrr f^st Lpki, es ydra tQlr Ijéta teíl^stafi,

ihyigg aí m v»i, þótt thQín sjatfgi segi. 30. J^egi :þi^ PreMja, {þitc Haiik f«HgQwa, ena !þér m^m vai?*,

128 LOKASENNA.

ása ok alfa, es hér inni eru, hverr hefr þinn hór verit. FFr. kv. 31. Flá es þér tunga,

hygg at þér fremr rayni ó-gótt of gala, reiðir ro þér æsir ok ásynjur

hryggr munt heim fara. 32. Þegi þú Freyja, þú est fordæða ok meini blandin mjök, sfe þik at brœðr þínum stóðu bh’ð regin ok myndir þá Freyja frata. Nj. kv.33. Þat ’s váh’tit,

þótt sér varðir fái vers hóss eða hvárs. hitt ’s undr es áss ragr es hér inn of kominn ok hefr sá börn of borit. :34. Þegi þú Njörðr, þú vast austan gísl of sendr at goðum, Hymis meyjar höfðu þik at hlandtrogi ok þér í munn migu. :Nj. \cj. 35. Sú erunlk líkn,

LOKASENNA. 1 29

es vask langt heðan gísl of sendr at goðum, þá mög gátk, þanns manngi fíar, ok þykkir sá ása jaðarr. 36. Hætt nú Njörðr, haf á hófi þik, munka því leyna lengr, við systur þinni gazt sh’kan mög ok esa þó vánu verr.

Tyr kv. 37. Freyr es baztr allra ballriða ása görðum í, mey né grœtir né manns konu ok leysir ór höptum hvern, 38. Þegi þú Tyr, þú kunnir aldrigi bera tilt með tveim, hönd ena hœgri, munka hinnar geta, þér sleit Fenrir frá.

Týrkv. 39. Handar emk vanr, en þú hróðrsvitnis, böl es beggja þrá; ulfgi hefr ok betr

130 LOKASENNA.

es í böndum skal bíða ragnarokrs.

40.   Þegi  þú  Tyr, 
    

þat varð þinni konu, at hón átti mög við mér, öln né penning hafðir aldrigi þess vanréttis, vesall. Fr. kv. 41. Ult sék liggja árósi fyrir

unz of rjúfask regin, því munt næst nema þú nú þegir bundinn, bölvasmiðr.

42.  Golli  keypta 
    

lézt Gymis dóttur ok seldir þitt svá sverð, en es Múspells synir ríða Myrkvið yfir, veizta þá, vesall, hvé vegr. B. kv. 43. Veizt, ef oðli ættak sem Ingunar- Freyr ok svá sælligt setr, mergi smæra molðak meinkráku ok lemða alla í liðu..

44.  Hvat  's  þat  lítla 
    

es löggra sék

LOKASENNA. I 3 l

ok snapvíst snapir, at eyrum Freys munt æ vesa ok und kvernum klaka.

B. kv. 45. Byggvir heitik,

en mik bráðan kveða goð öll ok gumar, því emk hér hróðugr, at drekka Hropts megir allir öl saman. 46- Þegi þú Byggvir, þú kunnir aldrigi deila með mönnum mat, ok þik í flets strái finna né máttu, þás vágu verar.

H. kv. 47. Ölr est Loki, svát est 0rviti, hví né lezkat Loki, ofdrykkja veldr alda hveim, es sína mælgi né manat. 48. Þegi þú Heimdallr, þér vas í árdaga et Ijóta líf of lagit; örgu baki þú munt æ vesa ok vaka vörðr goða.

I 3 2 LOKASENNA.

II. kv. 49. Létt ’s þér Loki,

munattu lengi svá

teika lausum hala,

þvíat þik á hjörvi

skulu ens hrímkalda magar

görnum binda goð. 50. Veizt, ef mik á hjörvi

skulu ens hrímkalda magar

görnum binda goð,

fyrstr ok 0fstr

vask at fjörlagi,

þars vér á Þjaza þrifum. Sk. kv. 51. Veizt, ef fyrstr ok 0fstr

vast þú at fjörlagi,

þás ér á Þjaza þrifuð,

frá mínum véum

ok vöngum skulu

þér æ köld ráð koma. 52. Léttari í málum

vast við Laufeyjar son,

þás lézt mér á beð þinn

boðit,

getit verðr oss slíks,

ef görva skulum,

telja vömm enn ór.

Pá gekk Sif framm ok byrlaði Loka í hrímkálki mjöð ok mælti:

LOKASENNA.

53. Heill vestu Loki, ok tak við hrímkálki fullum forns mjaðar, heldr hana eina látir með ása sonum vammalausa vesa.

Hann tók við horni ok drakk af.

54. Ein þú værir, ef svá værir,

vör ok gröm at veri, einn ek veit, svát vita þykkjumk, hór ok af Hlórriða (ok var þat sá enn lævísi Loki). Beylakv.55. Fjöll öll skjalfa hygg á för vesa heim Hlórriða, hann ræðr ró, þeims rœgir hér goð öll ok guma. 56. Þegi þú Beyla, þú ‘st Byggvis kvæn ok meini blandin mjök, ó-kynjan meira koma með ása sonum, ‘öll est deigja dritin.

134 LOKASENNA.

Pá kom Þórr at ok kvað:

57. Þegi þú rög vættr,

þér skal minn þrúðhamarr

Mjöllnir mál fyrnema,

herðaklett

drepk þér halsi af,

verðr þá þínu fjörvi of farit.

58. Jarðar burr

es hér nú inn kominn, hví þrasir þú svá Pórr? en þá þorir þú ekki, es þú skalt við ulf vega ok svelgr hann allan Sigföðr.

l\ kv. 59* Þegi þú rög vættr,

þér skal minn þrúðhamarr MjöIInir mál fyrnema, upp þér verpk ok á austrvega, síðan þik manngi sér. 60. Austrförum þínum skalt aldrigi segja seggjum frá, síz í hanzka (þumlungi) hnúkðir einheri, ok þóttiska þá Þórr vesa.

í\ kv. 61. Þegi þú rög vættr,

þér skal minn þrúðhamarr

LOKASENNA. I 3 5

Mjöllnir mál fyrnema, hendi enni hœgri drepk þik Hrungnis bana, svát þér brotnar beina hvat. 62. Lifa ætlak mér langan aldr, þótt hœtir hamri mér, skarpar álar

þóttu þér Skrymis vesa, ok máttira nesti náa. (ok svalzt þú þá hungri heiil). I^. kv. ó3. Þegi þú rög vættr,

þér skal minn þrúðhamarr Mjöllnir mál fyrnema, Hrungis bani mun þér í hel koma fyr nágrindr neðan.

64. Kvaðk fyr ásum, kvaðk fyr ása sonum, þaz mik hvatti hugr, en fyr þér einum munk út ganga,

þvíat ek veit at þú vegr.

65. Öl gerðir Ægir, en þú aldri munt síðan sumbl of gera, eiga þín öil,

es hér inni es,

1 36 LOKASENNA.

(leiki yfir logi) brenni þér á baki.

Frá Loka

En eptir þetta falsk Loki í Fránangrs- forsi í lax líki. Þar tóku æsir hann. Hann var bundinn með þörmum sonar síns Váia, en Narfi sonr hans varð at vargi. Skaði tók eitrorm ok festi upp yfir annht Loka; draup þar ór eitr. Sigyn kona Loka sat þar ok helt munnlaug undir eitrit. En er munnlaugin var full, bar hon út eitrit, en meðan draup eitrit á Loka. Pá kipðisk hann svá hart við, at þaðan af skalf jörð öll. Þat eru nú kallaðir landskjálptar.

@x® ®x® ©\©

t^rymskYÍða,

Vreiðr vas þá Vingþórr^ es vaknaði ok síns hamars of saknaði, skegg nam at hrista, skör nam at dyja, réðjarðar burr umb at þreifask.

Ok hann þat orða alls fyrst of kvað: heyr nú Loki, hvat nú mælik, es engi veit jarðar hvergi né upphimins: áss es stolinn hamri.

Qingu fagra Freyju túna,

138 ÞRYMSKVIÐA.

ok hann þat orða alls fyrst of kvað: munt mér Freyja fjaðrhams léa, ef minn hamar mættak hitta.

Fr. kv. 4. Pó mundak gefa þér, þótt ór golli væri, ok þó selja, at ór silfri væri. 5. Fló þá Loki, fjaðrhamr dunði, unz fyr útan kom ása garða, (ok fyr innan kom jötna heima); Þrymr sat á haugi, þursa dróttinn, greyjum sínum gollbönd snori, (ok mörum sínum mön jafnaði).

Pr. kv. 6. Hvat ’s með ásum? hvat ’s með aifum? Hví ‘st einn kominn í Jötunheima? Lo. lcv. Ilt ’s með ásum, ilt ’s með alfum;

ÞRYMSKVIÐA. I 39

hefr þú Hlórriða hamar of folginn? Pr. kv. 7. Ek hef Hlórriða hamar of folginn átta röstum fyr jörð neðan, hann engi maðr aptr of heimtir, nema fœri mér Freyju at kvæn.

8. Fló þá Loki, fjaðrhamr dunði, unz fyr útan kom jötna heima

(ok fyr innan kom ása garða); mœtti hann Pór miðra garða, ok hann þat orða alls fyrst of kvað:

9. Hefr þú erendi sem erfiði?

seg þú á lopti löng tíðendi; opt sitjanda sögur of fallask ok liggjandi lygi of bellir.

140 ÞRYMSKVIBA.

Lo. kv. 10. Hefk erfiði ok erendi;

Þrymr hefr þinn hamar þursa dróttinn; hann engi maðr aptr of heimtir, nema hánum fœri Freyju at kvæn.

11. Oanga fagra Freyju at hitta, ok hann þat orða alls fyrst of kvað: bitt þik Freyja brúðar Hni,

vit skulum aka tvau í Jötunheima.

12. Vreið varð þá Freyja ok fnasaði,

allr ása salr undir bifðisk, (stökk þat et mikla men Brísinga): mik veizt verða vergjarnasta, ef ek ek með þér í Jötunheima.

13. Senn váru æsir allir á þingi

ÞRYMSKVIÐA. I4I

ok ásynjur allar á máli ok of þat réðu ríkir tívar, hvé Hlórriða hamar of sœtti.

14. Pá kvað þat Heimdallr, hvítastr ása,

vissi vel framm sem vanir aðrir: bindum Þór þá brúðar líni, hafi hann et mikla men Brísinga.

15. Látum und hánum hrynja lukla

ok kvenváðir of kné falla, en á brjósti breiða steina ok hagliga of höfuð typpum.

16. Pá kvað þat Þórr, þrúðugr áss:

mik munu æsir argan kalla, ef bindask lætk brúðar lini.

1

J4^ ÞRYMSKVIBA.

17. Pá kvað þat Loki Laufeyjar sonr: þegi þú Þórr þeira orða;

þegar munu jötnar Ásgarð búa, nema þinn hamar þér of heimtir.

18. Bundu Þór þá brúðar h’ni

ok enu mikla meni Brísinga. IQ. Lélu und hántm hrynja lukla ok kvenváðjr of kné falla, en á brjósti breiða steina, ok hagl ga of höfuð typðu.

20. Þá kvað þat Loki Laufeyjar sonr: mun ek ok með þér ambótt vesa,

vit skulum aka tvær í Jötunheima.

21. Senn váru hafrar heim of reknir.

ÞRYMSKVIÐA. I4>

skyndir at sköklum, skyldu vel rinna; björg brotnuðu, brann jörð loga, ók Óðins sonr í Jötunheima.

22. Pá kvað þat Þrymr, þursa dróttinn: standið upp jötnar ok stráið bekki,

nú fœra mér Freyju at kvæn Njarðar dóttur ór Nóatúnum.

23. Oanga at garði gollhyrnðar kýr, 0xn alsvartir jötni at gamni, fjölð ák meiðma, fjölð ák menja, einnar mér Freyju ávant þykkir.

24. Vas þar at kveldt of komit snimma ok fyr jötna

öl framm borit;

144 ÞRYMSKVIÐA.

25. Einn át oxa, átta laxa, krásir allar

þærs konur skyldu, drakk Sifjar verr sáld þrjú mjaðar.

26. Pá kvað þat Þrymr, þursa dróttinn:

hvar sáttu brúðir bíta hvassara? Sáka brúðir bíta breiðara, né in meira mjöð mey of drekka.

27. Sat en alsnotra ambótt fyrir,

es orð of fann við jötuns máli: át vætr Freyja átta nóttum, svá vas hón óðfús í Jötunheima.

28. Laut und línu, lysti at kyssa,

en hann útan stökk *endlangan sal: hví eru öndótt augu Freyju?

ÞRYMSKVIÐA. I45

þykki mér ór augum eldr of brinna. 2Q. Sat en alsnotra ambótt fyrir, es orð of fann við jötuns máli: svaf vætr Freyja átta nóttum, svá vas hón óðfús í Jötunheima.

30. Inn kom en arma jötna systir,

hin ’s brúðféar biðja þorði: lát þér af höndum hringa rauða, ef öðlask vill ástir mínar. (ástir mínar, alla hylli).

31. Pá kvað þat Þrymr, þursa dróttinn: berið inn hamar brúði at vígja, leggið Mjöllni

í meyjar kné,

vígið okr saman

Várar hendi.

10

I4Ö ÞRYMSKVIÐA.

32. Hló Hlórriða hugr í brjósti, es harðhugaðr hamar of þekði; Þrym drap fyrstan þursa dróttin,

ok ætt jötuns alla lamði.

33. Drap hann ena öldnu jötna systur,

hin ’s brúðféar of beðit hafði; hón skeii of hlaut fyr skillinga, en högg hamars fyr hringa fjölð. (Svá kom Óðins sonr endr at hamri).

-^á^^

©X© @X® @X§)

Völundarkviða.

Frá Völundi.

Níðuðr hét konungr í Svíþjóð. Hann átti tvá sonu ok eina dóttur; hon hét Böðvildr. Brœðr váru ‘þrír, synir Finna- konungs. Hét einn Slagfiðr, annarr Egill, þriði Völundr. Þeir skriðu ok veiddu dyr. Peir kómu í Úlfdali ok gerðu sér þarhús. Par er vatn, er heitir Úlfsjár. Snemma of morgin fundu þeir á vazströndu konur þrjár ok spunnu lín. Par váru hjá þeim álptarhamir þeira. Þat váru valkyrjur. Par váru tvær dœtr Hlöðves konungs, Hlaðguðr svanhvít ok Hervör alvitr, en þriðja var Ölrún Kjárs- dóttir af Vallandi. Þeir höfðu þær heim til skála með sér. Fekk Egill Ölrúnar, en Slagfiðr Svanhvítrar, en Völundr Alvitrar. Þau bjoggu sjau vetr. Pá flugu þær at vitja víga ok kómu eigi aptr. Pá skreið EgiU at leita Ölrúnar, en Slagfiðr leitaði Svanhvftrar, en Völundr sat í Úlfdölum

1

1 48 VÖLUND ARKVIÐA.

Hann var hagastr maðr, svá at menn viti í fornum sögum. Níðuðr konungr lét hann höndum taka, svá sem hér er um kveðit.

Frá Völundi ok NÍOaOi.

1. Meyjar flugu sunnan Myrkvið í gögnum alvitr ungar

orlög drygja; þær á sævarströnd settusk at hvílask drósir suðrœnar, dyrt iín spunnu.

2. Ein nam þeira Egil at verja fögr mær fira faðmi Ijósum.

3. Önnur vas Svanhvft, svanfjaðrar dró

en en þriðja þeira systir varði hvítan hals Völundar.

4. Sátu síðan sjau vetr at þat, en enn átta allan þráðu,

VÖLUNDARKVIÐA. 149

en enn níunda nauðr of skilði, meyjar fýstusk á myrkvan við. (Alvitr unga 0rlög drygja).

5. Kom þar af veiðí veðreygr skyti Völundr líðandi

of langan veg, Slagfiðr ok Egill, sali fundu auða, gengu út ok inn ok umb sáusk.

6. Austr skreið EgiU at Ölrúnu,

en suðr Slagfiðr at Svanhvítu, en einn Völundr sat í Ulfdölum.

7. Hann sló goll rautt við gim fastan,

lukðí hann alla lind baugum vel; svá beið hann sinnar Ijóssar kvánar, ef hánum of koma gerði.

I 5 O VÖLUND ARKVIB A.

f

8.  Pat  spyrrNíðuðr, 
   

Níara dróttinn, at einn Völundr sat í Ulfdölum; nóttum fóru seggir, negldar váru brynjur, skildir bliku þeira við enn skarða mána.

Q. Stigu ór söðlum at salar gafli, gengu inn þaðan endlangan sal, sáu þeir á bast bauga dregna, sjau hundruð allra, es sá seggr átti.

10. Ok af tóku ok á létu

fyr einn útan, es af létu; kom þar af veiði veðreygr skyti Völundr líðandi of langan veg.

11. Oekk brátt inni beru hold steikja, ár brann hrísi allþurru fúrr,

VÖLUNDARKVIÐA. IS^

(viðr enn vindþurri fyr Völundi), sat á berfjalti, bauga talði alfa Ijóði, eins saknaði. (hugði at hefði Hlöðves dóttir, Alvitr unga, væri aptr komin).

12. Sat hann svá lengi, at sofnaði,

ok viljalauss of vaknaði; vissi sér á höndum höfgar nauðir, en á fótum fjötur of spentan.

13. Hverir ro jöfrar þeirs á lögðu bestisíma

ok bundu mik?

14. (Kallaði Níðuðr, Níara dróttinn): Hvar gazt Völundr, vísi alfa,

óra aura, í Ulfdölum?

l$t VÖLUNDARKVIÐA.

Goll vas þar eigi á Orana leiðu, fjarri hugðak várt land fjöllum Rínar. V. kv. 15. Mank at meiri mæti áttum, es vér heil hjú heima várum. (Hlaðguðr ok Hervör borin vas Hlöðve, kunn vas Ölrún Kíars dóttir). 16. Úti stóð kunnig kván Níðaðar, hón inn of gekk endlangan sal, stóð á golfí, stilti röddu: esa sá nú hýrr, es ór holti ferr.

Níðuðr konungr gaf dóttur sinni Böðv- ildi gullhring þann, er hann tók af bast- inu at Völundar, en hann sjálfr bar sverðit, er Völundr átti, en drótning kvað:

17.  Amun  eru  augu 
    

ormi enum frána.

VÖLUNDARKVIÐA. 153

tenn hánum teygjask, es téð es sverd (ok hann Böðvildar baug of þekkír), sníðið hann sina sinna magni, setið hann síðan í Sævarstöð,

Svá var gört, at skornar váru sinar í knésbótum ok settr í hólm einn, er þar var fyrir landi, er hét Sævarstaðr. Par smíðaði hann konungi allskyns görsimar; engi maðr þorði at fara til hans, nema konungr einn. Völundr kvað:

18. Sék Níðaði sverð á linda, þats ek hvesta sem hagast kunnak ok ek herðak

sem hœgst þótti; sá ’s mér fránn mækir æ fjarri borinn. (sékka þann Völundi til smiðju borinn).

19. Nú berr Böðvildr brúðar minnar, bíðka þess bót, bauga rauða.

154 VÖLUNDARKVIÐA.

20. Sat né svaf ofvalt ok sló hamri;

vél gerði heldr hvatt Níðaði; drifu ungir tveir á dyr séa synir Níðaðar í Sævarstöð.

21. Kómu til kistu, kröfðu lukla, opin vas illúð,

es í sáu,

fjölð vas þar meina, es mögum syndisk at væri goll rautt ok görsimar, V. kv. 22. Komið einir tveir, komið annars dags; ykr lætk þat goll of gefit verða; segiða meyjum né salþjóðum, manni engum, at mik fyndið. 23, Snimma kallaði seggr á annan, bróðir á bróður: göngum baug séa.

VÖLUNDARKVIBA. 155

Kómu til kistu, kröfðu lukla, opin vas illúð, es í litu.

24. Sneið af höfuð húna þeira

ok und fen fjöturs fœtr of lagði, en þær skálar, es und skörum váru, sveip útan silfri, seldi Níðaði.

25. En ór augum jarknasteina sendi kunnigri kván Níðaðar; en ór tönnum tveggja þeira

sló brjóstkringlur, sendi Böðvildi.

26. Þá nam Böðvildr baugi at hrósa

es brotit hafði, »Porigak segja, nema þér einum.« V. kv. 27. Ek bœti svá

brest á golli, 1

156 VÖLUNDARKVIÐA

at feðr þínum fegri þykkir, ok mœðr þinni miklu betri, ok sjalfri þér at sama hófi«.

28. Bar hann hana bjón\ hann betr kunni,

svát hón í sessi of sofnaði. »Nú hefk hefnt harma minna allra nema einna íviðgjörnum.

29. Vel ek, kvað Völundr, verðak á fitjum,

þeims mik Níðaðar námu rekkar«. Hlæjandi Völundr hófsk at lopti, grátandi Böðvildr gekk ór eyju. (tregði för friðils ok föður reiði).

30. Úti stóð kunnig kván Níðaðar,

ok hon inn of gekk endlangan sal,

r

VÖLUNDARKVIÐA. 157

en hann á salgarð

settisk at hvílask,

»Vakir þú Níðuðr,

Níara dróttinn?* N. kv. 31. Vakik ofvalt

ok viljalauss,

sofnak minst,

síz sonu dauða,

kell mik í höfuð,

köld erumk ráð þín,

vilnumk þess nú,

at við Völund dœmak. 32. Seg mér þat Völundr,

vísi alfa,

af heilum hvat varð

húnum mínum? V. kv. 33. Eiða skalt mér áðr

alla vinna,

(at skips borði

ok at skjaldar rönd,

at mars bœgi

ok at mækis egg)

at þú kveljat

kván Völundar

(né brúði minni

at bana verðir),

þótt kván eigim,

þás ér kunnið,

15^ VÖLUNDARKVIÐA.

eða jóð eigim innan hallar.

34. Gakk til smiðju, es gerðir þú,

þar fiðr þú belgi blóði stokna, sneiðk af höfuð húna þinna ok und fen fjöturs fœtr of lagðak.

35. En þær skálar,

es und skörum váru, sveipk útan silfri, seldak Níðaði, en ór augum jarknasteina, sendak kunnigri kván Níðaðar.

36. En ór tönnum tveggja þeira

slók brjóstkringlur, sendak Böðvitdi; nú gengr Böðvildr barni aukin, eingadóttir ykkur beggja. N. kv. 37. Mæltira þú mál, es mik meir tregi.

VOLUNDARKVIÐA. 159

né þik viljak Völundr verr of níta; esat svá maðr hár, at þik af hesti taki, né svá öflugr, at þik neðan skjóti. (þars þú skoUir við ský uppi). 38. Hlæjandi Völundr hófsk at lopti, en ókátr Níðuðr þá eptir sat.

N. kv. 3Q. Upp rís Pakkráðr,, þræll minn bazti, bið Böðvildi, mey ena bráhvítu, gangi fagrvarið við föður rœða. 40. Es satt Böðvildr, þats sögðu mér, sátuð it Völundr saman í holmi?

B. kv. 41. (Satt ’s þat Níðuðr es sagði þér). Sátum vit Völundr saman í holmi, eina ögurstund,

I-60 VÖLUNDARKVIÐA.

æva skyldi; ek vætr hánum vinna kunnak, ek vætr hánum vinna mátíak.

*— (g g)^

.^^(Vg^^^

‘^^í^

ÍWs.

eT-*^

Alvíssmál.

A. kv. 1. Bekki breiða,

nú skal brúðr með mér heim í sinni snúask, hratat of mægi mun hverjum þykkja, heima skal hvílð nema.

P. kv. 2. Hvat ’s þat fira?

hví ‘st sváfölr of nasar? vast í nótt með ná? þursa h’ki

þykki mér á þér vesa, estat til brúðar borinn.

A. kv. 3. Alvíss heitik,

býk fyr jðrð neðan, ák und steini stað, vagna vers

}

11

l62 ALVÍSSMÁL.

emk á vit kominn,

bregði engi föstu heiti fira. 4. Ek mun bregða,

þvíat brúðar ák

flest of ráð sem faðir,

vaska heima,

þás þér heitit vas,

f at sá einn er gjöfir með goðum. A. kv. 5. Hvat ’s rekka,

es í ráðum telsk,

fljóðs ens fagrglóa,

fjarrafleina,

— þik munu fáir kunna, —

hverr hefr þik baugum borit? 6. Vingþórr heitik,

hefk víða ratat,

sonr emk Síðgrana;

at ósátt minni

skalt et unga man

hafa ok gjaforð geta. A. kv. 7. Sáttir þínar

vilk snimma hafa

ok þat gjaforð geta,

eiga viljak,

heldr an án vesa,

þat et mjallhvíta man. 8. Meyjar ástum

muna þér verða

. ALVÍSSMÁL. 163

vísi gestr of varit,

ef ór heimi kant

hverjum at segja,

alt þat ’s viljak vita. 9. Seg mér þat Alvíss,

öil of rök fira

vörumk dvergr at vitir,

hvé sú jörð heitir,

es liggr fyr alda sonum

heimi hverjum í? A. k/. 13. Jörð heitir með mönnum,

en með alfum fold,

kalla vega yanir,

ígrœn jötnar,

alfar gróandi,

kalla aur uppregin. 11. Seg mér þat Alvíss,

öll of rök fíra

vörumk dvergr at vitir,

hvé sá himinn heitir

t erakendi,

heimi hverjum í? A. kv. 12. Himinn heitir með mönnum,

en hlyrnir með goðum,

kalla vindófni vanir,

uppheim jötnar,

aifar fagraræfr,

dvergar drjúpansal.

104 ALVÍSSMÁJL.

13.  Seg  mér  þatAlvíss, 
    

öll of rök fira

vörumk dvergr at vitir,

hvé máni heitir,

sás menn séa,

heimi hverjum í? A. kv. 14. Máni heitir með mönnum,

en mylinn með goðum,

kalla hverfanda hvél helju í,

skyndi jötnar,

en skin dvergar

kalla alfar ártala. 15. Seg mér þat Alvíss,

öll of rök fira

vörumk dvergr at vitir,

hvé sú sól heitir,

es séa alda synir,

heimi hverjum í? A. kv. 16. Sól heitir með mönnum,

en sunna með goðum,

kalla dvergar leika Dvalins,

eygló jðtnar,

alfar fagrahvél,

alskír ása synir. 17. Seg mér þat Alvíss,

öll of rök fira

vörumk dvergr at vitir,

hvé þau ský heita,

ALVÍSSMÁL. 165

es skúrum blandask, heimi hverjum í?

A. kv. 18. Sky heitir með mönnum, en skúrván með goðum, kalla vindflot vanir, úrván jötnar, alfar veðrmegin, kalla í helju hjalm huliðs. 19. Seg mér þat AIvíss, öll of rök fira vörumk dvergr at vitir, hvé sá vindr heitir, es víðast ferr, heimi hverjum í?

A. kv. 20. Vindr heitir með mönnum, en váfuðr með goðum, kalla gneggjuð ginnregin, œpi jötnar, alfar dynfara, kalla í helju hviðuð. 21. Seg mér þat AIvíss, öll of rök fira vörumk dvergr at vitir, hvé þat logn heitir, es liggja skal, heimi hverjum í?

A. kv 22. Logn heitir með mönnum, en lægi með goðum,

l66 ALVÍSSMÁL.

kalla vindslot vanir,

ofhiy jötnar,

alfar dagseva,

kalla dvergar dagsveru. 23. Seg mér þat Alvíss,

öll of rök fira

vörumk dvergr at vitir,

hvé sá marr heitir,

es menn róa,

heimi hverjum í? A. kv. 24. Sær heitir með mönnum,

en sílœgja með goðum,

kalla vág vanir,

álheim jötnar,

alfar lagastaf,

kalla dvergar djúpan mar. 25. Seg mér þat Alvíss,

öll of rök fira

vörumk dvergr at vitir,

hvé sá eldr heitir,

es brinnr fyr alda sonum,

heimi hverjum í? A. kv. 26. Eldr heitir með mönnum,

en með ásum funi,

kalla vág vanir,

fr^kan jötnar,

en forbrenni dvergar,

kalla í helju hröðuð.

ALVÍSSMÁL. 167

27.  Seg  mér  þat  Alvíss, 
    

öll of rök fira vörumk dvergr at vitir, hvé viðr heitir, es vex fyr alda sonum, heimi hverjum í?

A. kv. 28. Viðr heitir með mönnum, en vallarfax með goðum, kalla hlíðþang halir, eldi jötnar, alfar fagrlima, kalla vönd vanir. 29. Seg mér þat Alvíss, öll of rök fira vörumk dvergr at vitir, hvé sú nótt heitir, en Nörvi kenda, heimi hverjum í?

A kv. 30. Nótt heitir með mönnum, en njól með goðum, kalla grímu ginnregin, óljós jötnar, alfar svefngaman, kalla dvergar draumnjörun. 31. Seg mér þat Alvíss, öll of rök fira vörumk dvergr at vitir, hvé þat sáð heitir.

t

l68 ALVÍSSMÁL. 1

es sáa alda synir,

heimi hverjum í? A. kv. 32. Bygg heitir með mönnum,

en barr með goðum,

kalla vöxt vanir,

æti jötnar,

alfar lagastaf,

kalla í helju hnipinn. 33. Seg mér þat Alvíss,

öll of rök fira

vörumk dvergr at vitir,

hvé þat öl heitir,

es drekka alda synir,

heimi hverjum í? A. kv. 34. Öl heitir með mönnum,

en með ásum bjórr,

kalla veig vanir,

hreinalög jötnar,

en í helju mjöð,

kalla sumbl Suttungs synir. 35. f einu brjósti

sák aldrigi

fleiri forna stafi,

miklum tálum

kveðk tældan þik,

uppi ‘st dvergr of dagaðr.

(nú skínn sól í sali).

||©^k@(§N#@X@

M

©\© ©x© ©x@

Baldrs draumar

1. Senn váru æsir allir á þingi

ok ásynjur allar á máli, ok of þat réðu ríkir tívar, hví væri Baldri ballir draumar.

2. Upp reis Óðinn, alda gautr,

ok hann á Sleipni söðul of lagði, reið niðr þaðan niflheljar til; mœtti hvelpi, þeims ór helju kom.

3. Sá vas blóðugr of brjóst framan,

170 BALDRS DRAUMAR.

ok at galdrs föður gól oflengi, framm reið Óðinn, foldvegr dunði, hann kom at háu Heljar ranni.

4. Pá reið Óðinn fyr austan dyrr, þars hann völu vissi leiði;

nam vittugri valgaldr kveða, unz nauðug reis, nás orð of kvað:

5. Hvat ’s manna þat mér ókunnra,

es mér hefr aukit erfitt sinni; vask snivin snævi, ok slegin regni ok drifin döggu, dauð vask lengi. Ó. kv. 6. Vegtamr heitik, emk Valtams sonr, seg mér ór helju, ek ór heimi mun, hveim eru bekkir baugum sánir?

BALDRS DRAUMAR. 171

flet fagrliga flóið eru golli. 7. Hér stendr Baldri of brugginn mjödr, skírar veigar, liggr skjöldr yfir, en ásmegir í ofvæni; nauðug sagðak, nú munk þegja.

Ó. kv. 8. Pegjat völva, þik vilk fregna, unz ’s alkunna, vilk enn vita, hverr mun Baldri at bana verða, ok Óðins son aldri ræna? 9. Höðr berr hávan hróðrbaðm þinig, hann mun Baldri at bana verða, ok Óðins son aldri ræna; nauðug sagðak, nú munk þegja.

Ó. kv. 10. Pegjat völva, þik vilk fregna,

172 BALDRS DRAUMAR.

unz ’s alkunna, vilk enn vita, hverr mun heipt Heði hefnt of vinna, eða Baldrs bana á bál vega? 11. Rindr berr Vála í vestrsölum, (sá mun Óðins sonr einnættr vega), hönd of þværat né höfuð kembir, áðr á bál of berr Baldrs andskota; nauðug sagðak, nú munk þegja. Ó kv. 12. Pegjat völva, þik vilk fregna, unz ’s alkunna, vilkenn vita, hverjar ro meyjar, es at muni gráta ok á himin verpa halsaskautum? 13. Estat Vegtamr, sem ek hugða, heldr est Óðinn, aldinn gautr.

BALDRS ÐRAUMAR. 173

Ó. kv. Estat völva

né vís kona, heldr est þriggja þursa móðir. 14. Heim ríð Óðinn ok hróðigr ves, svá komir manna meirr aptr á vit, es lauss Loki h’ðr ór böndum ok ragna rök rjúfendr koma.

c–f§ ^í^

^ I ‘^t^^ r^’^ ‘^’^’ 1^^’’ ^

’ll^

^

Hyndluljóð.

Fr. kv. 1. Vaki mær meyja, vaki mín vina, Hyndla systir, es í lielli byr; nú ’s rokr rokra, ríða vit skulum til Valhallar ok til vés heilags.

2. Biðjum Herjaföðr í hugum sitja, hann geldr ok gefr goll verðungu,

gaf hann Hermóði hjalm ok brynju, en Sigmundi sverð at þiggja.

3. Oefr hann sigr sumum, en sumum aura,

HYNDLULJÓÐ. I75

mælsku mörgum ok manvit firum, . byri gefr brögnum, en brag skáldum, gefr hann mannsemi mörgum rekki. 4. Þór munk blóta, þess munk biðja, at hann æ við þik einart láti; (þó ’s hánum ótítt við jötuns brúðir); nú tak ulf þinn einn af stalli, lát hann rinna með runa mínum. (seinn es göltr minm goðveg troða, vilkat mar minn mætan hlœða). H. kv. 5. Flá est Freyja, es freistar mín, vísar þú augum á oss þannig, es hafir ver þinnv í valsinni Óttar unga Innsteins bur^

I 76 HYNDLULJÓB.

Fr. kv. 6, Dulið est Hyndia, draums ætlak þér, es kvedr ver minn í valsínni;

7. Pars göltr gidar Gollínburstí, Hildísvfni,

es raér hagir geröu, dvergar tveir Dáinn ok Nabbi.

8. Senn í söðlum sitja vit skulum ok of jöfra ættir dœma, gumna þeira,

es frá goðum kómu.

9. Peir hafa veðjat Vaia málmi Óttarr ungi

ok Angantyr; skylt ’s at veita, svát skati enn ungi föðurleifð hafi ept frændr sína. 10. Hörg mér gerði of hlaðinn steinum; nú ’s grjót þat at gleri orðit;

HYNDLULJÓ©. 177

rauð hann í nyju

nauta blóði;

æ trúði Óttarr

á ásynjur. Hy. kv. 11. Snú braut heðan,

sofa lystir mik,

fær fátt af mér

fríðra kosta;

hleypr þú Óðs vina

úti á nóttum,

sem með höfrum

Heiðrún fari. 12. Rant at Óði

ey þreyjandi,

skutusk þér fleiri

und fyrirskyrtu,

hleypr þú Oðs vina

úti á nóttum,

[sem með höfrum

Heiðrún fari]. Fr. kv. 13. Ek slæ eldi

of íviðju,

svát eigi komsk

óbrend heðan. Hy. kv. Hyr sék brinna,

en hauðr loga,

verða flestir

fjðrlausn þola.

12

178 HYNDLULJÓÐ.

Fr. kv. 14. Nú lát forna niðja talða ok upp bornar ættír manna (hvat ’s Skjöldunga, hvat ’s Skilfinga, hvat ’s Ylfinga) hvat ’s höldborit, hvat ’s hersborit • mest mannaval und Miðgarði?

Hy. kv. 15. Pú est Óttarr borinn Innsteini, en Innsteinn vas Alfi enum gamla, Alfr vas Ulfi, Ulfr Sæfara, en Sæfari Svan enum rauða.

16. Móður átti faðir þinn menjum göfga,

hygg at héti Hlédís gyðja, . Fróði vas faðir þeirar, en Fríund móðir; öll þótti ætt sú með yfirmönnum.

17. Auði vas áðr

HYNDLULJÓÐ. I79

öflgastr manna, Halfdanr fyrri hæstr Skjöldunga, fræg váru folkvíg, þaus framir gerðu, hvarfa þóttu verk med himins skautum

18. Eflðisk við Eymund œztan manna,

en vá Sigtrygg með svölum eggjum, eiga gekk Almveig, œzta kvinna, ólu þau ok áttu átján sonu.

19. Þaðan eru Skjöldungar, þaðan Skilfingar, þaðan Öðlingar,

þaðan Ynglingar, þaðan höldborit, þaðan hersborit, mest mannaval und Miðgarði; alt ’s þat ætt þín, Óttarr heimski.

20. Vas Hildigunnr hennar móðir, Sváfu barn

ok sækonungs;

1 80 HYNDLULJÓÐ.

alt ’s þat ætt þín, Óttarr heimski, (varðar at viti svá, viltu enn lengra?)

21. Dagr átti Þóru drengjamóður, ólusk í ætt þar œztir kappar, Fraðmarr ok Oyrðr ok Frekar báðir, Ámr ok Jösurmarr, Alfr enn gamli. (varðar at viti svá, viltu enn lengra?)

22. Ketill hét vinr þeira Klypps arfþegi,

vas hann móðurfaðir móður þinnar; þar vas Fróði fyrr an Kári, en Hildi vas Háalfr of getinn.

23. Nanna vas næst þar Nökkva dóttir,

vas mögr hennar mágr þíns föður; fyrnd ’s sú mægð, framm telk lengra;

HYNDLULJÓÐ. l8l

alt ’s þat ætt þín, Óttarr heimski.

24. ísolfr ok Ásolfr Ölmóðs synir

ok Skúrhildar Skekkils dóttur; skalt til telja skatna margra; alt ’s þat ætt þín, Óttarr heimski.

25. [Hervarðr, Hjörvarðr, Hrani, Angantýr],

Búi ok Brámi, Barri ok Reifnir, Tindr ok Tyrfingr, tveir Haddingjar; alt ’s þat ætt þín, Óttarr heimski.

26. Þeir í Bolm austr bornir váru Arngríms synir

ok Eyfuru,

brökun vas berserkja, böl margs konar, of lönd ok of lög sem logi fœri (alt ’s þat ætt þín, Öttarr heimski).

I82 HYNDLULJOB.

27. Ounnarr balkr, Orímr arðskafi, járnskjöldr Þórir, Ulfr gínandi; kunnak báða Brodd ok Hörvi; váru þeir í hirð Hrólfs ens gamla.

28. Þeir váru gumnar goðum signaðir, allir bornir Jörmunrekki, Sigurðar mági, hlyð sögu minni, folkum grimms þess es Fáfni vá.

29. Sá vas vísi frá Völsungi, ok Hjördís

frá Hrauðungi, en Eylimi frá Óðlingum; alt ’s þat ætt þín, Óttarr heimski

30. Ounnarr ok Högni, Gjúka arfar,

ok et samaOoðrún, systir þeira;

HYNDLULJÓÐ. 183

eigi vas Ootthormr

Gjúka ættar,

þó vas hann bróðir

beggja þeira.

(alt ’s þat ætt þín,

Ottarr heimski).

31. Haki vas Hveðnu hóts baztr sona,

en Hveðnu vas Hjörvarðr faðir.

32. Haraldr hilditönn borinn Hrœreki sl0ngvanbauga,

sonr vas hann Auðar, Auðr djúpúðga ívars dóttir, en Ráðbarðr vas Randvers faðir. (alt ’s þat ætt þín, Óttarr heimski).

Fr. kv. 33. Berk minnisöl mínum gesti, svát öll muni orð at tína þessar rœðu á þriðja morni.

1 84 HYNDLULJÓÐ.

es þeir Angantýr ættir rekja.

Hy. kv. 34. Ber þú Óttari bjór at hendi, eitrblandinn mjök, illu heilli.

Fr. kv. 35. Orðheill þín skal engu ráða, þótt brúðr jötuns bölvi heitir; hann skal drekka dyrar veigar; biðk Óttari öll goð duga.

*^^í^a/2^

e\

•^a-^

^^^p^

c^-í^

(&

Rígsþula.

Svá segja menn í fornum sögum, at einn- hverr af ásum, sá er Heimdallr hét, fór ferð- ar sinnar ok framm með sjóvarströndu nökk- urri, kom at einum húsabœ ok nefndiz Rígr; eptir þeiri sögu er kvæði þetta.

1. Ár kóðu ganga grœnar brautir öflgan ok aldinn ás kunnígan, ramman ok röskvan Ríg stíganda;

gekk meir at þat miðrar brautar.

2. Kom hann at húsi, hurð vas á gætti, inn nam at ganga eldr vas á golfi;

l86 RÍQSÞULA

hjón sátu þar hár af árni, Ái ok Edda, aldinfalda. 3. Rígr kunni þeim ráð at segja

meir settisk hann miðra fletja, en á hlið hvára hjón salkynna.

4 Þá tók Edda 0kkvinn hleif, þungan ok þykkvan, þrunginn sáðum, bar hon meir at þat miðra skutla, soð vas í bolla, setti á bjóð.

5.  Rígr  kunni  þeim 
   

ráð at segja, reis hann upp þaðan, rézk at sofna; meir lagðisk hann miðrar rekkju, en á hlið hvára hjón salkynna.

RÍQSÞULA. 187

6. Þar vas hann at þat þríar nætr saman, (gekk meir at þat miðrar brautar),

liðu meir at þat mánuðr níu, jóð ól Edda jósu vatni, hörundsvartan, hétu Præl.

7. Vas þar á höndum hrokkit skinn, kropnir knúar

fingr digrir,

fúlligt andlit,

lotr hryggr,

langir hælar. 8 Hann nam at vaxa

ok vel dafna,

nam meir at þat

megins of kosta,

bast at binda,

byrðar gerva,

bar hann heim at þat

hrís gerstan dag. 9. Þar kom at garði

gengilbeina,

Í^H VJGSÞLTA.

auiT vas á i’jun!. armr sólbmnnínR,

niðrbjúgt vas nef, nefndisk Þír.

10. Meir settísk hón miðra fletja,

sat hjá henni sonr húss, rœddu ok rýndu, rekkju gerðu Þræll ok Þír þrungin dœgr.

11. Börn ólu þau, bjoggu ok unðu; hygg at hétí Hreimr ok Fjósnir, Klúrr ok Kleggi, Kefsir, Fúlnir, Drumbr, Dígraldi, Dröttr ok Hösvir.

12. Lútr ok Leggjaldi, Iðgðu garða,

akra töddu, unnu at svínum, geíta gættu, grófu torf.

13. Dœtr váru þær

RÍOSÞULA. 1 89

Drumba ok Kumba, 0kkvinkalfa ok Arinnefja, Ysja ok Ambátt, Eikintjasna, Tötrughypja ok Trönubeina. (þaðan eru komnar þræla ættir).

14. Oekk Rígr at þat réttar brautir,

kom hann at höllu, hurð vas á skíði, inn nam at ganga, eldr vas á golfi, hjón sátu þar, heldu á sýslu.

15. Maðr telgði þar meið til rifjar, vas skegg skapat, skör vas fyr enni, skyrtu þröngva, skokkr vas á golfi.

16. Sat þar kona, sveigði rokk, breiddi faðm, bjó til váðar; sveigr vas á höfði,

igO RÍQSÞULA.

smokkr vas á bringu, dúkr vas á halsi, dvergar á öxlum.

17. Afi ok Amma áttu hús;

Rígr kunni þeim ráð at segja, [meir settisk hann miðra fletja, en á hlið hvára hjón salkynna].

18. [Pá tók Amma]

vas kalfr soðinn

krása baztr. 1 ^. [Rígr kunni þeim

ráð at segja]

reis frá borði,

réð at sofna,

meir lagðisk hann

miðrar rekkju,

en á hlið hvára

hjón salkynna. 20. Þar vas hann at þat

þríar nætr saman;

liðu meir at þat

mánuðr níu;

jóð ól Amma,

RÍOSÞULA. 191

jósu vatni,

kölluðu Karl,

kona sveip ripti. 21.

rauðan ok rjóðan,

riðuðu augu. 22 Hann nam at vaxa

ok vel dafna,

0xn nam at temja,

arðr at gerva,

hús at timbra

ok hlöður smíða,

karta at gerva

ok keyra plóg.

23. Heim óku þá hanginluklu, geitakyrtlu, giptu Karli; Sn0r heitir sú, settisk und ripti,. breiddu blæjur okbú gerðu.

24. Börn ólu þau, bjoggu ok unðu, hét Halr ok Drengr, Höldr, Pegn ok Smiðr, Breiðr, Bóandi, Bundinskeggi,

192 RÍQSÞULA.

Búi ok Boddí, Brattskeggr ok Seggr.

25. Enn hétu svá öðrum nöfnum, Snót, Brúðr, Svanni, Svarri, Sprakki, Fljóð, Sprund ok Víf, Feima, Ristill; þaðan eru komnar karla ættir.

26. Gekk Rígr þaðan réttar brautir,

kom hann at sal, suðr horfðu dyrr, vas hurð hnigin, hringr vas í gætti, gekk hann inn at þat, golf vas stráat.

27. Sátu hjón, sáusk í augu, Faðir ok Móðir fingrum léku; sat húsgumi

ok snori streng, alm of bendi, örvar skepti.

28. En húskona hugði at örmum.

RÍGSÞULA. 193

strauk of ripti, sterti ermar, keisti fald, kinga vas á bringu, síðar slœður, serk bláfáan.

29. Rfgr kunni þeim ráð at segja; meir settisk hann miðra fletja,

en á hlið hvára hjón salkynna.

30. Pá tók Móðir merkðan dúk, hvítan af hðrvi, hulði bjóð, hón tók at þat hleifa þunna, hvíta af hveiti, ok hulði dúk.

31. Framm setti hón fulla skutla,

(silfri varða á bjóð) fáin fleski ok fogla steikða, vín vas í kðnnu, varðir kálkar,

13

194 RÍGÍÞULA.

drukku ok dœmðu, dagr vas á sinnum.

32. Rígr kunni þeim ráð at segja;

reis Rígr at þat, rekkju gerði, [meir lagðisk hann miðrar rekkju, en á hlið hvára hjón salkynna].

33. Þar vas hann at þat þríar nætr saman (gekk hann meir at þat miðrar brautar).

liðu m^ir at þat mánuðr níu; svein ól Móðir, silki vafði, jósu vatni, Jarl létu heita.

34. Bleikt vas hár, bjartir vangar, ötul váru augu sem yrmlingi.

35. Upp óx þar Jarl á fletjum, lind nam at skelfa, leggja strengi,

RÍGSÞULA. 195

(alm at beygja, örvar skepta, flein at fleygja, frökkur dyja), hestum ríða, hundum verpa, sverðum bregða, sund at fremja.

36. Kom þar ór runní Rígr gangandi, Rígr gangandi, rúnar kendi,

sitt gaf heiti,

son kvazk eiga;

þann bað hann eignask

óðalvöllu.

(óðalvöllu,

aldnar byggðir.)

37. Reið hann meir þaðan myrkvan við,

hélug fjöll, unz at höllu kom, (skapt nam at dyja, skelfði lind, hesti hleypði ok hjörvi brá) víg nam at vekja, völl nam at rjóða,

IpÖ RÍG5ÞULA

val nam at fella, vá til landa.

38.  Réð  einn  at  þat 
    

átján búum, auði nam skipta, öllum veita meiðmar ok mösma, mara svangrifja; hringum hreytti, hjó sundr baug.

3Q. Óku ærir úrgar brautir, kómu at höllu, þars Hersir bjó, mey átti hann mjófingraða, hvíta ok horska, hét sú Erna.

40. Báðu hennar ok heim óku, giptu Jarli,

gekk hón und líni, saman bjoggu þau ok sér unðu, ættir jóku ok aldrs nutu.

41. Burr vas enn elzti, en Barn annat,

RIGSÞULA. 197

Jóð ok Aðal, Arfi, Mögr, Niðr ok Niðjungr, námu leíka, Sonr ok Sveinn, sund ok tafl.

42. Kundr hét enn, Konr vas enn yngsti; upp óxu þar

Jarli bornir, hesta tömðu, hh’far bendu, skeyti skófu, skelfðu aska.

43. En Konr ungr kunni rúnar, ævinrúnar

ok aldrrúnar, meir kunni hann mönnum bjarga, eggjar deyfa, ægi lægja.

44. Klök nam fogla, kyrra elda,

sefa of svefja, sorgir lægja

iqS rígsþula.

afl ok eljun átta manna.

45. Hann við Ríg jarl rúnar deildi, brögðum beitti

ok betr kunni, þá öðlaðisk ok eiga gat Rígr at heita, rúnar kunna.

46. Reið Konr ungr kjörr ok skóga, kolfi fleygði, kyrði fogla.

47. Pá kvað þat kráka, sat kvisti ein:

«Hvat skalt Konr ungr kyrra fogla?; heldr mætti þér hestum ríða, [hjörvi bregða] ok her fella.

48. Á Danr ok Danpr dyrar hallir,

œðra óðal an ér hafið; þeir kunnu vel kjóli at ríða.

RÍGSÞULA. 199

egg at kenna, undir rjúfa.

4Q. Brún bjartari, brjóst Ijósara, hals hvítari, hreinni mjöllu.

50.  Bjoggu  hjón, 
    

bauga deildu.

Q— -^^ ^J»0

Gróttasöngr.

Nú erum komnar til konungs húsa, frammvísar tvær, Fenja ok Menja, þær ro at Fróða Friðleifssonar mátkar meyjar at mani hafðar.

Pær at lúðri leiddar váru ok grjóts gréa gangs of beiddu; hét hvárigri hvílð né ynði, áðr hann heyrði hljóm ambátta.

Pær þyt þulu

GRÓTTASÖNGR. 20I

þögnhorf innar ; ^leggjum lúðra, léttum steinumc; bað enn meyjar, at maia skyldi.

4. Sungu ok slungu snúðgasteini,

svát Fróða man flest sofnaði; þá kvað þat Menja, vas til mddrs komin.

5. »Auð mðlum Fróða, mölum alsælan, mölum fjölð féar

á feginslúðri; siti hann á auði, sofi hann á dúni, vaki hann at vilja; þá es vel malit.

6. Hér skyli engi öðrum granda, til böls búa

né til bana orka, né höggva því hvössu sverði, þótt bana bróður bundinn finní.«

7. En hann kvað ekki

^

202 GRÓTTASÖNGR.

orð et fyrra: ^sofið eigi meir an of sal gaukar, eða lengr an svá Ijóð eitt kveðak.«

8. Vasattu Fróði fullspakr of þik, málvinr manna, es man keyptir; kaust þú at afli ok at álitum, en at ætterni ekki spurðir.

9. Harðr vas Hrungnir ok hans faðir,

þó vas Þjazi þeim öflgari, Iði ok Aurnir, okrir niðjar, brœðr bergrisa, þeim bornar erum. 10. Kœmia Orótti ór gréa fjalli, né sá enn harði hallr ór jörðu, né mœli svá mær bergrisa,

gróttasöngr: 203

ef vissim vit vætr til hennar.

11. Vér vetr níu várum leikur öflgar alnar fyr jörð neðan, stóðu meyjar

at meginverkum, fœrðum sjalfar setberg cr stað.

12. Veltum grjóti of garð risa, svát fold fyrir fór skjalfandi; svá slongðum vit snúðgasteini, höfgahalli,

at halir tóku.

13. En vit síðan á Svíþjóðu frammvísar tvær í folk stigum, beiddum björnu, en brutum skjöldu, gengum í gögnum gráserkjat lið.

14. Steypðum stilfi, studdum annan,

204 GRÓTTASÖNGR.

veittum góðum Ootthormi lið; vasa kyrseta, áðr Kntíi felli.

15. Framm tieldum því þau misseri,

at vit at köppum kendar várum, þar skorðum vit skörpum geirum blóð ór benjum ok brand ruðum.

16. Nú erum komnar til konungs húsa miskunlausar

ok at mani hafðar; aurr etr iljar, en ofan kulði; drðgum dolgs sjötul, daprt ’s at Fróða.

17. Hendr skulu hvílask, hallr standa mun, malit hefk fyr mik; mitt of létti ;

nú muna höndum hvílð vel gefa, áðr fullmaiit Fróða þykki.

GROTTASÖNGR. 20$

18. Hendr skulu höndla harðar trjónur,

vápn valdreyrug, vaki þú Fróði, vaki þú Fróði, ef vill hlyða söngum okrum ok sögum fornum.

19. Eld sék brinna fyr austan borg, vígspjöll vaka,

þat mun viti kallaðr, mun herr koma hinig af bragði ok brenna bœ fyr buðlungi.

20. Munat þú halda Hleiðrar stóli, rauðum hringum né regingrjóti. Tökum á möndli mær skarpara, eruma valmar

í valdreyra.

21. Mól míns föður mær rammliga, þvít hon feigð fira fjölmargra sá;

1

206 GRÓTTASÖNGR.

stukku stórar steðr frá lúðri járni varðar — mölum enn framar.

22. Mölum enn framar. Mun Yrsu sonr

vígs Halfdanar hefna Fróða; sá mun hennar heitinn verða burr ok bróðir — vitum báðar þat.

23. Mólu meyjar megins kostuðu, óru ungar

í jötunmóði, skulfu skaptré, skauzk lúðr ofan, hraut enn höfgi hallr sundr í tvau.

24. En bergrisa brúðr orð of kvað: malit höfum Fróði, senn munum hætta, hafa fullstaðit fljóð at meldri.

[©v^ @\® @@

r— rJ

11

©X® ©X@ ©N^

Grógaldr

ok

FjölSYÍnnsmál.

L

Svipd.kv. 1. Vaki þú Oróa, vaki góð kona, vekk þik dauðra dura,, ef þat mant, at þinn mög bæðir til kumbldysjar koma.

Oróa kv. 2. Hvat ’s nú ant mínum eingasyni, hverju “^st bölvi borinn? es móður kallar, es til moldar es komin ok ór Ijóðheimum liðin.

Sv. kv. 3. Ljótu leikborði

skaut fyr mik lævís kona,.

otS grógaldr.

sús faðmaði minn föður; þar bað mik koma, es kvæmtki veit, móti menglöðum.

O. kv. 4. Löng es för,

langir ro farvegar

langir ro manna munir,

ef þat verðr,

at þinn vilja bíðr,

skeikar þá skuld at sköpum.

Sv. lcv. 5. Oaldra mér gal, þás góðir ro, bjarg þú móðir megi, á vegum allr hykk at verða mynak, þykkjumk til ungr afi.

O. kv. 6. Þann gelk þér fyrstan, es kveða fjölnytan, þann gól Rindi Rani, at of öxl skjótir, þvís þér atalt þykkir; sjalfr leið sjalfan þik. 7. Þann gelk þér annan, ef árna skalí viljalauss á vegura, urðar-lokur

haldi þér öllum megum, es þú Á smán :sér.

GRÓGALDR. 2O9

8. Þann gelk þér þriðja, ef þér þjóðáar

falla at fjörlotum, Horn ok Ruðr snúisk til heljar meðan, en þverri æ fyr þér.

9. Þann gelk þér fjórða, ef þik fjándr standa görvir á galgvegi, hugr þeim hverfi

til handa þér,

ok snúisk til sátta sevi.

10. Þann gelk þér fimta, ef þér Fjöturr verðr borinn at boglimum, leysigaldr lætk

þér fyr legg of kveðinn ok st0kkr þá láss af limum. (en af fótum fjöturr).

11. Pann gelk þér sétta, ef á sæ kemr

meira an menn viti,

logn ok lögr

gangi þér í lúðr saman,

ok léi þér æ friðdrjúgrar farar.

12. Þann gelk þér sjaunda,

ef þik sœkja kemr

frost á fjalli háu,

14

2IO GROGALDR.

hræva kuldi

megit þínu holdi fara

ok haldisk æ Hk at liðum.

13. Þann gelk þér átta, ef þik úti nemr

nótt á niflvegi, at firr megi þér til meins gera kristin dauð kona.

14. Þann gelk þér níunda ef við enn naddgöfga orðum skiptir jötun, máls ok manvits

at mími svara

sé þér gnógs of gefit.

15. Far þú nú æva, þars forað þykkir, standit þér mein fyr munum^ á jarðföstum steini

stóðk innan dura, meðan þér galdra gólk.

16. Mójður orð

ber þú mögr heðan

ok lát þér í brjósti búa^

iðgnóga heill

skalt of aldr hafa,

meðan þú mín orð of mant.

FJÖLSVINNSMAL. 211

II.

1.  Útan  garða 
   

sá upp of koma þursa þjóðar sjöt.

Fj. kv. 2. Hvat ’s þat flagða,

er stendr fyr forgörðum

ok hvarfar of hættan loga?

(hvers þú leitar

eða hvers á leítum est,

hvat vilt, vinlauss, vita?)

úrgar brautir

árna aptr heðan,

áttat hér, verndar vanr, veru.

Sv. kv. 3. Hvat ’s flagða,

es stendr fyr forgarði

ok byðrat líðöndum löð?

sœmðarlauss

hefr þú seggr lifat,

t ok halt heim heðan.

Fj. kv. 4. Fjölsviðr heitik, ák fróðan seva, þeygi emk míns mildr matar; innan garða þú kemr hér aldrigi, ok dríf nú vargr at vegL

212 FJÖLSVINNSMAL .

5.  Augna  gamans 
   

fysir aptr fáa,

hvars getr svást at séa;

garðar glóa

þykkjumk of gollna sali;

hér mundak eðli una. Fj. kv. 6. Seg mér, hverjum

est sveinn of borinn?

hverra est manna mögr? Sv. kv. Vindkaldr heitik,

Várkaldr hét minn faðir,

þess vas Fjölkaldr faðir. 7. Seg mér Fjölsviðr

þats þik fregna munk

ok ek vilja vita,

hverr hér ræðr,

ok ríki hefr,

eign ok auðsölum. Fj. kv. 8. Menglöð heitir,

en hana móðir of gat

við Svafrþorins syni,

hón hér ræðr,

ok ríki hefr,

eign ok auðsölum. Q. Seg mér Fjölsviðr

þats þik fregna munk

ok ek vilja vita;

hvé grind heitir,

FJÖLSVINNSMÁL. 2 I 3

es með goðum sáut menn et meira forað.

Fj. kv. 10. Þrymgöll hcitir, en hana þrír gerðu Sólblinda synir; fjöturr fastr

verðr við faranda hvern, es hana hefr frá hliði. 11. Seg mér Fjölsviðr þats þik fregna munk ok ek vilja vita: hvé garðr heitir, es með goðum sáut menn et meira forað.

Fj.‘kv. 12. Oastrópnir heitir

en hann görvan hefk ór Leirbrimis limum; svá hefk studdan, at hann standa mun, æ meðan öld lifir. 13. Seg mér Fjölsviðr þats þik fregna munk ok ek vilja vita: hvé garmar heita, es gífrari hefk enga fyrr í löndum litit

Fj. kv. 14. Oífr heitir,

en Oeri annarr,

‘1

214 FJÖLSVINNSMÁL.

ef þú vilt þat vita; varðir ellifu of varða þeir, unz of rjúfask regin. 15. Seg mér Fjölsviðr þats þik fregna munk ok ek vilja vita: hvárt sé manna nökkut, þats megi inn koma, meðan sókndjarfir sofa.

Fj. kv. 16. Missvefni mikit

vas þeim mjök of lagit, síðans þeim vas varzla vituð, annarr of nætr sefr en annarr of daga, ok kemsk þá vætr,ef þá kom. 17. Seg mér Fjölsviðr þats þik fregna munk ok ek vilja vita: hvárt sé matar nökkut, þats menn hafi ok hiaupí inn meðan eta

Fj. kv. 18. Vængbráðir tvær

liggja í Viðófnis liðum, ef þú vilt þat vita, þat eitt’s svá matar, at þeim menn of gefi ok hiaupi inn meðan eta.

FJÖLSVINNSMÁL. 2 1 5

IQ. Seg mér Fjölsviðr

þats þik fregna munk

ok ek vilja vita:

hvé barmr heitir,

es breiðask umb

iönd öll iimar. Fj. kv. 20. Mímameiðr heitir,

es mangi veit,

af hverjum rótum rinnr,

við þat fellr,

es fæstan varir,

flœrat hann eld né járn. 21. Seg mér Fjölsviðr

þats þik fregna munk

ok ek vilja vita:

hvat af móði verðr

ens mæra viðar,

es flœrat eld né járn. Fj. kv. 22. Út af hans aldni

skal á eld bera

fyr kelisjúkar konur;

útar hverfa

þess innar skyli,

sá ’s hann með mönnum mjötuðr. 23. Seg mér Fjölsviðr

þats þik fregna munk

ok ek vilja vita:

2 1 6 FJÖLSVINNSB4ÁL.

hvé hani heitir, es sitr í háum viði, aUr við goll glóar.

Fj.kv. 24. Viðófnir heitir,

en hann stendr veðrglasir á meiðs kvistum Míma; einum ekka þryngr orófsaman Surtr Sinmöru. 25. Seg mér Fjölsviðr þats þik fregna munk ok ek vilja vita: hvárt sé vápna nökkut, þats knegi Viðófnir fyrir hníga á heljar sjöt.

Fj. kv. 26. Lævateinn heitir,

es gerði Loptr rúnum fyr nágrindr neðan, í segjárnskeri liggr hjá Sinmöru, ok halda njarðlásar níu. 27. Seg mér Fjölsviðr þats þik fregna munk ok ek vilja vita: hvárt aptr kemr sás eptir ferr ok viil þann tein taka. *8. Aptr mun koma

FJÖLSVINNSMÁL. 217

sás eptir ferr

ok vill þann tein taka,

ef þat fœrir,

es fáir eigu,

Eiri örglasis. 29. Seg mér Fjölsviðr

þats þik fregna munk

ok ek vilja vita:

hvárt sé mæta nökkut,

þats menn hafi

ok verðr því en fölva gygr fegin. Fj. kv. 30. Ljósan léa

skalt í lúðr bera,

þanns liggr í Viðófnis völum,

Sinmöru at selja,

áðr söm telisk

vápn til vígs at léa. 31. Seg mér Fjölsviðr

þats þik fregna munk

ok ek vilja vita:

hvé salr heitir,

es slunginn es

vísum vafrloga. Fj. kv. 32. Hýrr hann heitir,

en hann lengi mun

á bjargs oddi bifask, \

auðranns þess “W

2 1 8 FJÖLSVINNSMÁL.

munu of aldr hafa frétt eina firar. 33. Seg mér Fjölsviðr þats þik fregna munk ok ek vilja vita: hverir þat gerðu, es fyr garð of sák innan ásmaga.

Fj. kv. 34. Uni ok íri, Óri ok Bári, Varr ok Vegdrasill, Dóri ok Úri, Dellingr, Atvarðr, Líðskjalfr, Loki. 35. Seg mér Fjölsviðr þats þik fregna munk ok ek vilja vita: hvé bjarg heitir, es sék brúði á þjóðmæra þruma.

FJ. kv. 36. Lyfjaberg heitir,

en þat hefr lengi verit sjúkum ok sárum gaman, heil verðr hver, þótt hafi heljarsótt, ef þat klífr kona. 37. Seg mér Fjölsviðr þats þik fregna munk

FJÖLSVINNSMÁL. ^IQ

ok ek vilja vita:

hvé meyjar heita,

es fyr Menglaðar knéum

sitja sáttar saman.

Fj. kv. 38, Hh’f heitir ein, önnur Hh’fþrasa, þriðja Þjóðvara, Björt ok Bleik, Bh’ð, Fríðr . . ., Eir ok Aurboða.

3Q. Seg mér Fjölsviðr þats þik fregna munk ok ek vilja vita: hvárt þær bjarga þeims blóta þær, ef gerask þarfar þess.

Fj. kv.40. Bjarga svinnar, hvars blóta þær á stallhelgum stað; svá hátt forað kemrat hölda sonum, hvern ór nauðum nema.

41.  Seg  mér  Fjölsviðr 
    

þats þik fregna munk ok ek vilja vita: hvárt sé manna nökkut.

1

2 20 FJÖLSVINNSMAL.

es knegi á Menglaðar svásum armi sofa.

Fj. kv. 42. Vætr ’s þát manna, es knegi á Menglaðar svásum armi sofa, nema Svipdagr einn, hánum vas en sólbjarta brúðr at kván of kveðin. 43. Hritt á hurðir, lát hlið mér rúm, hér mátt Svipdag séa, en þó vita far, ef vilja myni Menglöð mitt gaman.

Fj. kv. 44. Heyr þú Menglöð, hér ’s maðr kominn, gakk á gest séa, hundar fagna, hús hefr upp lokizk, hygg at Svipdagr sé.

M kv. 45. Horskir hrafnar

skulu þér á háum galga slíta sjónir ór, ef þú þat lýgr, at hér sé langt kominn mögr til minna sala. 46. Hvaðan fórt, hvaðan för gerðir,

FJÖLSVINNSMÁL. 221

hvé þik hétu hjú?

at ætt ok nafní

skalk jartegn vita,

ef vask þér kván of kveðin. Sv. kv. 47. Svipdagr heitik,

Sólbjartr hét minn faðir,

þaðan rákumk vindkalda vega;

urðar orði

kveðr engi maðr,

þótt sé við löst lagit, M. kv. 48. Vel þú nú kominn,

hefk minn vilja beðit,

fylgja skal kveðju koss ;

forkunnar syn

mun flestan glaða,

hvars hefr við annan ást. 4Q. Lengi satk

Ijúfu bergi á,

beiðk þín dœgr ok daga,

nú þat varð,

es vætt of hefk,

at est kominn mögr til minna sala. 50. Þráar hafðar

hefk til þíns gamans,

en þú til míns munar;

nú ’s þat satt,

es vit slíta skulum

ævi ok aldr saman.

1

|@y@ @@ ©x@

@x® @\® ©x®|

Völuspá en skamma.

1. Váru ellifu æsir talðir,

es Baldr of hné við banaþúfu; þess lézk Váli verðr at hefna, síns hann bróður sió handbana.

2. Vas Baldrs faðir Bors arfþegi, Freyr átti Oerði,

hón vas Oymis dóttir, jötna ættar ok Aurboðu.

3. Pó vas Þjazi þeira frændi, skrautgjarn jötunn, hans vas Skaði dóttir.

VÖLUSPÁ EN SKAMMA. 223

Mart segjum þér ok munum fleira; vörumk at viti svá, viít enn lengra?

4. Heiðr ok Hrossþjófr Hrímnis kíndar.

5. Eru völur allar frá Vittolfi vitkar allir

frá Vilmeiði, seiðberendr frá Svarthöfða, jötnar allír frá Vmi komnir.

6. Mart segjum þér ok munum fleira; vörumk at viti svá, viít enn lengra.

7. Varð einn borinn. í árdaga

rammaukinn mjök rögna kindar,

níu báru þann niðgöfgan mann jötna meyjar við jarðar þröm.

8. Hann Ojalp of bar^ hann Oreip of bar,

224 VOLUSPÁ EN SKAMMA.

bar hann Eistla ok Eyrgjafa, hann bar Ulfrún ok Angeyja, Imdr ok Atla ok Járnsaxa. Q. Sá vas aukínn jarðar magni, svalköldum sæ ok sonardreyra. Mart segjum þér ok munum fleira; vörumk at viti sváj vilt enn lengra?

10. Ól ulf Loki við Angrboðu, en Sleipni gat við Svaðilfara; eitt þótti skass allra feiknast,

þat vas bróður frá Byleists komit.

11. Loki át hjarta, lindi brendu fann halfsviðinn hugstein konu; varð Loptr kviðugr af konu ilirí;

VÖLUSPÁ EN SKAMMA. 22$

þaðan ’s á foldu flagð hvert komit.

12. Haf gengr hríðuin við hiinin sjalfan, h’ðr lönd yfir,

en lopt bilar; þaðan koma snjóvar ok snarir vindar; þá ’s í ráði, at Fegin of þrjóti.

13. Varð einn borinn öllum meiri,

sá vas aukinn jarðar magni; þann kveða stiUi stórúðgastan, sif sifjaðan sjötum görvöUum.

14. Pá kemr annarr enn mátkari,

þó þorik eigi þann at nefna; fáir séa nú framm of lengra, an Óðinn mun ulfi mœta.

V -

eJ

‘■^•(5”«-<5;Q^W^2íí^ CJ’^-^

Völsungakviða.

Hér hefr upp kvæði frá Helga Hundings- bana ok þeira Höðbrodds.

1. Ár vas alda þats arar guliu, hnigu heilug vötn af himinfjöllum, þá hafði Helga enn hugumstóra Borghildr borit

í Brálundi.

2. Nótt varð í bœ, nornir kómu, þærs öðlingi aldr of skópu, þann báðu fylki frægstan verða ok buðlunga baztan þykkja.

VÓLSUNGAKVIBA. 22/

3. Snoru af afli orlögþáttu, þás borgir braut í Brálundi; þær of greiddu gollin símu ok und mánasal miðjan festu.

4. Þær austr ok vestr enda fálu, þar átti lofðungr land á milli, brá nipt Nera á norðrvega eínni festi, ey bað halda.

5. Eitt vas at angri Ylfinga nið ok þeiri meyju, es munúð fœddi, hrafn kvað at hrafni, sat á háum meiði andvanr átu: »ek veit nökkut.

6. Stendr í brynju burr Sigmundar

dœgrs eins gamall; ^.-^

nú ‘sdagr kominn.

n

228 VÖLSUNGAKVIÐA.

hvessir augu sem hildingar, sá ’s varga vinr vit skulum teitir.«

7. Drótt þótti sá döglingr vesa, kóðu með gumnum góð ár komin; sjalfr gekk vísi

ór vígþrimu ungum fœra ítrlauk grami.

8. Gaf Helga nafn ok Hringstaði, Sólfjöll, Snæfjöll ok Sigarsvöllu, Hringstöð, Hátún ok Himinvanga, blóðorm búinn brœðr Sinfjötla.

Q. Pá nam at vaxa fyr vina brjósti alms árr borinn ynðis Ijóma; hann galt ok gaf goll verðungu, sparðit hilmir hodd blóðrekin.

VÖLSUNGAKVI€)A. 229

10. Skámt lét vísi vígs at bíða, þás fimtán vas fylkir vetra,

ok harðan lét Hunding veginn, þanns lengi réð löndum ok þegnum.

11. Kvöddu síðan Sigmundar bur auðs ok hringa Hundings synir,. þvít þeir áttu jðfri at gjalda féarnám mikit ok föður dauða.

12. Létat buðlungr bótir uppi

né niðja in heldr

nefgjöld fáa;

ván kvað hann mundu

veðrs ens mikla

grára geira

ok gremi Óðins.

13. Fara hildingar hjörstefnu til, þeirars lögðu

at Logafjöllum;

1

230 VÖLSUNGAKVIÐA.

sleit fróðafrið Qánda á milli; fara Viðris grey valgjörn of ey.

14. Settisk vísi, þás vegit hafði Alf ok Eyjolf, und arasteini, Hjörvarð ok Hávarð Hundings sonu; farit hafði hann allri ætt geirmímis.

15. Pá brá Ijóma af Logafjöllum, en af þeim Ijóma leiptrir kómu.

16. Hávar und hjalmum á himinvanga, brynjur váru þeira blóði stoknar,

en af geirum geislar stóðu.

17. Frá árliga ór ulfíði döglingr at því dís suðrœna, ef vildi heim

VÖLSUNGAKVIÐA. 23 1

með hildingum þá nótt fara; þrymr vas alma.

18.  En  af  hesti 
    

Högna dóttir, h’ddi randa rym, ræsi sagði: »hygg at vér eigim aðrar syslur an með baugbrota bjór al drekka.

19 Hefr minn faðir meyju sinni grimmum heitit Oranmars syni, en ek hef Helgi Höðbrodd kveðinn, konung óneisan sem kattar son.

20.  Pó  kemr  fylkir 
    

fára nátta, nema hánum vísir valstefnu til eða mey nemir frá mildingi.« H. kv. 21. Uggi eigi þú ísungs bana

^

232 VÖL5UNGAKVISA.

fyrr niun dolga dynr, nema dauðr séak. 22. Sendi áru allvaldr þaðan of láð ok of lög leiðar at biðja, iðgnógan ógnar Ijóma brögnum bjóða ok burum þeira. H. kv. 23. Biðið skjótliga til skipa ganga ok ór Brandeyju búna verða. Þaðan beið þengill, unz þinig kómu halir hundmargir ór Heðinseyju.

24. Ok þar af stundu ór Stafnsnesi

beit út skriðu, ok búin golli; spurði Helgi Hjörleif at því: »hefr þú kannaða koni óneisa?«

25. En ungr konungr öðrum sagði.

VÖLSUNGAKVIBA. 233

seint kvað at telja af Trönueyri langhöfðuð skip und líðöndum, þaus í Örvasund útan fóru.

»tolf hundruð tryggra manna, þó ’s Hátúnum halfu fleira víglið konungs; ván erum rómu.

27. Svá brá styrir stafntjöldum af, at mildinga mengi vakði (ok döglingar dagsbrún séa) ok siklingar snoru upp við tré vefnistingum

á Varinsfirði.

28. Varð ára ymr ok járna glymr, brast rönd við rönd, V0TU víkingar; eisandi gekk

2i4

VOLSUNGAKVIÐA.

und öðlingum lofðungs floti löndum fjarri.

29. Svá vas at heyra, es saman kómu kolgu systir

ok kilir langir

sem björg eða brim brotna myndi.

30. Draga bað Helgi há segl ofar, varðat hrönnum höfn þingloga, þás ógurlig

ægis dóttir stagstjórnmörum steypa vildi.

31. En þeim sjalfum Sigrún ofan folkdjörf of barg ok fari þeira, snorisk ramliga Rán ór hendi gjalfrdýr konungs at Onipalundi.

32. Samt þar of aptan í Unavágum

VÖLSUNGAKVIÐ A. 235

flaust fagrbúin fljóta knáttu, en þeir sjalfir frá Svarinshaugi með hermðar hug her könnuðu.

33. Frá góðborinn Goðmundr at því: »hverr ’s landreki, sás liði stýrir

ok feiknalið fœrir at landi?«

34. Sinfjötli kvað

— slöng upp við rá rauðum skildi, rönd vas ór golli; þar vas sundvörðr, sás svara kunni ok við öðlinga orðum skipta:

35. Seg þat í aptan, es svínum gefr ok tíkr yðrar teygir at solli,

at sé Ylfingar austan komnir, gunnar gjarnir at Onipalundi.

236 VÖLSUNGAKVIBA.

36.  Þar  mun  Höðbroddr 
    

Helga finna flugtrauðan gram í flota miðjum, sás opt of hefr örnu sadda, meðan á kvernum kystir þýjar. O. kv. 37. Fátt mant fylkir fornra spjalla, es öðlingum ósönnu bregðr; þú hefr etnar ulfa krásir ok brœðr þínum at bana orðit.

38.  Opt  sár  sogin 
    

með svölum munni, hefr í hreysi hvarleiðr skriðit. Sfj. kv. 39. Pú vast völva í Varinseyju, skollvís kona, bart skrök saman, kvazk engi mann eiga vilja,

VÖLSUNGAKVIÐA. 237

segg brynjaðan, nema Sinfjötla.

40. Pú vast, et skœða skass, valkyrja ötul, ámátlig

at Alföður; mundu einherjar allir berjask, sveipvís kona, of sakar þínar.

41. Níu áttum vit á nesi Ságu ulfa alna,

vask einn faðir. G. kv. 42 Faðir vasattu fenrisulfa öllum ellri, svát ek muna, síz þik geldu fyr Gnipalundi þursa meyjar á Þórsnesi. 43. Stjúpr vast Siggeirs, látt und stoðum heima, varghljóðum vanr á viðum úti; kómu þér ógögn ðll at hendi.

238 VÖLSUNGAKVIBA.

þás brœðr þínum brjóst raufaðir. (gerðir þik frægjan af firinverkum).

Sfj. kv. 44, Pú vast brúðr Grana á Brávelli, gollbitluð vast gör til rásar, hafðak þér móðri mart skeið riðit svangri und söðli, simul, forbergis. 45. Sveinn þóttir þú siðlauss vesa, þás þú Gullnis geitr molkaðir, en í annat sinn Imðar dóttir tötrughypja; vill þú tölu lengri.

G. kv. 46. Fyrr vilda ek at Frekasteini hrafna seðja á hræum þínum, an tíkr yðrar teygja at solli eða gefa göltum; deili gröm við þik.

VÖLSUNGAKVIBA. 2}^

H. kv. 47. Væri ykr Sinfjötli sœmra miklu gunni at heyja ok glaða örnu, an sé ónýtum orðum at bregðask, þótt hringbrolar heiptir deili.

48.  Þykkjat  mér  góðir 
    

Granmars synir, þó dugir siklingum; satt at mæla; þeir hafa markat á Móinsheimum, at hug hafa hjörum at bregða..

4Q. Þeir af ríki rinna létu

Svipuð ok Svegjuð> Sólheima til dala döggótta dokkvar hlíðir^ skalf Mistar mœrr hvars megir fóru..

50.  Mœttu  tyggja 
    

í túnhliði, (sðgðu stríðliga stilli kómu);,

240 VÖLSUNGAKVIÖA.

úti stóð Höðbroddr hjalnii faldinn, hugði jóreið ættar sinnar; »hví ’s hermðar litr á Hniflungum?* O. kv. 51. Snúask hér at sandi snævgir kjólar, rakka hirtir ok ráar langar, skildir margir, skafnar árar, gðfugt lið gylfa, glaðir Ylfingar.

52. Ganga fimtán folk upp á land, þó ’s í Sogn út sjau þúsundir, liggja í grindum fyr Gnipalundi brimdyr blásvört ok búin golli.

53, Þar ’s miklu mest mengi þeira; muna nú Helgi hjörþing dvala.

Hbr. kv 54. Rinni rökn bitluð til Reginþinga,

VÖLSUNGAKVIÖA. 24 1

en Sporvitnir at Sparinsheiði, [Mélnir ok Mýlnir til Myrkviðar] látið engi mann eptir sitja þeira’s benlogum bregða kunni.

55. Bjóðið Högna ok Hrings sonum, Atla ok Yngva, Alf enum gamla, þeir ro gjarnir gunni at heyja, látum Völsunga viðrnám fáa.

56. Svipr einn vas þat, es saman kómu fölvir oddar

at Frekasteini; ey vas Helgi, Hundings bani, fyrstr í folki, þars firar börðusk.

57. Œstr á ímu,

alltrauðr flugar,

sá hafði hilmir

hart móðakarn.

16

242 VÖLSUNGAKVIÐA.

58. Kómu ór himni hjalmvitr ofan,

óx geira gnyr, þærs grami hlífðu; þá kvað þat Sigrún, sárvitr flugu, át hálu skær af hugins barri:

59. Heill skalt vísi virða njóta, áttstafr Yngva, ok una lífi,

es feit of hefr enn flugartrauða jðfur þanns olli œgis dauða.

60. Ok þér buðlungr samir bæði vel rauðir baugar

ok en ríkja mær; heill skait buðlungr bæði njóta ; Högna dóttur ok Hringstaða. (sigrs ok landa. þá ’s sókn lokit).

j©\® @x® @x@

B

@y® @x® ®@

Helga kviða Hjörvarðssonar

meO Hrímarerðarmáluin.

Frá HjðrvarOi ok Siarrlinn.

Hjörvarðr hét konungr. Hann átti fjórar konur. Ein hét Álfhildr; son þeira hét Heðinn. Önnur hét Særeiðr; þeira son hét Humlungr. En þriðja hét Sinrjóð; þeira son hét Hymlingr. Hjörvarðr konungr hafði þess heit strengt, at eiga þá konu, er hann vissi vænsta. Hann spurði, at Sváfnir konungr átti dóttur allra fegrsta; sú hét Sigrlinn. Ið- mundr hét jarl hans; Atli var hans son, er fór at biðja Sigrlinnar til handa konungi. Hann dvalðiz vetrlangt með Sváfni kon- ungi. Fránmarr hét þar jarl, fóstri Sigr- linnar; dóttir hans hét Álof. Jarlinn réð, at meyjar var synjat, ok fór Atli heim. Atli jarls son stóð einn dag við lund nökkurn, en fugl sat í limunum uppi yfir hánum ok hafði heyrt til, at hans menn kðlluðu vænstar

1

244 HELQAKVIÐA.

konur þær, er Hjörvarðr konungr átti. Fugl- inn kvakaði, en Atli Wyddi, hvat hann sagði. Hann kvað :

1.  Sátt  þú  Sigrlinn 
   

Sváfnis dóttur, mey ena fegrstu í munar heimi? þó hagligar Hjörvarðs konur gumnum þykkja at Glasislundi. Atli kv. 2. Mundu við Atla Iðmundar son, fogl fróðhugaðr, fleira mæla? Fugl kv. Munk ef mik buðlungr blóta vildi ok kýsk þats vilk ór konungs garði. A. kv. 3. Kjósattu Hjörvarð né hans sonu, né enar fögru fylkis brúðir, eigi brúðir þær, es buðlungr á; kaupum vel saman, þat ’s vina kynni.

HELQAKVIÐA. 245

F. kv. 4. Hof munk kjósa,

hörga marga,

gollhyrnðar kyr

frá grams búi,

ef honum Sigrlinn

sefr á armi

ok ónauðig

jöfri fylgir.

Petta var áðr Atli fœri, en er hann kom

heim ok konungr spurði hann tíðenda, hann

kvað : ^

5.  Höfum  erfiði 
   

ok ekki orendi,

mara þraut óra

á meginfjalli,

urðum síðan

Sæmorn vaða,

þá vas oss synjat

Sváfnis dóttur.

(hringum gœddrar,

es hafa vildum.) Konungr bað, at þeir skyldu fara annat sinn; fór hann sjálfr. En er þeir kómu upp á fjall, ok sá á Sváfaland lanzbruna ok jóreyki stóra. Reið konungr af fjall- inu fram í landit ok tók náttból við á eina. Atli helt vörð ok fór yfir ána. Hann fann eitt hús. Fugl mikill sat á húsinu

246 HELOAKVIÐA.

ok gætti, ok var sofnaðr. Atli skaut spjóti fuglinn til bana, en í húsinu fann hann Sigrlinn konungs dóttur ok Álofu jarls dóttur ok hafði þær báðar braut með sér. Fránmarr jarl hafði hamazk í arnar h’ki ok varit þær fyrir hernuni með fjölkyngi. Hróð- marr hét konungr, biðill Sigrlinnar. Hann drap Sváfakonung ok hafði rænt okbrent landit. Hjörvarðr konungr fekk Sigriinnar en Atli Álofar. Hjörvarðr ok Sigrlinn áttu son mikinn ok vænan. Hann var þögull; ekki nafn festisk við hann. Hann sat á haugi; hann sá ríða valkyrjur níu ok var ein göf- ugligust. Hon kvað:

6.  Síð  munt  Helgi 
   

hringum ráða,

ríkr rógapaldr,

né Röðulsvöllum,

örn gól árla,

ef æ þegir,

þótt harðan hug

hilmir gjaldir. H. kv. 7. Hvat lætr fylgja

Helga nafni,

brúðr bjartlituð,

alls bjóða ræðr,

hygg fyr öHum

atkvæðum vel,

HELOAKVIÐA. 247

þigg ek eigi þat,

nema þik hafak. Valk. kv. 8. Sverð veitk liggja

í Sigarsholmi

fjórum færi

an fímm t0gu,

eitt es þeira

öllum betra

vígnesta böl

ok varit golli. Q. Hringr ’s í hjalti,

hugr ’s í miðju,

ógn ’s í oddi

þeims eiga getr,

liggr með eggju

ormr dreyrfáiðr,

en á valböstu

verpr naðr hala. Eylimi hét konungr. Dóttir hans var Sváfa. Hon var valkyrja ok reið lopt ok lög. Hon gaf Helga nafn þetta ok hlífði hánum opt síðan í orrostum. Helgi kvað: 10. Estat Hjörvarðr

heilráðr konungr,

folks oddviti,

þótt frægr séir;

lézt eld eta

jöfra byggðir,

248 HELQAKVIBA.

en þeir angr við þik ekki gerðu. 11. En Hróðmarr skal hringum ráða, þeim es áttu órir niðjar, sá sésk fylkir fæst at lífi, hyggsk aldauða arfi at ráða.

/arðr svaraði, at hann mundi fá lið hann vill hefna móðurföður síns. Helgi sverðit, er Sváfa vísaði hán- Pá fór hann ok Atli ok feldu Hróð- ik unnu mörg þrekvirki. Hann drap jötun, er hann sat á bergi nökkuru. Blgi ok Atli lágu skipum í Hatafirði. Atli ieit vörð enn fyrra hlut nætrinnar. Hrím- gerðr Hatadóttir kvað:

[Hrímgerðarmál]

1.  Hverir  ro  hölðar 
   

í Hatafirði,

skjöldum ’s tjaldat á skipum?

frœknliga látið,

fátt hygg yðr séask,

kennið mér nafn konungs. l. Helgi heitir.

HELOAKVIÐA. 249

en þú hvergi mátt

vinna grand grami;

jarnborgir ro

of öðlings flota;

knegut oss fálur fara. 3. Hvé þik heitir,

halr enn ámátki,

hvé þik kalla konir?

fylkir þér trúir,

es þik í fögrum lætr

beits stafni búa. A. kv. 4. Atli heitik,

atall skalk þér vesa,

mjök emk gífrum gramastr;

úrgan stafn

hefk opt búit

ok kvalðar kveldriður. 5. Hvé þú heitir,

hála nágráðug?

nefn þinn fála föður;

níu röstum

skyldir neðar vesa

ok œxi þér á baðmi barr. Hr. kv. 6. Hrímgerðr heitik,

Hati hét minn faðir,

þann vissak ámátkastan jötun,

margar brúðir

250

HELOAKVISA.

hann lét bá búi teknar, unz hanMHelgi hjó-

^..ipum

^ar mynni íynr,

hvan.

.onurn

í hafi.

ir, itngerðr baia,

ddi.

….. Hnmgerðrhala. Á land,

HELQAKVIÐA. 25 1

ef afli treystisk,

ok hittumk í vík Varins,

rifja rétti

þú munt rekkr fáa,

ef mér í krummur kemr,

A. kv. 12. Munkak ganga áðr gumnar vakna, ok halda of vísa vörð; esa mér orvænt, nær óru kemr skass upp und skipi.

Hr. kv. 13. Vaki þú Helgi

ok bœt við Hrímgerði, es lézt höggvinn Hata, eina nótt

kná hon hjá jöfri sofa, þá hefr hon bölva bœtr.

H. kv. 14. Loðinn heitir, leið est mannkyni, sá byr í Polleyju þurs, hundvíss jötunn, hraunbúa verstr, sá ’s þér makligr maðr.

Hr. kv. 15. Hina vildu heldr, es réð hafnir skoða fyrri nótt með firum; (marggoilin mær

^

252 HELQAKVIÐA.

mér þótti afli bera, . hér sté hon land af legi

ok festi svá yðvarn flota),

hon ein því veldr,

es eigi mák

buðlungs mönnum bana. H. kv. 16. Heyr nú Hrímgerðr,

ef bœtik harma þér,

seg þú görr grami,

vas sú ein vættr,

es barg öðlings skipum,

eða fóru fleiri saman? Hr. kv. 17. Prennar níundir meyja,

þó reið ein fyrir

hvít und hjalmi mær,

(marir hristusk,

stóð af mönum þeira

dögg i djúpa dali,

hagl í háva viðu,

þaðan kemr með öldum ár)

alt vas mér þat leitt es leitk. H. kv. 18. Austr lít Hrímgerðr,

ef þik lostna hefr

Helgi helstöfum,

á landi ok á vatni

borgit ’s lofðungs flota

ok siklings mönnum et sama. A. kv. IQ. Dagr es nú Hrímgerðr,

HELQAKVIöA. 253

en þik dvalða hefr

Atli til aldrlaga,

hafnarmark

þykkir hlœgligt vesa,

þars í steins líki stendr. Helgi konungr var allmikill hermaðr. Hann kom til Eylima konungs ok bað Sváfu dóttur hans. Þau Helgi ok Sváfa veittusk várar ok unnusk furðu mikit. Sváfa var heima með feðr sínum, en Helgi í hernaði. Var Sváfa valkyrja enn sem fyrr. Heðinn var heima með föður sínum, Hjörvarði konungi, í Nóregi. Heðinn fór einn saman heim ór skógi jólaaptan ok fann trollkonu. Sú reið vargi ok hafði orma at taumum ok bauð fylgð sína Heðni. Nei, sagði hann. Hon sagði: »þess skaltu gjalda at bragarfulli«. Um kveldit óru heitstrengingar. Var fram leiddr sonargöltr. Lögðu menn þar á hendr sínar ok strengðu menn þá heit at bragarfulli. Heðinn strengði heit til Sváfu Eylima dóttur, unnustu Helgabróður síns, ok iðraðisk svá mjök, at hann gekk á braut villistígu suðr á lönd ok fann Helga bróður sinn. Helgi kvað:

12.  Kom  heill  Heðinn, 
    

hvat kant segja

nyra spjalla

1

2 54 HELQAKVIÐA.

ór Nóregi,

hví ’s þér stillir

st0kt ór landi

ok est einn kominn

oss at finna?

Heð. kv. 13. [Erumka stillir st0kt ór landi], mik hefr miklu glœpr meiri sóttan, ek hef k0rna ena konungbornu brúði þína at bragarfulli.

H. kv. 14. Sakask eigi þú, sönn munu verða ölmál Heðinn okkur beggja.

15.  Mér  hefr  stillir 
    

stefnt til eyrar, þriggja nátta skylak þar koma; if es mér á því, at aptr komak; þá má at góðu gerask slíkt ef skal. Heð. kv. 16. Sagðir Helgi, at Heðinn væri

HELGAKVIÐA. 255

góðs verðr frá þér ok gjafa stórra; þér es sœmra sverð at rjóða, an frið gefa fjándum þínum.

Þat kvað Helgi, þvíat hann grunaði um feigð sína ok þat at fylgjur hans höfðu vitjat Heðins, þá er hann sá konuna ríða varginum. Álfr hét konungr, son Hróðmars^ er Helga hafði völl haslaðan á Sigarsvelli á þriggja nátta fresti. Pá kvað Helgi:

17. Reið á vargi, es rokvið vas, fljóð eittes Heðin fylgju beiddi; hón vissi þat,

at veginn myndi Sigrliniíar sonr á Sigarsvöllum.

Þar var orrosta mikil ok fekk þar Helgi banasár.

18. Sendi Helgi Sigar at ríða ept Eylima eingadóttur;

2 56 HELQAKVIÐA

»bið bráðliga búna verða, ef hon finna vill fylki kvikvan.*

Sig. kv.19. Mik hefr Helgi hingat sendan við þik Sváfa sjalfa at mæla; þik kvazk hilmir hitta vilja, áðr ítrborinn öndu tyndi.

Sv. kv. 20. Hvat varð Helga Hjörvarðs syni?; mér ’s harðliga harma leitat, ef hann sær of lék eða sverð of beit, þeim skalk gumna grand of vinna.

Sig. kv. 21. Fell hér í morgin at Frekasteini, buðlungr sás vas baztr und sólu; Alfr mun sigri ðllum ráða, þótt þetta sinn þörfgi væri.

HELGAKVIÐA. 257

H. kv. 22. Heil ves þú Sváfa,

hug skalt deila,

sjá inun í heimi

hinztr fundr vesa;

téa buðlungi

blœða undir,

mér hefr hjörr komit

hjarta et næsta. 23. Biðk þik Sváfa,

brúðr grátattu,

ef vill mínu

máli hlyða,

at þú Heðni

hvílu gervir

ok jöFur ungan

ástum leiðir. Sv. kv. 24. Mælt hafðak þat

í munarheimi,

þás mér Helgi

hringa valði,

myndigak lostig

at liðinn fylki

jöfur ókunnan

armi verja. Heð.kv.25. Kyss mik Sváfa, ^

kemk eigi áðr

Rogheims á vit

né Röðulsfjalla,

17

258 HELGAKVIÐA.

áðr hefnt of hefk Hjörvarðssonar þess ’s buðlungr vas baztr und sólu. h’elgi ok Sváfa er sagt at væri endrborin.

f

(^ @\§)#^®

M

@^ (§^ @x®

Völsungakviða en forna.

Frá Vðlsunffum-

Sigmundr konungr Völsungsson áttí Borghildi af Brálundi. Þau hétu son sinn Helga ok eptir Helga Hjörvarðssyni. Helga fóstraði Hagall.^ Hundingr hét ríkr konungr; við hann er Hundland kent. Hann var hermaðr mikill ok átti marga sonu, þá er í hernaði váru. Ófriðr ok dylgjur váru á milli þeira Hundings konungs ok Sigmundar konungs; drápu hvárir annarra frændr. Sig- mundr konungr ok hans ættmenn hétu Völsungar ok Ylfingar. Helgi fór ok njósnaði til hirðar Hundings konungs á laun. Hemingr son Hundings konungs var heima. En er Helgi fór í brott, þá hitti hann hjarðarsvein ok kvað:

260 VÖLSUNGAKVIÐA EN FORNA.

1. Seg þú Heimingi, at Helgi man, hvern í brynju bragnar feldu;

ér ulf gráan inni höfðuð þars Hamal hugði Hundingr konungr.

Hamall hét son Hagals. Hundingr konungr sendi menn til Hagals at leita Helga, en Helgi mátti eigi forðask annan veg, en tók klæði am- báttar ok gekk at mala. Þeir leituðu ok fundu eigi Helga. Pá kvað Blindr enn bölvísi:

2. Hvöss eru augu í Hagals þyju; esa þat karls ætt

es á kvernum stendr, steinar rifna, st0kkr lúðr fyrir.

3. Nú hefr hörð dœmi hildingr þegít,

es vísi skal valbygg mala; heldr es sœmri hendi þeiri meðalkafli an möndultré.

VÖLSUNGAKVIÐA EN FORNA. 201

Hagall svaraði ok kvað:

4. Þat ’s lítil vá, þótt lúðr þrumi, es mær konungs möndul hrœrir.

5. Hón skævaði skyjum 0fri

ok vega þorði sem víkingar, áðr hana Helgi höptu gerði.

6. Systir ’s þeira Sigars ok Högna, því hefr ötul augu Ylfinga man.

Undan komsk Helgi okfór á herskip. Hann feldi Hunding konung, ok var síðan kall- aðr Helgí hundingsbani. Hann lá með her sinn í Brunavágum ok hafði þar strand- högg, ok átu þar hrátt. Högni hét kon- ungr; hansdóttir varSigrún; hon var valkyrja ok reið lopt oklög. Hon var Sváfa endrborin. Sigrún reið at skipum Helga okkvað:

7. Hverir láta fljóta fley við bakka, hvar hermegir heima eiguð,

202 VÖLSUNGAKVIÐA EN FORNA.

hvers bíðið ér

í Brunavágum,

hvert lystir yðr

leið at kanna? H. kv. 8. Hamall lætr fljóta

fley við bakka,

eigum heima

í Hléseyju,

bíðum byrjar

í Brunavágum,

austr lystir oss

leið at kanna. S. kv. 0. Hvar hefr þú hilmir

hildi vakða

eða gögl alin

Ounnar systra?

hví ’s brynja þín

blóði stokkin?

hví skal und hjalmum

kjöt hrátt eta? H. kv. 10. Þat vann næst nys

niðr Ylfinga

fyr vestan ver,

ef þik vita lystir,

es ek björnu tók

í Bragalundi

ok ætt ara

oddum saddak.

VÖLSUNGAKVIÐA EN FORNA. 263

11.  Nú  's  sagt  mær 
    

hvaðan sakar gerðusk,

hví vas á legi mér

h’tt steikt etit. S. kv. 12. Víg lysir þú,

varð fyr Helga

Hundingr konungr

hníga at velli,

bar sókn saman,

es seva hefnduð,

ok busti blóð

á brimis eggjar. H. kv. 13. Hvat vissir þú,

at þeir séim, . snót svinnhuguð,

es seva hefndum?

margir ro hvassir

hildings synir

ok ámunir

ossum niðjum. S. kv. 14. Vaskak fjarri

folks oddviti

gær á morgun

grams aldrlokum,

þó telk slœgjan

Sigmundar bur,

es í valrúnum

vígspjöll segir. ^

204 VÖLSUNGAKVIÐA EN FORNA.

15. Leitk þik of sinn fyrr á langskipum, þás þú byggðir blóðga stafna

ok úrsvalar unnir léku, nú vill dyljask döglingr fyr mér. (en Högna mær Helga kennir).

Oranmarr hét ríkr konungr, er bjó at Svarinshaugi. Hann átti marga sonu; einn hét Höðbroddr, annarr Ouðmundr, þriði Starkaðr. Höðbroddr var í konunga- stefnu. Hann fastnaði sér Sigrúnu Högna- dóttur. En er hon spyrr þat, þá reið hon með valkyrjur um lopt ok um lög at leita Helga. Helgi var þá at Logafjöllum ok hafði barizk við Hundings sonu. Þar feldi hann þá Álf ok Eyjólf, Hjörvarð ok Her- varð, ok var hann allvígmóðr ok sat undir Arasteini. Þar hitti Sigrún hann ok rann á háls hánum ok kysti hann ok sagði hán- um erindi sitt, svá sem segir í Völsunga- kviðu enni fornu:

16. Sótti Sigrún sikling glaðan,

r

VÖLSUNGAKVIÐA EN FORNA. 265

heim nam Helga

hönd at sœkja,

kysti ok kvaddi

konung und hjalmi,

þá varð hilmi

hugr ávífi. 17. Fyrr lézk unna

af öllum hug

syni Sigmundar

an sét hafði. S. sv. 18. Vask Höðbroddi

í her föstnuð,

en jöfur annan

eiga vildak;

þó séumk fylkir

frænda reiði,

hefk míns föður

munráð brotit. 19. Nama Högna mær

of hug mæla;

hafa kvazk Helga

hylli skyldu. H. kv. 20. Hirð eigi þú

Högna reiði

né illan hug

ættar þinnar;

þú skalt mær ung

at mér lifa;

266 VÖLSUNGAKVIÐA EN FORNA.

ætt átt en góða,

es eigi séumk. Helgi samnaði þá miklum skipaher ok fór til Frekasteins, ok fengu í hafi ofviðri mann- hætt. Pá kómu leiptr yfir þá, ok stóðu geislar í skipin. Þeir sá í loptinu, at val- kyrjur níu riðu, ok kendu þeir Sigrúnu. Pá lægði storminri, ok kómu þeir heilir til lands. Oranmarssynir sátu á bjargi nökk- uru, er skipin sigldu at landi. Ouðmundr hljóp á hest ok rerð á njósn á bergit við höfnina. Pá hlóðu Völsungar seglum. Pá kvað Ouðmundr, svá sem fyrr er ritat í Helga- kviðu: Hverr er fylkir, | sáerflota styrir | ok feiknalið | fœrir at landi. Sinfjötli Sig- mundarson svaraði ok er þat enn ritat. Ouö- mundr reið heim með hersögu. Pá sömn- uðu Oranmarssynir her. Kómu þar margir konungar. Þar var Högni faðir Sigrúnar, ok synir hans Bragi ok Dagr. Par var orrosta mikil ok fellu allir Oranmarssynir ok allir þeira höfðingjar, nema Dagr Högna- son fekk grið ok vann eiða Völsungum. Sigrún gekk í valinn ok hitti Höðbrodd at kominn dauða; hon kvað:

21.  Muna  þér  Sigrún 
    

frá Sevafjöllum,

Höðbroddr konungr,

VÖLSUNGAKVIBA EN FORNA. 267

hníga at armi liðin es ævi, opt náir hrævi gránstóð gríðar, Oranmars sona. Pá hitti hon Helga ok varð allfegin ; hann l<vað:

22. Esat þér at öllu alvitr gefit,

þó kveðk nökkvi nornir valda; fellu í morgun at Frekasteini Bragi ok Högni, varðk bani þeira.

23. En at Slyrkleifum Starkaðr konungr, en at Hlébjörgum Hrollaugs synir; þann sák gylfa grimmúðgastan,

es barðisk bolr, vas á brott höfuð.

24. Liggja at jörðu allra flestir niðjar þínir,

at náum orðnir,

vantat vígi, . ^

vas þér þat skapat.

I

268 VÖLSUNGAKVIÐA EN FORNA.

at þú at rógi ríkmenni vast.

Þá grét Sigrún; hann kvað:

25. Huggask Sigrún, Hildr hefr oss verit; vinnat skjöldungar sköpum.

S. kv. Lifna myndak kjósa es liðnir ro, knættak þér þó í faðmi felask.

Þetta kvað Ouðmundr Oranmarsson:

26. Hverr es skjöldungr, sás skipum styrir, lætr gunnfana gollinn fyr stafni; þykkjat mér frið

í fararbroddi,

verpr vígroða

of víkinga. Sfj. kv. 27. Hér má Höðbroddr

Helga kenna

flótta trauðan

í flota miðjum;

hann hefr óðli

ættar þinnar,

arf Fjörsunga,

und sik þrungit. O. kv. 28. Því fyrr skulum

at Frekasteini,

VÖLSUNGAKVIÐA EN FORNA. 269

ósáttir saman of sakar dœma; mál ’s Höðbroddi hefnd at vinna, ef lægra hlut lengi bárum. Sfj. kv. 29. Fyrr munt Ooðmundr geitr of halda ok bergskorar brattar kh’fa, hafa þér í hendi heslilQrlfu, þat ’s þér bh’ðara an brimis dómar.

Helgi kv. 30. t>ér ’s Sinfjötli sœmra miklu gunni at heyja ok glaða örnu, an sé ónýtum orðum at deila, þótt hildingar heiptir deili. 31. Þykkjat mér góðir Granmars synir, þó dugir siklingum satt at mæla; þeir merkt hafa á Móinsheimum, at hug hafa hjörum at bregða.

270 VÖLSUNGAKVIÐA EN FORNA.

(eru hildingar helzti snjallir).

Helgi fekk Sigrúnar ok áttu þau sonu. Var Helgi eigi gamall. Dagr Högnason blótaði Oðin til föðurhefnda. Óðinn léði Dag geirs síns. Dagr fann Helga mág sinn, þar sem heitir at Fjöturlundi. Hann lagði í gögnum Helga með geirnum. Par fell Helgi, en Dagr reið til Sevafjalla ok sagði Sigrúnu tíðendi :

32.  Trauðr  emk  systir 
    

trega þér at segja, ek hef nauðigr nipti grœtta, fell í morgun und Fjöturlundi buðlungr sás vas baztr í heimi. (ok hildingum á halsi stóð). S. kv. 33. Pik skyli allir eiðar bíta, þeir es Helga hafðir unna at enu Ijósa Leiptrar vatni

r

VÓLSUNGAKVIÐA EN FORNA. 2^1

ok at úrsvölum unnar steini.

34. Skríðiat þat skip, es skríði und þér, þótt óskabyrr eptir leggisk, rinniat sá marr,

es rinni und þér, þótt fíandr þína forðask eigir.

35. Bítia þér þat sverð,. es bregðir þú, nema sjalfum þér syngvi of höfði.

36. Pá væri þér hefnt Helga dauða,

ef værir vargr á viðum úti auðs andvani ok alls gamans, hefðira mat,

nema á hræum spryngir.. D. kv. 37. Œr est systir ok 0rvita, es brœðr þínum

biðr fórskapa; ]

einn veldr Óðinn !

öllu bölvi.

272 VÖLSUNGAKVIÐA EN FORNA.

þvít með sifjungum sakrúnar bar. 38. Pér byðr bróðir bauga rauða, öll Vandilsvé ok Vígdala; haf halfan heim harms at gjöldum, brúðr baugvarið, ok burir þínir. S. kv. 39. Sitka svá sæl at Sevafjöllum ár né of nætr at unak lífi, nema at liði lofðungs Ijóma bregði, rinni und vísa Vígblær þinig. (gollbitli vanr, knegak grami fagna.) 40. Svá hafði Helgi hrædda görva fíandr sína alla ok frændr þeira, sem fyr ulfi óðar rynni geitr af fjalli geiskafullar.

VÓLSUNGAKVIÐA EN FORNA. 273

41. Svá bar Helgi af hildingum sem ítrskapaðr askr af þyrni eða sá dyrkalfr, döggu slunginn, es efri ferr öllum dyrum. (ok horn glóa við himin sjalfan).

Haugr var görr eptir Helga; en er hann kom til Valhallar, þá bauð Óðinn hánum öllu at ráða með sér. Helgi kvað:

42. Pú skalt Hundingr hverjum manni fótlaug geta

ok funa kynda, hunda binda, hesta gæta, gefa svínum soð, áðr sofa gangir.

Ambátt Sigrúnar gekk um aptan hjá haugi Helga ok sá, at Helgi reið til haugsins með marga menn. Ambátt kvað:

43. Eru þat svik ein, es séa þykkjumk, eða ragnarök?

ríða menn dauðir,

18

274 VÖLSUNGAKVIÐA EN FORNA.

es jóa yðra oddum keyrið, eða es hildingum heimför gefin? H. kv. 44. Esa þat svik ein, es séa þykkisk, né aldar rof, þótt oss h’tir, þótt jóa óra oddum keyrim, nema es hildingum heimför gefin.

Heim g;ekk ambátt ok segir Sigrúnu:

45. Út gakk Sigrún frá Sevafjöllum, ef þik folks jaðar finna lystir;

(upp ’s haugr lokinn, kominn es Helgi) dolgspor dreyra, döglingr bað þik, al sárdropa svefja skyldir. Sigrún gekk í hauginn til Helga ok kvað:

46. Nú emk svá fegía fundi okrum

sem átfrekir

VÖLSUNGilKVIÐA EN FORNA. 2^5

Óðins haukar, es vals vitu varmar bráðir eða dögglitir dagsbrún séa.

47. Fyrr vilk kyssa konung ólifðan an blóðugrí brynju kastir, hár ’s þitt Helgi hélu þrungit, allr es vísi valdögg slegin.

48. Hendr úrsvalar Högna mági,

hvé skalk þér buðlungr þess bót of vinna. H. kv. 49. Ein veldr þú Sigrún frá Seyafjöllum, es Helgi es hrædögg sleginn. 50. Grætr gollvarið grimmum tárum sólbjört, suðrœn, áðr sofa gangir, hvert fellr blóðugt á brjóst grami,

276 VÖLSUNGAKVIÐA EN FORNA.

úrsvalt, innfjalgt, ekka þrungit.

51. Vel skulum drekka dýrar veigar,

þótt mist hafim munar ok landa; skal engi maðr angrljóð kveða, þótt mér á brjósti benjar líti.

52. Nú eru brúðir byrgðar í haugi, lofða dísir

hjá liðnum oss.

Sigrún bjó sæing í hauginum.

53. Hér hefk þér Helgi hvílu görva angrlausa mjök, Ylfinga niðr;

vilk þér í faðmi fylkir sofna sem lofðungi lifnum myndak. H, kv. 54. Nú kveðk einskis 0rvænt vesa síð né snimma at Sevafjöllum,

r

VÖLSUNGAKVIÐA EN FORNA. 2^7

es þú á armi ólifðum sefr, hvít í haugi Högna dóttir. (ok est kvik en konungborna).

55. Mál ’s mér at ríða roðnar brautir,

láta fölvan jó flugstíg troða, skalk fyr vestan vindhjalms brúar, áðr Salgófnir sigþjóð veki.

Peir Helgi riðu leið sína, en þær fóru heim til bœjar. Annan aptan lét Sigrún ambátt halda vörð á hauginum; en at dagsetri, er Sigrún kom til haugsins, hon kvað:

56. Kominn væri nú, ef koma hygði, Sigmundar burr frá sölum Óðins, kveðk grams þinig grænask vánir,

es á asklimum ernir sitja.

278 VQLSUNGAKVIÐA EN FORNA.

(ok drífr drótt öll draumþinga tíl). A. kv. 57. Verðat svá œr, at ein farir, dís skjöldunga, draughúsa til, verða öflgari allir á nóttum dauðir dolgar an of daga Ijósa.

Sigrún varð skammlíf af harmi ok trega. Pat var trtía í forneskju, at menn væri endrbornir, en þat er nú kölluð kerlinga- villa. Helgi ok Sigrún er kaliat at væri endrborin; hét hann þá Helgi Haddingja- skati, en hon Kára Hálfdanardóttir, svá sem kveðit er í Káruljóðum, ok var hon val- kyrja.

Frá dauða Sinfjötla.

Qrípisspá.

Sigmundr Völsungsson var konungr á Frakklandi. Sinfjötli var elztr hans sona, annarr Helgi, þriði Hámundr. Borghildr kona Sigmundar átti bróður, er hét . . . .

En Sinfjötli, stjúpson hennar, ok

báðu einnar konu báðir, ok fyrir þá sök drap Sinfjötli hann. En er hann kom heim, þá bað Borghildr hann fara á brott, en Sigmundr bauð henni fébœtr, ok þat varð hon at þiggja. En at erfinu bar Borghildr öl. Hon tók eitr mikit, horn fult, ok bar Sinfjötla. En er hann sá i hornit, skilði hann, at eitr var í, ok mælti til Sigmundar: ^gjðróttr er drykkrinn ái«. Sigmundr tók hornit ok drakk af. Svá er sagt at Sig- mundr var harðgðrr, at hvárki mátti hánum eitr granda útah né tnnan, en allir synir

280 FRÁ DAUÐA SINFJÖTLA.

hans stóðusk eitr á hörund útan. Borghildr bar annat horn Sinfjötla ok bað drekka, ok fór alt sem fyrr. Ok enn ét þriðja sinn bar hon hánum hornit ok þó ámælisorð með, ef hann drykki eigi af. Hann mælti enn sem fyrr við Sigmund. Hann sagði: »láttu grön sía þá, sonr«. Sinfjötli drakk ok varð þegar dauðr. Sigmundr bar hann langar leiðir í fangi sér ok kom at firði einum mjóvum ok löngum, ok var þar skip eitt lítit ok maðr einn á. Hann bauð Sigmundi far of fjörðinn. En er Sigmundr bar líkit út á skipit, þá var bátrinn hlaðinn. Karlinn mælti, at Sigmundr skyldi fara fyrir innan fjörðinn. Karl hratt út skipinu ok hvarf þegar. Sigmundr konungr dvalðisk lengi í Danmörk í ríki Borghildar, síðan er hann fekk hennar. Fór Sigmundr þá suðr í Frakk- land til þess ríkis, er hann átti þar. Þá fekk hann Hjördísar, dóttur Eylima kon- ungs. Þeira son var Sigurðr. Sigmundr konungr fell í orrostu fyrir Hundingsson- um, en Hjördís giptisk þá Álfi, syni Hjálp- reks konungs. Ox Sigurðr þar upp í barn- œsku. Sigmundr ok allir synir hans váru langt um fram alla menn aðra um afl ok vöxt ok hug ok alla atgorvi. Sigurðr var þó allra framastr, ok hann kalla allir menn i

i

GRÍPISSPÁ, 281

fornfrœðum um alla menn fram ok göfg- astan herkonunga. Grípir hét sonr Eylima^ bróðir Hjördísar; hann réð löndum ok var allra manna vitrastr ok framvíss. Sigurðr reið einn saman ok kom til hallar Oríp- is. Sigurðr var auðkendr,- hitti mann at máli úti fyrir höllinni, sá nefndisk Oeit- ir. Pá kvaddi Sigurðr hann máls ok spyrr:

1.  Hverr  byggir  hér 
   

borgir þessar?

hvat þjóðkonung

þegnar nefna? O. kv. Orípir heitir

gumna stjóri

sás fastri ræðr

foldu ok þegnum. S. kv. 2. Es horskr konungr

heima í landi,

mun sá gramr við mik-

ganga at mæla?

máls es þarfi

maðr ókunnigr,

vilk fljótliga

finna Orípi. O. kv. 3. Þess mun glaðr konungr

Oeiti spyrja,

282 GRÍPISSPÁ.

f

hverr sá maðr sé es máls kveðr Grípi. S. kv. Sigurðr ek heiti

borinn Sigmundi, en Hjðrdís es hilmis móðir.

4. Pá gekk Oeitir Orípi at segja: Hér ’s maðr úti ókuðr kominn; hann ’s ítarligr at áliti,

sá vill, fylkir, fund þinn hafa.

5. Oengr ór skála

skatna dróttinn 1

ok heilsar vel

hilmi komnum:

»þigg hér Sigurðr,

væri sœmra fyrr,

en Oeitir tak

við Grana sjalfum.«

6. Mæla námu ok mart hjala þás ráðspakir

rekkar fundusk. ,j

Seg mér, ef veizt, móðurbróðir,

GRÍPISSPÁ. 283

hvé mun Sigurði

snúna ævi. Or. kv. 7. Pú munt maðr vesa

maztr und sólu

ok hæstr borinn

hverjum jðfri,

gjöfull af golli,

en gl0ggr flugar,

ítr áliti

ok í orðum spakr. 8- Seg gegn konungr

görr an spyrjak

snotr Sigurði,

ef sjá þykkisk,

hvat mun fyrst gerask

til farnaðar,

þás ór garði emk

genginn þínum? Or. kv.9. Fyrst munt fylkir

föður of hefna,

ok Eylima

alls harms reka,

þú munt harða

Hundings sonu

snjalla fella,*

munt sigr hafa. 10. Seg ítr konungr,

ættingi, mér

1

284 GRÍPISSPÁ.

Á

heldr horskliga, es vit hugat mælum; sér þú Sigurðar snör brögð fyrir, þaus hæst fara und himinskautum?

Or. kv. 11. Munt einn vega orm enn frána, þanns gráðugr liggr á Gnitaheiði, þú munt báðum at bana verða Regin ok Fáfni; rétt segir Grípir. 12. Auðr mun œrinn, ef eflik svá víg með virðum, sem víst segir; leið athuga ok lengra seg, hvat mun enn vesa ævi minnar?

Or. kv. 13. Pú munt finna Fáfnis bœli ok upp taka auð enn fagra, golli hlœða á Orana bógu;

GRÍPTSSPÁ. 285

ríðr þú til Ojúka

gramr vfgrisinn. 14. Enn skalt hilmi

í hugazrœðu,

framlyndr jöfurr,

fleira segja;

gestr emk Ojúka

ok ek geng þaðan,

hvat mun enn vesa

ævi minnar? Or.kv. 15. Sefr á fjalli

fylkis dóttir

björt í brynju

ept bana Helga;

þú munt höggva

hvössu sverði,

brynju rísta

með bana Fáfnis. 16. Brotin es brynja,

brúðr mæla tekr,

es vaknaði

víf ór svefni,

hvat mun snót at heldr

við Sigurð mæla

þats at farnaði

fylki verði? Or. kv. 17. Hón mun ríkjum þér

rúnar kenna,

286 GRÍPISSPÁ.

allar þærs aldir eignask vildu, ok á manns tungu mæla hverja, líf með lækning, lif heill konungr. 18. Nú ’s því lokit, numin eru frœði ok em braut þaðan búinn at ríða, leið athuga ok lengra seg, hvat mun meir vesa minnar ævi? Or.kv. 19. Þú munt hitta Heimis byggðir ok glaðr vesa gestr þjóðkonungs; farit es Sigurðr þats fyrir vissak, skala fremr an svá fregna Orípi. 20. Nú fær mér ekka orð þaz mæltir, þvít þú fram of sér fylkir lengra, veizt ofmikit angr Sigurðt;

GRÍPISSPÁ. 387

því þú Orípir þat

gerra segja. Or. kv. 21. Lá mér of œsku

ævi þinnar

Ijósast fyrir

líta eptir,

rétt emka ek

ráðspakr taliðr

né in heldr framvíss,

farit þats vissak. 22. Mann veitk engi

fyr mold ofan,

þanns fleira sé

framm an þú Orípir;

skalattu leyna,

þótt Ijót séi,

eða mein gerisk

á mínum hag. Or. kv. 23. Esa me^ löstum,

lögð ævi þér,

lát enn ítri þat

öðlingr nemask^

þvít uppi mun

meðan öld lifir,

naddéls boði,

nafn þitt vesa. —

24.  Verst  hyggjum  því^  ^ 
    

verðr at skiljask |

2%S GRÍPISSPÁ.

Sigurðr við fylki at sógöru; leið vísa þú, lagt ’s alt fyrir, mærr mér ef vilt móðurbróðir,

Or. kv. 25. Nú skal Sigurði segja görva, alls þengill mik til þess neyðir; munt víst vita at vætki lyg; dœgr eitt es þér dauði ætlaðr. 26. Vilkat reiði ríks þjóðkonungs, góð ráð at heldr Orípis þiggja; nú vill víst vita, þótt vilkit sé, hvat á sýnt Sigurðr sér fyr höndum.

Or. kv. 27. Fljóð ’s at Heimis fagrt álitum, hana Brynhildi bragnar nefna, dóttir Buðla, en dýrr konungr

GRÍPISSPÁ. 289

harðugðigt man

Heimir fœðir. 28. Hvat ’s mik at því,

þótt mær séi

fögr áliti

fœdd at Heimis?

þat skalt Orípir

görva segja,

þvít þú öll of sér

orlög fyrir. Or.ky. 29. Hón firrir þik

flestu gamni,

fögr áliti,

fóstra Heimis,

svefn þú né sefr

né of sakar dœmir,

gára þú manna

nema mey séir. 30. Hvat mun til líkna

lagt Sigurði?

seg Orípir þat,

ef sjá þykkisk;

munk mey náa

mundi kaupa,

þá ena fögru

fylkis dóttur?

Or. kv. 31. It munuð alla

eíða vinna

19

290

GRÍPISSPÁ.

I

fullfastliga, fá munuð halda; verit hefr þú Ojúka gestr eina nótt, mantattu horska Heimis fóstru. 32. Hvárt ’s þá Orípir, get þess fyr mér, sér þú geðleysi í grams skapi, es skalk við mey þá málum slíta, es alls hugar unna þóttumk. Or. kv. 33. Pú verðr siklingr fyr svikum annars, munt Orímhildar gjalda ráða, mun bjóða þér bjarthaddat man dóttur sína,

dregr hón vél at gram. Munk við þá Ounnar gerva hleyti ok Ooðrúnu ganga at eiga? fullkvæni þá fylkir væri,

GRÍPISSPÁ. 291

ef meintregar

mér angraðit. Or. kv. 35. Þik mun Orímhildr

görva véla,

mun hón Brynhildar

biðja fýsa

Ounnari til handa,

Ootna drótni,

heitr þú fljótla för

fylkis móður. 36. Mein eru fyr hðndum^

mák h’ta þat;

ratar görhga

ráð Sigurðar,

ef skafk mærrar

meyjar biðja

öðrum til handa,

es unnak vel. Or. kv. 37. Ér munuð alh’r

eiða vinna

Ounnarr ok Högni,

en þú gramr þriði,

þá litum víxlið, |

es á leið eruð,

Ounnarr ok þú;

Orípir lygrat. 38. Hví gegnir þat,

hví skulum skipta

292 GRÍPISSPÁ,

litum ok látum,

es á leið erum?

þar mun fláræðí

fylgja annat

atalt með öllu,

enn seg Orípir. Or. kv. 39. Lit hefr þú Ounnars

ok læti hans,

mælsku þína

ok meginhyggjur ;

munt þú fastna þér

framlundaða

fóstru Heimis,

hyggsk vætr fyr því. 40. Verst hyggjum því,

vándr munk heitinn

Sigurðr með seggjum

at sógöru,

vildak eigi

vélum beita

jöfra brúði,

es œzta veitk. Or. kv. 41. Pú munt hvíla,

hers oddvití,

mærr hjá meyju

sem þín móðir sé;

því mun uppi,

meðan öld lifir,

GRÍPISSPÁ. 293

þjóðar þengíll, þitt nafn vesa. 42. Mun góða kván Ounnarr eiga, mærr með mönnum, mér seg Orípir, þðtt hafi þrjár nætr þegns brúðr hjá mér snarlynd sofit? slíks erut dœmi.

Or. kv. 43. Saman munu brullup bæði drukkin Sigurðar ok Ounnars i sölum Ojúka; þá hömum víxlið, es it heim komið; hefr hvárr fyr því hyggju sína. 44. Hvé mun at ynði eptir verða

mægð með mönnum, mér seg Orípir; mun Ounnari til gamans ráðit síðan verða eða sjalfum mér?

Or. kv. 45. Minnir þik eiða, mátt þegja þó,

294 grípisspA.

ant þú Ooðrúnu góðra ráða, en Brynhildr þýkkisk brúðr vargefin, snót fiðr vélar sér at hefndum. 46. Hvat mun at bótum brúðr sú taka, es vélar vér vífi gerðum?; hefr snót af mér svarna eiða enga efnda, en unað lítit. Or. kv. 47. Mun hón Ounnari görva segja, at eigi vel eiðum þyrmðir, þás ítr konungr af öllum hug, Ojúka arfi, á gram trúði. 48. Hvat ’s þá Orípir, get þess fyr mér, munk saðr vesa at sögu þeiri, eða lýgr á mik lofsæl kona

GRÍPISSPÁ. 295

ok á sjalfa sik?

seg Orípir þat. Gr. kv. 4Q. Mun fyr reiði

rík brúðr við þik

né af oftrega

allvel skipa,

viðr þú góðri

grand aldrigi,

þó ér víf konungs

vélum beittuð. 50. Mun horskr konungr

at hvötun hennar

Outhormr ok Högni

ganga siðan?,

munu synir Ojúka

á sifjugum mér

eggjar rjóða?

enn seg Orípir. Or.kv. 51. Þá ’s Ooðrúnu

grimt of hjarta,

es brœðr hennar

þér til bana ráða,

ok at engu verðr

ynði síðan

vitru vífi;

veldr því Orímhildr. 52. Því skal hugga þik,

hers oddviti.

2g6 GRÍPISSPÁ.

sú mun gipt lagið á grams ævi: munat mætri maðr á mold koma und sólar sjöt, an þú Sigurðr þykkir. S. kv. 53. Skiljumk heilir,

munat sköpum vinna, nú hefr þú Orípir vel gört sem beiddak; fljótt myndir þú fríðri segja mína ævi, ef mættir þat.

<^ —^

Reginsmál A-B.

Sigurðr gekk til stóðs Hjálpreks okkaus sér af hest einn, er Orani var kallaðr síðan. Þá var komínn Reginn til Hjálpreks, sonr Hreiðmars. Hann var hverjum manni hag- ari ok dvergr of vöxt. Hann var vitr, grimmr ok fjölkunnigr. Reginn veitti Sig- urði fóstr ok kenslu ok elskaði hann mjök. Hann sagði Sigurði frá forellri sínu ok þeim atburðum, at Óðinn ok Hœnir ok Loki höfðu komit til Andvarafors. í þeim forsi var fjölði fiska. Einn dvergr hét Andvari. Hann var löngum í forsinum í geddu líki ok fekk sér þar matar. Otr hét bróðir várr, kvað Reginn, er opt fór í forsinn í otrs líki. Hann hafði tekit einn lax ok sat á árbakkanum ok át blundandí. Loki laust hann með steini til bana. Þóttusk æsir mjök hepnir verit hafa ok flfSgu belg

1

298 REGINSMÁL.

af otrinum. Pat sama kveld sóttu þeir gisting til Heiðmars {ok sýndu veiði sína. Þá tóku vér þá höndum ok lögðum þeim fjörlausn at fylla otrbelginn með gulli ok hylja útan ok með rauðu gulli. Pá sendu þeir Loka at afla gullsins. Hann kom til Ránar ok fekk net hennar ok fór þá til Andvarafors ok kastaði netinu’ fyrir gedd- una, en hon hljóp í netit. Þá mælti Loki:

A. 1. Hvat ’s fiska, es rinnr flóði í, kannat við víti varask? höfuð þitt leys þú helju ór, finn mér lindar loga. 2. Andvari heitik, Óinn hét minn faðir, margan hefk fors of farit, aumlig norn skóp oss i árdaga, at skyldak í vatni vaða. L. kv. 3. Seg þat Andvari, ef eíga vill líf í lyða sölum, hver gjöld fáa gumna synir, ef Ijúgask orðum á?

REGINSMAL. 299

Pí.kv. 4. Ofrgjöld

fáa gumna synir,

þeirs Vaðgelmi vaða,

ósaðra orða,

hverr ’s á annan lýgr,

oflengi leiða limar. Loki sá alt gull þat er Andvarí átti. En er hann hafði framreitt gullit, þá hafði hann eptir einn hring, ok tók Loki þann af hán- um. Dvergrinn gekk inn í steininn ok mælti:

B. 5. Pat skal goll,

es Oustr átti,

brœðrum tveim

at bana verða

ok ððlingum

átta at rógi;

mun míns féar

mangi njóta.

Æsir reiddu Hreiðmari féit ok tráðu upp otrbelginn ok reistu á fœtr. Þáskyldu æsirnir hlaða upp gullinu ok hylja. En er þat var gört, gekk Hreiðmarr fram ok sá eitt granahár ok bað hylja. Þá dró Óóinn fram hringinn Andvaranaut ok hulði hárit. Loki kvað:

A. 6. Ooll ’s þér reitt

;C0 REGINSMÁL.

en þú gjöld of hefr

mikíl míns höfuðs,

syni þínum

verðra sæla sköpuð;

þat verðr ykkarr beggja bani^ Hr. kv. 7. Gjafar þú gaft,

gaftat ástgjafar,

gaftat af heilum hug;

fjörvi yðru

skylduð firðir vesa,

ef vissak þat fár fyrir. L. kv. 8. Enn es verra,

þat vita þykkjumk,

niðja stríð of nept;

jöfra óborna

hygg þá enn yesa,

es þat es til hatrs hugat. H. kv. 9. Rauðu golli

hygg mik ráða munu,

svá lengi sem ek lifi;

hót þín

hræðumk ekki lyf,

ok haldið heim heðan. Fáfnir ok Reginn kröfðu Hreiðmar nið- gjalda eptir Otr bróður sinn. Hann kva& nei við. En Fáfnir lagði sverði Hreiðmar föður sinn sofanda. Hreiðmarr kallaði á dœtr sínar:

REGINSMAL. 3OI

10.  Lyngheiðr  ok  Lofnheiðr, 
    

vitið mínu h’fi farit,

mart ’s þats þörf þéar. Lh. kv. Fá mun systir,

þótt föður missi,

hefna hlýra harms. B.Hr. kv. 11. Al þó dóttur,

dís ulfhuguð,

ef getrat son

við siklingi,

fá mey manni

í meginþarfar;

þá mun þeírar sonr

þíns harms reka.

Pá dó Hreiðmarr, en Fáfnir tók gullit alt. Þá beiddisk Reginn at hafa föðurarf sinn, en Fáfnir galt þar nei við. Pá leitaði Reginn ráða við Lyngheiði systur sína, hvernig hann skyldi heimta föðurarf sinn. Hon kvað:

A. 12. Bróður kveðja skalt bh’ðliga arfs ok œðra hugar, esa þat hœft, at hjörvi skylir kveðja Fáfni féar.

Þessa hluti sagði Reginn Sigurði. Eínn

302 REGINSMÁL.

r

dag er hann kom til húsa Regins, var hán- um vel fagnat. Reginn kvað:

B. 13. Kominn es hingat konr Sigmundar, seggr enn snarráði, til sala várra, móð hefr meira an maðr gamall . ok es mér fangs ván at frekum ulfi. 14. Ek mun fœða folkdjarfan gram; nú ’s Yngva konr með oss kominn; sjá mun ræsir ríkstr und sólu; þrymr of öll lönd 0rlögsímu.

Sigurðr var þá jafnan með Regin ok sagði hann Sigurði, at Fáfnir lá á Onita- heiði ok var í orms líki. Hann átti œgis- hjálm, er öll kvikvendi hræddusk við. Reg- inn gerði Sigurði sverð, er Oramr hét. Þat var svá hvast, at hann brá því ofan í Rín ok lét reka ullarlagð fyrir straumi ok tók í sundr lagðinn sem vatnit. Pví sverði klauf Sigurðr í sundrsteðja Regins. Eptír

REGINSMÁL. 303

þat eggjaði Reginn Sigurð at vega Fáfni. Hann sagði:

15. Hátt munuhlæja Hundings synir^ þeirs Eylima aldrs synjuðu,

ef meir tyggja munar at sœkja hringa rauða an hefnd föður..

Hjálprekr konungr fekk Sigurði skipa- lið til föðurhefnda. Peir fengu storm mikinn ok beittu fyrir bergsnös nökkura. Maðr einn stóð á berginu ok kvað:

16. Hverir ríða þar Rævils hestum hávar unnir,

haf glymjanda? seglvigg eru sveita stokkin, munat vágmarar vind of standask. R. kv. 17. Hér erum vér Sigurðr á sætréum, es oss byrr gefinn við bana sjalfan, fellr brattr breki

304 REGINSMÁL.

bfðndum hæri hlunnvigg hrapa, hverr spyrr at því? Hn. kv. 18. Hnikar hétu mik, þás hugin gladdi Völsungr ungi ok vegit hafði; nú mátt kalla karl af bergi Fengi eða Fjölni; far vilk þiggja.

Þeir viku at landi ok gekk karl á skip ok lægði þá veðrít.

A.S.kv. 19. Seg mér Hnikarr,

alls hvártveggja veizt

goða heill okguma:

hver bözt eru,

ef berjask skal,

heill at sverða svipun. Hn. kv. 20. Mðrg eru góð,

ef gumar vissi,

heíll at sverða svipun;

dyggva fylgju

hygg ens dekkva vesa

hrottameíði hrafns. 21. Þat ’s annat,

ef est út of kominn,

REGINSMÁL. 305

ok est á braut búinn,

tvá þú lítr

á tái standa

hróðrfúsa hali. 22. Pat es et þriðja,

ef þjóta heyrir

ulf und askiimum;

heilla auðit

verðr þér af hjalmstöfum,

ef sér þá fyrri fara. B. 23. Engr skal gumna

í gögn vega

síð skínandi

systur mána,

þeir sigr hafa,

es séa kunnu,

hjörleiks hvatir,

eða hamalt fylkja. A. 24. Pat ’s fár mikit,

ef fœti drepr,

þars at vígi veðr,

tálar dísir,

standa þér á tvær hliðar

ok vilja þik sáran séa. 25. Kembðr ok þveginn

skal kœnna hverr

ok at morni mettr,

þvít ósýnt es,

20

306 REGINSMÁL.

hvar at apni kemr; ilt ’s fyr heill at hrapa.

Sigurðr átti orrostu mikla við Lyngva Hundingsson ok brœðr hans. Par fell Lyngvi ok þeir þrír brœðr. Eptir orrostu kvad Reginn:

B. 26. Nú ’s blóðugr örn bitrum hjörvi bana Sigmundar á baki ristinn, engr vas fremri, sás fold ryði, hilmis arfi, ok hugin gleddi.

Heim fór Sigurðr til Hjálpreks. Þá eggj- aði Reginn Sigurð til at vega Fáfni. Sig- urðr ok Reginn fóru upp á Onita- heiði ok hittu þar slóð Fáfnis, þá er hann skeið til vaz. Par gerði Sigurðr gröf mikla á veginum ok gekk Sigurðr þar í. En er Fáfnir skreið af gullinu, blés hann eitri,. ok hraut þat fyrir ofan höfuð Sigurði. En er Fáfnir skreið yfir gröfna, þá lagði Sig- urðr hann með sverði til hjarta. Fáfnir hristi sik ok barði höfði ok sporði. Sig- urðr hljóp ór gröfinni ok sá þá hvárr ann- an. Fáfnir kvað:

fáfnismAl. 307

[Páfnlsmál.]

1.  Sveinn  ok  sveinn, 
   

hverjum est sveinn of borinn, hverra ‘st manna mögr?, es á Fáfni rautt þinn enn frána mæki; stöndumk til hjarta hjörr.

Sigurðr dulði nafns síns fyrir því, atþat var trúa þeira í forneskju, at orð feigs manns mætti mikit, ef hann bölvaði óvin sínum með nafni. Hann kvað:

2.  Göfugt  dyr  heitik, 
   

en gengit hefk enn móðurlausi mðgr, föður ákka sem fira synir; æ geng ek einn saman. F. kv. 3. Veizt ef föður né áttat sem fira synir

hverju vast undrí alinn? 4. Ætterni mitt

kveðk þér ókunnigt vesa. ok mik sjalfan et^sama; Sigurðr heitik,

308 FÁFNISMÁL.

Sigmundr hét minn faðir, es hefk þik vápnum vegit

F. kv. 5. Hverr þik hvatti, hví hvetjask lézt mínu fjörvi at fara?, enn fráneygi sveinn, áttir föður bitran; esa börnum skjótt á skeið. 6. Hugr mik hvatti, hendr mér fulltyðu ok minn enn hvassi hjörr; fár es hvatr, es hroðask tekr, ef í barnœsku es blauðr.

F. kv. 7. Veitk, ef vaxa næðir fyr vina brjósti, sæi maðr þik vreiðan vega; nú est haptr ok hernuminn; æ kveða bandingja bifask. 8. Pví bregðr mér, Fáfnir, at til f jarri séak mínum feðrmunum, emka haptr, þótt værak hernumi, þú fant, at lauss lifik.

F. kv. 9. Heiptyrði ein

telr þú þér í hvívetna,

FAFNISMAL. 3O9

en þér satt eitt segik:

et gjalla goU

ok et glóðrauða fé,

þér verða þeir baugar atbana. 10. Féi ráða

skal fyrða hverr

æ til ens eina dags;

þvít einu sinni

skal alda hverr

fara til heljar heðan. F. kv. 11. Norna dóm

munt fyr nesjum hafa

ok orlög ósvinns apa,

í vatni druknar

ef í vindi rœr,

alt es feigs forað. 12. Seg mér Fáfnir,

alls þik fróðan kveða

ok vel mart vita:

hverjar ro nornir,

es nauðgðnglar ro

ok kjósa mœðr frá mögum. F. kv. 13. Sundrbornar mjök

segja nornir vesa,

eigut þær ætt saman,

sumar ro áskungar,

sumar alfkungar,

sumar dœtr Dvalins.

310 FÁFNISMÁL.

14.  Seg  mér  þat  Fáfnir, 
    

alls þik fróðan kveða ok vel mart vita: hvé holmr heitir, es blanda hjörlegi Surtr ok æsir saman.

F. kv. 15. Óskópnir heitir, en þar ðll skulu geirum leika goð, Bifröst brotnar, es á brú fara, ok svima í móðu marir.

F. kv. 16. Œgishjalm

bark of alda sonum, meðan of menjum lák; einn rammari hugðumk öllum vesa, fanka svá marga mögu. 17. Œgishjalmr bergr einungi hvars skulu vreiðir vega, þá þat fínnr, es með fleirum kemr; at engi ’s einna hvatastr.

F. kv. 18. Eitri fnæstak, es á arfi lák miklum míns föður.

FÁFNISMÁL. 3 1 1

IQ. Enn fráni ormr,

gerðír fræs mikla

ok galzt harðan hug,

heipt at meiri

verðr hölða sonum,

at þann hjalm hafi. F. kv. 20. Ræðk þér nú Sigurðr,

en þú ráð nemir,

ok ríð heim heðan;

et gjalla goll

ok et glóðrauða fé,

þér verða þeir baugar at bana. 21. Ráð ’s þér ráðit,

en ek ríða mun

til golls, es í lyngvi liggr,

en þú, Fáfnir,

ligg í fjörbrotum,

þars þik hel hafi. F. kv. 22. Reginn mik réð,

hann þik ráða mun,

hann mun okrverðabáðumatbana,

fjör sitt láta

hygg at Fáfnir myni,

þitt varð nú meira megin. Reginn var á brott horfinn, meðan Sig- urðr vá Fáfni, ok kom þá aptr, er Sigurðr strauk blóð af sverðinu. Reginn kvað: 23. Heill nú Sigurðr,

3 I 2 FÁFNISMÁL.

nú hefr þú sigr vegit ok Fáfni of farit, nianna þeira, es mold troða, þik kveðk óblauðastan alinn. 24. Þat ’s óvíst at vita, þás komum allir saman, (sigtíva synir) hverr óblauðastr es alinn, margr es hvatr sás hjör né ryðr annars brjóstum í. R. kv. 25. Olaðr est nú Sigurðr ok gagni feginn, es þerrir Oram á grasi; bróður minn hefr þú benjaðan ok veldk þó sjalfr sumu. 26. Pú því rétt, es ríða skyldak hélug fjöll hinig; féi ok fjörvi réði sá enn tráni ormr, nema þú fryðir mér hvats hugar.

Pá gekk Reginn at Fáfni ok skar hjarta ór hánum með sverði, er Riðill heitir, ok þá drakk hann blóð ór undinni eptir.

FÁFNISMAL. 313

S. kv. 27. Fjarri gekt,

meðan á Fáfni rauðk minn enn hvassa hjör; afli mínu

attak við orms megin, ^

meðan í lyngvi látt.

R. kv. 28. Lengi liggja létir lyngvi í þann enn aldna jötun, ef sverðs né nytir, þess ’s sjalfr gerðak, ok þíns ens hvassa hjörs.

S. kv. 2Q. Hugr ’s betri

an sé hjörs megin, hvars skulu vreiðir vega; hvatan mann sék harðliga vega með slævu sverði sigr.

R. kv. 30. Sit nú Sigurðr,

en ek mun sofa ganga

ok halt Fáfnis hjarta við funa,

eisköld vilk

of etin láta

ept þenna dreyra drykk.

31.   Hvötum  's  betra 
    

an sé óhvötum f hildileik hafask,

i

314 FÁFNISMÁL.

glöðum ’s betra

an sé glúpnanda,

hvat sem at hendi kemr.

Sigurðr tók Fáfnis hjarta ok steikði á teini. Er hann hugði at fullsteikt væri ok freyddi sveltinn ór hjartanu, þá tók hann á fingri sínum ok skynjaði, hvárt fullsteikt væri. Hann brann ok brá fíngrinum í munn sér. En er hjartblóð Fáfnis kom á tungu hán- um, ok skilði hann fugls rödd. Hann heyrði, at igður klökuðu á hrísinu. Igðan kvað:

I. 32. Par sitr Sigurðr

sveita stokkinn,

Fáfnis hjarta

við funa steikir;

spakr þœtti mér

spillir bauga,

ef fjörsega

fránan æti. II.ig.kv.33. Par liggr Reginn,

ræðr umb við sik,

vill tæla mðg

þanns trúir hánum,

berr af reiði

röng orð saman,

vill bölvasmiðr

bróður hefna. a,ig.kv.34. Höfði skemra

FÁFNISMÁL. 315

láti enn hára þul

fara til heljar heðan,

öllu golli

þá kná hann einn ráða,

fjölð því ’s und Fáfni lá. in.ig.kv.35. Horskr þœtti mér,

ef hafa kynni

ástráð mikit

yðvar systra,

hygði of sik

ok hugin gleddi;

þar ’s mér ulfs ván,

es eyru sék. I.ig.kv.36. Esat svá horskr

hildimeiðr

sem hers jaðar

hyggja myndak,

ef bróður lætr

á brot komask,

en öðrum hefr

aldrs of synjat. b,ig.kv.37. Mjök ’s ósviðr,

ef enn sparir

fjanda enn folkskáa,

þars Reginn liggr,

es hann ráðinn hefr,

kannat við slíku séa. a,ig.kv.38. Höfði skemra

3IO FAFNI<5MAL.

láti enn hrímkalda jötun ok af baugum .búa, þá féar þess, es Fáfnir réð, mun hann einvaldi vesa. S. kv. 39. Verðat svá rík sköp, at Reginn skyli mitt banorð bera; báðir brœðr skulu bráðliga fara til heljar heðan.

Sigurðr hjó höfuð af Regin ok þá át hann Fáfnis hjarta ok drakk blóð þeira beggja Regins ok Fáfnis. Pá heyrði Sig- urðr, hvar igður mæltu:

I. 40. Bitt þú Sigurðr bauga rauða, esa konungligt kvíða mörgu; mey veitk eina miklu fegrsta, golli gœdda, ef geta mættir. 41. Liggja til Gjúka grœnar brautir fram vísa sköp folklíðöndum.

FAFNISMAL. 3 I 7

þar hefr dyrr konungr dóttur alna;^ þá munt þú Sigurðr mundi kaupa.

42. Salr ’s á háu Hindarfjalii,

allr es útan eldi sveipinn, þann hafa horskir halir of görvan ór ód0kkum ógnar Ijóma.

43. Veitk á fjalli folkvitr sofa ok leikr yfir lindar váði; Yggr stakk þorni, aðra feldi hör-gefn hali,

an hafa vildi.

44. Knátt mögr séa mey und hjalmi, þás frá vígi Vingskorni reið; máat Sigrdrífar svefni bregða skjöldunga niðr fyr sköpum norna.

1

3l8 FÁFNISMÁL.

Sigurðr reið eptir slóð Fáfnis til bœlis hans ok fann þat opit, ok hurðir af^ járni ok gætti; af járni’várugok allir^timbrstokk- ar í húsinujl en grafit í jörð! niðr. Þar fannSigurðr stórmikit guH ok fyldi þar tvær kistur. Far tók hann œgishjálm ok gullbrynju ok sverðit Hrotta ok marga dyrgripi ok klyfjaðij þar með;] Grana, en hestrinn vildi eigi fram ganga, fyrr en Sig- urðr steig á [bak [hánum. Sigurðr reið upp á Hindarfjall ok stefndi suðr til Frakklands. Á fjallinu sá hann Ijós mikit, svá” sem eldr brynni, ok Ijóm- aði af til himins. En er hann kom at, þá stóð þar skjaldborg ok upp ór merki. Sig- urðr gekk í skjaldborgina ok sá, at þar lá maðr ok svaf með öllum hervápnum. Hann tók fyrst hjálminn af höfði hánum. Þá sá hann at þat var kona. Brynjan var föst, sem hon væri holdgróin. Þá reist hann með Gram frá höfuðsmátt brynjuna í gögnum niðr ok svá út í gögnum báðar ermar. Þá tók hann brynju af henni, en hon vaknaði ok settisk hon upp ok sá Sig- urð ok mælti:

45.  Hvat  beit  brynju? 
    

hví brák svefni?

FÁFNISBiÁL. 319

hverr feldi af mér fölvar nauðir? S. kv. Sigmundar burr — sleit fyr skömmu hrafn hræs undir — hjörr Sigurðar,

Sigurðr settisk niðr ok spurði hana nafns. Hon tók þá horn fult mjaðar ok gaf hán- um minnisveig.

@@ ©\® @N^

Sigrdrífumál.

1. Heill dagr, heilir dags synir, heil nótt ok nipt; óreiðum augum h’tið okr þinig

ok gefið sitjöndum sigr,

2. Heilir æsir, heiiar ásynjur,

heil sjá en fjölnyta fold,

mál ok manvit

gefið okr mærum tveim

ok læknishendr, meðan lifum.

3. Lengi svafk, lengi sofnuð vask, löng eru lýða læ, Óðinn því veldr,

SIGRERIFUMAL. 32I

es eigi máttak bregða blundstöfum.

Hon nefndisk Sigrdrífa ok var valkyrja. Hon sagði, at tveir konungar börðusk. Hét annarr Hjálmgunnarr; hann var þá gam- all ok enn mesti hermaðr ok hafði Óðinn hánum sigri heitit; en >annarr hét Agnarr Auðu bróðir er vætr engi vildi tyja.« Sigrdrífa feldi Hjálmgunnar í orrostunni, en Óðinn stakk hana svefnþorni í hefnd þess ok kvað hana aldri skyldu síðan sigr vega í orrostu ck kvað hanagiptaskskyldu — »en ek sagðak hánum, at ek strengðak heit þar í mót at giptask engum þeim manni, €r hræðask kynni.« Hann svarar ok biðr hana kenna sér speki, ef hon vissi tíðendi ór öllum heimum. Sigrdrífa kvað:

4. Bjór fœrik þér, brynþings apaldr, magni blandinn ok megintíri, fullr ’s hann Ijóða ok liknstafa, góðra galdra

ok gamanrúna.

5. Sigrúnar skalt kunna, ef vilt sigr hafa,

ok rísta á hjalti hjörs, sumar á véttrimum,

21

322 SIGRDRÍFUMÁL.

sumar á valböstum, ok nefna tysvar Tý. 6. Ölrúnar skalt kunna, ef vilt annars kvæn vélit þik í tryggð, ef trúir ; á horni skal rísta ok á handarbaki ok merkja á nagli Nauð.

7.   Full  skal  signa 
   

ok við fári séa ok verpa lauki í lög; þá þat veitk, at þér verðr aldri meini blandinn mjöðr.

8. Bjargrúnar skalt kunna, ef bjarga vilt

ok leysa kind frá konura,

á lófum skal rísta

ok of liðu spenna

ok biðja þá dísir duga.

9. Brimrúnar skalt kunna, ef vilt borgit hafa

á sundi seglraörnm,

á stafni skal rísta

ok á stjómarblaði

ok leggja eld í ár.

(esa svá brattr brekl,

né svá bláar unnir,

þó kemsk þú heíU tf lidi).

10. Limrúnar skalt kunna, ef viít læknír vesa

SIGRDRÍFUMÁL- ^Z^

ok kunna sár at séa, á berki skal rísta ok á baðmi viðar, þeims lúta austr limar.

11. Málrúnar skalt kunna, ef vilt at mangi þér heiptum gjaldi harm, (þær of vindr,

þær of vefr,

þær of setr allar saman, á því þingi, • es þjóðir skulu í fulla dóma fara).

12. Hugrúnar skalt kunna, ef vilt hverjum vesa geðsvinnari guma,

þær of réð,

þær of reist,

þær of hugði Hroptr.

(af þeim legi,,

es lekit hafði

ór hausi Heiðdraupnis

ok ór horni Hoddrofnis).

13.    Á  bjsrgi  stóð 
    

með Brimis cggjar, hafðí sér á hðfði hjalm, þá Mlms hðfuð mælti et fyrste oré ok sagði sanna stafi.

14.   Á  skikli.  \sfiA  rísljiac 
    

324 SIGRDRÍFUMÁL.

þeims stendr fyr skínanda goði,

á eyra Árvakrs

ok á Alsvinns hófi,

á hvéli es snýsk

und reið Hrungnis bana,

á Sleipnis tönnum

ok á sleða fjðtrum.

15. Á bjarnar hrammi ok á Braga tungu,

á ulfs klóum ok á amar nefi, á blóðgum vængjum ok á brúar sporði, á lausnar lófa ok á líknar spori.

16. Á gleri ok á golli ok á gumna heillum, í víni ok virtri

ok vilisessi, á Gungnis oddi ok á Grana brjósti, á nomar nagli ok á nefi uglu.

17. Allar váru af skafnar, þærs váru á ristnar,

ok hverfðar við enn helga mjðð, ok sendar á víða vega; þær ro með ásum, þær ro með alfum, sumar með vísum vðnum, sumar hafa menskir menn.

18. Þat eru bókrúnar,

SIGRDRÍFUMÁL. 32$

þat eru bjargrúnar ok allar ölrúnar ok mætar meginrúnar, hveims kná óviltar ok óspiltar sér at heillum hafa^ njóttu ef namt, unz rjúfask regin.

IQ. Nú skalt kjósa,

alls þér ’s kostr of boðinn, hvassa vápna hlynr, sögn eða þögn haf þér sjalfr í hug; öll eru mein of metin-

S. kv. 20. Munkak flœja,

þótt mik feigan vitir, emkak með bleyði borinn, ástráð þín vilk öH hafa, ^ svá lengi sem ek lifi.

Sdr.kv.21. Þat ræðk þér et fyrsta, at þú við frændr þína vammalaust verir, síðr þú hefnir, þótt þeir sakar geri; þat kveða dauðum duga. 22. Þat ræðk þér annat, at eið né sverir.

326 SIGRDRÍFUMÁL.

nema þann’s saðr sé, grimmar limar ganga at tryggðrofi; armr es vára vargr.

23. Þat ræðk þér þriðja, at þú þingi á

deilit við heimska hali; ósviðr maðr lætr opt kveðin verri orð an viti.

24. Alt es vant, ef við þegir,

þá þykkir þú með bleyði borinn,

(eða sönnu sagðr,

hættr es heimis kviðr,

nema sér góðan geti);

annars dags

lát hans öndu farít,

ok launa svá lýöum lygi.

25. Pat ræðk þér fjórða, ef býr fordæða vammafull á vegi, ganga es betra

an gista sé,

þótt þik nótt of nemi.

26. Fomjósnar augu þurfu fira synir,

hvars skulu vreiðir vega,

SIGRDRÍFUMÁL. 327

opt bölvísar konur

sitja brautu nær,

þærs deyfa sverð ok seva.

27. Þat ræðk þér fimta, þótt fagrar séir brúðir bekkjum á, sifjar silfrs

láta þínum svefni ráða; teygjat þér at kossi konur.

28. Pat ræðk þér sétta, þótt með seggjum fari ölðrmál til öfug, drukna deila

skalat við dolgviðu, margan stelr viti vín.

29. Sennur ok öl hefr seggjum verit mörgum at móðtrega, sumum at bana, sumum at bölstöfum, fjölð ’s þats fira tregr.

30. Þat ræðk þér sjaunda, ef sakar deilir

við hugfulla hali, berjask es betra an brinna sé inni auðstöfum.

31. Þat ræðk þérátta, at skalt við illu séa

328 SIGRDRÍFUMÁL.

ok firrask flærðarstafi, mey þú teygjat né manns konu, né eggja ofgamans.

32. Þat ræðk þér níunda, at náum bjargir, hvars á foldu finnr, hvárz eru sóttdauðir eða eru sædauðir

eða eru vápndauðir verar,

33. Laug skal gera þeiins liðnir ro

þváa hendr ok höfuð, kemba ok þerra, áðr í kistu fari, ok biðja sælan sofa.

34. Þat ræðk þér tíunda, at trúir aldrigi

várum vargdropa,

(hvárz est bróðurbani,

eða hafir feldan föður),

opt es ulfr

í ungum syni,

þótt hann sé golli gladdr.

35. Sakar ok heiptir hyggjat svefngar vesa né harm in heldr; vits ok vápna

vant ’s jöfri at fáa,

þeims skal fremstr með firum.

SIGRDRIFUMAL. 329

36.  Þat  ræðk  þér  ellipta, 
    

at við illu séir hvern veg at vinum, langt líf

þykkjumka lofðungs víta; römm eru róg of risin.

vy ^*— Ar VV þ Vii’

■^ fe (Sv

f

Sígurðarkviða en meíri.

Eldr nam at œsask, en jörð at skjalfa ok hár logi við himin gnæfa, fár treystisk þar fylkis rekka eld at ríða né yfir stíga.

Sigurðr Orana sverði keyrði eldr sloknaði fyr öðlingi, logi allr lægðisk fyr lofgjörnum, bliku reiði, es Reginn átti.

Sigurðr vá at ormi, en þat síðan mun engum fyrnask,

SIGURBARKVIBA EN MEIRI. 33!

meðan öld lifir,

en hlyri þinn

hvárki þorði

eld at ríða

né yfir stíga. 4. Út gekk Sigurðr

andspjalli frá,

hollvinr lofða,

ok hnipnaði,

svát ganga nam

gunnarfúsum

sundr of síður

serkr járnofinn. H. kv. 5. [Hvathefr Sigurðr

til] saka unnit,

es frœknan vill

fjörvi næma? •O. kv. 6. Mér hefr Sigurðr

selda eiða,

eiða selda,

alla logna,

þá vélti hann mik

es vesa skyldi

allra eiða

einn fulltrúi. H. kv. 7. Pik hefr Brynhildr

böl at gorva

heiptar hvattan

1

332 SIGUR9ARKV1ÐA £N MEIRI.

harm at vinna; fyrman hón Ooðrúnu góðra ráða, en síðan þér sín at njóta.

8.  Sumir  ulf  sviðu, 
   

sumir orm sniðu, sumir Ootþormi af gera deildu, áðr þeir mætti meins of lystir á horskum hal hendr of leggja.

Q. Soltinn varð Sigurðr sunnan Rínar; hrafn at meiði hátt kallaði: ykr mun Atli eggjar rjóða, munu vígskáum of viða eiðar. 10. Úti stóð Ooðrún Ojúkadóttir, ok hón þat orða alls fyrst of kvað: hvar ’s nú Sigurðr, seggja dróttinn.

SIGURÐARKVIÐA EN MEIRI. 333

es frændr mínir fyrri ríða.

11. Einn því Högni andsvör veitti : sundr höfun) Sigurð sverði höggvinn, gnapir æ grár jór of grami dauðum.

12. Þá kvað þat Brynhildr Buðla dóttir:

«vel skuluð njóta vápna ok landa, einn myndi Sigurðr öllu ráða, ef hann lengr lítlu h’fi heldi.

13. Væria þat sœmt at sá réði Ojúka arfi

ok Oota mengi, es hann fimm sonu at folkræði, gunnar fúsa, getna hafði.«

14. Hló þá Brynhildr, bœr allr dunði, einu sinni

af öllum hug:

334 SIGURBARKVIÐA EN MEIRI.

lengi skuluð njóta landa ok þegna, es frœknan gram faila létuð.

15. Pá kvað þat Ooðrún Ojúka dóttir:

mjök mælir þú Jj miklar firnar; gramir hafi Ounnar götvað Sigurðar, heiptgjarns hugar hefnt skal verða.

16. Fram vas kvelda, fjölð vas drukkit, þá vas hvívetna vilmál talið, sofnuðu allir

es í sæing kómu; einn lengr Ounnarr öllum vakði.

17. Fót nam at hrœra^ fjölð nam at spjalla^ hitt herglötuðr hyggja téði,

hvat þeir í börvi báðir sðgðtt hrafn ey ok Qra> es heim rlðu.

SIGURBARKVIÐA EN MEIRI. 335

18. Vaknaði Brynhildr Buðla dóttir,

dís sicjöldungay

fyr dag lítlu:

hvetið mik eða letið mik,

harmr es unninn,

sorg at segja

eða svá láta.

19. Þögðu allir við því orði, fár kunni þeim fljóða látum,

es hón grátandi gerðisk at segja, þats hlæjandi hölða beiddi:

20. »Hugðak mér Ounnarr grimt í svefni,

svalt alt í sal, ættak sæing kaida, en þú gramr riðir glaums andvaníy fjötri fatlaðr, í fjanda lið.

21. Svá mun öll yður ætt Niflunga

afli gengin; eruð eiðrofa.

33^ SIGURÐARKVIÐA EN MEIRI.

22. Mantat Gunnarr til görva þat,

es blóði í spor

báðir renduð,

nú hefr hánum þat alt

iUu launat,

e» fremstan þik

finna vildL

23. Þá reyndi þat, es riðit hafði móðigr á vit tnín at biðja, hvé herglötuðr hafði fyrri] eiðum haldit

við enn unga gram.

24. Benvönd of lét, brugðinn golli, margdyrr konungr á meðal okkar; eldi váru eggjar títan görvar,

en eitrdropum innan fáðar.«

Frádauða Sigurðar. Hér er sagt í þessi kviðu frádauða Sig- urðar ok víkr hér svá til, sem þeir dræpi

SIGURÐARKVIÐA EN MEIRI. 337

hann úti, en sumir segja svá, at þeir dræpi hann inni í rekkju sinni sofanda. En þyð- verskir menn segja svá, at þeir dræpi hann úti í skógi, oksvá segirí Ouðrúnarkviðu enn i for nu, at Sigurðr ok Gjúkasynir hefði til þings riðit, þá er hann var drepinn, en þat segja allir einnig, at þeir sviku hann í tryggð ok vágu at hánum liggjanda ok óbún- um.fOuðrún sat yfir Sigurði dauðum. Hon grét eigi sem aðrar konur, en hon var búin til at springa af harmi. Til gengu bæði kon- ur ok kariar at hugga hana, en þat var eigi auðvelt. Þat er sögn manna, at Ouð- rún hefði etit af Fáfnis hjarta, ok hon skilði því fugls rödd. Petta er enn kveðit um Ouðrúnu.

22

i

Goðrúnarkvíða.

1. Ár vas þats Ooðrún gerðisk at deyja,

es hón sat sorgfull of Sigurði, gerðit hjúfra né höndum sláa, né kveina umb sem konur aðrar.

2. Gengu jarlar alsnotrir fram, þeirs harðs hugar hána löttu; þeygi Ooðrún gráta mátti,

svá vas hón móðug, mundi springa.

3. Sátu ítrar jarla brúðir,

GOÐRÚNARKVIÐA. 3 39

golli búnar, fyr Goðrúnu; I hver sagði þeira

sinn oftrega, þanns bitrastan of beðit hafði.

4. Pá kvað Gjaflaug Gjúka systir:

mik veitk á moldu munarlausasta; hefk fimm vera forspell beðit,

[ (tveggja dœtra,

þriggja systra)

[ átta brœðra,

þó ein lifik.

5. Peygi Goðrún gráta mátti,

svá vas hón móðug at mög dauðan ok harðhuguð of hr0r fylkis.

6. Þá kvað þat Herborg, Húnalands drótning: hefk harðara

harm at segja, mínir sjau synir sunnan lands,

3 40 GOÐRTJN A RKVIÐ A.

verr enn átti í val fellu.

7. Faðir ok móðir, fjórir brœðr,

þau á vági vindr of lék, barði bára’ við borðþili.

8. Sjalf skyldak göfga, sjalf skyldak götva, sjalf skyldak hror höndla þeira;

þat alt of beiðk ein misseri, svát mér mangi munar leitaði.

9. Pá hlautk hapta ok hernuma sams misseris síðan verða, skyldak skreyta ok skúa binda, hersis kván hverjan morgin.

10.  Hón  œgði  mér 
    

af afbryði, ok hörðum mik höggum keyrði; fank húsguma

GOÐRÚNARKVIÐA. 34 1

hvergi in betra, en húsfreyju hvergi verri.

11. Þeygi Ooðrún gráta mátti,

svá vas hón móðug at mög dauðan ok harðhuguð of hror fylkis.

12. Þá kvað þat OoIIröndí Ojúka dóttir:

»fá kant fóstra, þótt fróð séir, ungu vífi andspjöll bera;« varaði hón at hylja of hr0r fylkis .

13. Svipti blæju af Sigurði

ok vatt vengi fyr vífs knéum: »lít á Ijúfan, legg munn við grön, sem halsaðir heilan stilli.«

14. Á leit Ooðrún einu sinni,

sá döglings skör

342

GOÐRUNARKVIÐA.

dreyra runna, fránar sjónir fylkis liðnar, hugborg jöfurs hjörvi skorna.

15. Þá hné Goðrún höll við bolstri, haddr losnaði, hlyr roðnaði,

en regns dropi rann niðr of kné.

16. Pá grét Ooðrún Ojúka dóttir,

svát tár flugu tresk í gögnum, ok gullu við gæss í túni, mærir foglar, es mær átti.

17. (Pá kvað þat Oollrönd Ojúka dóttir)

Ykkar vissak ástir mestar manna allra fyr mold ofan; unðir hvárki úti né inni,

GOÖRÚNARKVIÐA 343

systir mín nema hjá Sigurði. G. kv. 18. Svá vas minn Sigurðr hjá sonum Ojúka sem væri geirlaukr ór grasi vaxinn, eða væri bjartr steinn á band dreginn jarknasteinn of öðlingum.

19. Ek þótta ok þjóðans rekkum hverri hæri Herjans dísi,

nú emk svá h’til sem lauf séi opt í ölstrum at jöfur dauðan.

20. Saknak í sessi ok í sæingu míns málvinar, valda megir Gjúka, valda megir Gjúka mínu bölvi

ok systr sinnar sárum gráti.

21. Svá ér lýðum land of eyðið,

344 GOBRÚNARKVIÐA.

sem ér rufuð eiða svarða; muna þú Ounnarr golls of njóta; þeir munu baugar þér at bana verða. (es þú Sigurði svarðir eiða).

22. Opt vas í túni teiti meiri,

þás minn Sigurðr sððlaði Orana ok þeir Brynhildar biðja fóru, I aimrar véttar,

illu heilli.

23. Pá kvað þat Brynhildr Buðla dóttir:

vön sé sú véttr vers ok barna, es þér Ooðrún gráts of beiddi ok þér í morgun málrúnar gaf.

I 24. Pá kvað þat Oollrönd

! Ojúka dóttir:

þegi þú þjóðleið þeira orða,

GOÐRÚNARKVIBA. 34$

urðr öðlinga. hefr þúæ verit, rekr þik alda hver illrar skepnu. (sorg sára sjau konunga ok vinspell vífa mest).

25. Þá kvað þat Brynhíldr Buðla dóttir:

veldr einn Atli öllu bölvi of borinn Buðla bróðir minn.

26. Þás vit í höll húnskrar þjóðar eld á jöfri ormbeðs litum, þess hefk gangs goldit síðan; þeirar sýnar

ek sáumk ey.

27. Stóð hón und stoð^ strengði efli;

brann Brynhildi Buðla dóttur eldr ór augum, eitri fnœsti,

3 4^ GOÐRÚN ARK VIÐ A.

es sár <yf leit á Sigurði. Ouðrún gekk þaðan á braut til skógar á eyðimerkr ok fór alt til Danmarkar ok var þar með Þóru Hákonardóttur sjau miss- eri. Brynhildr vildi eigi lifa eptir Sigurð; hon lét drepa þræla sína átta ok fimm ambóttir; þá lagði hon sik sverði til bana, svá sem segir í Sigurðarkviðu enni skömmu.

Sigurðarkviða en sicamma.

1 . Ár vas þats Sigurðr sótti Ojúka, völsungr ungi, es vegit hafði, tók við tryggðum tveggja brœðra, seldusk eiða eljunfrœknir. 2 Mey buðu hánum ok meiðma fjölð, Ooðrúnu unga Ojúka dóttur; drukku ok dœmðu dœgr mart saman Sigurðr ungi ok synir Ojúka. 3. Unz Brynhildar

348 SIGURBARKVIBA EN SKAMMA.

biðja fóru? svát þeim Sigurðr í sinni reið, völsungr ungi, ok vega kunni; hann of átti, ef eiga knætti. 4- Seggr enn suðrœni lagði sverð nokvit, mæki málfáan, á meðal þeira, né hann konu kyssa gerði, né húnskr konungr hefjask at armi. (mey frumunga fal hann megi Ojúka).

5. Hón sér at h’fi löst né vissi ok at aldrlagi ekki grand, vamm þats væri eða vesa hygði; gengu á milli grimmar urðir.

6. Ein sat hón úti aptan dags, nam hón svá ört

SIGURÐARKVIÐA EN SKAMMA. 349

umb at mælask: »hafa skalk Sigurð, eða svelti þó, mög frumungan mér á armi.

7. Orð mæltak nú, iðrumk eptir þess; kván ’s hans Goðrún en Gunnars ek; Ijótar nornir

skópu oss langa þrá.«

8. Opt gengr hón innan ills of fyld

ísa ok jökla aptan hverjan, es þau Goðrún, ganga á beð ok hana Sigurðr sveipr í ripti. (konungr enn húnski kván frjá sína). 9^ »Vön geng ek vilja ok vers beggja, verðk mik gœla af grimmum hug«. 10. Nam af þeim heiptum hvetjask at vígi:

þú skalt Gunnarr

350 SIGURÐARKVIÐA EN SKAMMA.

görst of Mta mínu landi ok mérsjalfri, munka una aldri með öðlingi.

11. Munk aptr fara þars áðan vask, með nábornum niðjum mínum, þar munk sitja ok sofa lífi, nema þú Sigurð svelta látir.

(ok jöfur öðrum œðri verðir).

12. Látum son fara feðr í sinni, skalat ulf ala ungan lengí; hveim verðr hölða hönd léttari síðan til sátta

at sonr lifit.«

13. Hryggr varð Ounnarr ok hnipnaði,

sveip sínum hug sat of ailan dag, hann vissi þat

SIGURÐARKVIÐA EN SKAMMA. 3 5;I

vilgi görla, hvat hánum væri vinna sœmst. (eða hánum væri vinna bezt, alls sik völsung vissi firðan ok at Sigurð söknuð mikinn).

14. (Ýmist hann hugði jafnlanga stund)

Þat vas eigi hánum afar títt, at frá konungdóm kvánir gengi; nam sér Högna heita at rúnum; þar átti hann alls fulltrúa.

15. »Ein’s mér Brynhildr öllum betri

of borin Buðla, hón ’s bragr kvinna;. fyrr skalk mmu fjörvi láta an þeirar meyjar meiðmum tyna.

16. Vildu okrfylkl

352 SIGURÐARKVIÐA £N SKAMMA.

til féar véla? gótt ’s at ráða Rínar maliní ok unandi auði styra ok sitjandi sælu njóta.«

17. Einu því Högni andsvör veitti: »samir eigi okr slíkt at vinna, sverði rofna svarna eiða,

eiða svarna, unnar tryggðir.

18. Vituma á moldu menn in sælli, meðan fjórir vér folki ráðum

ok sá enn húnski her-Baldr lifir, né in mætri mægð á foldu. (ef vér fimm sonu fœðum lengi áttum góða œxla knættim). 10. Ek veit görla

SlGURBARKVIgA EN SKAMMA. 353

hvaðan vegir standa, eru Brynhildar brek ofmikiK. O. kv. 20. Vit skulura Gotþorm gorva at vígi, yngra bróður ófróðara;

hann vas fyr útan eiða svarna, eiða svarna, unnar tryggðir. 21. Dælt vas at eggja óbilgjarnan

stóð til hjarta hjörr Sigurði.

22. Réð til hefnda hergjarn í sal ok eptir varp óbilgjörnum,

fló til Gotþorms Oramr ramliga, kynbirt éarn, ór konungs hendi.

23. Hné hans ofdolgr til hluta tveggja, hendr ok höfuð hné á annan veg,

23

35 4 SIGURBARKVISA EN SKAMMA.

en fótahlutr fell aptr í stað.

24. Sofnuð vas Goðrún í sæingu

sorgalaus

hjá Sfgurði,

en hón vaknaði

vilja firð,

es hón Freys vinir

flaut í dreyra.

25. Svá sló hón sváran sínar hendr,

at rammhugaðr reis upp við beð: »gráta þú Ooðrún svá grimmliga, brúðr frumunga, þér brœðr lifa.

26. Ák til ungan erfinytja, kannat firrask ór fjandgarði, þeir sér hafa svárt ok dátt, en nær numit nýlig ráð.

27. Ríðra þeim síðan þótt sjau alir

SIGURBARKVIÐA EN SKAMMA. 355

systursonr slíkr at þingi; ek veit görla, hví gegnir nú, ein veldr Brynhildr öllu bölvi.

28. Mér unni mær fyr mann hverjan, en við Gunnar grand ekki vank; þyrmðak sifjum, svörnum eiðum, síðr værak heitinn hans kvánar vinr.«

29. Kona varp öndu en konungr fjörvi, svá sló hón sváran sínar hendr,

at kváðu við kálkar í vrá ok gullu við gæss í túni.

30. HIó þá Brynhildr Buðla dóttir

einu sinni af öllum hug, es hón til hvílu heyra knátti

3S6 SIGURÐARKVIÐA EN SKAMMA.

gjallan grát Gjúka dóttur.

31. (Hitt kvað þá Ounnarr, gramr haukstalda.) Hlæra þú af því, heiptgjörn kona,

á golfi glðð, at þér góðs viti; hví hafnar þú enum hvíta lit, feikna fœðir; hygg at feigséir.

32. Pú værir þess verðust kvinna

at fyr augum þér Atla hj0ggim, brœðr þínum sæir blóðugt sár, undir dreyrgar knættir yfir binda. Br. kv. 33. Fryra þér engi, hefr þú fullvegit; lítt sésk Atli óvu þína;

hann mun ykkar láta önd síðari ok æ bera afl et meira.

SIGURÐARKVIÐA EN SKAMMA. 357

34. Segja munk þér Ounnarr, sjalfr veizt görla,

hvé ér snimma til saka réðuð; varðka til öngð né ofþrungin fullgœdd féi á fleti bróður.

35. Né vildak þat, at mik verr ætti, áðr Gjúkungar at garði riðu, þrír á hestum þjóðkonungar^ en þeira för þörfgi værL

36. Ok mér Atn þat einni sagði,

at hvárki lézk höfn of deila, goll né jarðir, nema gefask létak, ok engi hlut auðins féar.

37. Þás mér jóðungri eiga seldi

ok mér jóðungri aura talði.

1

358 SIGURÐARKVIÐA EN SKAMMA.

38. Pá vas á hvörfun hugr minn of þat, hvárt skyldak ver eiga eða val fella

(böll í brynju of bróður sök); þat myndi þá þjóðkunt vesa mörgum manni at munar stríði.

39. Létum síga sáttmál okkur;

lék mér meir í mun meiðmar þiggja, bauga rauða burar Sigmundar; né annars manns aura vildak.

40. Þeim hétumk þá þjóðkonungi,

es með golli sat á Grana bógum, vasat hann í augu yðr of glíkr né á engi hlut at álitum. (þó þykkizk ér þjóðkonungar).

SIGURÐARKVIÐA EN SKAMMA. 359

41. Unnak einum né ýmissum, bjóat of hverfan hug men-Skögul; alt mun þat Atli eptir finna,

es mína spyrr morðför görva.

42. At þvígi skal þunngeð kona annarrar ver aldri leiða;

þat mun at hefndum harma minna.

43. Upp reis Gunnarr gramr verðungar, ok of hals konu hendr of lagði, gengu allir

ok ýmissir af heilum hug hána at letja.

44. Hratt af halsi hveim þar sér, léta sik letja langrar göngu.

45. (Nam sér Högna hvetja at rúnum)

360 SIGURAARKVIÐA £N SKAMMA.

»Seggi vilk alla í sal ganga, (þína með mínum nú ’s þörf mikil) vita ef meini morðför konu, unz af méli enn mein komi, þá látum því þarfar ráða.«

46. (Einu því Högni andsvör veitti) Letia hána langrar göngu, þars aptrborin aldri verði;

hón kröng of komsk fyr kné móður (hón ’s æ borin óvilja til) mörgum manni at móðtrega.

47. Hvarf sér óhróðigr andspilli frá,

þars mörk menja meiðmum deildi; leit hón of alla eigu sína,

SIGURÐARKVIÐA EN SKAMMA. 3^1

soltnar þyjar

ok salkonur. 48. Oollbrynju smó,

vasa gott í hug,

áðr sik miðiaði

mækis eggjum;

hné við bolstri

hón á annan veg

ok hjörunduð

hugði at ráðum. Br. kv. 49. Nú skulu ganga

þærs goll vili

ok minni því

at mér þiggja;

ek gef hverri

of hroðit sigli,

bók ok blæju,

bjartar váðir. 50 Þögðu allar

við því ráði,

ok allar senn

andsvör veittu:

»œrnar ro soltnar,

munum enn lifa,

verða salkonur

sœmð at vinna<. 51. Unz af hyggjandi

hörskrýdd kOna,

302 SIGURÐARKVIÐA EN SKAMMA.

ung at aldri, orð viðr of kvað: vilkat trauðan né torbœnan of óra sök aldri tyna.

52. Pó mun ábeinum brinna yðrum

færi eyrir, þás fram komið; neit menju góð mín at vitja.

53. Sezk niðr Ounnarr, munk segja þér

lífs 0rvæna ijósa brúði, muna yðvart far alt í sundi, þótt ek hafa öndu látit.

54. Sátt munuð Ooðrún snemr an hyggir; hefr kunn kona

við konungi daprar minjar at dauðan ver.

Þar ’s mær borin.

SIGURBARKVIÐA EN SKAMMA. 363

móðir fœðir, sú mun hvítari an enn heiði dagr Svanhildr vesa sólar geisla.

56. Oefa munt Ouðrúnu góðra nokkurum (skeyti skæða

skatna mengi); munat at vilja versæl gefin; hána mun Atli eiga ganga of borinn Buðla, bróðir minn.

57. Margs ák minnask, hvé við mik fóru, þás mik sára svikna höfðuð; vaðin at vilja

vask meðan lífðak.

58. Munt Gddrúnu eiga vilja,

eh þik Atli mun eigi láta; it munuð lúta á laun saman, bón mun þér unna

364 SIGURBARKVIÐA EN SKAMMA.

sem ek skyldak. (ef okr góð of sköp gerði verða).

59. Þik mun Atli illu beita, munt í öngan ormgarð lagiðr.

60. Þat mun ok verða þvígit lengra,

at Atli mun öndu tyna, (sælu sinni, ok sofa lífi), þvít hánum Ooðrún grymir á beð snörpum eggjum af sárum hug.

61. Sœmri væri Ooðrún systir ykkur frumver sínum

at fylgja dauðum; ef henni gæfi góðra hverr ráð, eða ætti hón hug ossum glíkan.

62. Ört mælik nú, en hón eigi mun of óra sök

SIGURÐARKVÍ3A EN SKAMMA. 365

aldri tyna; hána niunu hefja hávar bárur til Jónakrs óðaltorfu.

63. [Ala mun sér jóð erfivörðu] erfivörðu, Jónakrs sonu, mun hón Svanhildi senda af landi sína mey

ok Sigurðar.

64. Hána munu bíta Bikka ráð,

þvít Jörmunrekkr óþarft lifir; þá ’s öll farin ætt Sigurðar; eru Ooðrúnar grœti at fleiri.

65. Biðja munk þik bœnar einnar,

sú mun í heimi hinzt bœn vesa; lát svá breiða borg á velli, at und oss öilum

366 SIGURBARKVIÐA EN SKAMMA.

jafnrumt séi.

(þeím es sultu /

með Sigurði).

66. Tjaldi of þá borg ^ tjöldum ok skjöldum

valaript vel fáið ok vala mengi; brenni mér enn húnska á hlið aðra.

67. Brenni enum húnska á hlið aðra

mína þjóna, menjum göfga, tvá at höfðum ok tveir haukar; þá ’s öllu skipt til jafnaðar.

68. Liggi okkar enn í milli (malmr hringvariðr) egghvast éarn, sem endr lagit, þás vit bæði

einn beð stigum ok hétum þá hjóna nafni«

69. Hrynja hánum á hæl þeygi

SIGURBARKVIBA EN SKAMMA. 367

hlunnblik hallar hringa litkuð, ef hánum fylgir ferð mín heðan; þeygi mun ór för aumh’g vesa.

70. Þvít hánum fylgja fimm ambóttir,

átta þjónar, eðlum góðir, fóstrman mitt ok faðerni, þats Buðli gaf barni sínu.

71. Mart sagðak þér, myndak fleira,

ef mér meir mjötuðr málrúm gæfi; ómun þverr, undir svella, satt eitt sagðak, svá munk láta.

Helreið Brynhildar.

Eptir dauða Brynhildar váru gör bál tvau, annat Sigurði ok brann þat fyrr, en Brynhildr var á öðru brend ok var hon í reið þeiri, er guðvefjum var tjölduð. Svá er sagt, at Brynhildr ók með reiðinni á ielveg ok fór um tún, þar er gygr nökkur Gygrin kvað:

1. Skalt í gögnum ganga eigi grjóti studda garða mína, betr semði þér borða at rekja heldr an vitja vers annarrar.

2. Hvat sikalt vitja af Vallandi, hvarfú&t höfuð,

HELREIÐ BRYNHILDAR. 369

hiísa minna? þú hefr vörgum, ef þik vita lystir, meini blandin, manns blóð gefit.

Br. kv. 3. Bregð eigi mér,

brúðr ór steini,

þótt værak fyrr

í víkingu,

ek mun okkur

œðri þykkja,

hvars eðli menn

okkart kunnu. G. kv. 4. Pú vast Brynhildr

Buðla dóttir

heilli verstu

í heim borin,

þú hefr Ojúka

of glatat börnum

ok búi þeira

brugðit góðu.

Br, kv, 5. Ek mun segja þér

svinn ór reiðu

vitlaussi mjök,

ef þik vita lystir,

hvé gerðu mik

Gjúka arfar

24

r

370 HELREIÐ BRYNHILDAR.

ástalausa ok eiðrofa.

6. Hétu mik ailir í Hlymdölum Hildi und hjalmi, hverr es kunni.

7. Annarr hét Agnarr, Auðu bróðir, es véttr engi vildi tyja.

8. Lét hami vára hugfullr konungr átta systra und eik borit; vask vetra tolf, ef þik vita lystir, es ungum gram eiða seldak.

Q. Pá létk gamlan á Ooðþjóðu Hjalmgunnar næst heljar ganga; gafk ungum sigr Auðu bróður; þar varð mér Óðinn ofreiðr of þat. 10. Lauk mik skjöldum í Skatalundi

HELREIÐ BRYNHILDAR. 3 7 I

rauðutn ok hvitum, randir snurtusk; þann bað slíta svefni mínum, es hvergi lands hræðask kynni.

11. Lét of sal minn sunnanverðan hávan brinna hrotgarm viðar; þar bað einn þegn yfir at ríða,

þanns mér fœrði goll þats und Fáfni lá.

12. Reið góðr Orana gollmiðlandi,

þars fóstri minn fletjum styrði, einn þótti hann þar öllum betri víkingr Dana í verðungu.

13. Sváfum ok unðum í sæing einni,

sem minn bróðir of borinn væri; hvárki knátti hönd of annat

37^ HELREIÐ BRYNHILDAR.

átta nóttúm okkart leggja.

14. Því brá mér Ooðrún Gjúka dóttir,

at Sigurði svæfak á armi, þar varðk þess vís, es vildigak, at þau véltu mik í verfatigi.

15. Munu við ofstríð alls tii lengi konur ok karlar kvikvir fœðask,

vit skulum okrum aldri slíta Sigurðr saman; S0ksk gygjar kyn.

<^-ig^ gj^

I

“^ S ð^

Goðrúnarkviða en forna.

Dráp Niflunsra.

Ounnarr ok Högni tóku þá gullit alt, Fáfnis arf. Ófriðr var þá milli Ojúkunga ok Atla. Kendi hann Qjúkungum völd um andlát Brynhildar. Þat var til sætta^ at þeir skyldu gipta hánum Ouðrúnu, ok gáfu henni óminnisveig at drekka, áðr hon játti at giptask Atla. Synír Atla váru þeir Erpr ok Eitill, en Svanhildr var Sigurðar dóttir ok Ouðrúnar. Atli- konungr bauð heim Ounnari ok Högna ok Sjendi Vinga eða Knéfroð. Ouðrún vissi vélar ok sendi með rúnum orð, at þeir skyldu eigi koma, ok til jartegna sendi hon Högna hringinn Andvaranaut ok knýtti í vargshár. Ounn- arr hafði beðit Oddrúnar, systur Atla, ok gat eigi. Pá fekk hann Olaumvarar, en Högni átti Kostberu. Þeira synir váru þeir Sólarr ok Snævarr ok Ojúki. En er Ojúk-

1

374 GOÐRÓNARKVIÐA EN FORNA.

ungar kómu tíl Atla, þá bað Guðrún sonu sína, at þeir bæðí Gjúkungum lifs, en þeir vildu eigi. Hjarta var skorit ór Högna, en Gunnarr settr í ormgarð. Hann sló hörpu ok svæfði ormana, en naðra stakk hann til lifrar. Þjóðrekr konungr var með Atla ok hafði þar látit flesta alla menn sína. Þjóðrekr ok Guðrún kærðu harma sín á milli. Hon sagði hánum ok kvað:

1. Mær vask meyja, móðir mik fœddi, björt í búri, unnak brœðrum vel, unz mik Ojúki goili reifði,

goUi reifði, gaf Sigurði.

2. Svá vas Sigurðr of spnum Gjúka sem væri grœnn laukr ór grasi vaxinn,

eða hjörtr hábeinn of hösum dyrum eða goll glóðrautt af gráu silfri.

3. Unz mér fyrmunðu

GOBRÚNARKVIÐA EN FORNA. 37 5

mínir brœðr,

at ættak ver

öllum fremra,

sofa né máttut

né of sakar dœma,

áðr þeir Sigurð

svelta létu. 4. Grani rann af þingi,

gnýr vas at heyra,

en þá Sigurðr

sjalfr eigi kom;

öll váru söðuldyr

sveita stokkin,

of vanið vási,

und vegöndum. 3. Gekk ek grátandi

við Grana rœða,

úrughiyra

jó frák spjalla,

hnipnaði Grani,

drap í gras höfði,

jór þat vissi,

eigendr né lifðut. ). Lengi hvarfaðak,

lengi hugir deildusk,

áðr of frægak

folkvörð at gram. J. Hnipnaði Gunnarr,

37^ GOBRÚNARKVIÐA EN FORNA.

Högni mér sagði frá Sigurðar sárum dauða: »liggr of höggvinn fyr handan ver Gothorms bani of gefinn ulfum.

8. Lít þar Sigurð á suðrvegi;

þar heyrir þú hrafna gjalla, örnu gjalla æzli íegna, varga þjóta of veri þínum.«

9. Hví mér Högni harma slíka viljalaussi

vill of segja? þitt skyli hjarta hrafnar slíta víð lönd yfir, an vitir manna. 10. Svaraði Högni sinni einu, trauðr góðs hugar, af trega stórum: »þess átt Ooðrún

GOÐRÚNARKVIÐA EN FORNA. 377

grœti at fleiri, at hjarta mitt hrafnar slíti.«

11. Hvarfk ein þaðan andspilli frá

á við lesa varga leifar; gerðigat hjúfra né höndum sláa né kveina umb sem konur aðrar. (þás sat soltin of Sigurði).

12. Nótt þótti mér niðmyrk vesa,

es sárla satk of Sigurði, ulfar þóttumk öllu betra ef léti mik lífi týna. (eða brendi mik sem birkinn við).

13. Fórk af fjalli fimm dœgr talið, unz höll Alfs háva þekðak.

14. Satk með Þóru

1 I

37^ GOBRÚNARKVIBA EN FORNA.

sjau misseri dœtr Hákonar í Danmörku, hón mér at gamni gollbókaði sali suðrœna ok svani danska.

15. Höfðum á skriptum þats skatar léku,

ok á hannyrðum hilmis þegna, randir rauðar, rekka búna, hjördrótt, hjalmdrótt, hilmis fylgju.

16. Skip Sigmundar skriðu frá landi, gyldar grímur, grafnir stafnar, byrðum á borða þats börðusk þeir Sigarr ok Siggeirr suðr á Fjóni.

17. Þá frá Grímhildr, gotnesk kona, hvar værak komin hyggju þrungin; hón brá borða

GOÐRÚNARKVIBA EN FORNA. 379

ok buri heimti þrágjarnliga þess at spyrja.

18. Hverr vildi son systur bœta

eða ver veginn

vildi gjalda;

görr lézk Gunnarr

goll at bjóða,

sakar at bœta,

ok et sama Högni.

19. Hón frétti at því, hverr fara vildi, vigg at söðla, vagn at beita. (hesti rfða,

hauki fleygja, örum at skjóta af yboga).

20. Valdarr Dönum raeð Jarizleifi,

• Eymóðr þriði með Jarizkári.

21. Inn gengu þá jöfrum glíkir langbarðs liðar,

höfðu loða rauða, ^

stuttar brynjur, ^

380 GOÐRÚNARKVIÐA EN FORNA.

steypða hjalma, skalmuin gyrðir, höfðu skarar jarpar.

22. Hverr vildi mér hnossir velja, hnossir velja

ok hugat mæla, ef mætti mér margra súta tryggðir vinna, né trúa gerðak.

23. Fœrði mér Grímhildr full at drekka

svalt ok sárligt, né sakar munðak; þat vas of aukit jarðar magni, svalköldum sæ ok sonar dreyra.

24. Váru í horni hvers kyns stafir ristnir ok roðnir, ráða né máttak; lyngfiskr lagar, lands Haddingja ax óskorit, innleið dyra.

25. Váru þeim bjóri

GOÐRTJNARKVIÐA EN FORNA. 381

böl mörg saman,

urt alls víðar

ok akarn brunnin,

umbdögg arins,

iðrar blótnar,

svíns lifr soðin;

því hón sakar deyfði.

26. En þá gleymðak, es getit hafðak, alls jöfurs böls, bjórveig í sal; kómu konungar fyr kné þrennir, áðr hón sjalfa mik sóttí at máli.

27. »Gefk þér Goðrún goll at þiggja,

fjölð alls féar,

at þinn föður dauðan,

hringa rauða,

Hlöðvés sali,

ársal allan

at jöfur fallinn.

28. Húnskar meyjar, þærs hlaða spjöldum ok gera goll fagrt, svát þér gaman þykki; ein skalt ráða

1

382 GOÐRÚNARKVIÐA EN FORNA.

auði Buðla, golli göfguð, ok gefin Atla«.

29. Vilk eigi ek með veri ganga, né Brynhildar bróður eiga; samir eigi mér við son Buðla ætt at auka

né una lífi.

30. »Hirða hölðum heiptir gjalda, þvít vér höfum valdit fyrri;

svá skalt láta sem lifi báðir Sigurðr ok Sigmundr, ef sonu fœðir.c

31. Mákak, Grímhildr, glaumi bella,

né vígrisnum vánir telja, síz Sigurðar sárla drukku hrægífr huginn hjartblóð saman.

32. »Þann hefk allra

GOÐRÚNARKVIBA BN rORNA. 383

ættgöfgastan fylkí fundit ok framast nokkvi; hann skalt eiga, unz aldr þik viðr, verlaus vesa, nema vílir þenna.«

33. Hirða bjóða bölvafullar þrágjarnlíga þær kindír mér; hann mun Gunnar grandi beita

ok ór Högna hjarta slíta.

34. Grátandi Orímhildr. greip við orði,

es burum sínum bölva vætti ok mögum sínum meina stórra.

35. ^Lönd gefk enn þér^ lyða sinni,

Vinbjörg, Valbjörg, ef vill þiggja; eig of aldr þat ok uni dóttir.«

36. Þann munk kjósa

]

384 GOBRÚNARKVIÐA EN FORNA.

af konungum ok þó af niðjum nauðig hafa; verðr eigi mér verr at ynði, né böl brœðra at bura skjóli.

37. Munkak létta, áðr lífs hvatan eggleiks hvötuð aidri namik.

38. Senn vas á hesti hverr drengr litinn, en víf valnesk

í vagn hafin; vér sjau daga svalt land riðum, en aðra sjau unnir kníðum. (en ena þriðju sjau þurt land stigum).

39. Þar hliðverðir hárar borgar grind upp luku, áðr í garð riðum.

40. Vakði mik Atli, en yesa þóttumk

GOÐRÚNARKVIÐA EN FORNA. 385

full ills hugar at frændr dauða.

41. »Svá mik nyla nornir vekja vílsinnis spá; vildigat réðisk; hugðak þik Goðrún Gjúka dóttir læblöndriani hjör ^^SSl^ ‘íTiik gögnuni.«

42. Þat ’s fyr eldi, es éarn dreyma, fyr dul ok vil drósar reiði; munk þik við bölvi brenna ganga, líkna ok lækna, þótt mér leiðr séir.

43. :^Hugðak hér í túni teina fallna,

þás vilda ek

vaxna láta,

rifnir með rótum,

roðnir í blóði,

bornir á bekki,

beðit mik at tyggva. -mm

Hugðak mér af hendi T

hauka fljúga '

25

386 GOÐRTJNARKVIÐA £N FORNA.

bráðalausa bölranna til; hjörtu hugðak þeira við hunang tuggin, sorgmóðs seva, sollin blóði.

45. Hugðak mér af hendi hvelpa losna,

glaums andvana, gylli báðir, hold hugðak þeira at hræum orðit, nauðigr nái nyta skyldak.«

46. Þar munu seggir of sœing dœma ok hvítinga

höfði næma; þeir munu feigir fára nátta fyr dag lítlu, drótt of bergja.

47. Lágak síðan, né sofa vildak þrágjörn í kör, þat mank görva.

r%

v^ fe s^

Goðrúnarkvíðá.

(III).

Herkja hét ambótt Atla; hon hafði verif frilla hans; hon sagði Atla, at hon hefði sét Þjóðrek ok Guðrúnu bæði saman. Atli var þá allókátr. Pá kvað Guðrún:

1.  Hvat  's  þér  Atli 
   

æ Buðla sonr? es þér hryggt í hug, hví hlær þú æva? hitt myndi œðra jörlum þykkja, at við menn mæltir ok mik sæir. A. kv, 2. Tregr mik Goðrún Gjúka dóttir þats mér i höllu Herkja sagði, at it Þjóðrekr und þaki svæfið

1

$88 GOÐRÚNARKVIÐA.

ok léttliga líni verðizk. G. kv. 3. Þér munk alls þess eiða vinna at enum hvíta helga steini, at við Þjóðrek, þatki áttak, es vörð né verr vinna knættit.

4. Nema ek halsaða herja stilli,

jöfur óneisinn, einu sinni, aðrar váru okrar spekjur, es hörmug tvau hnigum at rúnum.

5. Hér kom Þjóðrekr með þría t0gu,

lifa þeir né einir þriggja tega manna; hnöggt mik at brœðrum ok at brynjuðum, hnöggt mik at öllum haufuðniðjum.

6. Sentu atSaxa, Sunnmanna gram,

GOÐRÚNARKVIÐ A. 3 89

hann kann helga hver vellanda. — Sjau hundruð manna í sal gengu, áðr kvæn konungs í ketil tœki. —

7. Kemra nú Ounnarr, kallígak Högna, sékka siðan

svása brœðr, sverði myndi Högni slíks harms reka, nú verðk sjalf fyr mik synja lyta.

8. Brá hón til botns björtum lófa,

ok hón upp of tók

jarknasteina —

sé nú seggir,

sykn emk orðin

heilagiíga,

hvé sá hverr velli.<

9. Hló þá Atla hugr í brjósti, es heilar sá hendr Goðrúnar — »nú skal Herkja

til hvers ganga.

390 GOÐRÚNARKVIÐA.

sús Goðrúnu grandi vændi.« 10. Sáat maðr armligt, hverr ’s sáat þat, hvé þar á Herkju hendr svíðnuðu; leiddu þá mey í myri fúla; svafðl Ooðrún sína harma.

Oddrúnargrátr.

Frá Borarnýju ok Oddrúnu.

Heiðrekr hét konungr; dóttir hans hét Borgny. Vilmundr hét sá, er var friðill hennar. Hon mátti eigi fœða börn, áðr til kom Oddrún Atlasystir; hon hafði verit unnusta Qunnars Gjúkasonar; um þessa sögu er hér kveðit.

1. Heyrðak segja í sögum fornum, hvé mær of kom til Mornalands; engi mátti

fyr jörð oían Heiðreks dóttur hjalpir vinna.

2. Þat frá Oddrún Atla systir,

at mær hafði miklar sótíir^

}

392

ODDRUÍÍARGRATR,

Ambótt:

Ambótt:

brá hón af stalli stjórnbitluðum ok á svartan söðul of lagði.

Lét mar fara moldveg sléttan, unz at hári kom höll standandi; (ok hón inn of gekk endiangan sal) svipti hón söðli af svöngum jó ok hón þat orða alls fyrst of kvað.

Hvat ’s frægst á fold

eða hvat ’s hlest Húnalandi?

Hér liggr Borgný of borin yerkjum, vina þín Odd^, vitt ef hjalpir.

Hverr hefr vífi vams of leitat? Hví eru Borgnyjar bráðar sóttir?

Vilmundr heitir, vinr haukstalda,

ODDRÚNARGRÁTR. 393

hann varði mey

varmri blæju.

(fimm vetr alia

svát sinn föður leyndi).

6. Þær hylck mæltu þvígit fieira,

gekk mild fyr kné meyju at sitja; ríkt gól Oddrún, ramt gól Oddrun, bitra galdra at Borgnyju.

7. Knátti mær ok mögr moldveg sporna

börn þau en blfðu við bana Hðgna; þat nam at mæla mær fjðrsjúka, svát ekki kvað orð et fyrra:

8. Svá hjalpi þér hollar véttir, Frigg ok Freyja ok fleirí goð, sem feldir mér fár af höndum.

Od. kv. 9. Hnékat af því til hjalpar þér.

1

394 ODDRÚNARGRÁTR.

at værir þess

verð aldrigi;

hétk ok efndak,

es hinig mæltak,

at hvívetna

hjalpa skyldak.

(þás öðlingar

arfi skiptu). B. kv. 10. Œr est Oddrún

ok 0rvita,

es mér af fári

flest orð of kvatt,

en ek fylgðak þér

á fjörgynju,

sem vit brœðrum tveim

bornar værim. O. kv. 11. Mank enn hvat þú

mæltir of aptan,

þás Qunnari

gerðak rekkju,

slíks dœmi kvaðat

síðan mundu

meyju yerða

nema mér einni. 12. Þá nam at setjask

sorgmóð kona

at telja böl

af trega stórum.

ODDRUNARGRATR. 395

13. Vask upp alin í jöfra sal, flestr fagnaði,

at fira ráði; unðak aldri ok eign föður fimm vetr eina, svát minn faðir lifði.

14. Þat nam at mæla mál et 0fsta

sjá móðr konungr, áðr sylti hann, mik bað gœða golli rauðu ok suðr gefa syni Orímhildar.

15. En Brynhildi bað hjalm geta, hána kvað valmey verða skyldu; kvaða ena œðri alna mundu

mey í heimi,

nema mjötuðr spilti.

16. Brynhildr í búri borða rakði, hafði lyði

ok lönd of sik.

39Ö ODDRÚNARGRÁTR.

jörð dúsaði ok upphiminn, þás bani Fáfnis borg of þátti.

17. Pá vas víg vegit völsku sverði

ok borg brotin, sús Brynhildr átti, vasa langt af því heldr válítit, unz þær vélar vissi allar.

18. Pess lét hón harðar hefndír verða.

svát ðll hðfum œrnar raunir; þat mun á hölða hvert land fara, es hón lét sveltask at Sigurðí.

19. En Gunnari gatk at unna, bauga deili,

sem Brynhildr skyldi; buðu þeir Atla bauga rauða ok brœðr m(num bœtr ósmáar.

ODDRÚNARGRÁTR. 397

20. Bauð enn við mér bú fimtían, hliðfarm Orana,

ef hafa vildi; en Atli kvazk eigi vilja mund aldrigi at megi Qjúka.

21. Þeygi vit máttum við munum vinna nema ek helt höfði við hringbrota; mæltu margir mínir niðjar, kóðusk okr hafa orðit bæði.

22. En mik Atli kvað eigi mundu

lyti ráða né löst gera, en sh’ks skyli synja aldri maðr fyr annan, þars munúð deilir.

23. Sendi Atli áru sína

of myrkvan við mín at freista.

398 ODDRÚNARGRÁTR.

ok þeir kómu, þars koma né skyldut, þás breiddum vit blæjú eina.

24. Buðum vit þegnum bauga rauða,

at eigi til Atla segði, en þeir hvatliga heim skunduðu ok óliga Atla sögðu.

25. En Ooðrúnu görla leyndu þvís heldr vita halfu skyldi.

26. Hlymr vas at heyra hófgollinna,

þás í garð riðu Ojúka arfar, þeir ór Högna hjarta skáru, en í ormgarð annan lögðu.

27. Vask enn farin einu sinni

til Oeirmundar gerva drykkju;

ODDRÚNARGRÁTR.

399

nam horskr konungr

hörpu sveigja,

hann hugði mik

til hjalpar sér.

(kynríkr konungr

of koma mundu). 28. Namk at heyra

ór Hléseyju,

hvé þar af stríðum

strengir mæltu;

baðk ambáttir

búnar verða,

vildak fylkis

fjörvi bjarga. Létum fljóta

far sund yfir,

unz alla sák

Atla garða. Pá kom en arma

út skævandi

móðir Atla,

hón morna skyli,

ok Ounnari

gróf til hjarta,

svát máttigak

mærum bjarga. 31. Opt undrumk þat,

hví eptir mák,

4QO ODDRÚNARGRÁTR.

linnvengis Bii, lífi halda, es ógnhvötum unna þóttumk sverða deiii sem sjalfri mér. 32. Satt ok hlyddir meðan sagðak þér mörg iil of sköp mín ok þeira; maðr hverr lifir at munum sínum; nú ’s of genginn ^rátr Oddrúnar.

i

f

Atlakviða.

Dauðl Atla.

Ouðrún Ojúkadóttir hefndi brœðra sinna, svá sem frægt er orðit. Hon drap fyrst sonu Atla, en eptir drap hon Atla ok brendi höllina ok hirðinaalla; um þetta er sjá kviða ort.

1. Atli ár sendi segg til Ounnars kunnan at ríða, Knéfroðr vas heitinn; at görðum kom Ojúka ok at Ounnars höllu, bekkjum aringreypum ok at bjóri svásum.

2. Drukku dróttmegir,

en dyljendr þögðu,

vín í valhöllu,

vreiði sáusk Húna;

kallaði Knéfr0ðr

26

402 ATLAKVIÐA.

kaldri röddu, seggr enn suðrœni, sat á bekk háum.

3. Atli mik sendi ríða orendi

mari enum mélgreypa,

myrkvið ókunnan

at biðja yðr Ounnarr,

at á bekk kœmið

með hjalmum aringreypum,

at sœkja heim Atla.

4. Skjöldu kneguð velja ok skafna aska, hjalma gollroðna

ok Húna mengi, silfrgylt söðulklæði, serki valrauða, dafar darraðar, drösla mélgreypa.

5. Völl lézk ok mundu gefa víðrar Onitaheiðar

með geiri gjallanda ok gyltum stöfnum, stórar meiðmar ok staði Danpar, hrís þat et mæra, es meðr Myrkvið kalla.

6. Höfði vatt Ounnarr,

ATLAKVIÐA. 4O3

ok Högna til sagði: »hvat ræðr okr seggr enn œri alls vit slíkt heyrum?; goll vissak ekki á Onitaheiðí þats vit ættima annat jafnmikit. 7. Sjau eigum salhás, sverða full eru; (hverju eru þeira hjölt ór golli) minn veitk mar baztan^ mæki hvassastan, (boga bekksœma en brynjur ór golli), hjalm ok skjöld hvítastan kominn ór höll Kíars, einn es minn betri an sé allra Húna. H. kv. 8. Hvat hyggr brúði bendu, þás okr baug sendi varinn ulfs váðum; hygg at vörnuð byði; hárfank heiðingja riðit í hring rauðum, ylfskr es vegr okkarr at ríða erendi. 9. Niðjargi hvöttu

i

1

404 ATLAKVTÖA.

né náungr annarr, rynendr né ráðendr, né þeirs ríkir váru.

10. Kvaddi þá Ounnarr sem konungr skyldi, mærr í mjöðranni,

af móði stórum: »rís þú nú Fjörnir, lát á flet vaða greppa gollskálir með gumna höndum.

11. Ulfar munu ráða arfi Niflunga gamlir gránvarðir, ef Ounnars missir, birnir blakkfjallir bíta þreftönnum, gamna greystóði,

ef Ounnarr né kemrat.«

12. Leiddu landrögni lyðar óneisir grátendr gunnhvata ór garði ok Högna. Pá kvað enn œri erfivörðr Högna: heilir farið ok horskir, hvars ykr hugr teygir.

13. Fetum létu frœknir

ATLAKVIBA. 4O5

of fjöll at þyrja mari mélgreypa myrkvið ókunnan, hristisk öll Húnmörk, þars harðmóðgir fóru, ráku vandstyggva völlu algrœna.

14. Land sáu Atla ok liðskjalfar djúpa (Bikka greppar standa á borg enni háu)

sal of suðrþjóðum sleginn sessmeiðum (bundnum röndum, bleikum skjöldum) dafar darraðar, en þar drakk Atli vín í valhöllu, verðir sátu úti. (at varða þeim Ounnari, ef hans vitja kœmi, með geiri gjallanda at vekja gram hildi).

15. Systir fann þeira snemst at í sal kómu brœðr hennar báðir, bjóri vas lítt drukkin; »ráðinn est Gunnarr;

406 ATLAKVIÐA.

hvat munt ríkr vinna

við Húna harmbrögðum?

höll gakk ór snimma. 16. Betr hefðir bróðir,

at í brynju fœrir

sem hjalmum aringreypum

at séa heim Atla;

sætir í söðlum

sólheiða daga

(nár nauðfölva

létir nornir gráta,

Húna skjaldmeyjar

hervi kanna),

en Atla sjalfan

létir í ormgarð koma;

(nú ’s sá ormgarðr

ykr of folginn). O. kv. 17. Seinat es nú systir

at samna Niflungum;

langt es at leita

lyða sinnis til

of rosmufjöll Rínar,

rekka óneissa. 18. Fengu þeir Gunnar

ok í fjötur settu

vin Borgunda

ok bundu fastla. IQ. Sjau hjó Högni

ATLAKVISA. 4^7

sverði hvössu en enum átta hratt í eld heitan; (svá skal frœkn fjándum verjask Högni varði hendr). 20. — — — Ounnars; frágu frœknan ef fjör vildi gotna þjóðann golli kaupa. O. kv.21. Hjarta skal mér Högna í hendi Hggja blóðugt ór brjósti skorit baldriða, saxi sh’ðrbeittu (syni þjóðans) — — .

22. Skáru þeir hjarta Hjalla ór brjósti blóðugt á bjóð lögðu ok báru fyr Ounnar.

23. (Pá kvað þat Ounnarr, gumna dróttinn):

Hér hefk hjarta Hjalla ens blauða ógh’kt hjarta Högna ens frœkna, , es mjök bifask.

408 ATLAKVIÐA.

r

es á bjóði liggr; bifðisk halfu meir, es í brjósti lá.

24. Hló þá Högni, es til hjarta skáru kvikvan kumbla meið, klokkva síz hugði; blóðugt á bjóð lögðu ok báru fyr Gunnar.

25. (Mærr kvað þat Gunnarr geirniflungr:)

Hér hefk hjarta Högna ens frœkna ógh’kt hjarta Hjalla ens blauða; es h’tt bifask, ^ es á bjóði liggr; bifðisk svági mjök, þás í brjósti lá.

26. Svá skalt Atli augum fjarri sem munt menjum verða;

es und einum mér öll of folgin hodd Niflunga, lifira nú Högni.

27. Ey vas mér týja, meðan tveir lifðum,

ATLAKVIÐA. 4O9

nú es mér engi, es einn lifik.

28. Rín skal ráða rógmalmi skatna, svinn áskunna, arfi Niflunga,

í veltanda vatni lýsask valbaugar, heldr an á höndum gol! skíni Húna börnum.

29. Ýkvið hvélvögnum, haptr es nú í böndum.

30. Atli enn nki

reið glaumi mönum, sleginn rógþornum, sifjungr þeira — — Goðrún — — varnaði við tárum, vaðin í þyshöllu.

31. Svá gangi þér Atli sem við Gunnar áttir eiða opt svarða

ok ár of nefnda

at só! enní suðrhðllu

ok at Sigtýs bergi, ^^

hðikvi hvílbeðjar 1

ok at hringi Ullar. '

(ok meir þaðan

4IO ATLAKVIÐA.

menvörð bituls dolgrögni dró til dauðs skokr).

32. Lifanda gram lagði f garð^ þanns skriðinn vas, slcatna tnengi. innan ormum,

en einn Gunnarr heiptmóðr hörpu hendi kníði; (glumðu strengir, svá golli skal frœkn hringdrifi við fira halda).

33. Atli lét rinna lands sins á vit jó eyrskáan aptr frá morði; dynr vas í garði, dröslum of þrungit, vápnsöngr virða, váru af heiði komnir.

34. Út gekk þá Goðrún Atla í gögn

með gyltum kálki at reifa gjöld Rögnis: ^þiggja knátt þengill í þinni höllu

ATLAKVIÐA. 4II

glaðr at Goðrúnu at gnadda niflfarna.«

35. Umðu ölskálir Atla vínhöfgar, þás í hðll saman Húnar of tölðusk, gumar gransíðir gengu inn hvatir.

36. Skævaði en skírleita

veigar þeim at bera, afkár dís jöfrum ok ölkrásir valði nauðug neffölum, en níð sagði Atla.

37. Sona hefr þinna, sverða deilir, hjörtu hrædreyrug við hunang of tuggin, melta knátt móðugr, manna valbráðir

eta at ölkrásum

ok ór öndugi at senda.

38. Kallara síðan til knéa þinna Erp né Eitil ölreifa tváa; séra þú siðan

412 ATLAKVIÐA.

i seti miðju golls miðlendr geira skepta. (manar meita né mara keyra).

39. Ymr varð á bekkjum, afkárr söngr virða, gnyr und goðvefjum, grétu bðrn Húna, nema ein Goðrún,

es æva grét brœðr sína berharða ok buri svása. (unga ófróða, þás víð Atla gat).

40. Golli S0ri Goðrún, en gaglbjarta, hringum rauðum reifði húskarla; sköp lét hón vaxa, en skíran malm vaða, æva fljóð ekki

gáði fjarghúsa.

41. Óvarr hafði Atli óðan sik drukkit, vápn hafði ekki, varnaðit við Goðrúnu;. opt vas leikr betri,

ATLAKVIÐA. 413

þás þau lint skyldu optar umb faðmask, fyr öðlingum.

42. Hón beði broddi gaf blóð at drekka hendí helfússi

ok hvelpa leysti, hratt fyr hallar dyrr, ok húskarla vakðí brandi brúðr heitum; þau lét brœðra gjöld.

43. Eldi gaf alla, þás inni váru

ok frá morði Gunnars kómu ór myrkviði, forn timbr fellu, fjarghús of ruku, bœr brann Buðlunga, brunnu ok skjaldmeyjar. (inni aldrstamar hnigu í eld heitan).

44. Fullrœtt ’s of þetta, ferr engi svá síðan brúðr í brynju brœðra at hefna; hón hefr þriggja þjóðkonunga

414 ATLAKVIÐA.

banorð borit björt áðr sylti.

Enn segir gl0ggra í Atlamálum enum grœnlenzkum.

Atlamál en grœnlenzku.

1. Frétt hefr öld óvu, þás endr of gerðu seggir samkundu,

sú vas nyt fæstum,

œxtu einmæli,

yggt vas þeim síðan

ok et sama sonum Ojúka^

es váru sannráðnir.

2. Sköp váru skjöldunga, skyldu þeir feigir,

illa rézk Atla, átti þó hyggju, feldi stoð stóra, stríddi sér harðla, af bragði boð sendi at kvæmi brátt mágar.

3. Horsk vas húsfreyja, hugði at manviti,

lag heyrði orða

41 6 ATLAMÁL.

hvat á laun mæltu; þá vas vant vitri, vildi þeim hjalpa, skyldu of sæ sigla, en sjalf né komskat.

4. Rúnar nam at rísta, rengði þær Vingi, fárs vas flytandi, áðr hann fram seldi; fóru þá síðan sendimenn Atla fjörð Lima yfir, þars frœknir bjoggu.

5. Ölværir urðu ok elda kyndu; hugðu vætr véla, es váru komnir; tóku þeir fórnir,

es þeim fríðr sendi, hengðu á súlu, hugðut þat varða.

6. Kom þá Kostbera, kvæn vas hón Högna, kona kapps gálig,

ok kvaddi þá báða, glöð vas ok Glaumvör, es Ounnarr átti.

ATLAMÁL. 417

fellskat saðr sviðri, systi of þörf gesta.

7. Buðu heim Högna, ef þá heldr fœri, syn vas svipvísi,

ef þeir sín gæði; hét þá för Ounnarr, ef Högni vildi, Högni því níttit, es hinn of réði.

8. Báru mjöð mærar, margs vas alls-beini, fór þar fjölð horna, unz þótti fulldrukkit, hjú gerðu hvílu

sem þeim hœgst þótti.

9. Kend vas Kostbera, kunni skil rúna,

inti orð stafa

at eldi Ijósum ;

gæta varð hón tungu

í góma báða,

váru svá viltar,

at vas vant at ráða.

10.  Sæing  fóru  síðan 
    

sína þau Högni;

dreymði dróttláta,

dulði þess vætki;

27

i

41 8 ATLAMÁL.

sagði horsk hilmi, þegars hón réð vakníi.

Kb. kv.ll. Heiman gerisk Högni, hygg þó at ráðum, fár es fullryninn, far þú í sinn annat, réð ek þær rúnar, es reist þín systir, björt hefr þér eigi boðit í sinn þetta. 12. Eitt ek mest undrumk,. mákat enn hyggja, hvat þá varð vitri, es skyldi vilt rísta; svá vas á vísat sem undir væri bani ykkarr beggja, ef bráðla kœmið. (vant es stafs vífi eða valda aðrir).

Hö.kv. 13. Allar ro illúðgar, ákka þar kynni, vilka þess leita, nema launa eigim, okr mun gramr gollí reifa glóðrauðu; óumk ek aldrigi, þótt vér ógn fregnim.

ATLAMÁL. 419

Kb.kv. 14. Stopalt munuð ganga,

ef it stundið þangat,

ykr mun ástkynni

eigi í sinn þetta;

dreymði mik Högni,

dyljumk þat eigí;

ganga mun ykr andæris^

eða ella hræðumk. 15. Blæju hugðak þína

brinna í eldi,

hryti hár logi

hús mín í gögnum. Hö.kv. Liggja hér línklæði,

þaus ér lítt rœkið;

þau munu brátt brinna,

þars þú blæju sátt. Kb. kv. 16. Björn hugðak inn kominn,

bryti upp stokka,

hristi svá hramma,

at vér hrædd yrðim,

munn oss mörg hefði,

svát vér mættim ekki,

þar vas ok þrömmun

þeygi svá lítil. Hö.kv. 17. Veðr mun þar vaxa,

verða ótt snimma,

hvítabjörn hugðir,

þar mun hregg austan.

420 ATLAMAL.

Kb.kv.18. Örn hugðak inn fljúga

at endlöngu húsi,

þat mun oss drjúgt deilask,

dreifði oss öll blóði;

hugðak af heitum

at væri hamr Atla. Hö.kv.lQ. Slátrum sysliga,

séum þá roðru,

opt ’s þat fyr 0xnum,

es örnu dreymir;

heill es hugr Atla,

hvatki ’s þik dreymir. —

Lokit því létu,

líðr hver rœða. 20. Vöknuðu vel borin,

vas þar sams dœmi,

gættisk þess Glaumvör,

at væri grand svefna

— — — við Gunnar

at fáa tvær leiðir. Ol. kv. 21. Görvan hugðak þér galga,

gengir at hanga,

æti þik ormar

yrðak þik kvikvan;

gerðisk rök ragna,

ráð hvat þat væri.

23.  Blóðgan  hugðak  mæki 
    

ATLAMAL. 421

borinn ór serk þínum; ilt es svefn slíkan segja nauðmanni. 24. Geir hugðak standa í gögnum þik miðjan, emjuðu ulfar á endum báðum.

G. kv. Rakkar þar rinna,

ráðask mjök geyja; opt verðr glaumr hunda fyr geira flaugun.

Gl. kv. 25. Á hugðak inn rinna at endlöngu húsi, þyti af þjósti, þeystisk of bekki, bryti fœtr ykra brœðra hér tveggja, gerðit vatn vægja; vesa mun þat fyr nokkvi.

G. kv.26.

Gl. kv. 27. Konur hugðak dauðar koma í nótt hingat, væri vart biínar, vildi þik kjósa, byði þér bráðliga tíl bekkja sinna; ek kveð aflima orðnar þér dísir.

422 ATLAMÁL.

O. kv. 28. Seinat ’s at segja, svá es nú ráðít; forðumka för þó, alls þó ’s fara ætlat; mart ’s mjök glíkligt, at mynim skammæir.

29. Litu es lysti, létusk þeir fúsir allir upp rísa, önnur þau löttu, fóru fimm saman, fleiri til váru halfu húskarlar, hugat vas því illa.

30. Snævarr ok Sólarr, synir váru Högna, Orkning þann hétu, es þeim enn fylgði, (blfðr vas börr skjaldar bróðir hans kvánar) fóru fagrbúnar,

unz þau fjörðr skilði, löttu ofvalt Ijósar; létuat hJehdr segjask.

31. Olaumvör kvað at orði, es Ounnarr átti,

mælti við Vinga, sem henni vert þótti:

ATLAMAL. 433

veitka hvárt verð launið at vilja ossum; glœpr ’s gests kváma, ef í gerisk nakkvat.

32. Sór þá eið Vingi, sér réð lítt eira: »eigi hann jötnar, ef at yðr lygi, galgi görvallan,

ef á grið hygði.«

33. Bera kvað at orði, blíð í hug sínum: siglið ér sælir

ok sigr of árnið; fari sem fyr mælik; fæst eigi því níta.

34. Högni svaraði, hugði gótt nánum: huggizk it horskar, hvégi ’s þat gervisk, mæla þat margir, missir þó stórum, mörgum ræðr lítlu,

hvé verðr leiddr heiman.

35. Sáusk til síðan, áðr í sundr hyrfi,

þá hygg sköp skiptu, skilðusk vegir þeira.

424 ATLAMAL.

36. Róa námu ríki, rífu kjöl halfan, beystu bakföllum, brugðusk heldr reiðir, hömlur slitnuðu,

háir brotnuðu, gerðut far festa, áðr þeir frá hyrfi.

37. Lítlu ok lengra, lok munk þess segja, bœ sáu standa,

es Buðli átti; hátt hrikðu grindir es Högni kníði.

38. Orð kvað þá Vingi, þat es án væri:

farið firr húsi,

flátt es til sœkja,

brátt hefk ykr brenda,

bragðs skuluð höggnir,

(fagrt baðk ykr kómu,

flátt vas þó undir)

ella heðan bíðið

meðan ek hogg yðr galga.

39. Orð kvað hitt Högni, hugði lítt vægja,

varr at véttugi, es varð at reyna:

ATLAMÁL. 425

hirða oss hræða, haf þat fram sjaldan, ef þú eykr orði, ilt munt þér lengja.

40. Hrundu þeir Vinga ok í hel drápu, 0xar at lögðu, meðan í önd hixti.

41. Flykðusk þeir Atli ok fóru í brynjur, gengu svá görvir,

at vas garðr milli; urpusk á orðum allir senn reiðir: »fyrr várum fullráða at firra yðr Iífi.<

42. »Á sér þat illa,

ef höfðuð áðr ráðit, en eruð óbúnir ok höfum einn feldan, lamðan til heljar, liðs vas sá yðvars.«

43. Óðir þá urðu, es þat orð heyrðu, forðuðu fingrum ok fengu í snœri; skutu skarpliga

ok skjöldum hlífðusk.

426 ATLAMÁL.

44. Inn kom andspílli, hvat úti drygðu halir fyr höllu, heyrðu þræl segja; ötul vas þá Ooðrún, es ekka heyrði, hlaðin halsmenjum, hreytti görvöllum. (slongði svá silfri,

at í sundr hrutu baugar).

45. Út gekk hón síðan, ypðit lítt hurðum, fóra fœlt þeygi

ok fagnaði komnum, hvarf til Hniflunga, sú vas hinzt kveðja, fylgði saðr slíku, sagði mun fleira.

46. »Leitaðak í líkna, at letja ykr heiman, sköpum viðr mangi, ok skuluð þó komnir.« Mælti af manviti,

ef mundu sættask; ekki at réðusk, allir ní kóðu.

47. Sá þá sælborin, át þeir sárt léku;

ATLAMÁL. 427

hugði á harðræði ok hrauzk ór skikkju, nokðan tók mæki ok niðja fjör varði, hœg vasat hjaldri, hvars hón hendr festi. 48 Dóttir lét Ojúka drengi tváa hníga, bróður hjó Atla, bera varð þann síðan; (skapði svá skæru, skeldi fót undan) annan réð höggva, svát sá upp reisat, í helju þann hafði, þeygi hendr skulfu.

49. Pjörku þar gerðu, þeiri vas við brugðit, þat brá of alt annat, es unnu börn Ojúka; svá kóðu Hniflunga, meðan sjalfir lifðu, skapa sókn sverðum, slítask af brynjur. (höggva svá hjalma sem þeim hugr dygði).

50. Morgin mest vágu, unz miðjan dag líddi.

428 ATLAMÁL.

(óttu alla

ok öndurðan dag) fyrr vas fullvegit, flóði völlr blóði, átján áðr fellu, 0fri þeir urðu, Beru tveim sveinum ok bróður hennar.

51. Röskr tók at rœða, þótt hann reiðr væri: ilt es umb lítask, yðr es þat kenna, várum þrír tigir, þegnar vígligir, eptir lifum ellifu,

ór es þar brunnit.

52. Brœðr vér fimm várum, es Buðla mistum,

hefr nú hel halfa,

en höggnir tveir liggja.

53. Mægð gat ek mikla, mákak því leyna, konu váliga,

knáka þess njóta; hljótt áttum sjaldan síz komt í hendr ossar, (firðan mik frændum féi opt svjkinn)

ATLAMAL, 429

senduð systr helju, slíks ek mest kennumk.

O. kv. 54. Getr þú þess Atli, gerðir svá fyrri, móður tókt mína ok myrðir til hnossa, svinna systrungu sveltir í helli, hlœgligt mér þat þykkir, es þinn harm tínir. (goðum ek þat þakka, es þér gengsk illa).

A. kv. 55. Eggjak yðr, jarlar, auka harm stóran vífs ens vegliga,, viljak þat líta, kostið svá keppa at klokkvi Ooðrún, séa þat mættak, at hón sér né ynðit. 56. Takið ér Högna ok hyldið með knífi, skerið ór hjarta, skuluð þess görvir, Ounnar grimmúðgan á galga festið, bellið því bragði, bjóðið til ormum.

430 ATLAMÁL.

H. kv. 57. Oer sem til lystir, glaðr munk þess bíða, röskr munk þér reynask, reynt hefk fyrr brattan, höfðuð ér hnekking, meðan heilir várum, nú erum svá sárir, at mátt sjalfr valda.

58.  Beiti  þat  mælti, 
    

bryti vas hann Atla: tökum vér Hjalla, en Högna forðum, höggum halfyrkjan, hann es skapdauði, lifira svá lengi, löskr mun æ heitinn.

5Q. Hræddr vas hvergætir, helta in lengr rúmi, kunni klokkr verða, kleif í rá hverja, vesall lézk vígs þeira, es skyldi váss gjalda, ok sinn dag dapran at deyja írá svínum. (allrí örkostu, es hann áðr hafði).

60.  Tóku  brás  Buðla 
    

ok brugðu til knífi.

ATLAMÁL. 431

œpði illþræli áðr odds of kendi, tóm lézk at eiga teðja vel garða, vinna et vergasta, ef hann við rétti. (feginn lézk þó Hjalli at hann fjör þægi).

61. Gættisk þess Högni, gerva svá færi,

at árna ánauðgum, at undan gengi: »fyr kveðk mér minna at fremja leik þenna, hví mynim hér vilja heyra á þá skræktun?«

62. Prifu þjóðgóðan, þá vas kostr engi rekkum rakkiátum ráð enn lengr dvelja;. hló þá Högni, heyrðu dagmegir, keppa svá kunni, kvöi hann vel þolði.

63. Hörpu tók Ounnarr„ hrœrði ilkvistum,

sláa hann svá kunni,, at snótir grétu.

1

432 ATLAMAL.

klukku þeir karlar, es kunnu görst heyra, ríkri ráð sagði, raptar sundr brustu.

64. Dóu þá dyrir,

dags vas heldr snemma, létu á lesti lifa íþróttir.

65. Stórr þóttisk Atli, sté of þá báða, horskri harm sagði

ok réð heldr at bregða: »morginn ’s nú Ooðrún, mist hefr þér hollra, sums est sjalfskapa, at hafi svá gengit.*

‘O. kv. 66. Feginn est Atli, ferr þú víg lysa, á munu þér iðrar, ef þú alt reynir; sú mun erfð eptir, ek kann þér segja, ills gengsk þér aldri nema ek ok deyja.

A. kv. 67. Kanka slíks synja, sék til ráð annat halfu hógligra, höfnum opt góðu,

ATLAMAL. 433

mani munk þik hugga, mætum ágætum, silfri snæhvítu, sem þú sjalf viiir. O. kv. 68. Ón es þess engi, ek vil því níta; sleit ek þá sáttir, es váru sakar minni; afkár áðr þóttak, á mun nú gœða, hrœfðak of hotvetna meðan Högni lifði. 6Q. Alin vit upp várum í einu húsi, lékum leik margan ok í lundi óxum, gœddi okr Orímhildr golli ok halsmenjum; bana munt mér brœðra bœta aldrigi. (né vinna þess ekki at mér vel þykki). 70. Kostum drepr kvinna karla ofríki, í kné gengr hneíi ef kvistir þverra, tré tekr at hníga,

ef hoggr tág undan;

28

434 ATLAMÁL.

nú mátt einn Atli öllu hér ráða.

71. Gnótt vas grunnýðgi, es gramr því trúði, syn vas svipvísi,

ef hann sín gæði; kröpp vas þá Ooðrún, kunni of hug mæla, létt hón sér gerði, lék hón tveimr skjöldum.

72. Œxti öldrykkjur at erfa brœðr sína, samr lézk ok Atli at sína gerva; lokit því létu, lagat vas drykkju, sú vas samkunda við svörfun ofmikla.

73. Ströng vas stórhuguð,. stríddi hón ætt Buðla, vildi ver sínum

vinna ofrhefndir; lokkaði lítla ok lagði við stokki, glúpnuðu grimmir ok grétu þeygi. (fóru í faðm móður, fréttu hvat þá skyldi).

ATLAMAL. 435

74. irSpyrið lítt eptir, spilla ætlak báðum lyst várumk þess lengi at lyfja ykr elli.« wBlótt sem vill bömum, bannar þat mangi, skömm mun ró reiði,

ef reynir görva.«

75. Brá þá barnœsku brœðra en kappsvinna, skiptit skapliga,

skar hón á hals báða; enn frétti Atli, hvert farnir væri sveinar hans leika,. es hann sá þá hvergi. G. kv. 76. Yfir ráðumk ganga Atla til segja ; dylja munk þik eigi dóttir Grímhildar, glaða munat þik Atli, ef görva reynir, vakðir vá mikla, es vátt brœðr mína. 77. Svaf ek mjök sjaldan síðans þeir fellu, hét ek þér hörðu, hefkþik nú mintan, morgin mér sagðir,

436 ATLAMÁL.

mank enn þann görva, nú es ok aptann, átt slíkt at frétta.

78. Maga hefr þinna mist sem sízt skyldír, hausa veizt þeira hafða at ölskálum, drygðak þér svá drykkju, dreyra blettk þeira.

79, Tók ek þeira hjörtu ok á teini steikðak, seldak þér síðan, sagðak at kalfs væri; (elnn þú því ollir, ekki rétt leifa,

töggt þú tíðliga trúðir vel jöxlum) barna veizt þinna, biðr sér fár verra, hlut veld ek mínum, hœlumk þó ekki.

A. kv. 80. Grimm vast þú Goðrún, es gera svá máttir, barna þinna blóði at blanda mér drykkju, snytt hefr þú sifjungum, sem þú sízt skyldir,

ATLAMAL. 437

mér lætr þú ok sjalfum millum ills lítit.

O. kv. 81. Vili mér enn væri at vega þik sjalfan, fátt es fullilla farit við gram slíkan, drygt þú fyrr hafðir þats dœmi vissut heimsku, harðræðis í heimi þessum. (nú hefr þú enn aukit, þats áðan frágum, greipt glœp stóran, gört hefr þitt erfi).

A. kv. 82. Brend munt, á báli ok barið grjóti áðr, þá hefr þú árnat, þats þú æ beiddisk.

O. kv. Seg þú þér slíkar

sorgir ár morgin, fríðra vílk dauða, fara í Ijós annat. 83. Sátu samtynis, sendusk fárhugi, hendusk heiptyrði, hvártki sér unði ; heipt óx Hniflungi, hugði á stórræði,

438 ATLAMÁL.

gat fyr Goðrúnu at væri grimmr Atla.

84. Kómu í hug henni Högna viðfarar, talði happ hánum,

ef hann hefnt ynni; veginn vas þá Atli, vas þess skamt bíða, sonr vá hann Högna, sjalf olli Ooðrún.

85. Röskr tók at rœða, rakðisk ór svefni, kendi brátt benja, bands kvað þörf enga: »segið et sannasta, hverr vá son Buðla, emkak h’tt leikinn,

Ufs telk ván enga«.

G. kv. 86. (Dylja munk þik eigi dóttir GrímhUdar) Látumk því valda, es h’ðr þína ævi, en sumu sonr Högna, es þik sár mœða.

A. kv. Vaðit hefr at vígi

þótt værit skapligt, ilt es vin véla, þanns þér vel trúir.

ATLAMAL. 439

(beiddr fór ek heiman at biðja þín, Goðrún).

87. Leyfð vast þú ekkja létu stórráða

varða ván lygi,

es vér of reyndum;

fórt þú heim hingat,

fylgði oss herr manna,

alt vas ítarligt

of órar ferðir.

88. Margs vas alls-sómi manna tíginna,

naut váru œrin, nutum af stórum, (þar vas fjölð féar, fengu til margir) mund galt ek mærri meiðma fjölð þiggja, þræla þría togu, þyjar sjau góðar. (sœmð vas at slíku, silfr vas þó meira).

89. Lézt þér alt þykkja sem ekki væri, meðan lönd lágu,

es mér leifði Buðli, gróft þú svá undir, gerðit hlut þiggja;

1

440 ATLAMAL.

sværu lézt þína sitja opt grátna. (fanka í hug heilum hjóna vætr síðan). O. kv 90. Lygr þú nú, Atli, þótt þat lítt rekjak; heldr vask hœg sjaldan, hófsk þú þó stórum; börðuzk ér brœðr ungir, báruzk róg milli, halft gekk til heljar ór húsi þínu. (hroldi hotvetna þats til hags skyldi).

91. Þríu várum systkin, þóttum óvægin, fórum af landi, fylgðum Sigurði, skæva vér létum, skipi hvert styrði, örkuðum at auðnu unz vér austr kómum.

92. Konung drápum fyrstan, kurum land þaðra, hersar oss ‘á hönd gengu, hræzlu þat vissi,

vágum ór skógi þanns vildum sýknan.

ATLAMAL. 44 1

settum þann sælan, es sér né áttit.

93. Dauðr varð enn hónski, drap þá brátt kosti, strangt vas angr ungri ekkju nafn hljóta;

kvöl þótti kvikri at koma í hús Atla, átti áðr kappi, illr vas sá missir.

94. Komtat af þingi, es vér þat frægim, at þú sök sættir né slekðir aðra, vildir ofvalt vægja en vætki halda, kyrt of því láta.

A. kv. 95. Lýgr þú nú Ooðrún, lítt mun við bœtask hluti hvárigra, höfum öll skarðan; ger þú nú Ooðrún af gœzku þinni okr til ágætis, es mik út hefja.

O. kv. 96. Knörr munk kaupa ok kistu steinda,

442 ATLAMÁL.

vexa vel blæju at verja þitt líki, hyggja á þörf hverja sem vit holl værim,

97. Nár varð þá Atli, niðjum stríð œxti, efndi ítrborin

alt þats réð heita; fróð vildi Goðrún fara sér at spilla, urðu dvöl dœgra, dó hón í sinn annat.

98. Sæll es hverr síðan, es slíkt getr fœða jóð at afreki

sems ól Gjúki; lifa mun þat eptir á landi hverju þeira þrámæli, hvargis þjóð heyrir.

“^-^^^Z^VZ^i^

\0

í)^

Goðrúnarhvöt

Frá QoOrúnu.

Guðrún gekk þá til sævar, er hon hafði drepit Atla, gekk út á sæinn ok vildi iara sér. Hon mátti eigi sokkva. Rak hana yfir fjörðinn á land Jónakrs konungs. Hann fekk hennar. Þeira synir váru þeir Sörli ok Erpr ok Hamðir. Par fœddisk upp Svanhildr Sigurðardóttir. Hon var gipt Jörmunrekk enum ríkja. Með hánum var Bikki. Hann réð þat, at Randvér kon- ungsson skyldi taka hana. Þat sagði Bikki konungi. Konungr lét hengja Randvé, en troða Svanhildi undir hrossa fótum. En er þat spurði Quðrún, þá kvaddi hon sonu sína.

I.

1.  Pá  frák  sennu 
   

sh’ðrfengligsta, trauð mál talið af trega stórum.

1

444 GOÐRUNARHVÖT.

es harðhuguð hvatti at vígi grimmum orðum Ooðrún sonu.

Hví sitið ér? hví sofið h’fi? hví tregrat ykr teiti at mæla, es Jörmunrekkr. yðra systur unga at aldri jóum of traddi. (hvítum ok svörtum á hervegi

gráum gangtömum Gotna hrossum).

Urðua it gh’kir þeim Gunnari, né in heldr hugðir sem Högni vas; hennar munduð hefna leita, ef móð ættið minna brœðra. (eðaharðan hug Húnkonunga).

Pá kvað þat Hamðir enn hugumstóri :

GOÐRUNARHVÖT. 445

Lítt myndir þú leyfa dáð Högna, þás Sigurð vökðu svefni ór, bœkr váru þínar enar bláhvítu roðnar í vers dreyra folgnar í valblóði.

5. Urðu þér ballra brœðra hefndir slíðrar ok sárar, es sonu myrðir; knættim allir Jörmunrekki samhyggjendr systur hefna.

6. Berið hnossir fram Húnkonunga;

hefr þú okr hvatta at hjörþingi.

7. Hlæjandi Ooðrún hvarf til skemmu, kumbl konunga

ór kerum valði, síðar brynjur, ok sonum fœrði; hlóðusk móðgir á mara bógu.

8. (Þá kvað þat Hamðir

440 GOÐRÚNARHVÖT.

enn hugumstóri): Svá kemsk meir aptr móður at vitja geir-Njörðr hniginn \

á Goðþjóðu, at þú erfi at öll oss drekkir, at Svanhildi ok sonu þína. 9. Goðrún grátandi Gjúka dóttir gekk tregliga á tái sitja ok at telja tárughlyra móðug spjöll á margan veg.

10. Þría vissak elda, þría vissak arna, vask þrimr verum vegin at húsi;

einii vas mér Sigurðr öllum betri, es brœðr mínir at bana urðu.

11. Svárra sára sákat né kunnu

/

GOBRUNARHVÖT. 447

meir þóttusk þeir mér of stríða, es mik öðlingar Atla gáfu.

Húna hvassa hétk mér at rúnum, máttigak bölva bœtr of vinna, áðr hnófk höfuð af Hniflungum.

13. Oekk ek til strandar^ gröm vask nornum, vildak hrinda

tstríð grið þeira, hófu mik, né drekðu,^ hávar bárur, því land of sték, at lifa skyldak.

14. Gekk ek á beð, hugðumk betra fyrir,. þriðja sinni þjóðkonungi;

ól ek mér jóð, erfivörðu, erfivörðu, Jónakrs sonu.

1

44^ GOÐRÚNARHVÖT.

)

15. En of Svanhildi sátu þyjar,

es minna barna bazt fullhugðak, svá vas Svanhildr í sal mínum sem væri sœmleitr sólar geisli.

16. Gœddak golli ok goðvefjum, áðr ek gæfak Ooðþjóðar til;

þat *s mér harðast harma minna of þann enn hvíta hadd Svanhildar. (auri tröddu und jóa fótum).

17. En sá sárastr, es Sigurð minn sigri ræntan

í sæing vágu, en sá grimmastr, es Gunnari fránir ormar til fjörs skriðu.

18. En sá hvassastr,

(

GOBRUNARHVÖT. 449

es hjarta til konung óblauðan kvikvan skáru; fjölð mank bölva

19(1). Beit þu Sigurðr enn blakka mar, hest enn hraðfœra lát hinig rinna; sitr eigi hér sn0r né dóttir, sús Goðrúnu gæfi hnossir.

20(2). Minzk þú Sigurðr, hvat mæltum vit, þás vit á beð bæði sátum, at myndir mín móðugr vitja halr ór helju, en ek ór heimi þín.

21(3). Hlaðit ér jarlar eikiköstu,

látið þann und hilmi hæstan verða, megi brenna brjóst

29

450 GOBRÚNARHVÖT.

bölvafult eldr, þrungit of hjarta þiðni sorgir.

22.   Jörlum  öllum 
    

óðal batni, snótum öllum sorg at minni, at þetta tregróf of talit væri.

OQv® (S^OO

(

mmmi

v^ 6) CV

Hamðismál.

1. Spruttu á tái tregnar íðir, grœti alfa

en glýstömu, ár of morgin manna bölva sútir hverjar sorg of kveykva.

2. Vasa þat nú né í gær,

þat hefr langt liðit siðan, es hvatti Goðrún Gjúka borin sonu sína un^ra at hefna Svanhildar.

3. Es fátt fornara, fremr vas þat halfu.

O. kv. 4. Systir vas ykkur Svanhildr of heiíin,

452 HAMÐISMÁL.

sús Jörmunrekkr jóum of traddi hvítum ok svörtum á hervegi, gráum gangtömum Gotna hrossum.

5. Eptir es ykr þrungit þjóðkonunga;

lifið einir ér þátta ættar minnar.

6. Einstœð emk orðin sem ösp í holti, fallin at frændum sem fura at kvisti, vaðin at vilja

sem viðr at laufi, þás en kvistskœða kemr of dag varman.

7. Hitt kvað þá Hamðir enn hugumstóri:

h’tt myndir þá Ooðrún leyfa dáð Högna, es þeir Sigurð svefni órvökðu, sazt þú á beði, en banar hlógu.

8. Bœkr váru þínar enar bláhvítu

HAMÐISMAL.

453

10

11,

roðnar valblóði, flutu í vers dreyra; svalt þá Sigurðr, sazt þú of dauðum, glyja né gáðir, Gunnarr þér svá vildi.

Atla þóttisk stríða at Eitils morði ok at Erps aldrlagi, þat vas þér enn verra, svá skyldi hverr öðrum verja til aldrlaga sverði sárbeitu, at sér né stríddit. Hitt kvað þá Sörli,

svinna hafði hyggju:

vilkat við móður

málum of skipta,

orðs þykkir enn vant

ykr hváru tveggja;

hvers biðr þú nú Goðrún,

es fyr gráti né færat? Brœðr grætr þú þína

ok burí svása,

niðja náborna,

leidda nær r«5gij

skalt þú ok

okr gráta bi

454

HAMÐISMAL.

sitjum feigir á mörum, fjarri munum deyja.

12. Oengu ór garði, görvir at eiskra; liðu þá yfir ungir úrig fjöll — — mörum húnlenzkum morðs at hefna.

13. Fundu á stræti stórbrögöóttan

„hvé mun jarpskamr okr fultingja?”

14. Svaraöi enn sundrmœðri, svá kvazk veita mundu fulting frændum

sem fótr öðrum. „Hvat megi fótr fœti veita, né holdgróin hönd annarri?*

15. PÁ kvað þat Erpr einu sinni,

mærr of lék á mars baki: •ilt ’s blauðum hal brautir kenna-; kóðu harðan mjök homung vesa.

16. Drógu ór skíði sklði-éam, raækis eggjar

HAMÐISMÁL. 455

at mun flagði, þveröu þrótt sinn at þriðjungi, létu mðg ungan til moldar hníga.

17. Skóku loða, skalmir festu, góðbomir smugu í goðvefi.

18. Fram lágu brautir, fundu vástígu

ok systurson sáran á meiði, vargtré vindköld vestan bœjar, trýtti æ trönu hvöt, títt vasat bíða.

19. Glaumr vas í höllu, halir ölreifir,

ok til gota ekki gerðu at heyra, áðr halr hugfulir í horn of þaut.

20. Segja fóru jarlar jörmunrekki, at sénir váru seggir und hjal »roeðíð ér of r rikir eru kom

456 HAliIÐISMÁL.

fyr mátkum hafið mönnum mey jóum tradda.« 21. Hló þá Jörmunrekkr, hendi drap á kanpa, beiddisk at bröngu, böðvaðisk at víni, skók hann skör jarpa, sá á skjöld hvítan, lét sér í hendi hvarfa ker gollit. J. kv. 22. Sæll ek þá þœttumk, ef séa knættak Hamði ok Sörla i höllu minni, buri myndak binda með boga strengjum, góð börn Gjúka dóttur á galga festa.

23. Hitt kvað þá Hróðrglöð, stóð of hléðum, mæfingr mælti

við mög þenna.

24. Pvíat þat heita, at hlýðigi myni; megut tveir menn einir tíu hundruð Gotna binda eða berja

í borg enni háu.«

HAMÐISMÁL. 457

25. Styrr varð í ranni, stukku ölskálir,

í blóði bragnar lágu ór brjósti Gotna.

26. (Hitt kvað þá Hamðir enn hugumstóri :) Æstir Jörmunrekkr okkarrar kvámu, brœðra sammœðra innan borgar þinnar; fótum sér þú þínum, höndum sér þínum Jörmunrekkr orpit

í eld heitan.

27. Pá hraut við ræsir enn reginkungi, ballr í brynju,

sem björn of hryti: »grytið ér gumna, alls geirar né bíta, eggjar né éarn, Jónakrs sonu.«

28. (Hitt kvað þá Hamðir enn hugumstóri:)

Böl vant þú bróðir, es þann belg leystir; opt ór þeim belg

458 HAMÐISMÁL.

böll ráð kómu. S. kv. Hug hefr þú Hamðir,

ef hefðir hyggjandi, mikils es á mann hvern vant es manvits es.

H. kv. 29. Af væri nú höfuð, ef Erpr of lifði, bróðir enn böðfrœkni, es á braut vágum, hvárr enn víðfrœkni, hvöttumk at dísir, guma ens gunnhvata gerðumk at vígi.

S. kv. 30. Ekki hygg ek okr vesa ulfa dœmi, at inynim sjalfir of sakask sem grey noma, þaus gráðug eru i auön of alin.

31.  Vel  höfum  vegit, 
    

stöndum á val Gotna ofan eggmóðum sem ernir á kvisti, góðs fengum tírar þótt nú eða í gær deyjum, kveld lifir ekki maðr ept kvið norna.

HAMÐISMÁL.

459

í>ar fell Sörli at salar gafli, en Hamðir hné at húsbaki.

Petta eru kölluð Hamðismál

en

rotnu.

^<)^

Víðbœtir.

Sólarljóð.

(Samsteypa af kristilesrum kvæOum frá 12. ðid.>

I.

1. Fé ok fjörvi rænti fyrða kind

sá enn grimmi greppr; of þann veg, es hann varðaðiy náði engi kvikr komask.

2. Einn hann át opt harðliga,

aldri bauð manni til matar, áðr en móðr ok meginiítiU gestr gangandi af götu kom.

3. Drykks of þurfi lézk enn dæsti maðr ok vanmettr vesa,

SÓLARLJÓÐ. 46 T

hræddu hjarta

hann lézk tnia þeim,

es áðr hafði vályndr verit.

Mat ok drykk veitti þeíms móðr of vas ait af heilum hug ; goðs hann gáði, góðu honum beindi, es hugði váligan vesa.

Upp hann stóð, ílt hann hugði, eigi vas þarfsamliga þegit; synð hans svali, sofanda myrði fróðaj^ fjölvaran.

Himna goð bað hann hjalpa sér, þás hann vaknaði veginn, en sá gat við synðum taka, es hann hafði saklausan svíkit.

Helgir engiar kómu ór himnum ofán ok tóku sál hans til sín; í hreinu lífi hón lifa skal æ með almátkum goði.

4^2 SÓLARLJÓÐ.

8. Auði né heilsu ræðr engi maðr,

þótt honum gangi greitt; margan sœkir þats minst of varir; engi ræðr sættum sjalfr.

9. Ekki þeir hugðu Unnarr ok Sævaldi,

at þeim myndi heill hrapa,

nokðir þeir urðu

ok næmir hvervetna

ok runnu sem vargar til viðar.

f

10. Munaðar ríki ^ hefr margan tregat;

opt verðr kvalræði af konum; meingar urðu, þóit enn mátki goð skapaði skírliga.

11. Sáttir þeir váru Sváfaðr ok Skartheðinn, hvárgi mátti annars án vesa,. fyrr en þeir œddusk

fyr einni konu ;

hón vas þeim til lýta lagin.

12. Hvárskis þeir gáðu fyr enni hvítu mey,

SÓLARLJÓÐ. 463

leiks né ijóssa daga; engi hlut

máttu þeir annan muna en þat et Ijósa iík.

13. Daprar þeim urðu enar dimmu nætr, engi máttu sœtan sofa; en af þeim harmi rann heipt saman millum virkðar-vina.

14. Fádœmi verða í fiestum stöðum goidin grimmiiga; á hoim þeir gengu fyr et»horska víf

ok fengu báðir bana..

15. Ofmetnað drýgja skyidi engi maðr,

þat hefk sannliga sét^. þvít þeir hverfa, es honum fylgja, flestir goði frá.

16. Rík þau váru Ráðný ok Véboði

ok hugðusk gótt eitt gera;, nú þau sitja, ok sárum snúa ýmsum elda til.

4^4 SÓLARLJÓB.

17. Á sik þau trúðu ok þóttusk ein vesa allri þjóð yfir;

en þó leizk

þeira hagr

annan veg almátkum goði.

18. Munuð þau drygðu á marga vega

ok höfðu goll fyr gaman; nú ’s þeim goldit, es ganga skulu milli dk-osts ok funa.

9

19.   Óvinum  þínum 
    

trú þií aldrigi, ^

þóú þér fagrt mæli fyrir;

góðu heit;

gótt es annars

víti hafa at vamaði. ‘^Q. Svá honum gafsk

Sörla enum góðráða,

þás hann lagði á vaid hans Vígolfs;

liyggliga trúði,

en hinn at tákm varð,

sínum bróður-bana. 21. Orið þeim seldi

af góðumliug,

SÓLARLJÓÐ. 465

en þeir hétu golli í gegn, sáttir létusk, meðan saman drukku, en þó kómu fiærðir fram.

22. En þá eptir á öðrum degi,

es þeir höfðu í Rýgjardal riðit,

sverðum meiddu

þanns saklauss vas

ok létu hans fjörvi farit.

23. Lík hans drógu á leynigötu

ok brytjuðu í brunn niðr, dylja vildu, en dróttinn sá heilagr himnum af.

24. Sál hans bað enn sanni goð

í sinn fögnuð fara, en sökudolgar hygg síðla myni kallaðir frá kvölum.

II. (Hin eisinlesu S61arlJ60).

25.     Dísir  bið  þér, 
    

dróttins málur, vesa hollar í hugum;

30

466 SÓLARLTÓB.

viku eptir

mun J3ér vilja þíns

alt at óskum ganga.

26. Reiði-verk

þaus þú unnit hefr, boet eigi iliu yfir ; groettan gœla

skalt með góðum hlutum; þat kveða sálu sama.

27. Á goð skal heita til góðra hluta

þanns hefr skatna skapat; mjök fyrir verðr manni hverjum, es seinar finna föður. •

28. Æsta dugir einkum vandliga

þess es þykkir vant vesar

alls án verðr,

sás einskis bíðr;

fár hyggr þegjanda þörf.

29. Síðla ek kom, snemma ek kallaðisk til dómvalds dura; þangat ætlumk,

því mér heitit vas; sá hefr krás es krefr.

30. Synðir því valda

SÓLARLJÓÐ. 467

at við sorg förum

œgisheimi ór;

engi óttask

nema ilt geri;

gótt es vammalausum vesa.

31. Ulfumglíkir þykkja allir þeir,

es eiga hverfan hug; svá mun gefask þeims ganga skal þær enar glœddu götur.

32. Vinsamlig ráð ok viti bundin kennik þér sjau saman; görla þau mun

ok glata aldrigi;

öil éru þau nýt at nema.

33. Frá því ’s at segja, hvé sæil ek vas ynðisheimi í,

ok hinu öðru,

hvé ýta synir

verða nauðgir at náum.

34. Vil ok dul tælir virða sonu, þás fíkjask á fé; Ijósir aurar

468 SÓLARLJÓÐ.

verða at löngum trega, margan hefr auðr apat.

35. Glaðr at mörgu þóttak gumnum vesa, þvít ek vissa fátt fyrir; dvalarheim

hefr dróttinn skapat munafullan mjök.

36. Lútrek sat, lengi holluðumk,

mjök vask þá lystr af lifa;

€n sá réð,

es ríkr of vas;

framm eru feigs götur.

37. Heljar reip kómu harðliga sveigð at síðum mér; slíta vildak,

en þau seig váru; létt es lauss at fara.

38. Einn ek vissa, hvé alla vega sullu sútir mér; heljar meyjar mér hrolla buðu

á hverju kveldi hug.

39. Sól ek sá, sanna dagstjömu,

SÓLARLJÓB. 469

drúpa dynheimum í, en heljar grínd heyrðak annan veg þjóta þungliga.

40. Sól ek sá setta dreyrstöfum;

mjök vask þá ór heimi hallr;

máttug leizk

á marga vega,

frá því ’s fyrri vas.

41. Sól ek sá; svá þótti mér

sem sæjak göfgan goð; henni ek laut hinzta sinni aldaheimi í.

42. Sól ek sá, svá hón geislaði,

at þóttumk vaeiki vita; gylfar straumar grenjuðti á annsm veg, blandnir mjök við blóð.

43. Sól ek sá sjónum skfalfandi hræzlufullr ok hnipinn, þvít hjarta mitt

vas harðla m}ök runnit sundr í sega.

470 sólarlj<5ð.

44. Sól ek sá sjaldan hryggvari,

mjök vask þá ór heimi hallr;

tunga mín

vas til trés metin,

ok kólnat alt fyr utan.

45. Sól ek sá síðan aldrigi

ept þann dapra dag;

fjalla vötn

lukðusk fyr mér saman,

en ek hvarf kallaðr frá kvölum.

46. Vánar stjarna fló, þás fœddr ek vas, brott frá brjósti mér; hátt hón fló, hvergi settisk,

svát hón mætti hvílð hafa.

47. ÖHum lengri, vas en eina nótt,

es ek lá stirðr á stráum;

þá merkði þat,

es mælti goð,

at maðr es moldu samr.

48. Virði ok viti þat enn virki goð,

sás skóp hauðr ok himin, hvé munariausir

SÓLARLJÖÐ. 471

margir of fara, þótt við skylda skili.

49. Sinna verka nýtr seggja hverr; sæll ’s sás gótt gerir; auði frá

mér ætluð vas sandi orpin sæing.

50. Hörundar hungr tælir hölða opt;

hann hefr margr til mikinn; lauga vatn mér leiðast vas eitt allra hluta.

51. Á noma stóli satk níu daga

þaðan vask á hest hafinn;

gygjar sól

skein grímmliga

ór skýdriípnis skýjum.

52. Utan ok innan þóttumk alla fara sigrheima sjau; upp ok niðr leitaðak œðra vegar,

hvar mér væri greiðastar götur.

53. Frá því ’s at segja, hvat fyrst of sák.

47^ SÓLARLJÓÐ.

þás vask í kvölheima kominn ;

sviðnir foglar,

es sálir váru,

flugu svá margir sem mý.

54. Vestan sák fljúga vánar dreka

ok fell á glævalds götu; vængi skóku, víða þótti mér springa hauðr ok himinn.

55. Sólar hjört leitk sunnan fara,

hann teymðu tveir saman ;

fœtr hans

stóðu foldu á,

en tóku horn tii himins.

56. Norðan sák riða niðja sonu

ok váru sjau saman; homum fullum drukku enn hreina mjöð ór brunni baug-Regins.

57. Vindr þagði, vðtn stöðvaði,

þá heyrðak grimmligan gný, sínum mönnum sveipvísar konur mólu mold til matar.

58. Dreyrga steina

SÓLARLJÓÐ. 473

enar d^kku konur drógu daprliga; blóðug hjörtu hengu fyr brjóst utan mœdd með miklum trega.

59. Margan mann sák meiddan fara

á þeim glœddu götum; andlit þeira þóttu mér öll vesa rýgjar blóði roðin.

60. Marga menn sák moldar gengna, þás máttut þjónostu ná, heiðnar stjömur

stóðu of höfði þeim fáðar feiknstöfum.

61. Menn sák þá, es mjök ala

öfund of annars hagi; blóðgar rúnar váru á brjósti þeim merkðar meinliga.

62. Menn sák þá marga ófegna,

þeir fóru villir vega; þat kaupir sá, es þessa heims

474 SÖLARLJÖB.

apask at óheillum.

63. Menn sák þá, es mörgum hlutum véltu of annars eign; flokkum fóru

til Fégjams borgar

ok höfðu byrðar af blýi.

64. Menn sák þá, es margan höfðu fé ok fjörvi rænt; brjóst í gegnum rendu brögnum þeim öflgir eitrdrekar.

65. Menn sák þá, es minst vildu halda helga daga; hendr þeira

váru á heitum steinum

neglðar nauðlíga. <66. Menn sák þá,

es af mikillæti

virðusk vánum framar,

klæði þeira

váru kynliga

eldi umb slegin. 67. Menn sák þá,

es mart höfðu

SÓLARLJÓB. 475

orð á annan lögit; heljar hrafnar ór höfði þeim harðliga sjónir slitu.

68.   Allar  ógnir 
    

fær þú eigi vitat, þærs helgengnir hafa, sœtar synðir verða at sárum bótum, æ koma mein ept munuð,

^9. Menn sák þá, es mart höfðu gefit at goðs lögum; hreinir kyndlar * váru of höfði þeim brendir bjartliga.

70. Menn sák þá, es af miklum hug . veittu fátœicum frama; helgar boekr

ok himna skript lásu þeim englár yfir.

71. Menn sák þá, es mjök höfðu hungri fajrit hörund; englar goðs

lutu öllum þéim; þat es et œzta unað.

47^ gÖLARLjÖB,

72. Menn sák þá, es móður höfðu látit mat í munn ; hvílur þeira

váru á himingeislum hafðar hagliga.

73. Helgar meyjar höfðu hreinliga

sál af synðum þvegit manna þeiray es á mðrgum degi pína sjalfá sik.

74. Hávar reiðír

sák með himnum fara,

þær eiga götur til goðs;

menn þeim stýni,

es myrðir ro

alls fyr engar sakar.

75. Enn mátki faðir, enn mæzti sonr, heilagr andi himins, þik biðk skilja,

es skapat hefr,

oss alla eymðum frá.

76. Bjúgvör ok Listvör sitja í Heröis durum organs stóii á; jáma drejftf

SÓLARLJÓB. 477

fellr ór nösum þeira, sá vekr fjón með firum.

77. Óðins kván rœr á jarðar skipi móðug á munað; seglum hennar verðr síð hlaðit,

þeims á þráreipum þruma.

78. Arfi faðir

einn þér ráðit hef ok þeir Sólkötlu synir, hjartar horn þats ór haugi bar enn vitri Vígdvalinn.

79. Hér ro rúnar, es ristit hafa Njarðar dœtr níu ; Böðveig en elzta

ok en yngsta Kreppvör ok þeira systr sjau.

80. Hverju bölvi þeir belt hafa Sváfr ok Sváfrlogi; blóð þeir vökðu ok benjar sugu illuni ey vana.

81. Kvæði þetta,

es þér kent of hefk,

skalt fyr kvikum kveða,

Sólarljóð,

es sýnask munu

minst at mörgu login.

47^ SÓLARLJÓÐ.

82.   Hér  vit  skiljumk 
    

ok hittask munum á fegins-degi fira ; dróttinn minn gefi dauðum ró, hinum líkn, es lifa.

‘’^^^v^yi/i^

v^ fe CV

Nokkrar skýríngar.

Völuspú.

I2 helgar kindir: goðin; meiri og m. m^ H.: menn; völvan ávarpar bæði menn og goð^ sbr. 28. V. 5 vildu: þú vilt* 7 spjöll fíra; fræði um menn og heim. — 2. Völvan segir hjer, hvað hún man fyrst, til þess að vekja. traust tilheyrendanna. ^ íviði; merkíng óviss. 7 mjötvið, af mjöt: mál (mælir), >trjeð, sem hefur hið rjetta mál, til þess að vera veraldar- trje, viðhald og ímynd*. mæran: nafntogaðan. — 4^ bjöðum: löndum, jörðunni. g salar: heimsins (eða : jarðvegsins, sem sumir ætla). 7 vas: varð (vegna áhrifa sólarinnar). í þessari vísu er kjarnort lýsing sköpunar heimsins og fullkomið náttúruástand hans framsett. Næstu vísur eiga ekki við efnið í þessari vísu og eru eflaust innskot. — Sg sinni: förunautur; bæði sól og máni eru á himninum samtímis, áður en göngu þeirra var skipað reglulega. Orðin,^^ ,varp sunnan hendi hœgri* hafa verið skýrð* margvíslega, en sýnast að merkja hreifíngu sól- arinnar frá austri (hægri hönd þess er horfir

4^0 SKÍRÍNGAR.

til norðurs) til vesturs við og fyrir ofan himin- röndina (sjóndeildarhrínginn; *jöður: jaðar). — 69 undorn er hjer tíminn mitt á milli morg- uns og miðs dags (getur líka þýtt s. s. nón). -— Tg hörg: hof handa gyðjunum. —83 véttergis: vætkis: einskis. q Þursa meyjar, óvíst hverjar sjeu (nornir?); hldega er týnd vísa, er meira hefur sagt frá þeim, því að nú hefst hinn mikli innskotsbálkur. — ^t—s Brimir, Bláinn: nöfn á Ymi, er haf og himinn (hinn blái) voru gjör af. — 147 sjöt: bústaði. — ISj^ hafat: haft. — I62 því liði: vísar til týndra vísna, er undan hafa farið. — g ^rlöglausa: f orlagalausa : Hflausa. - ITg lá: blóð. Læti: rödd. - 19^ skáru á skíði : ristu nafn hennar í trje, s. s. gáfu henni nafnið (efasamt). — 20i hon: ek <völvan). 8 Gullveig er ímynd og táknun gullsins og krafts þess, er vekur ágirni og víg, hún er komin frá vönum ; goðin vilja hindra þenna illa kraft gullsins og því fara þeir svo meðGullveigu. 4 studdu: stönguðu, stungu. 21 4 vitti: töfraði, magnaði. Ganda: stafi; staf- urinn (völr, þar af einmitt völva) var aðalverk- færi völunnar við seið og spár (sbr. spáganda í 29. V.). e seið hug 1.: gerði hug manna tryldan með seið. 22. 23. Efnið í 23. v. fer í raun rjettri á undan því, sem er í 22. Gángur- inn þessi: vanir vildu hefna Gullveigar, þeir herja á æsi og hafa betur og brjóta borðvegg þeirra. Svo ráðgast goðin (æsir) um, hvort þeir ættu að gjalda afráð (skaðabætur) vönum, eða skyldi goð öll, þ. e. bæði æsir og vanir, eiga sátta- gMi; það síðara varð lír, sem vjer vitum af

SKÝRÍNGAR. 48 1

öðrum ritum. Þýðíng orðanna ,gildi eiga* er annars nokkuð vafasöm. Hjer er alt svo stutt sagt, að vera má að eitthvað vanti í kvæðið. — 22e afráð: eig. gjald af jörð, svoþúngt afgjald eða gjald alment; orðið var afbakað í af(h)roð: tjón, tap, sem er afleidd merkíng. — 23| folkvíg: bardagi (milli heilla þjóða eða kyn- flokka). 7 vígspá: með bardaga eða ófriði; eig. ófriðartákn. — 24. Hjer vantar í efnið, en vjer vitum af Snorra eddu, hvað vantar; það er sagan um bergrisann, er bauðst til að byggja upp aftur traustan steinmiír um Ásgarð, en áskildi sjer sól og túngl og Freyju að laun- um, og að þessu gengu goðin með þvímóti, að hann yrði búinn á einum vetri og fyrir fyrsta sumardag, en Pór drap hann áður, þegar auðsjeð var, að hann lyki starfi sínu í rjettan tíma; þetta var eiðrof frá goðanna hálfu og hafði í för með sjer ófrið við jötna og tortím- íng að lyktum. q lævi: svikum; setníngin merkir aðeins: skapað alla þessa lævíslegu að- ferð. — Óðs mey: Freyju; gefna: viljað (ráð- ið til að) gefa; en það hafðiverið Loki (sbr. Snorra eddu). — 26 — 29 um völuna sjálfa og hvað Óðinn gerir til þess, að tryggja framtíð- ina. — 26 1—2 hljóð Heimd.: Ojallarhom; það er ni3 falið til að vera tiltækt, þegar ragna- rök kæmi, og koma þá að notum. g heiðvön- um : vönum við heiðan himin ; svo hátt, að það er þar sem himininn ætíð er heiður (Ygg drasilsaskur). 5 ausask, þ. e. trjeð. e forsi; vatni. 7 af veði V. : af Óðins auga, er veð- sett var Mími og fali'3 í brunninum (upprun-

31

482 SKÝRÍNGAR.

inn til þessarar sagnareftil vill mynd sólarínn- ar, endurskin hennar í vatninu) og látið hjer vera s. s. hann. ~ ^Tg yggjungr: sá sem hugsar djúpt. — ása: afásum, meðalása. ^—^ völvan bíður ekki þess, að Óðinn spyrji hana, heldur þykist hún skilja, hvað honum býr í skapi ; hún segir honum hvað hún hafi sjeð (281 — 4), hún hefur einmitt setið úti og tekið eftir meðferð Óðins; hann ber traust til hennar, gefur henni gjafir (29. v.) og hvetur hana til þess að skýra mönnum og guðum alt (sbr.

1. v). 282 hvar: at. - 2% fekk: hún hafði fengið, átti. — 30i valkyrjur, ófriðarboði. — 3I2 tívur: goði. 4 foigiii: ákveðin. 5 — 0 vax- inn . . . hæri, af því að mistilteinninn vex á öðrum trjám. 7 mær: mjór. — 32^ harm- flaug: sorgarör. 5 B. bróðir: Váli; sbr. Baldrs- drauma. 15. vá : tjón, skaða. — 33^ Hapt : bandíngja (Loka) 2 “"^: við (eða fyrir innan eitthvað sem gnæfir hátt upp); sbr. und Mið- garði: fyrir innan M. og und Fjöturlundi, Helg. II. 3-4. áþekkjan (hlcan) hlci (mynd) lægj. Loka: h’kan hinum lægj. L., þ. e. Lokasjálfan.
2. glýjuð: glöð. — 34; í þessari v. og þeim sem eftir koma lýsir völvan ýmsum hræðileg- um hlutum og fyrirboðum. í 34. v. vantar, svo að óvíst er, hver eiginleg merkíng árinnar er. Eitrdala: eitr- (ís-) kalda dali, fellr söxum ok sverðum, fellur full af s. ok sv. Slíðr: hin ógurlega. — 35^ Sindra: dvergsheiti. — 36^ eitrdropar: nístandi kaldir dropar; afþeimurðu þungir straumar (^Tg). 7 undinn: ofinn, fljett- aður; efasamt hvort hjer er áttvið lifandi orma

SKÝRINGAR. 483

(svo Snorri, er segir að dropamir hafi verið þeirra eigið eitur). — 37ej eyrarúnu: unnustu, konu. — 383 vargr: gráðugt dýr, þ. e. Níð- höggr, sem er ímynd hinnar almennu eyðilegg- íngar pg hrömunar í heiminum. — 39^ Fenr- is kindir: böm F*, lílfar. 7 tungls: himintungls, þ. e. sólarinnar. Tjúgari: deyðir; sá, sem dreg- ur til sín og rífur. — 40^ fjörvi: blóði. 2 feigra: dáinna. 3 ragna sjöt: goða biístað, himininn; úlfurinn æjir blóðinu svo að himininn verður allur blóðrauður, og er það ills viti. — 41g gygjar, þeirrar er ræður í Jötunheimum. 4 glaðr, af því að hann sjer í anda tortímíngu goðanna. g gaglviði, efasamt orð, eig. gæsar (-únga) skógi : fuglaskógi alment?. Hanarair vekja til bardaga og boða hann með gah* sínu í öllum þrem ríkjum. — 434 freki rinna: lílfurinn (Fenrir) hlaupa (losna og hlaupa á stað). — 44 um almenna siðspillingu heímsins á hinum síðustu og verstu tímum. 7 skeggöld, af skeggja: öxi.

— 45i Míms synir, óvíst, hvað tákni ; ef Mím- ir er ímynd brunnsins, uppsprettunnar, em synir hans lækir og ár; þeir leika þ. e. hoppa yÍFir farveg sinn, og á það að benda á óró í náttúrunni sem fyrirboða ragnarökrs. — 2 mjöt- uðr: dauði, endir, skapadómurinn. — kyndisk: kemur í Ijós, birtist, er boðaður. 7 — 3 Óðr inn leitar enn ráða og fróðleiká hjá Mími. — 464 jötunn: úlfurinn. ^-g eru óskiljandi. — 482 hefsk: hefir sér. g ari, þ. e. Hræsvelgr. — 49i KjóII: skip, Naglfar. — 5 fíflmegir: jötnar.

— 5O7 veggbergs vísir: sem kunnugir em standbjörgum, klettunum. — 51 3-4 sól skínn

484 SKÝRÍNGAR.

^það skín sem sól) af sverði valtíva (valguðs- ins Surts). 5 gnata: gnötra, hristast. g rata: falla, steypast. — 52^ Hlín: Frigg. 2 annarr, hinn fyrsti var dauði Baldrs (32. v.) 5 bani B.: Freyr ^-g angan Fr. : Óðinn. — ðSg megi Hv.: syni Loka, úlfinum. — 54^ Hlöð- vin: Jörð (móðir Pórs). — 55i Drepr: slær. 2 véurr: verndari. 7 neppr: nær dauða en lífi.

— 555 eimi: reykur. — 59^ moldþinur: mið- garðsorm (einn versta óvininn að fornu, nefnd- ur hjer sem dæmi). q megindóma: meginat- burði. — 6O1 eptir: aftur. — 62i— 2 kjósa hlautvið: spá með blóðteinum (teinum, dýfðum í blóð fómardýra), stofna fornt trúarsamband.

• Tveggja: Óðins. — 685 dyggvar: flekklaus- ar. — 64. Hvem hjer sje átt við, er alls óvíst, og líklegast er vísuhelmíngurinn síðara innskot; hann er aðeins í Hauksbók, ekki í Konúngs- bók. — 65 á að tákna, að alt ilt í náttúrunni sje horfið með Níðhögg. í hdrunum stendur hón í 8. vo., og ætti það að vera völvan, en það getur ekki staðist.

Hávamál. 1* framm: áframm, lengra (inn í húsið). 7 fleti: bekk. — 2^ bröndum, óvíst hvað þýðir.

— 44 œðis: hugarfars. q endrþögu: að hinn þegi og hlýði, þegar gestur talar. — 5^ dælt: auðvelt viðfángs. 4 augabragði: háðslegu augnaráði, háði. e snotrum: vitrum. — 62 hrœsinn: raupsamur. 5 heimisgarða: bæjar, heimilis e— s. — Tg þunnu hljóði: með athug- ulli þögn. Q nýsisk: hnýsist, tekur eftir. — Sg líkntsafi: gott umtal annara. — lOg vera:

skÝríngar. 485

tilvera; (þar undir er tilvera hans komin), — 132 ölðrum: drykkjarveizlum. e smbr. III. — 143 Fjalars: Suttúngs. — Ið^ þjóðann: konúngur. — 17i kópir: glápir. gþrumir: er grafkyr og sem dauðyfli. 0 “PP* ^s: þá er farið alveg (hið litla vit hans). — 19^ Haldit: maður haldi ekki stöðugt eða of lengi (heldur láti það fara með bekkjum, svo að aðrir fái líka nokkuð). ^vár: vítir, lastar. — 21 4 ósviðr; óvitur. — 2^2 illa skapi: óhræsi í skapi. — 23e víl: eymd og volæði. — 263 í vá veru: veru (hæii) í horni. — 27^ með aldir: meðal manna. — 284 eyvitu (sbr. eyvitar 94^): eigi (af véttr: vættr og ey: ei). g gengr of: eraltal- að um. — 295 haldendr getur bæði veríð nefnif. og þolf., og mun hið síðara vera rjettara (nema hún eigi sjer þá, er geti haldið henni í skefj- um). — 30e J3urrfjailr: þurrskinnaður, með þurru skinni, þ. e. í þurrum og hlýjum fötum. — 31 5 glissir: flissar (til að hæðast að öðrum). ® þótt: nema; með grömum: meðal þeirra er eru (verða) honum reiðir. — 32^^^ — vrekask: en rekast (hrjá hvem annan og hrekja) við drykkju eða mat. ^ órir: deilir. — 33^ nema, þá á maður að hafa borðað snemma dags, annars sitr ok snópir o. s. frv. 5 solginn: banhúngraður. — 34^ Afhvarf : krókur (á leið). ® sé firr farinn: lengra sje að hitta hann — 363 halr: sjálfstæður (hús)bóndi. gtaugreptan: er raptar eru aðeins taugar (ekki viðir venju- legir). — 393 at — þegit: að eigi væri þegið (af honum) að þiggja (að fá laun, gjafir aftur fyrír sínar). 5 svági gleggvan: svá ógleggvan, svo

486 SKYRÍNGAR.

tSnískan. — 40^ þörf þola: vera án, láta ónot- að. — 4l8 það sjest best á sjálfum sjer (að maður gleðst af gjöfum). 4 viðrgefendr: sem gefa fyrir (gjöf, sem þeir hafa fengið) þ. e. báðir gefendur. ® ef það nær svo lángt, að það verði góð vinátta yfir höfuð. — 42® laus- ung: fals. — 48® sýtir. . . við: nagar sig í handarbökin, ef (hann þarf að gefa). — 49g irémönnum: mannhlcunum úr trje. 5 rift: voð (fat). 5 neiss: blygðunarfullur, sem finnur til •(hneisu) blygðunar, skammast sín fyrir e— ð. — 5O2 þorpi á: á bersvæði og grýttum jarð- veg. 3 hlýrat: getur ekki vermt, verndað. — 52i-2 Mikit— skala: aðeins h’tið eitt skal. ^ höllu: hálffullu. — 53® dœlskr: hrokafullur (heimsku- hrokafuUur). af dul: af því að maður þekkir sig ekki sjálfan, ætlar sig ofmikinn og ætlar sjer ofmikið. ~ 54i-^. Par sem litlir sandar eru, þar eru h’til vötn, — og eins eru geð Tianna, (sumir eru smáir o. s. frv). ® hálf : ófull- :omin; hvar: alstaðar. — 55^æva: eigi (aldrei).

• 6O2 þakinna næfra: næfra, er hafðar eru í yök (eins og siður var og er enn í Noregi).

• mjöt: hið rjetta mál (hvað mikið þurfi í hvert sinn). ® mál: þriggja mánaða tímabil. — 6P sét: sé eigi. til: sjerlega. — 62^ gnapir: teygir höfuð og háls fram (til að vita hvort hann sjái ekki fisk). — 65^ Mikilsti: mikilstil, altof. ® hittir í lið : finnur liðinn (eig. um þann, sem brytjar); sá, sem menn hafa óbeit á, hittir ekki iiðinn, kemur sjaldnast svo, að hann finni að hann komi á hentugum tíma, sje vel- kominn. — 66^ málungi: eigi málum, »ef eg

SKÍRfNGAR. 487

þyrfti eigi mat að málum (í hvert mál).« — 69 1-2 lifðum: lifanda. q »handa auðgum manni, til þess að brenna hann á.« e vas dauðr: lá hann lík. — 7I3 genginn:framgenginn, dáinn. 4 bautarsteinar, háir og helst nokkuð grannir rúnalausir minníngarsteinar, er enn má sjá { Noregi við vegi. — T^g í heðin hvem: undir hverjum feldi (skinnkufli). — 73 nestið varir stutta stund eins og rámar eru stuttar — og því verður maður nóttinni feginn, þá gengur ekki nestið upp. — TSe skylit: skyli eigi. vítka vár: lasta fyrir þann ókost. — 763 et sama: sömuleiðis. e hveims: hverjum sem. — 78; grindr: kvíar. 2 F^itjungr: ríkisbubbi. — 8O3 reginkunnum: komnum frá goðunum.

II. 84^ á hverf. hvéli: á hjóli sem snerist, þessvegna em þau sjálf svo hverflynd og gjöm á að snúast. — 88^ hætt: óáreiðanlegt. — 89^ verðit: verði eigi. — 9O3 óbryddum: óskafla- jámuðum. ^o þáfjalli: fjalli sem snjór er farinn að þiðna í. — 92^ frfar: biður og elskar. — 93x fima: vítka, lasta, ámæla. e lostfagrir : svo fagrir að vekja losta; litir: fegurð. — 94^ Ey- vitar sjá 284. g of . . gengr: hendir. — 962 Te^rri : reyrmnni, re^rri vöxnum stað. g *o& beið eftir þeirri sem eg unni.« — 97^ »nema að lifa með svo fallega vaxinni mey.« — 983 mæla: fá heit, festa. — 99^ »svo að mjer lá \ið æði.« — lOOg vígdrótt: lið hennar sem búið til dráps (að drepa Óðin). Vakin: vak- andi. 5 bomum : sem var borinn saman til þess að hindra mig og veg minn. — lOl^ grey: tík. 5 góðu, sagt í háði. — 102^ á flærðir: til þess að sýna sig svo fláa.

488 SKÝRÍNGAR.

III. 1087 fimbulfambi : erkiheimskíngi. — IO61 R^^i var nafar Óðins, er hann boraðisig gegnum bergið með. 2 létumk: ek lét mér. — 107i hlutar: fengjar (skáldamjaðarins). e á vé alda jaðars: til bústaðar mannanna konúngs (Óðins), til Valhallar. — lOSg lögðumk — yfir: lagði arm yfir mig, tók mig í faðm sjer. — 109i hindra dags: daginn eftir (sjerstaklega um daginn eftir briíðkaupið). 5 Bölverki, svo hafði Óðinn nefnst. q með böndum: til goðanna. 7 sóit: fyrirfarið (blótað). — llOj Baugeið : eið (með höndina) á hinum heilaga hofhríng. 7 sumbli : skáldamiðinum.

IV. lUg þular stóli: ræðumanns (spekíngs) stóli ; sá sem talar (Óðinn) lætur sem hann hafi verið að Urðarbrunni — þar var líka þíng- staður goðanna — og numið þar góðar lífs- reglur, er hann nú gefur þeim, sem hann kall- ar Loddfáfni; því er kvæðið oft kallað Lodd- fáfnismál, en það er rángnefni. — 112^ leitir i3t staðar: þurfir út erinda þinna. — 113,^ virði: mat og drykk. — 114, Íiðum: örmum.

— I2O7 flaumslitum-: gleði og vináttuslitum ; flaumr: gleði. — 121^ gamannínum: gamans- viðræðum; líknargaldr: galdur til hjálpar, en hjer líklega heldur: manntíð yfir höfuð. — 1227 apa: heimskíngja. — 125 7 bilar: lætur undan, — I265 skór: hestskór. — 127^ hvar sem þú veist, að ógæfa og eymd er, lát sem sje þín eigin og hjálpaðu. — 129^ gjalti er eig. írskt orð, er merkir »óður.« — » síðr: til þess að eigi. Pitt: þig og hug þinn. — 1345 at — þul, t. d. þeim sem talar í kvæðinu;

SKÝRÍNGAR. 489

hann var eflaust gráhærður þulur. ® skörpum : skorpnum. j-ig hafa ekki frá upphafi heyrt saman. hám, af há. skollir: hángir. skrá: skinnbútur, sbr. há; hugsunin er hin sama f báðum vo.; váfir: reikar um. vílmögum: aum- íngjum, voluðum. — ISSg né geyja: né gey-fa, gey ekki, gjör ekki gys að. — ISóg þat: þeir sem koma og biðja. — ISTg jarðar megin er óljóst, en flestir skilja það sem »kraft jarðar«, þann kraft, sem býr í jörð, einkum til að stöðva áfengi drykkjar (að þefa af jörðinni er enn trúað að hindri að maður verði drukkinn); sbr. næsta vo. g en eldr osfrv., alt, sem hjer eftir er talið, lýtur að þjóðtrúarlækníngum. ^ abbindi: harðlífi. n hýrógi: hjiíarógi og kryt; það á ekki að breiðast út. i^ beiti (o: skaj taka): beitilyng. bitsóttum: sóttum á fjenaði af biti kvikinda. 5 — 13 vo. heyra ekki öll saman frá upphafi og ekki til þessu kvæði.

V. 1382 vingameiði, líkl. : vindga- (vind- blásinn), Yggdrasilsaski. 9 hvers, ef til vill rángt f. hveim. — 139i sœldu: svöluðu, »mjer var hvorki gefinn matur nje drykkur tií svölunar.« 8 »jeg nýsta, rannsakaði, leitaði fyrir mjer nið- ur á við, horfði niður og rannsakaði«; óljóst, sem allur þessi kafli. e »jeg fjell aftur niður af trjenu«, og lifnaði aftur. Það er táknunar- hengíng í trjenu og táknunarmerkíng með geirsoddi, er hjer er að tala um. En af þess- um viðburð hefur veraldartrjeð fengið nafnið Yggdrasill: Oðins gálgi (drasill eig.: hestur, en gálgi er^ kallaður hestur). — HOa Bestla var móðir Óðins; hver «frægur sonur« sje, er

490 SKÝRÍNGAR.

óvíst. — 142 er reglulaust samsafn af vo., er ekki hafa heyrt saman. — 144 vo. 1-4 verður að fylla með»rúnir« eða »rúnum«. 5-3 vo. á við blót og fórnir, þó má undirskilja riínir (rúnum) alstaðar. g sóa: drepa (eða má — rúnir — af?).

VI. 1498 heiptmögu: fjandmenn. q velir: víg- velir (af völur). ISOa boglimum: höndum og fótum. — 1518 folki: orustu. — 152^ sœrir: færir (að mjer) særíngar (með rótum). rás, ef til vill: hrás, safafulls, língs. — 1538 sessmög- um: sitjandi mönnum, bekkjunautum. – ISð^ túnriður: verur, sem fara um í loftinu yfir bæjum og byggðum. — 157^ »jeg gel undir skjölduna«, þessi skjaldsöngur eða skjaldóp var gamall hjá Oermönum (sbr. barditus hjá Tacitus). B- með ríki fara: fara með sigri og veldi. — 158 »díngla liengdan mann«, virgill: snara. ^ gengr 0: aftur. — 1598 verpa: ausa(skíra). — 161. Dvergurinn Þjóðrerir gerir með söng vart við dagskomuna fyrir framan dyr Dellings, föð- ur Dags; hann boðar sólarupprás og um leið öUu lifandi, goðum og mönnum, nýtt afl, hyggju og frama.

Vafþrúðnismál.

le við: í kappræðu við. — 2^ Vafþrúðni, nafnið merkir: sá, sem er sterkur í að vefja, flækja. — 48 á sinnum: á leiðinni. — 5^ Hýms faðir: jötun. e Vggr: hinn ógurlegi; á vel við efnið. — 6 Óðinn er klæddur sem förumaður, lætur þó mjög sjálfbirgíngslega og fær með því mótí Vafþr. íil ao bjooa sjer út; afieiðíng- in stí, að Óðinn verður spyrjandinn, og var

SKÝRÍNGAR. 49 1

það hægra, nema í vo. 11 — 18, þar er Óðinn

spurður og er það gert eins og til raunarum,

hvort hann sje þess verður, að eiga orðastað

við yfir höfuð. í 8. v. er Óðinn bljiígur. —

% þulr, Vafþrúðnir. lOg hveims; hverjumsem.

kaldrif jaðan : fjandskapaðan (við: til) — 12^

Hreiðgotum, hjer Norðurlandabúum (eða Ger-

tnönum yfir höfuð) ; s. s. Reiðgotar síðar. —

18e vitaðr: ákveðinn. — 29^ 0róf: er-hóf:

•óhóf, þ. e. ótal. e Aurgelmir: Ymir. — 31^

atalt : grimt og ilt — 32^ gaman : holdleg

ást. — 3^3 mey, mög : dóttur, son. — 35 lúðr,

‘óljóst, ef til vill: líkbörur. — 36e æ: eigi. —

39* aldar rök: ragna rök. — 43® níu heima,

eru annars ókunnir. ‘^ fyr — neðan : niðri í

myrk-hel, í hinum dimma biístað Heljar. g

hinig deyja: þángað koma eftir dauðann. —

45^ holti : skógi eða trje ; hjer er ef til vill átt

við Yggdrasil, sem og er nefndur Mímameiðr.

• 46e fenrir, úlfurinn Skoll. - 49^-3 þjóðir

á við meyja (meyja f lokkar) ; þorp á við Mög-

þrasis (táknorð um manninn, »sá sem óskar

Í)ama»); »bústaður M.« : bústaðir mannanna.

.4. hamingjur: heilladísir (við fæðínguna). — 51^

vé: helgidóma, bústaðir. * Móði ok M., synir

Pórs. öþegar V. (Pór) berst ekki lengur, er

lír sögunni. — ðSg vreka: reka: hefna. ^klyfja:

kljúfa. — 545 stigi d: Baldr. — 55^ sagðir,

‘2. pers., nú fyrst veit V., við hvem hann talar,

“viðurkennir að h^n sje yfimnninn og lætur

Jíf sitt.

GrimnismáL P hripuðr: eldur. ^göngumk: gakk mjer.

492 SKÝRÍNGAR.

® »feldurinn brennur fyrir mjer.« — 4^ Land^ þ. e. goðanna, Ásgarður. — 6* Valaskjalf: Valhöii. — 7* Sága (sú sem sjer ait): Frigg. 8’* Glaðs-: skínandi. ^ þrumir: stendur (er kyr). — 94 sköptum : spjótsk. — II5 hún er gift Nirði. — 12^ feiknstafi: feikn (hræðilega hluti, ógnir og hættur). — 17^ viði, eða Viði (eignarnafn)? ^.e á við hefnd Víðars eftir Óðin,. sjá Vspá 53. — 20fiSéumk: sjámk, óttast (: óumk í 4. vo). — 2V þund, flóð í 3. vo., á, errann umhverfis eða hjá ValhöU? 2 pjóðvitnis, vafa- samt, á ef til vill við flóði og er þá: Fenrir (höfuðúlfurinn); Pund er þá s. s. Ván, er rann úr kjafti Fenris bundins. q valglaumi r hinn káti flokkur Einherja (?); sumir ætla, að valglaumur sje hestsnafn. — 24^ golfa: staf- gólfa. ^Bilskirnir, sá sem skirrist bil (bilun), sterkur. 4 með bugum : með öllu, þegar alt er talið. - 26« vötn: ár og fljót. — 27« hodd: bústaði. — 3O9 hlóa: sjóða, verða (mundu verða) sjóðheit. — 34^ hœfingar: brumknappar (merkíng óviss). — ^gaghalsir: með upprjetta og aftursveigða hálsa. — 38^ svangir: kvið- mjóir og hlaupalegir. q ísamkol : jámkul, jámkuldi (vindbelgir hjá Snorra). — 40^ til varnaviðar: þángað til skógurinn tekur við og verndar hana (sbr. að ganga til viðar). — 43^ tekr á, sýnist verða að þýða stöðvar ; ef til vill er á rangt f. af, og er þá hvera (katlana) undirskilið; þeir hafa þá verið hindrun þess, að Óðinn slyppi lír eldkvínni ; sbr. síðari helmínginn. — 46^ *Jeg hef nú sýnt andlit mitt ásum« — óljóst hvemig, en stendur í sambandi við brotttöku

SKÝRINGAR. 493

katlanna. 3 vilbjörg vaka: góð frelsun koma,

— og hún veldur þeirri gleði að allir skulu koma til gildis hjá Ægi, sýnist vera hugsunin.

— 50 efnið með öllu óljóst. — 5I3 hnugginn: sviftur. — 523 »Pað er upphaflegavinur þinn, er þú hefur hjer við að skifta.* — 53i Egg- móðan : sverðdrepinn. 2 Yggr, Óðinn er í þessu augnabliki einmitt hinn hræðilegi. 4 úfar : fjand- samlegar.

SkirnismáL 1 3 okkam mög, Freyr var þó aðeins stjúp- son hennar. — g afi : maður. — 2 2 ón : von.

— 82 folkvaldi: höfðingi (meðal goða). 3 ok: er.— 4^ þeygi — munum: »þó ekki svo að jeg fái óskir mínar veittar.« — 63 mér tíða: elsk- aða af mjer. — 7 hjer eftir vantar vísu í. — 83 vísan: óumflýjanlegan. 7 vegisk: sveifli sjer, berjist. — II4 andspilli: samtal. — \ klokkva: missa huginn, digna. lóg bróður-, ef til vill var Beli, er Freyr drap með hjartarhomi, þessi bróðir. — M^rz né . . . né, s. s. eða, en Íætur þó í Ijósi, að spyrjandi bíði neitanda svars. 5 eikinn: áleitinn, fjandsamlegur (vafr- loginn). — 194 frið: hjerumbil s. s. ást. — 23^ málfáan: málaðan rúnum, með rauðlituðum nínum. g sætt: sáttmáli. — 27i Ara þúfu, þ. e. einmana og fjarri öllum. 2 ár: þegar. — 2S3 hari: starí. 7 gapi: einblína með opnum munni. — 29^^ sýnist alt vera nöfn á rúnum eða rúnamyndum, sem eiga að valda andleg- um sjúkdómum og gráti; tópi, tjösull, orð, sem ekki er víst hvað merkja. ^ súsbreka: sorgarboða, áfall. — 30i Tramar: illar vættir.

494 SKYRÍNGAR.

gneypa: beygja, kúga. g gerstan: illan, erfiðan. 3I5 mom: sorg, momi haft hjer sem áhrifssögn: láti þig morna. g ^nn, getur valla verið ann- að en afbakað úr önd: andyri; O. á að verða eins og upprifinn þistill, sem stúngið hefur verið (af hjátrú) inn í vegginn, en er löngu visinn. — 323 gambantein: töfratein, -grein. — 3^2 Ásabragr: Þór. g gamban- er hjer að- eins aukandi merkínguna. — 363 ergi: saur- lífi (ástaræði). — 37i heldr d: en þú gerir alt þetta; með þessum orðum gengur htín að bæn Skímis. q vaningja, Frey, af vanaætt. — 384 þingi: manþingi (ástarfundi). q nenna: sinna, veita ást sína. —3% lognfara: lygn og friðar- fullur. — 42e hýnótt, óviss merkíng í hý-, eymd (?) ætla sumir. Ef til vill aðeins bið- (biðnótt þá um meir en eina nótt). Hárbarðsljóð. ^2 á morgun : þennan morgun. 3 meis, í honum er síldin (meisasíld ánorsku). “-^7 hafra: hafraket. — 4^ Árligum verkum: morgunverk- um. 4 móðir Pórs var Jörð, en hún deyr ekki (sbr. svar Pórs). — 64 brautingja: föm- karls. — 7i eikju : bát lír eik (eintrjáníngur). — 85 hlennimenn: þjófa. — 9^ sekr, þ. e. í drápi jötna og Pór heldur að Hárbarður sje jötun 8 0ðlis: ættar. g dœma: tala. — 13^ Harm Ijót an: það er Ijótt að þurfa. g ögur, óvíst, lík lega: byrði. 4 kanginyrði: háðsyrði. — ISjSpark ar: fjörugar, duglegar — IQgUpp: á himininn augun urðu að stjörnum. — 24^ Valland: land þar sem valur er feldur, vígaland. — ^ðg vilgi af vél, og er ýkisorð. — 263 o. s. frv. smb,

SKtRÍNGAR. 495

söguna um för Þórs til Útgarðaloka. — 9 Fjal- arr, jötuninn, d: Skrýmir (Útgarðaloki), — 2Q4 Svárangs, jötun, annars ókunnur. ® gagni : sigri.

— 31 manl^nni: meyjar kunníngsskap. — SSg húðskór, skorpinn skór úr skinni með hárinu á, sem nagar og særir hælinn. — 3Q; vantar í vísuna; gnæfa er nafnháttur. — 40 óljúfan d: kost. — 41—44 er erfitt að skilja, vegna þess að í vantar. — 42i hnœfiligu: bitru. — 43^ heimis haugum: fomhaugumvið bæina, heimil- ið. — 47i hó: hór, friðil, elskuga. — 4Q4 litum fœrir: færir, hjeldir áfram allan daginn þangað til litir breytast, d: verður dimt; fara Íitum: að ferðast frá því dimman dvínar (um morgun) og kemur aftur (um kvöld). — 57 þegar þánar við sólaruppkomu, verða vegir erfiðari.

HymiskviÖa. I2 námu: fengu. gsumblsamir: lystir ídrykk. 4 áðr þeir yrði mettir. 5 teina: spástafi. ehlaut: fórnarblóð. g örkost hvera: yfrið nóg af heitu- kötlum (ölkötlum). — 2i bergbúi, Ægir jötun. 4 miskorblinda, merkíng óviss. 5.6 leit . . í þrá : einblíndi. — 3i önn: áhyggju. — 5^ ním- brugðinn: sem tekur mikið. — 62 lögvelH (af vellir, vella, að láta sjóða): ketil. — 7^ Egils, faðir Þjálfa og Rösku. 7 hurfu o: Týr og Pór.

— 81 mögr d: Týr (sonur Óðins og hinnar língu jötunmeyjar). ® algollin : öll gulli skrýdd.

— lOi váskapaðr: vásköpuðr, sá, sem skapar vo, hættu og ögæfu. — ® jöklar: ískönglamir í skegginu. — 11 g hróðrs: frægur; andskoti d: jötna. — 127 afr: sterkur. — 13istukku:fjellu

49^ SKÝRÍNGAR.

niður (og brotnuðu). — 14^ senn: þegar. — ISs seyði (af seyðir): eld. — I67 veiðimat: sjófáng. — ISg ögn, flt. af agn. — IQ7 kjóla valdi: skipsráðanda (mjer). – 20^ hlunngota: skipið. 8 apa: jötuns. — 22® fía: fjá, hata. — 238 eitrfáan: gljáanda af eitri. ® háfjall skarar (höfuðhársins): höfuðið. g hnitbróður: albróð- ur. – 24i Hraungalkn: jötnar, þó óvisst. 265 flotbnísa: skipið. — 27®austskotu: austurtroginu. 7.8 bæjar, á við jötuns. 9-01 holtriðahver: hellir; (rið: upphækkun). — 283 kálk: kristalsbikar, sbr. gleri 2Q4. — 2Q4 brattstein:súluna. — Sla allra, hjer haft sem ýkisorð. ® hjalmstofn: höfuð. 8 valr: krínglóttur. — 32^ er nokkurskonar málsháttur; heitt: hitað, bruggað. — 33^ öl- kjól: (hinum mikla) heitukatli; hofi: húsi. — 34, »tók í barminn«. g hríngar: ketilhaddan. 37*^ skær skökuls: vagnstángar-hestur, hjer haf- urinn. ® skakkr: haltur. — 382-8 hverr goð- málugra: hver goðsagnafræðíngur. 4 skilja: skýra. 5 hraunbúaD: Egli. — ^Qg óskiljanlegt og afbakað.

Lokasenna. 2, vígrisni: dugnað til víga. – 3^ jöll ok áfu: ófrið og illdeildir(?), merkíng orðanna nokk- uð óviss. — 7^ þrungin: þögul og þur. 85 hveim alda: hverjum mönnum (verum). — 10« lastastöfum: lastorðum. — 122 míns féar (fjár): af mínu fje. — 15» vætr: ekkert. — 16, óskiljandi. 175 síz: síðes, síðan er. — IQ4 Loptki: Loptr (Loki) eigi. 5 leikinn: hæddur og smáður. * fjörg: goð. — 20» sigli: men. — 2l8 f ær . . at gremi: gerir að gremjuefni.

SKÝRÍNGAR. 497

— 24i síða: fremja seið. s drapt á véttifórst með töfrabrögð. 4 vitka: galdrakarls. ® args: blauðs manns. — 26^ mær: dóttir. 4 Véa ok V., d: bræðurÓðins. 5 Viðris: Óðins. 0 baðm: faðm. — 2QÖ sjalfgi: sjálf eigi. — 32^ for- dæða: galdrakona. 4 at: í sæng hjá. — SSg varðir: konur. s vers hóss eða f. vers eða lióss: manns eða friðils; hvárs: annars hvárs:

— 35® jaðarr: bestur (líka vöm). — 36® »og «r þó ekki verrien von var til.« — 37} ballriða: goða. — 383 tilt (af tilr): friðsamlegt, frið og sátt. — 385 hinnar d: vinstri (ónýt). — 39, beggja böl es þrá (söknuður d: handar (mjer) og úlfs (þjer)). 4 ulfgi: úlfurinn eigi. — 43^ 0ðli: tign. 5 m0lðak, af m^Iva. ® í er atviks- orð, alla liðu andlagið. — 44^ loggra: veifa róunni, montasig. — 473 lezkat: leturþig eigi, heldur þjer eigi í skefjum. — 48^ örgu: örð- íugu, upprjettu. — 494 á hjörvi, óskiljanlegt. 5O5 at fjörlagi: að drápi. — SU vöngum, af vangr^ land (sljetta). — 56® deigja: eldabuska og matreiðslukona. — 583 þrasir: æðir. — 62^ liœtir.: hótar. 4 skarpar álar: skorpnar (harðar) ólar.

Þrymskvida. li Vreiðr: reiður. ® skör: hár. – 3® léa: Ijá. - 118 hann, þ. e. Loki (til að sfaiða Freyju). — 15i und hánum: frá belti hans. 2 Jukla: husmóðurlykla. ® breiða steina, þ. e. til þess að fá hvelfd konubrjóst. — 21^ »fIjott spentir við vagnstöngina.« — 23^ gollhymðar: með gull reitt í skurði á hornunum. — 24 ^-^ Vas . . Jtí>mit: menn komu. — 285 öndótt:

32

49^ SKÝRÍNGAR.

hræðileg, skörp. — 30^ brúðféar: fjár (gersema) sem bníðurin skyldi gefa ættíngjum manns síns. — Slg Várar: hjónabandsgyðjunnar. — 324 þekði: fjekk auga á, leit. — 33io endr: aftur.

VölundarkviÖa. Ig Myrkvið, var haftum hvern þjettan, víðan og dimman frumskóg, sjerstaklega um hinn mikla markaskóg milli Suðurjótlands og Holt- setalands, og gæti vel verið átt við hann hjer. ^ alvitr: verur í annarlegum ham, þ. e. svana- ham’a(al- er sama og al- í alius, annar, og el- í ella, elligar). 4 0rlög dr: freista forlaganna, fylgja þeim. — 2^ mær fira: dóttir manna, mensk kona. – 4^ nauðr: óumflýjanleg forlög. 62 veðreygr: veðurglöggur. — 6^ skreið: fór á skíðum. gat: að leita að. — 7^ gim: eld. fastan: óaflátlega. ^-^ »hann þakti allan þráð- inn (af lindibasti) með hríngum*. — 11* ár: fljótt, þegar. 7 berfjalli: bjamarfeldi. — 12* viljalauss: sviftur sjálfræði sínu. ® nauðir: bönd^ 147.10 öijöst, við hvað átt sje; hjer vantar Iflc- lega í. Grana leið: Gnitaheiði. — I61 Úii stóð — og sá þá koma með Völund. e stilti röddu, s. s. sagði (blátt áfram). g holti: skógi. — 17i Ámun: áþekk. 4 tét: sýnt. — 24^ húna, oft haft um línga drengi og efniiega. ^ fen fjöturs, óvíst hvað merki, (fens fjötur?, þ. e. herslustokkinn?). — ^Sgjarkna-: gim-. — 26^ baugi, er hríngurinn, sem tekinn var af bastinu ; Böðvildur brýtur hann og kemur tii V., aÖ hann geri við hann. * þorigak: eg þori eigi. 28i Bar.. bjóri: gerði . . öldrukna. » íviÖ-

SKÝRÍNGAR. 499

gjömum: á hinum vonskufullu mönnum (Níð- aði). - 29i Vel ek: y^el sje mér, Heill svo. 2 fitjum: fótum (smb. er uppi fótur og fit). 5 hófsk, hríngurinn er svanmeyjarhríngur og flughríngur, og með honum fær V. afl til þessa. 3I2 viljalauss: sinnulaus og gleðivana. ® ráð, sbr. 17. V. það er kona N., er segir SO^-g 7 viínumk: óska eg. — 33’’ kveljat, boðháttur með neit.-at. gkván, óeiginlega um Böðvildi. ^2 kunnið: þekkið. — 37^ níta: gera ilt (gera verra fyrir). 9 skollir: svífur hátt. — 40*-* sát- uð . . . saman: áttuð þið ástarfundi. — 41^ ögur- stund: armæðustund. — ^-^^ vinna: veita mót- stððu.

AlvíssmáL

V breiða: menn eru að breiða (leggja voð- ir og skraut á). * sinni : för. 4 hratat of mægi : flýtt sjer með brúðkaupið (mægi eig. mágsemd). 34 vagna ver: vagna sjór: jörð (yfirborð jarð- ar). — 54 fjarrafleina: umrennínga, flökku- manna (stjómast af hverr). ® baugum borit: borið til að erfa sig (í háði sagt hjer). — 6* Síðgrana: Síðskeggja, Óðins. 4-5 at ósátt skalt: at sátt skaltu eigi, «jeg gef aldrei samþykki mitt». — 7 2 snimma: þegar, skjótt; sbr. ár. — 9^ vörumk: varir mig. - 16* leika: það sem leikur á (lætur verða að steini). — Það er ekki auðskilið, við hvaða vemr stundum sje átt, t. d. uppregin, ginnregin, Suttungs synir; en ann- ars em stöðugt sömu aðalvemmar nefndar. Baldrs draumar.

1® ballir: sterkir, boðandi hættu. — 2^ hvelpi

500 skÝríngar.

d: Garmi(?), ills viti. — 4^ vittugri: hinní töfrafullu (fróðu) konu. ^ valgaidr: galdur til að vekja upp ná. — 5^ sinni: gáng. — 7®of- væni: ángistarfullri óþreyju og bið. — 8^ þegj- at: þegi eigi. 9^ hróðrbaðm: hið fræga trje, mistilteinn. — IO5 heipt: reiðiverk. — Milli 11. og 12. V. vantar í. — 12^ meyjar, sumir ætla, að hjer sje átt við bylgjurnar, er gráta eftir Baldur (at muni, muni þolf. flt.). g halsa- skautum d: skipsins Hrínghoma, er Baldur var brendur á. Milli 12. og 13. v. vantar aftur í. — H^-g ragna rök, rjúfendr: ragnarök sem eyða öllu (eða ragnarök-rjúfendr — þeir,semrjúfa ragna rök, líf goða [og manna] : múspellsmegir).

Hyndluljóð.

2^ í hugum : í góðum hug, velviljaðan. — 410 runa: gelti. — 5^ es: sem. ® valsinni: flokki Einherja (í ValhöII); Hyndla kallar Óttar ver (d: friðil) Freyju, til að stríða henni; en með »ver« 6^ á Freyja við Óð, mann sinn. — 9^ Vala malmi; suðrænum (völskum) m. — IO4 at gleri, lítur út sem gler vegna blóðsins, er stökt hefur verið á það. — 11 — 12 Hyndla bregður Freyju um ósiðlæti. — 13^ sék d: í anda, það sem Freyja hótar með. ^-g með þess- um orðum lætur H. undan. Svo koma þær til Valhallar, og þar fer alt hitt fram. — 14i-2 forna niðja: forfeður. — 26^ brökun: yfirgángur og ofsi. — 272 arð-, af arðr, plógur. — 32 hjereftir vantar í.

Rígsþula.

I4 kunnigan: margfróðan. — ^gágætti: opin

SKÝRÍNGAR. 5OI

á gátt. ®ámi: erfiði og basli. ’’ Ál: lángafi, Edda: lángamma. — 4^ okkvinn: þykkan og klestan. * þrung. sáðum, þess kyns brauð var Ijelegt og ilt. 8 bjóð: borð. — 8^ bast: bast- Tcörfur og þess kyns. g gerstan, sjá Skím. 30^.

• 9« þír: ambátt. - lOSrýndu: töluða hljótt •og ásttíðlega. — ll^ bjoggu: lifðu sem hjón.

— 14áskíði: lokuð (skíð: dyraskíð, efraþver- trje í dyraumbúníng). — IS^ rifjar: þvertrje efst í vefnum. ^ skapat: klipt laglega. 4 skör: hárið klipt jafnt fyrir ofan augabrýnnar. ® skokkr: kápa, yfirhöfn. — 16 váðar: dúks, vaðmáls. — ^ sveigr: skupla. ® smokkr: erma- laus bolur. ® dvergar, eitthvert skraut. — 22’’ karta: vagna. — 23^ ripti: brúðarlín. ^blæjur: ábreiður og lök. — 25® karla: bænda. — 28* örmum: ermum. 4 sterti (af sterta): «stífaði.» ^ keisti: sveigði, gerði boginn (um krókfald). ^ kinga: málmpláta krínglótt með myndum og Jkroti. ^ slœður: kápa, sem hángir niður af herðunum. — 30^ merkðan: með íofnum tnyndum. — 31* fáin: skínandi. ‘^ varðir: •silfri varðir. ® ^dagurinn Ieið.» — 35^ lind: spjótskaft úr lindivið. ^ frökkur: spjót. — 38^ mösma, óþekt orð, en sýnist merkja dýrgripi.

— 3Q^ ærir: sendimenn. — 42® aska: spjót- -sköft ur eskivið. — 464 kyrði: drap. — 47^ kvisti: á kvisti. ^ mætti þér: væri þjer kraftur; ^ætir þu (þér er þáguf.). — 48® kjóli, sbr. Hym. 19 og 33. — 49 er lýsíng á bníði Konar nnga (: Konúng^; það er dóttir Dans, sem ilt er við.

502 SKÍRÍNGAR.

Gróttasöngr. 2^ lúðri: kvarnarstoknum. ^ gréa, líklega s. s. gráa. ® ynði: ró: — 3^-^ vantar í og óskiljanlegt. ^ léttum: lyftum, leggjum. — 4^ snúðga, sem snýst fljótt. ^ meldr: mjöl, möl- un. - 6» því: af því (þótt - -). 7» Ijóð : vísu- orð. — 9^ niðjar: forfeður. — lO^ mœli: malaði. ‘^-^ vissim vætr: hefðum ekkert vitað. — 112 leikur: stöllur. — 13*^ beiddum: veidd- um. — 144 Gotthormi, Knúi, óvíst hverjir. — 15* köppum: af kapp. — I67 dolgs sjötulr sú, sem setur (svæfir) fjandskap, kvömin (er malar frið). – 17^ mitt 0: hlutverk, ^munaD: Fróði. — I82 trjónur: öxarhamra (?). — 19* víg- spjöll: ófriðarboði. — 2O4 regingrjóti : kvöminni.. ‘^ valmar, óskiljanl. og afbakað. — 21 1-2 míns^ föður mær: dóttir f. m. þ. e. ek. — 22^ Yrsu sonr er Hrólfr kraki. — 23^ skaptré, helststoð- irnar eða undirlag kvarnarinnar. — 24^ senn: nú þegar.

Grógaldr ok FjölsvinnsmáL

I. Ig dauðra dura: í dyrum dauðra (haugs- ins). — 35 »er engi veit að nokknð geti kom- ist». ömenglöðum, ef þetta orð er rjett, á þad við Menglöðu og meyjar hennar í Fjölsv. — 5** afi: maður. — 6* Rani: Óðinn. — ^^urðar- lokur, óvíst hvað þýði (forlögin og þeirra á- kvæði?). — 8 óvíst við hvað á og líklega afbak- að, — II5 gangi í lúðr saman, gángi saman í einn stokk, sameinist. — 13* niflvegi: myrk- um vegi. 4 at firr: því síður. — 14* jötuni FjöIsvinnP: mími í 5. vo.

II. 1 2 sá 3: Svipdagr. - 3* líðondom: ferða-

SKÝRÍNGAR. 503

mönnum. — 4» vargr: sem vargur (fríðlaus maður). — Sg fáa, ersagnorðið (fá). — lO^hefr: vill lyfta. — 12» Leirbrimis, skógar eða viðar, er svo hjet; limum af limar. — 13*^ gffrari: grimmilegri. - 14^ varðir sjá Lokas. 33a. - ISe sókndjarfir,hundamir. — 18ivængbráðir,óv{stvið hvað sje átt. — 19^ barmr: baðmr, trje. —20« flœrat: flýr ekki, þolir. - 21^ móði: ávexti. — 22^ kelisjúkar, á að þýða sjúkar af barnshöfn eða þvíumlíkt. ^-^ líkl. afbakað. 6 mjötuðr: verkandi. 24^ veðrglasir: óþekt orð. ^ þryngr: kvelur. Efni og siamhengi hjer óljóst. - 26* seg- óvíst hvað er (:seig?). 6 njarðlásar: sterkir lásar. — 286 Eirí örglasis: Sinmöru, en örglasir er óþekt orð. — 30i léa: Ijá. 2 í lúðr bera: leggja í stokk. ^ léa: Ijá (sagnorð) - 32^ oddi: tindi. — 33« ásmaga, stjómast líkl. af hverir. — 43^ rúm: opin. - 47*^ kveðr: stend- ur móti, hindrar.

Völuspá en skamma,

37 vörumk: varir mig; en hjer mun vanta neitun { (vitit?), eða á að lesa vitim? - Tenið- göfgan, Heimdall sbr. Rfgsþulu. — 94 sonar, af son(r): göltur; sonardreyri: galtarblóð. - 11^-* »hann hafði fundið hjartað lír konu, hálfsviðið við Iindivið.« — 124 loptbilar: himininn rofn- ar. — 13? »mægðanog skyldan.« —. 14^-8 »en til þess að Ó. mun o. s. frv.«, þ. e. til ragna- rökrs.

VölsungakviÖa.

li »Það var snemma á öldum,« 1 gamla daga. ^ gullu, af gleði yfir fæðíng hermanns. ^-* um óróa í náttúrunni lít af því sama, en óljóst við

504 SKÍRÍNGAR.

hvað í raun og veru sje.átt. Himinfjölh bim-. inhá fjöll, eða eignamafn. — S^stormurinn er líka samfara fæðíngunni og tákn. — 4*^ nipt N. : nomin, Neri óþektur. ® norðrvega, bendir á nafnið Nóreg. — 5* »er ól ást { brjósti.« — Ts ítrlauk, táknunargjöf ; skyldi merkja vöxt og viðgáng. — 8*^ blóðorm: sverð. — 9^ alms árr: hermaður. ^ blóðrekin: unnin með blóði (?). - 12nefg]old:bæturfyrirnefa(ætt- íngja). — 13’’ Viðris grey: Óðins hundar,. lílfar. — 14® geirmímis: hermannsins. — Ifr í upphafinu stóð hjer um bir»þarsáust valkyrj- ur, hávar osfrv.« — 17^ árliga: þegar. ^ ulf- íði: ulf-híði, skóginum. — 18^ líddi: leið, var líti. — 19^ óneisan: frægan. ® »ekki betri en hvera ketlíng«. — 21* séak: sják, jeg sje. — 22« ógnar (ár) Ijóma: gull. — 26« erum: er mjer. — 279 vefnistingum : seglum. — 30* höfn: skipshöfn. þinglogi: sá sem svíkst um að koma á þíng (til fundar). — 31« Rán, þáguf. »iír hendi Ránar.« — 33* landreki: kon- úngur. — 34* þ. e. herskildi. — 35* solli^ lig.i sulli, þ. e. matur útbleyttur í mjólk eða þesskonar. — 38* hreysi: hraunholur, urðir. — 39® skollvís: prettvís. * skrök: grobb. — 40’’ sveipvís: fölsk, svikul. — 42^ fenrisulfr sbr. Vspá 39. — 44® simul : tröllkona. — 45 Gullnir er jötun. ^ Imð er tröllkona. — 48^-^ á við óþekta orustu. — 49’’-® Mistar á við megir: hermegir (Mist, valkyrja), hermenn; mœrr: land. — 50* »að konúngur væri kominn.« 7 hugði: horfði á. — 51^ snævgir: örskreiðir.

• ok: með. — 52^ grindum: lokaðri höfn. —

SKÝRÍNGAR. 505

57i ímu: orustu. 4 móðakam: hjarta. — 58^

hjalmvitr: valkyrjumar s. s. sárvitr 6. vo. ‘^-^

»iilfurinn át af hrafnsfæðunni, líkunum.«

Helga kviöa Hjörvarðssonar

með Hrímgerðarmáíum.

1 Fuglinn er Fránmar jarl. — 3® kynni: einkenni, eðli. — 5 Efnið er farið á undan því sem segir í 1 — 4. — 6^ rógapaldr: her- maður. ^ gjajdir: sýnir. — 8’’ sverðskenníng (vígnest: spjót eða sverð). — 9*^ valböstu, óþektur hluti á sverði. — 10* heilráðr: sá sem tekur heil og full ráð, framkvæmir þau. — II4 niðjar: forfeður. 7-9 aldauða arfur: arfur sem allir erfíngjar að eru dauðir.

Hrímgerðarmál. l^ séask: sjást, hræðast, sbr. Helg. Hjörv. IP. — 2^ fálur: tröllkonur. — 56 œxi: skyldi vaxa. — It þverst: þverast. þvari: stöng með fleini (eða: brynþvari), »ef fleinninn hefði ekki komið þjer svo þvert, sem unt var.« — 9 Hjer verður Hr. klámfengin. ^ reina, af reini, graður hestur. • — lO^sveigja: leggja niður; sbr. brettir 9^ — II4 ri^ja rétti: (þU skalt fá þín bognu) rif gerð bein. — 13^ jöfri: þjer. — I82 ef . . hefr : hvort ekki hafi. — 152 til eyrar: á hólm. — 166 sverð at rj. d: með því að drepa mig. — 20 Hjer er setn- íngasamband nokkuð óreglulegt, vegna þess, hvað Sigriínu er mikið niðri fyrir. — 21* þörfgi: eigi þörf, »hefði ekki átt að verða.« — 222 hug deila: skifta geði sínu, svo að það fari ekki í öfgar og æsíng. »vertu róleg og jafnlynd.« S téa (tjá) blœða: blæða. — 23^ þ. e. gángir að eiga hann. - - MiUi 24

506 8KÝRÍNGAR.

og 25 andast Helgi. - - 25^ Kyss mik, Heðinn biður um heitmeyjarkoss.

Völsungakviða en forna. V^ ulf, hann á við sigsjálfan. — lla»hvern- ig það kom til« o: að jeg varð að borða Ktt steikt. — 126 seva: frænda (föður). ^ brimis: sverðs. — 13’ ámunir: líkir. — 14* »í gærmorg- un.« ’ valrúnum: óljósum orðum um bardaea.

— 15* of sinn: eitt sinn. — 18« íher: íleið- ángursför. — 20« at:hjá. — 21’ gránstóð gr.: hinir gráu hestar tröllkonu: úlfar. — 22*-* »Þú hefur ekki fengið fulla gæfu.« — 24* vantat: þú gast ekki hindrað. 25« Hildr þ. e. ófrið- ar-orsök. — 26* frið: friðleg. ’ vígroða, fyrirburði um víg (blóð á lofti). — 2V Fjörs- unga, óvíst hvað sje. — 30 — 31 eru teknar úr Helgakv. fyrri. — 32* nipti: systur. — 33^ Leiptr er eiginnafn ár. — 36® nema: en. spryngir: ætir þig í hel. — 37? sifjungum: mágum. — 39*-6 »nema lið konúngs og hann sjálfur birtist.« — 44? nema: en, þvert á móti, ergefin. — 457dolgspor: sár. losvefja: stöðva.

— 50^ úrsvalt: ískalt (og þó) innfjalgt: brenn- andi sig inn. ® ekka: sorg. — 55* flugstíg: brattan stíg (þ. e. til Valhallar, sem skáldið hugsar sjer á himni). — 55’ Salgófnir, haninn í Vafhöll. 8 sigþjóð: orustu-þjóö, b. e. Etn- herjar. — 56^ grænask: þverra, bregðast.

Qripmpá. 10* hugat: af heilum hug, vinsamlega. — 13^^ hlœða: hlaða. svígrisinn, sbr. vígrisni Lokas. 2. — 15* Helga, er hjer Helgi Hund.

skÝRÍngar. 507

• ITg riínar sbr. Sigrdríf. - % farit: búið. Nú vill O. ekki segja meira, því að rní hefst hin verri hlið sögu Sigurðar. — 20^ gerra: gerir eigi. - 24»^ leið: lífsleið. - 26« vilkit: ekki gott. — 28i »Hvað snertir það mig?«

— 32» geðleysi: óstöðuglyndi, fals. — 34^ hlcyti: mægð. — SSg görva: fulikomlega. — 36» ratar: steypist. - 46^ unað: hvorugkyns orð: unaður. — 50® sifjugum: mœgðum manni, »mjer mági þeirra.*

ReginsmdL l^ víti: ógæfu. e lindarloga: gull. — 4*^ Vaðgelmi, Kklega ein af ánum, sem Vspá getur í 37. ® oflengi: mjög lengi, leiða: fylgjast með (manni). limar: afleiðíngar. — 8^ ncpt, sýnist vera lýsfngarorð: grimt, drep- andi. — Q’’’ ekki lyf: ekfci hlð minsta. — 10*^ þéar: þjár, þröngvir, neyðir til. — 14^-^ »forIagaþræðir hans standa, ná, um öll lönd;«^ þrymr eintala, af því að það stendur á undan. – 186 karl af bergi: manninn gamla, sem stendur hjer á berginu (mig). — 20e hrotta- meiði: fyrir hermanninn (af hrottameiðr) — 2P tái, af tá hvorugk., stjett eða hleðsla fyrir framan hús. - 23g hamalt: svínfylkíng.

FáfnismáL 2i göfugt dýr, óvfst hvað, en Ifklegast ekki annað en blátt áfram: maður. 4 ákka: á ek eigi. — 56 á skeið: til hlaups (og þroska). — b^ hroðask: verða hrðrlegur, gamall. — 8* feðr- munum: föðurleifð. — lO’^ einadags: ákveðná (dauða) dags. — Ih Norna dóm: dauða. —

5o8 skÝríngar.

12^ nauðgönglar: sem koma í (barns)nauð. — 13* kungar: ættaðar. — 14^ blanda hjörl.: berjast og ausa út blóði hver annars. — 1% fræs: blístur, hvásan. — 22i réð: olli dauða mínum með ráðum sínum. — 30* eisköld: hjarta. — 32^ fjörsega: iífs-bita (segi: kjöt- eða vöðvastykki), hjarta. — 373 foikskáa: herskáa, fjandsamlega. — 388 af . . . búa: verða af, missa. — 412 grœnar: laðandi. * folklíðönd- um: mönnum, sem ferðast land af landi. — 42^ ógnar Ijóma sjá Helg. Hund. 22. — 4^2 foikvitr: valkyrju. * lindarváði: eldur, vafur- loginn. — 44^ o. s. frv., með þessum orðum gefur fuglinn til kynna, að Sigurður eigi ekkert er- indi þángað. — 45* nauðir: (sveín)böndin.

— 7 hræs, þ. e. Fáfnis og Regins.

SigrdrifumáL Is nipt: kona, svarandi til dagssynir: menn.

— 5i Sigrunar: orusturúnir. * véttrimum, óþektur hluti sverðs. — 56, óe Tý, Nauð, nöfn á rúnunum t og n. — 85 »og svo leggja lófana um liðuna. « — 95 stjórnar: stýris. e óskiij- andi. — II4 þær á ekki við rúnar, heldur orðið sakar, sem staðið hefur í þeirri vísu, er upphaflega hefur farið á undan þessari innskots- vfsu. ® fulla : þar sem dómarar allir eru við staddir. — 1 27-10 óskiljandi. — 14^ und kerru Þórs. — 153 ul^s: Fenris. * arnar: Hræsvelgs. 6 brúar: Bifrastar. — lós virtr: maltvökvi, sem ekki er gerð í. — I64 vili-, merkíng óviss; þægilegur? — I81 bók: bækitrje. — 22^ vára: trygða, eiða. — 24^ heimis kviðr: það sem sagt er á heimili manns. — 27* sifjar silfrs:

SKÝRÍNGAR. 509

konur. — 28^ dolgviðu: hermenn, menn. — 34^ »tryggðaeiðum þess, sem er sonurskógar- manns (vargs) og frjálsrar konu.« — 36^ at vinum: með tilliti til vina (ef tii viil afbakað). Q sýnist merkja: frumorsökin tii fjandskapar (og ógæfu) er til orðin (þ. e. fundir þeirra Sigurðar). — Hjer eftir hafa staðið fáeinar vísur um að þau Sigurður hafa heitist hvort öðru.

Sigurdarkvida enmeiri.

V Eldr: vafurloginn um sal Brynhildar. — 2’ óskiljandi. — Q’’-^ eiðar munu tortíma hin- um vígskáu. — \3q folkræði: fólks-stjórn. — 15^ götvað: banamann (eig.greftrunarmann). –17’^ börvi: trjenu. — 18« láta d: önd, deyja. —22 8- bendir á aðferð við fóstbræðralagsstofnun.

Goðrúnarkviða. 5» hr0r: lík. — ^sgötva: greftra. — l^’^var- aði: hún rjeð frá. — ISavengi: koddanum, – 15^ regns dropi: társtraumur. — I64 tresk, óvíst hvað sje. ® gæss, voru í Noregi sjerstök kvenna eign. — 19’ ölstrum: fóðurjurtum (óvíst). - 238 vakti mál þitt, kom þér til að tala. — 24^ urðr: tortímíng. ‘^-^ «hver bylgja illra skapa hrekur þig.» — 26^ ormbeðs: gulls (gulls eld er eitthvað afbakað).

Sigurðarkviða en skamma.

3’-® «hann átti (að fá) hana (Brynh.), efhann

hefði mátt það» fyrir forlögunum. — 6« svelti:

deyi (hann). — 8” ísa, jökla, þolf., um ísa og

jökla, eyðihjörn. – 10* láta: missa. — 12^ «ef

5 I O SKtRÍNGAR.

sonur lifir ekki.« — ISe vilgi: eigi vel. — 14* afartítt: mjög tilhlökkunarefni. e kvánir: kona (hans). — 16^ fylki d: Sigurð. — 20^ görva: «sa. — 24e »gleði sneydd«. — 206 svárt ok dátt: þúngt og ilt. 7-« torskilið. — 33/ óvu: fjandskap. — 34^ á fieti : á bekk, í húsum. — 364 höfn: eign. — 38* hvörfun: reiki. — 39i síga: síga saman, semjast. — 42 er ófuUkomin og samhengi óljóst, — 436 ok ýmissir: ámismun- andi tímum, einn eftir annan á víxl; sbr. 4I2 — 444 þ. e. til heljar. — 459 af méli: eftir nokkurn tíma. — 47’‘soItnar: drepnar. — 49^ minni: minjar. ® hroðit: gylt. ‘^ bók: ut- saumuð klæði. — 52^ afbakað og óskiljandi. — 56^-* sömuleiðis. — 57’^ vaðin: svift, sneydd.

— 59’ öngan: krappan. — óOg grýmir, óþekt orð. — 65« borg: viðarköst til að brenna lík á, gera bálför á. — 66’valaript: valneskadúka.

— 6^4 sverða lituð : hermanni ; hugsun hjer óljós.

— 71’ mjötuðr: dauðinn. ^ ómun: rödd. ^ láta: deyja.

Helreið Brynhildar,

Ig vers annarrar d: Sigurðar, manns Ouð- nínar. — 2^ Vallandi, hjer táknunarnafn : víga- land; smb- Hárb. 24. — ‘hvarfúst: hviklynt. — 74 týja: hjáipa. MiUi 6 og 7 vantar í. — 8*^ ungum gram d: Hjalmgunnari. — II4 «snark- andi hund viðar» : eldinn, — 12’’ Dana á við verð- ungu. — 151 ofstríð: mikið böl.

Godrúnarkviða en forna.

2g hösum dýrum: gráum dýrum, úlfum. — 5’ úrughlýra: með tárvota kinn. g eigendr:

SKÝRÍNGAR. $11

eigandinn, Sigurður. — 98 »heldur en að þú vitir nokkuð til manna«, sjert lífs. — II2 and- spilli: samtali. 2 »út í skóg til að safna.« — 134 þekðak: eg sá. — 14^ gollbókaði: saum- aði með gullvír. — 15i skriptum: borða með myndum. - 16^ grímur: drekahöfuð og þess kyns á stöfnunum. ^ byrðum: saumuðum. — 17*^ »hún hætti að vinna*. — 19” vigg:hesta. 21» langbarðs: lángskeggja 0: Atla. 6 steypða, sem fjellu niður fyrir andlitið. — ^Sg sonar- dreyra, sbr. Vsp. sk. 94. — 246-8 er torskilið; oss vantar nægar sagnir af töfrum og fómum forfeðra vorra. — 26 1. og 3, 2. og 4. vo. eiga saman. — 27’’ ársal; tjöld utanum ním. 282 á við hinn forna spjaldvefnað. — 31 * gl. bella: sýna gleði. ‘^ »úlfur og hrafn.« — ^S^ »fylgd af mönnum.« — 4l8 vílsinnis spá: ógæfu- spá, spá um eymd og óhamíngju. ‘^ læblöndn- um: eitruðum. — 432 teina: úngar plöntur. — 46^ sœing: fórn, fórnardýr. ® hvítinga, ein- hver fómardýr, hvít að lit. — 47® kör: sæng.

Qoðrúnarkviða III. 16 œðra; virðulegra, betra. 6 jörlum: höfð- íngjum. — 36 þatki: eigi þat. ’’ vörð, verr: eiginkona, eiginmaður. — 4®spekjur; vina-við- skifti. — 55 hnöggt; sviftir. — 6^ Sentu at: sendu eftir. » í ketil tœki: tæki eitthvað (stein t. a. m.) upp af botni ketils, er fullur er af vellheitu vatni. — 7^ kalligak: jeg get eigi kall- að. » sékka: jeg sjeeigi. — 10**^ svafði; svæfði.

Oddrúnargrátr. 2q stjórabitluðum: sem stýrt er með bitli».

512 SKÝRÍNGAR.

hesti. — 43 hlest, á að þýða s. s. frægt, frjett- næmt. — 72 moldv. sporna: fæðast. * faðir þeirra var bani Högna (óþektur). — 9i Hnék- at: jeg hnjeeigi, Ijeteigi tilleiðast. — lOaaf fári: ekki af góðvilja. — 14* sylti: dæi. — 15® Tnjötuðr: forlögin, dauðinn. — lós dúsaði; þrumaði. & þátti: þekði: leit. — 212 »sporna við ástum okkar.« s orðit: mist. — 22^ »þar sem ástin ræður.« — 262 hófgollinna: með gyltum hófum, hesta. — 27* konungr D:Gunn- ar. — 28^ af stríðum, af og um böl, hugar- shið. — 32’-8 »Nú er jeg hætt að gráta; tím- inn græðir alt að lokum.« Atlakviða. 1® kunnan: vitran, slægan. 7 aringreypum: lcríngjandi um, til beggja vegna við arininn (á miðju gólfi). — 2« dyljendr: lymskufullir. g kaldri, af því að hann erundirniðri fjandsamlegur. - - 42 aska: spjót. 5 valrauða, óvíst hvað val merki. 7 dafar darr. : spjót(?) — 6» œri: ýngri. — 83 »með úlfs hári, bundnu í hann.« ^heiðingja: lílfs. — 118 gránvarðir: grá-skinnar, gráir á lit. ^ blakkfjallir : með svörtu skinni. — 1 3’’ vand- styggva: styggva fyrir vendi, sem hlaupa hart, ef lostnir eru. — 14^ óljóst. g sessmeiðum: bekkjum. — 16® aringr: sbr. I7. ‘-^^ óskilj- andi. — 17* lýða sinnis d: vorra manna. ^ rosmu-: rauðleit. — 24® kumbla-meið: herkumla (hjálma) við: hermann. — 26*-® »nú veit jeg einn hvar guljið er fólgið.« — 27^ tyja: »tvíja«, efi. — 291 Ýkvið: Víkvið, setíð á stað. — 31*^ húsi eða sæng? 9-12 meiraog minna af- bakað og torskiHð. — 33” eyrskáan: hlaup-

SKÝRÍNGAR. 5 I 3

anda yfir eyrar. — 34* »að gleðja konilnginn(?).« 8 (þiggja öl) at gnadda: eftir hinaúngu menn. niflfarna: farna til heljar; hjer sýnist átt við bræður Quðrúnar. — 368 afkár: vægðarlaus, of- stopafull. — 37e »bráðir (hold) dauðra manna.« 8 senda, það var siður, að konúngar sendi góð kjötstykki þeim, er þeir vildu heiðra sjerstak*- lega, og hjetu það sendíngar. — 39’ ber-: bjam-. 40* á við hvað hiín flýtti fyrir dauða Atla. g fjarghúsa: brjósta, lífs manna (það skeytti hún ekki um); fjarg: fjör, líf. ^

Atlamál en grœnlenzku, l^ óvu: ófrið, ofsa. — * œxtu: Ijetu váxa!, fara fram. — T á við mágastoðina. — 4^ rengði : viltí, breytti. — 6” saðr: góður gest- beini. 8 sýsti: sýslaði. — 9^ inti : rannsakaði. lO^ dróttláta, sem kann að hegða sjer í hirð. 13^ »jeg á þar ekkert kunníngjafólk.« — 19i »vJer munum brátt slátra.« ^ roðra: blóð. — 20 -^ eiga við hættuna og tvísýna endalykt. — ^l^yrðak: jeg misti. — 23* nauðmanni: venslr amanni. — 27^ vart: illa. — 32^ hann: mig. — 33g » ekkert verði því til hindrunar.« — 38* flátt: fals, »hjer biía svik undir.« ^ bragðs: af bragði, þegar. — 4V Flykðusk; söfnuðust. — 433 »hreyfðu fíngurna.« * snœri d: á snærisspjótunum. — 44i andspilli : fregn, orð. — 452 ypðit lítt: lauk hart upp. — 45*^ saðr d; einlægni í hug. — 47* hrauzk ór: kastaði af sjer. — 54 ókunnugt efni. — 56^ hyldið: skerið á hol. — 578 valda: hafa öll ráðin. — 58g skapdauði r sem deyr (eða getur dáið) eðlilega; »það er ekkert ónáttúrlegt að

33

514 SKÝRÍNGAR.

hann deyi, hann á ekki betra skilið.« — 59^ hver- gætir: katlavörður, matsjóður. — 60i brás, óvíst,: matsjóð(?). — 648 á lesti: að síðustu, til hins síðasta. — létu lifa: sýndu. — 65* bregða: stríða, hælast. — 68’’ hrœfðak: jeg þoldi(?). — 70^ málsháttur, en óvíst, af hverju sje dreginn. — 7P kröpp: skjótráð. — 72* »at gerva drykkju at (eftir) sína.« — 785 blettk: jeg blandaðiþar við. — 80^ snýtt: ráðið bana. — 90* »þú hófst þó að miklum mun, þú varst miklu stærilátari en jeg«. — 91-92. Pað, sem hjer er átt við, þekkist ekki annars. — 92^ sæl- an: ríkan. — 93^ missir: umskifti (að fá Atla eftir Sigurð).— 94*slekðir: sættir. —972 »hann jók ættíngjum sínum sorg«. — 98’’ þránnæli, á Yið orð og ræður Quðrúnar og bræðra hennar.

Goðrúnarhvöt 31 Urðua: urðuð eigi. — 4’bœkr: ábreið- ur, útsaumuð klæði. — 7^ kumbl: herklæði, vopn. — lO^ vegin: flutt. — 134 afbakað og óskiljanlegt. — 22^ tregrófr sorgartölur.

HamðismáL 1 er torskilið og ekki gamalt. g »sorgar- verk«. 4 glýstömu: gleðisnauðu. — 5^-2 sýn- ist merkja »þjer standið á baki þjóðkonúngum og eruð til enskis nýtir«. — 6^ vaðin: svipt, sneydd. ’ en kvistskœða, óvíst, við hvað sje átt; öxin? — 9^ stríða-baka sorg. ^ sér, sjálf- um. — 122 »næstum svo reiðir eða æstir, að þeir öskraði« (sem berserkir). — IS^jarpskamr: hinn litli jarpi, þ. e. Erpr (: jarpur). — 14^ né: éða, en þó svo, að svaríð, sem búist er við,

SRÝRÍNGAR. 5 I 5

verður neitandi. — 15^ homung: eig. sonur manns og frjálsrar konu, sem ekkí er goldinn mundur fyrir, og þó ekki skilgetinn sonur; sbr. 14i: enn sundrmœðri. — 16^ skíði : skeiðar, slíðr (lír trje). 4 flagði, óljóst. — 18’’ óskiljandi. — 19^ gota: hesta (dynsins). 5 halr d: borgarvörðurinn. — 2P bröngu, óskiljandi. — 23^ Hróðrglöð, óvíst hver sje og óvíst hvort sje eignamafn. 2 hléðum, óskiljandi. 3 mæfingr : mjófíngruð. — 24i-2 afbakað og óskilj. — 27^ reginkungi : goð- kynjaði. — 29^ er innskotssetníng ; hvárr enn víðfr. gerðumk osfrv., þ. e. við tveir, hvor hinn frækni, höfum gerst að vígi osfrv. — 31^ nú eða í gær : nú eða á morgun ; gær merk- ir eig. »hinn daginn,« og getur því þýtt bæði daginn fyrír og eftir »nií,« daginn, sem yfir stendur.

•"^"^L^2/^

1

“^ © — 5^

Nöfn

(nema staðanOfn).

Aðal Jarlsson 197

Afi 190

Agnarr 321. 370

Agn. Geirroðars. 7374.88 Agn. Hrauðungss. 72.73 Ai, dvergur 4.5

Ái (lángafi) 186

Aldaföðun Oðinn 60. 70 Alfaðir, Óðinn 237

Alfhildr drotning 243 Alfr, konúngur 377

Alfr, dvergur 5

Alfr enn gamli 180.241 Alfr Hjalpreksson 280 Alfr Hróðmarsson 255-6 Alfr Hundingss. 230. 264 Alfrenngamli Ulfss. 178 Alföðr, Oðinn 84

Ílmveig 179

lof Fránmarsd. 243. 246 Alsviðr (Alsterkur),

hestur 82. 324 Alvaldi, jötun 102

Alvíss, dverg. 161. 163-8 Alvitr: Hervör 147. 149

151 Alþjófr, dvergur 4

Ambótt Þrælsdóttir 189 Amma 190

Ámr 180

Anarr, dvergur 4

Andhrímnir, (hrím-

ugur í framan) 77 Andvaranautr 299. 373 Andvari, dvergur 297-9 Angantýr Angantýr Arngrs.

176 181. 184 224 224 4 197

Angeyja Angrboða, gýgr Ann, dvergur Arfi Jarlsson Arinnefja Þrælsdóttir 189 Arngrímr, í Bolm 181 Arvakr, hestur 82. 324 Ásabragr (bestur ásaj

^ &ór'95

Asaþórr 106

Askr 5

Asmundr 84

Asolfr Ölmóðsson 181 Asviðr, jðtun 53

Atla 224

AtliBuðlas.332.345. 356

NOFN.

5:17-

-7.359.363-4.373-4.382 384.387.389. 391. 396 -9.401-2.405-6.408-12 415-16. 420. 425. 427. 429-30. 432. 434-5. 438 440-3.447. 453. Atli Hringsson 241

Atli Iðmundais. 243-6

248-50. 253. Atríðr, Óðinn 84

Atvarðr, dvergur 218 Auða 321. 370

Auði 178

Auðrdjúpúðga

fvarsd. 183 Aurboða, gýgur 222

Aurboða 219

Aurgelmir: Ymir 65

Aurnir 202

Aurvangr, dvergur 4 Austri, dvergur 4

Baldr 10. 18. 78. 127

169. 171-2. 222 Báleygr, Óðinn 84

Bári, dvergur 218

Barn Jarlsson 196

Barri Arngrímsson 181 Bávurr, dvergur 4

Beiti 430

Beli(kviðmikill?), jöt. 16 Bera: Kostbera 423. 428 Bergelmir: Ymir 65. 66 Bestla Böiþornsd. 52 Beyla 120. 133

Birlindi (skjaldhristir),

Óðinn 84 Bikki 365. 405. 443

Bileygr, Óðinn 84

Billingr, jötun 41

Bivurr. dvergur 4

Bjiigvör 476*

Björt 219

Bláinn : Ymir 3

Bieik 219

Blíð 219^

Blmdr enn bölvísi 260 Bóandi Karisson 19L Boddi Karlsson. . 192j Borghildr drotning “226; 259. 279-80 . Borgný Heiðreksd. 391-3, Borgundar 406

Borr Búrason 2. 222 Bragi 120. 123-5. 324 Bragi, skáld (?) 83

Bragi Högnason 266-7 Brámi Arngrímsson 181 Brattskeggr Karlsson 192 Breiðr Karisson 191

Brimir: Ymir 3

Brimir, sverð 323

Brimir, jötun (eða sal-

ur?) 11 Brísingamen 140-2

Broddr 182

Brúðr Karlsdóttir 192 Brynhildr Buðladóttir288

291.294.331. 333. 335

344-7. 351. 353. 355.

369. 373. 382. 395-6 Buðli288. 351. 363. 367.
370. 387. 424. 428. 430

371. 438-9 Buðlungar 413

Búi Arngrímsson 181 Búi Karisson 192

Bundinskeggi Karlss. 191 Burr jarlsson * 196

Byggvir 120.. 131. 133. Býleistr, (sem fer yf ir

byggð) 15.224

5i8

NOFN.

Böðveig 477

Böðvildr Níðaðard. 147

152-3.155-6. 158-9 Bölverkr, Oðinn 44.84 Bölþorn, jðtun 52

Bðmburr, dvergur 4

Dagr 180

Dagr Dcllingsson 64 Dagr Högnason 266. 270 Dáinn, dvergur 53. 176 Dáinn, hjðrtur 81

Danir 371-379

Danpr 198

Danr 198

Dellingr(hinn bjarti)57.64 Dellingr, dvergur 218 Digraldi Þrælsson 188 Dolgþrasir fákafur i

orustu), avcrgur 5 Dóri, dvergur 218

Draupnir, dvergur 5 Drengr Karlsson 191 Drumba Þrælsdóttir 189 Drumbr Þrælsson 188 Dröttr Þrælsson 188

Duneyrr, hjörtur 81

Duraþrór, hjörtur 81 Durinn, dvergur 4

Dvalinn, dvergur 4. 5 53. 164. 309 Dvalinn, hjörtur 81

Edda (lángamma) 186-7 Egill 147-9

Egill, bóndi iio

^gþér, gýgjarhirðir 12 EiKin (æðandi), á 79 Eikinskjaidi, dvergur 4. 5 Eíkintjasna Þrælsd. 189 Eikbyrnir, hjörtur 79 Eintierja 104

Einherjar 77.78.82.85.237 Eir 219

Eistla 224

EitiU Atlason 373.411

453 Eldir, matsjóður 120-2 Eldhrímnir, ketill 77

Elivágar, ár 65. 109 Embla 5

Ema Hersisdóttir 196 Erpr Atlason 373-4”.453 Erpr Jónakrsson 443. 454

458 Eyfura 181

Eyjolfr Hundings.230.264 Eylimi 182. 247.253.255

280-1.283.303 Eymóðr 379

Eymundr 179

Eyrgjafa 224

Faðir 192

Fáfnir 182.284-5.300-3.

306-16.318.337.371-373. 396 Falhófnir (með miklu

hófskeggi), hestur 80 Farraatýr, Óðinn 84

Fégjam 474

Feima Karlsdóttir 192 Fengr, Oðinn 304

Fenja, 200

Fcnrir (-isulfr) 12. 120. 129 Fíli, dvergur 4

Fimafengr (fimurí

höndum),matsj. 120-1 Fimbultýr, Óðinn 18 Fimbulþul, á 79

Finnakonungr 147

Finnr, dvergur 5

Fitjungr (feitur, ríkur) 37

NOFN.

519

Fjalarr: Suttúngur

, (fjöTvitur) 23 Fjalarr: Útgarðaloki 103 Fjalarr, dvergur 5

Fjalarr, hani 12

Fjósnir (fjósamaður)

Þrælsson 188

Fjölkaldr 212

Fjölnir (fjolvitur),

Óðinn 84.304 Fjölsviðr, borgarvörð. 211

-19 Fjölsviðr (fjðlyitur),

Óðinn 84 Fjölvarr loi

Fjörgyn 16. 107

Fjörgynn 127

Fjörm 79

Fjðmir 404

Fjörsungar 268

Fljóð Karlsdóttir 192 Forseti 77

Fráðmarr 180

Fránmarr, jarl 243. 246 Frár, dvergur 4

Frekar, tveir bra^ur, 180 Freki (gráðugur), úlf. 77 Freyja 76. 120. 127-8. 137

.40. 143-5. 175.393 Freyr 75- 83. 87. 88. 92. 95

96. 120. 129. 131. 222

354 Fríðr 219

Frigg 10. 16. 59. 73. 120

127.393 Fríund 178

Frosti, dvergur 5

Fróði 178

Fróði 180

Fróði Friðleifsson 200-2 204-6

Frægr, dvergur 4

Fulla 75

Fúlnir (fúll) Þrælsson 18& Fundinn, dvergur 4

Gandalfr, dvergur 4

Gangleri(gángþreyttur),

Oðinn 83 Gangráðr (ferðamaður),

Óðinn 60-62 Garmr, hundur 13- 14

. 17. 83

Gautr, Oðinn 85

Gefjun 125

Geirraundr 398

Oeirr0ðr Hrauðungss. 72

73. 84-6 Geirskögul, valkyrja ^ Oeirvimul (spjótafuil), á 79- Geirönul (spjót-æðandi) valkyrja 81 Oeitir 281-y

Oerðr Oyraisdóttir 90

91.96; 97. 922

Ocri (gráðugur), úlfur 77

213

Oífr (gráðugur), 213

Oinnarr, dvcrgur 5

Oinnungi (-agap) 2

Gipul, á 79

Oísl (geisli), hestur 80

Qjaflaug 339

Ojallarhom 14

Ojalp 223

Ojúki 182-3. 285. 290 293

-5. 316.333. 337.339

341. 343. 347-8. 356
342. 374. 397-8. 401

415.427.442.451-45^

Qjúki Högnason 373

52 o

NOFN,

Gji’ikungar 357- 373M Gjöll, á 80

Glaðr (skínandi), hest. 80 Glapsviðr, Óðinn 84

Glaumvör, drotn. 373

416. 420. 422 Glitnir (sKÍnandi),

höll 77 ‘Glóinn, dvergur 5

Glær, hestur 80

Ooðmundr Granmars-

son 235. 264. 266 268-9 Goðrún Gjúkad. 182. 290 294-5- 332. 334. 337-9 341-2. 344. 346 7. 349 354. 362.5. 372-4. 376 381. 385. 387. 389-90 398. 401. 409-12. 426 429. 432. 434. 436. 438 -9. 441-6. 449. 451-3 Góinn (jarðholubúi),

ormur 81

Gollinbursti : Hildi-

svíni 176 Golh’nkambi, hani 13 Gollrönd Gjúkad

341-2. 344 Golltoppr, hestur 80 Gollveig, völva 6

Gotar 291. 333. 444. 452

456-8 Gotthormr Gjúkason, Guth-,GotÞ- 183. 295 332. 353. 377 Grábakr, ormur 81

Gráð, á 79

örafvitnir(grafar-úlfur)8i Grafvðlluðr(sem grefur

sig í völl), ormur 81

Gramr, sverð 302. 3 1 2

318.353

Grani, hestur 152. 238

282. 284. 297. 318. 324

330.344. 358.371.375

397

Granmarr 231. 239. 264

267. 269

Greip 223

Grímhildr 290-1. 295.378

380. 382-3. 395. 433

435438

Grímnir, (dulkl.), Óðinn

73. 74. 84 Grímr (dulklæddur),

Óðinn 83 . 84 Grímr arðskafi 182

Grípir Eylimason 281-2

284-96

Gróa 207

Grótti 202

Gnð- sjá Goð-

Gullnir, jötun 238

Gungnir, spjót 324

Gunnarr balkr 182

Gunnarr Gjúkason 182

290-4 334-6.344. 349-50

’ 356-7. 359. 362. 373-5

379.383. 389. 391. 394

396. 399. 401-2. 404-10

397. 416-17. 420. 422

398. 431. 444.448. 453

Gunnlöð 23. 43. 44

Gunnr 9. 262

Gunnþorin (vígdjörf,

áköf), á 79 Gunnþró (sama), á 79 Gustr, dvergur 299

Gyll.r, hestur; 8©

Gymir, jötun 90. 93. 130

222 Gymir: Ægir 120

Gyrðr 180

NOFN.

5^1

Göll, valkyrja 8i

Gömul, á 79

Göndlir (staf^ri, töfra- maður), Óðinn 84 Göndul (stafbera),

valkyrja 9 Göpul (straumhörð), á 79

Háalfr 180

Háarr (hár) Óðinn 76. 84 Hábrók, haukur 83

Haddingjar i8i(-land) 380 Hagall .259-61

Haki Hveðnuson 183 Hákon,í Danmðrk 378 Halfdaar 179

Halfdanr 206

Halr Karlsson 191

Hamall Hagalsson 260

262 Hamðir Jónakrsson 443-5

452. 456-9 Hámundr Sigmundars.279 Hannarr (listamaður),

dvergur 4 Hár, dvergur 5

Haraldr hilditönn 183 Hárbarðr (gráskeggur) Óðinn 84. 100-06

Hati, iilfur 82

Hati, jötun 248-9.25 1 ^ Haugspori, dvergur 5 Hávarðr Hundingsson

230 Hávi. Óðinn 44. 58 Heðinn Hjörvarðsson 243

353-5. 257 Heiðdraupnir 323

Heiðr 223

Heiðrekr konúngur 391

Heiðrún, geit 79, 177

Heimdallri. 8. 14. 76. 131

141. 185

Heimir 286. 288-90. 292

Hel 13. 15. 80. 170

Helgi haddingjaskati 278

Helgi hundíngsbani 226

228. 231-2.234. 236.240

-1. 259-61. 263-8. 270-9

385

Helgi Hjörvarðsson 246-8

250-9

Hemingr, Heim- 259-60

Heptifili, dyergur 4

Herblindi, Óðinn 84

Herborg, Húnadrotn. 339

Herðir 476

Herf jötur , val kyrja 8 1

Herföðr, Óðinn 9

Herjafððr, Óðinn 13. 59

, 77. 174

Herjann, Oðinn 9. 84. 343

Herkja, ambótt 387 389

-90

Hermóðr 174

Hersir 196

Hertei tr (herglaður),

Óðinn 84

Hervarðr Arngrímss. 181 Hervarðr Hundingss. 264 Hervðr alvitr, valkyrja

147 Hildigunnr 179

Hildisvíni 176

Hildolfr 99

Hildr Högnadóttir 268 Hildr: Brynhildr 370 Hildr 180

Hildr, valkyrja 9. 81 Hjalli, þræll 407-8. 430-1 Hjalmberi, Óðmn . ,84

522

NÖFN.

Hjalmgunnarr 321. 370

Hjalprekr 280. 296. 303

306

HjördísEylimad. 182.280-2

Hjörleifr 232

Hjörvarðr 183

Hjörvarðr,konúngur 243

-4, 246-7. 253

Hjörvarðr Arngrímss. 181

Hjörvarðr Hundingss.230

264

Hlaðguðrsvanhvít val-

kyrja 147. 152 Hlébarðr, jötun 102

Hlédís Fróðadóttir 178 Hlér 124

Hlévangr, dvergur 5 Hlíf 219

Hlífþrasa 219

Hlín, Frigg 16

Hlórriði, þór 109.112.115 116.118.133.139.141.146 Hlöðvarðr 250

Hlððvér 381

Hlöðvin,iðrð 16

Hlöðvir, konúngur 147

15 1-2 Hlökk (vopnaglam),

valkyrja 81

Hniflungar: Niflungar

240. 426-7.447 Hniflungr Hðgnason 437 Hnikarr (sera leggur

spjóti)Óðinn 84. 304 Hnikuðr (sama) Öðinn 84 Hoddrofnir 323

Hom, á 209

Hornbori, dvergur 4 Hrani Arngrí msson 1 8 1 Hrauðungr, konúngur 72 Hrauðungr 182

Hreiðgotar (norrænar

þjóðir) 61

Hrcíðmarr 297-301

Hreimr Þrælsson 188. Hríð, á 80-

Hrímfaxi, hestur 62

Hrímgerðr, gýgur 248-52 Hrímgrímnir, jötun 95 Hrímnir, jötun 93. 223. Hringssynir 241

Hrist, valkyrja 81

Hróðmarr, Konúngur 246- 248. 255 Hróðrglöð 456-

Hróðvitnir, Fenrir 82 Hrolfr enn gamli 182. Hrollaugr 267

Hroptatyr, Óðinn 57. 85 Hroptr, Óðinn 18. 75

131.333 Hrossþjófr, jötun 223, Hrotti,sverð 318.

Hrungnir, jötun 1 00. 1 1 2^ 135 202.324- Hrymr (hrumur), jötun 14- Hræsvelgr, öm 67

Hrœrekr slengvanbaugi

Hrönn, á 8o-

Huginn^ hrafn 78*

Humlungr 243.

Húnar 401-3.406.409

411-12.447 Hundingr 229.241.259-61 263-4.273. 280.283.303: Hveðna Hjörvarðsd. 183. Hveðrungr, Loki it»

Hvergelmir (sjóðandi

ketill?) y^*

Hymir, Hýrar 60. 109-

12. 114-16. 118-19. 12&

NOFN,

523

Hymlingr 243

Hyndla, gýgur 1 74. 1 76 Hœnir 6. 18.297

Höðbroddr Oranraarss.

226.23 1 .236.240.264-6

268-9 Höðr iD. 18. 17 1-2 Högni 261

iiögni 393

iiögni 230. 241-2. 261. 264-7. 275. 277 fiögni Gjúkason 182. 291

295- 333 351-2.359-60.

373-4. 376. 379. 383.

389. 398. 403.     404. 
          

406-8. 416-19. 422-4.

429-31. 433. 438. 444-5 ■

452 Höldr Karlsson 191

Höll, á 79

Hörvir 182

Hösvir (úlfgrár, Þræls-

son 188

Jði 202

Iðmundr, jarl 243-4

Iðunn 120. 125

Ifing 62

Imð, gýgur 238

Imðr 224

Ingunarfreyr, Freyr 130

innsteinn Alfss. 175.178

ri, dvergur 218

solfr Ölmóðsson 181

sungr 231

Ivalda synir 83

varr 183

jjafnhár. Óðinn 84

Jaikr, Oðinn 84. 85

ari (aurbúi) dvergur 4

arizleifr 379

arizskárr 379

arl 194. 196-7

’ árnsaxa 224

óð Jarlsson 197

^ónakr 365.443.447.457

,örð 134. 137

] örmungandr, miðgarðs-

ormur 14

Jörmunrekkr, konúngur

182. 365. 443-5. 452.

455-7

Jösurmarr x8o

Kára Halfdanardóttir 278 Kári 180

Karl Afason 191

Kefsir (þræll) Þrælss. 188 Kerlaugar tvær, ár 80 Ketill Klypsson 180

Kíarr, á Vallandi 147. 152 403 Kíii(sembýrviðkí!)

dvergúr 4 Kjalarr (sleðadróttmn)

Óðinn 84 Kleggi Þrælsson 188 Klúrr Þrælsson 188

Klyppr 180

Knefreðr 373. 401

Knúi 204

Konr ungr Jarlsson 197-8 Kostbera, drotníng 373.

416.7 Kreppvör 477

Kumba Þrælsdóttir 189 Kundr Jarlsson 197

Körmt, á 80

Langbarðr: Atli 379

524

NOFN.

Lauíey 132. 142

Leggjaldi Þrælsson x88 Leiptr, á 80. 270

Leirbrimir, jötun 213 Léttfeti, hestur 80

Liðskjalfr, dvergur 218 Lif 68

LíftDrasir 68

Listvör 476

Litr, dvergur 4

Loðinn, jötun 251

Lóðurr 6

Loddfáfnir 44-51- 57 Lofarr, dvergur 5

Lofnheiðr Hreiðmars-

dóttir 301

Loki 10. 15. 118. 120-25 127. 131-3. 136-9- 142 173. 218. 224. 297-9 Lóni (sem býr við lón),

dvergur 4

Loptr (loftfari), Loki 122

125. 216. 224

Lútr Prælsson 188

Lyngheiðr Hreiðmars-

dóttir 301

Lyugvi Hundingss. 306 Læráðr, trje 79

Lævateinn, sverð 216

Magni ^Órsson7o.ioo.io6 Máni 64

Meili Óðinsson 100

Mélnir, hestur 241

Menglöð, mær 212.219-20 Menja 200-1

Miðvitnir, jötun 85

Mímameiðr : Yggdras-

ill 215-16

Mímir, Mímr 9 14. 323 Mist, valkyrja 81. 239 Mjöðvitnir, dvergur 4

Mjöllnir 70.1 18.134-5. 145 Móði l*órsson 70. 117 Móðir 192-4

Móðsognir (sem sýgur

i sig móð?), dvergur 4 Móinn(móabúi),ormur 81 Mundilfari 64

Muninn, hrafn 78

Múspellssynir 130

Mýlnir(af miill),hestur24i Mögrjarlsson 197

Mögþrasir 69

Nabbi, dvergur

NagUar, skip

176

r. - ‘5

Náli, dvergur 4

Nanna Nökkvadóttir 180 Nár, dvergur 4

Narfi Lokason 136

Nauð, rúnastafur (n) 322 Neri 227

Níarar 151. 157

Níðhöggr,ormur 12. 19.81 Niði, dvergur 4

Niðjungr Jarlsson 197 Niðr JaTlsson 197

Níðuðr Níara dróttinn

147-8. 150-9 Niflungar 335- 404- 406 408-9 Njörðr 67. 77. 83. 87.96. 97. 120. 128.9. 143- 477 Norðri, dvergur 4

Nori, dvergur 4

Nótt Nörsdóttir 64

Nýi, dvergur 4

Nýráðr, dvergur 4

Nyt, á 80

Nðkkvi 180

Nönn (áköf), á 80

Ncrr 64. 167

Nöt (skjálfandi), á 80

NOFN.

525

Óðinn 6.7.9.10 14.16.41. 44.52-53-59.60.68.7O-7I 7375-78.83.85.86.92.95 100. 103. 107. 114. 118. 120. 123. 126. 143. 146. Í69-73. 225.229.270-1

273. 75- 277- 297. 299-

320-1.370.477.

Óðr 8. 177

Óðrerir, ketill 43-52

7ddrun363.373.391-4.400

;tnir (vefari? ), ormur 81

)fnir, Óðinn 85

)inn, dvergur 298

)mi (ómandi), Óðinn 84

)ri, dvergur 218

Orkningr 422

Óski, Óðinn 84

Ótr 297. 300

Óttarr Innsteinss. 175 84

Ráðbarðr 183

Ráðgríðr, valkyrja 82

Ráöný 463

Ráðsviðr, dvergur 4

Rán 234. 550. 298

Randgríðr, valkyrja 82 Randvér Jörmunrekks-

son 443 Randverr Ráðbarðss. 183 Rani. Óðinn 208

Ratatoskr (sem nag-

ar) íkorni 81

Rati, nafar 43

Reginleif, valkyrja 82 Reginn, dvergur 4

Reginn Hreiðmarss. 284 197.300- 3. 306.311-12 314-16.330 Reifnir Amgrímsson 181 Rennandi, á 79

RiðiII, sverð 312

Rigr 185-6. 189-90. 192-5 Rígr: korn ungr 198 Rín, á 79.152.302.332.352 406.409 Rindr 172.208

Ristill Karlsdóttir 192 Kuðr, á 209

Rögnir 410

Saðr (sannur), Óðinn 84 Sága (sú sem sjer, spá-

ir), Frigg 75

Salgófnir, hani 277

Sanngetall, Óðinn 84 Saxi, konúngur 389

Seggr K rlsson 192

Síð (sein), á 79

Síðgrani, Óðinn 162

Síðhöttr, Óðinn 84

Siðskeggr, Óðinn 84

Sif 106.109.112.117.120

132.144 Sigarr 255.261.378

Sigfaðir (sig: orusta)

Óðinn 16

Sigföðr, Óðinn 84.134 Siggeirr 237.378

Sigmundr Sigurðarson

382 Sigmundr Völsungson

174.227.229.259. 263

265.277.279 -80.282.302

306.308.319.358.378

Sigrdríf (-a), valkyrja^i^

321 Sigrlinn, drotníng 243-6

255 Sigrún Högnad. 234.242

261.264.266.268.270

273-8 Sigtryggr 179

526

NOFN.

Sigtýr, Óðinn 409

Sigurðr Fáfnisbani 182

280-6.288-9.291-3.296-7

301-3.306-7.311-14.316

-1 9.330-4.336-8.341.343

-4.346-51.353-4.365-6

368.372-7.382.396.440

445-6.448-9.452-3

Sigyn 10.136

Silfrintoppr, hestur 80

Sindrí, dvergur ii

Sinfjötli Sigmundars.228.

235-237.239.266.269.279-

Sinir(sinamikill),hestur 80 Sinmara 216-17

Sinrjóð, drotníng 243 Skaði 76.87.120.136.222 Skáfiðr, dvergur 5

Skartheðinn 462

Skegejöld, valkyrja 81 Skeiðbrimir, hestur 80 SkekkiU 181

Skíðblaðnir (feldur saman

af smátrjeblöðum), skip

83 Skilfingar 178-9

Skilfingr, Óðinn 85

Skinfaxi, hestur 61

Skirfir, dvergur 5

Skírnir 87.89.96

Skjöldungar 178-9

Skoll, úlfur 82

Skrýmir: Útgaröaloki 135 Skuld 6.9

SkúrhildrSkekkiIsd. 181 Skögul, valkyrja 9.81 Slagfiðr 147.149

Sleipnir, hestur 83.169 224.324 SIíO,SIiOr(ógurleg),á, 1 1 .80 Smi^ Karlsson 191

Snót Karlsdóttir 192 Snævarr Högnason 373

422 Sner 191

Sól 64

Sólarr Högnason 373.422 Sólbjartr 221

Sólblindasynir 213

Sólkötlusynir 477

Sonr Jarls5on 197

Sporvitnir, hestur 241 Sprakki Karlsdóttir 192 Sprund Karlsdóttlr 192 Starkaðr QranmarsSi 264

267 Strönd, á 80

Suðri, dvergur 4

Sumar 65

Sunnmenn, Þjóðverjar

388

Surtr, Surti,jötun 14.15

1 6.63.70.216.3 10

Suttungr (-gi), jötun 43

44.95.168

Svaðilfari, hestur 224

Sváfa 179

Sváfa Eylimadóttir 247-8

253.256-8.261

Sváfaðr 462

Sváfnir (semsefur),

ormur 81

Sváfnir (sama),Óöinn 85 Sváfnir, konúngur 243-5 Sváfr 477

Sváfrlogi 477

Svafrþorinn 212

Svalinn, skjöldur 82 Svanhildr Siguröard. 363

365.373-443.446.448451 Svanhvít, valkyrja 147-9 Svanni Karlsdóttir 192 Svanr enn rauöi 187

NOFN.

527

Svárangr, iötun 103

Svarri Karísdóttir 192 Svarthöfði, 223

Svásuðr 65

Svegjuðr, hestur 239 Sveinn Jarlsson 197

Sviðurr (vitur?), ÓðinnS^ Sviðrir, Óðinn 84

Svipali (breytilegur),

Óðinn 84

Svipdagr 220-1

SvipUðr (fljótur),hestur

C)víurr, dvergur 4

Svöl, á 79

Sylgr (svelgjandi?), á 80 Sæfari Svansson 187

Sæhrímnir, göltur 77 Sœkin, á 79

Sæmorn, á 245

Særeiðr, drotníng 243 Sævaldi 462

Sökkmímir, jötun 84 Sörli enn góðráði 464 Sðrli Jónakrsson 443-453 456.459

Tindr Arngrímsson 181 Trönubeina Þrælsd. 189 Tveggi, Óðinn 18

Týr, rúnastafur (t) 322 Týr 109. II 7. 120. 129-30 Tyrfingr Arngrímss. 181 Tötrughypja Þrælsd. 189

Uðr, Óðinn 84

Ulfr gínandi 182

Ulfr Sæfarason 178

Ulfrún 224 Ullr 75.83409

Uni, dvergur 218

Unnarr 462

Vrðr, skapanorn

6

Uri, dvergur

218

Váfuðr (farandi víða),

Óðinn

85

Vafþrúðnir, (sterkurtil '

að flækjajjötun.

59.60

63-67

Vakr, Óðinn

8S

Valdarr, Danakonúng.399

Valfaðir- föðr, Óði

nn 1.8

9.84

Valgrind

78

Váli Óðinsson 70.1

72.222

Váli Lokason

136

Valtamr

170

Ván, á

80

Vár

MS

Várkaldr

212

Varr, dvergur

218

Véboði

463

Vegdrasill, dvergur

218

Vegsvinn (yegvís),

á79

Vegtanir, Óðinn 170.172

Véi

127

Veigr(kröftugr),

dvergur

4

Veratýr (mannaguð), Óðmn 74

Verðandi, norn

6

Vestri, dvergur

4

Vetr

65

Véurr, Þór 111.112.114

Víf Karisdóttir

192

Vígblær, hestur

272

Vígdvalinn

477

Vígolfr

464

Vili

127

Vilmeiðr

223

Vilmundr

391-9

Vin, á

79

Víná, á

79

1

528

NOFN.

Vindalfr, dvergur 4

Vindkaldr, Svipdagr 212 Vindsvalr 65

Vingi 37341M22-5

Vignir,l>ór 70

Vingskornir, hestur 317 Vingþórr, t>ór 137.162 Virfir, dvergur 5

Vitr, dvergur 4

Vittolfr (vittitöfrar),

jötun 223

Víð, á 79.80

Víðarr (víða ríkjandi)

Óðinsson 16. 70. 77

120 123 Viðófnir, hani 2 14.2 16-7 Viðrir (storma-guð),

Óðinn 127

Völsungar 241.259.266 Völsungr 182.304

Vöiundr i47-53.i56-7.i59 Vönd, á 80.83

Yggdrasils askr,-drasill

6.14.80.8 1 Yggr (ógurlegur), Óðinn

60.85.108.317 Ylfingar 178.227.235.240

259.261-2 276 Ylgr, á 80

Ymir, jötun 1.63.65.82.223 Ynglingar 179

Yngvi 242.302

Yngvi, dvergur 5

Yngvi Hringsson 241 Yrsa Hrólfsdóttir 206 Ysja Þrælsdóttir 189

Þakkráðr, þræll Þegn Karlsson Þekkr, Óðinn

159

191

84

Þekkr, dvergur 4

PÍT (ambátt) 188

Þjalfi, þjónn Þórs 105 Þjazi, jötun 76.101. 132

202.222 Þjóðnuma, á 5

Þjóðrekr, konungur 374

387-8 Þjóðrerir (þjóðvekj-

andi), dvergur 57

fjóðvara 219

Þjóðvitnir 78

þóra drengjamóðir 180 þóra Hákonard. 346.377 Porinns, dyergur 4

Pórir járnskjöldr 182 Þóarr, þórr 8.75.80.98.

100-041 07.11 4.1 16.120.

134.139.M1-2.175 Práinn. dvergur 4

Þriði, Óðinn 84

frór, dvergur 4

Þrór, Óðinn 84

þrúðgelmir Aurgelm-

isson 65

Prúðr (sterk), valkyrja 81 þrym^öll, hurð 213

Þrymr, jötun 138.140

143-6 Þræll Áason 187-8

Þund (dynjandi), á 78 Þundr (öskrandi), Óð-

inn 54.84.85

Þurs, rúnastafur (þ) 96 Þyn (dynjandi), á 79 Þöll, á 79

Ægir 83. 108. 119-21

123-5. 127.135

Öðlingar

179.182

“^kkvinkalfa (með digr-

um kalfum) Þræls- „ dóttir 189

Ölmóðr 181

••« ••«

Ölrún Kíarsdóttir 147

149.152

50

Örmt, á

Staðanðfn^

Aflheimr

Algrœn

Andvarafors

Arasteinn

Asgarðr

Aurvangar

Austrvegr,-vegar

75

lOI

297-8

264

[09. 142

5 98.134

Barri

Bilröst Bif-

Bilskirnir

Bolm

Bragalundr

Brálundr

Brandey

BrávöIIr

Breiðablik

Brunavágar

96.97 83.310

79

181

262

226-7.259

232

238

76

261-2

Danmörk 280.346.378

Danparstaðir 402

Elivágar 65.109

Fensalir 10

Fjón 378

Fjöturlundr 270

Folkvangr 76

Frakkland 279-80.318

Fránangrsfors 136 Frekasteinn 238.241.256.

266-8

Gastrópnir 213

Gimlé 18

Glaðsheimr 75

Glasislundr 244

Glitnir 77

Gnipahellir 13. 14. 17 Gnipalundr 234-5.237.240 G litaheiðr 284.302.306

403-4 Goðþjóð 9.370.446.448 Gotnaland 74

Gymisgarðar 88.89.90.92

104

Haddingjaland

Hatafjörðr

Hátún

Heðinsey

Himinsbjörg

Himinvangar

HindarfjalT

Hlébjörg

Rleiðr

Hlésey

Hliðskjalf

Hlymdalar

Hoddmimisholt

Hringstaðir

Hringstöð

Húnaland

Hundland

Húnmörk

Hveralundr

Hvergelmir

Hýrr

IðavöIIr Jámviðr Jöruvellir

380 248

228.333 232 78 228 317-8 267 205

262.399

73.87

370

69

228.242

228

339.392

259

405

la

79 217-

3.17. 12

34’

}

5-30-

JÍÖÍ’í’.

Jötiinheimar

3 15.87.89

Sparinsheiðr

241

97.138.

140.142.5

Stafnsnes

232

Limafjörðr

416

Styrkleifar Sváfaland

267 245

Logafjöll LyQaberg

229-30.264 218

Svarinshaugr Svíþjóð

235.264 147.203

Miðgarðr 2.16.82.102.

Sævarstaðr,-stöð

153-4

178-9

Sekkvabekkr

75

Mímisbrunnr

9

Móinsheimar

239.269

Trönueyrr

233

Momaland

391

Myrkviðr i3o.

[48.241.402

Ulfdalar 147

.149.151

Ulfsjór

M7

Náströnd

II

Unavágar

234

NiðafjöU

19

Urðarbrunnr

6.44

Niðavellir

11

Niflhel

68

Vaðgelmir

299

Nóatún

77.143

Valaskjalf

75

Nóregr

253-4

Valbjörg

383

jt

Valhöll 10.75.78.

174.273

Ókólnir Oskópnir

II

Valland 103.

147.368

310

Vanaheimr

67

Vandilsvé

272

Ráðseyjarsund

99

Varinsey

236

Reginþing

240

Varinsfjörðr

233

Rogheimr

257

Varinsvík

251

Rýgjardalr

465

Verland

37

Röðulsfjöll

257

Vestrsalir

172

Röðulsvellir

246

Vígdalar

272

Vígríðr

63

Ságunes Salarsteinn

237 5

Vínbjö/^

383

Sánisey

126

Ýdalar

75

SevafjöII 266.272.274-6

Sigarsholmr

247

ÞoIIey

251

Sigarsvellir,-vðllr 228.255

Þórsnes

237

Skatalundr

370

Þrúðheimr

75

SnæfjóII

228

Þrymheimr

76

Sogn Sólfjöll

240

228

Örvasund

233

Sólheimar

239

i..

Lelðriettfnffar.

Bls. 64 les goll. - 718 1. öll. — 7« 1. þat. — 2I12 1. hræs. — 2I5 1. mikit. - 33» 1. þanns. — 81 í síðustu 1. Orímnis. - 114^ 1. galkn. - 1362 1. brinni. - 1532 1. lét. — 339 í 5. vísu hefur efri- hlutur P brotnað af. - 3636 1. goð-

Smá-ósamkvæmni í letrinu á skýríngunum verður að afsaka ; hún stafar af ónógum leturbirgðum, vegna þess að allar varð að setja í einu.

^FP 2 •: 1917

“1

i