Jahangir Nama (Tuzuk-i-Jahangiri)
Read Jahangir Nama (Tuzuk-i-Jahangiri) by Nur-ud-din Muhammad Jahangir, a public-domain Persian edition published in not stated in source metadata, sourced from the cited historical archive.
By Nur-ud-din Muhammad Jahangir
جهانگي نامه
دو بسنده۰
جهانگیم گوررکانی نور الدین محمد < 7
تن تم
سس م1 رن رتم
ممی
ماع بایان پار»
7۱
رز مرول
عرکسم
۵ ۷ و ۳۰۷ »
و یسوم
رس معا
از این کتاب ۰« ]۱ نسخه در سال ۱۳۵۹ در چاپخانه زر
.چاپ شد
۳ ۳ روح پاک 4 ی |
نوروز دوم نوروز سوم نوروز چهارم نوروز پنجم نوروز ششّم نوروز هفتم نوروز هشتم نوروز نهم نوروز دهم نوروز یازدهم نوروز دوازدهم نوروز سیزد هم نوروز چهاردهم نوروز پا نزدهم
فهرست مطالب
نه ب شصت ۲٩ ۱
۵۰ - ۹
۷۹ - ۰
۸۸ - ۹
٩۵ - ۸
۱۰۹ - ۵ ۱۱۷-۵۰ ۱۳۳-۸ ۱۴۷-۳ ۱۵۸-۷ ۱۷۹-۵۹ ۲۱۱-۰۹ ۲۵۲ -۱ ۲۹۹ -۴ ۳۳۱-۰ ۳۷۱-۱
هشت حبهانگیر نامه توت سیم اعد بت بت حححه نوروز شا نزدهم ۱ ۳۹۰
نوروز هفدهم ۴۵۲-۵۰
دنباله جهانگیر نامه - نگارش : معتمدخان
آغاز سال هجدهم از جلوس ۶ ۴۲۳۴ آغاز سال نوزدهم از جلوس ۴۳۸-۴
ضمیمه جهانگیر نامه تالیف : محمد هادی
مقد مه ام ف فا وقایع سال بیستم ۷- ۴۸۵ وقایم سال بیست و یکم ۵۰۶-۸۵ وقایعم سال بیست و دوم ۵۱۶-۶
حواشی و تعلیقات ۷- ۵۹۲
ابوعنمان جاحظ علامه وادیب فرن سوم هجری (وفات ۲۵۵) در تعریف ادب گفته است : " الادب هوالاخذ من کل علم بطرف " ادب چیدن از هر خرمنی خوشه ای و از هربوستانی غنچه‌ایست "
ادبیات هرملتی همچون آئینه‌ایست صافی و روشن که درجه ذوق وهوش وکمال معنوی و چگونگی حالات افراد آن ملت در آن نمایان است.میان ذوق و ادبیات همیشه رابطه مستفیم وجود داشته است .
درهرجا و هرزمان که از دوق وزیباگی نمونه وجود داشته باشد » ناگزیر از ادبیات نیز اثری بوده است ۰ پس هرگفتار منظوم یا سئور یا کرداری که دارای بهره ای از ذوق وزیباتی . طرافت وموزونی »لطافت ونازک‌کاری باشد وبدین زیور خدادادیآراسته داخل در مقوله ادب خواهد بود .
ادبیات فارسی با سابقه دوهزار ساله خود بی‌شبپه یکی از غنی‌ترین منابع ادیی جهان را دربردارد . شعرا ونویسندگان فارسی زبان اعم از ایرانی وغیرایرانی با کلامی سحار تمامی جنبه های آفرینش وهستی را مورد تدقیق وتحقیق قرار داده اند . اگر چه غاین آملی فر تنل اخبماقه فارعن قدرت حلاقة این زبان وعلاقة وفوی فازسی‌زباتها بوده است ولی بدون شک نمی‌توان تاثیر نشویق وترغیب امرا وپاد شاهان را در این امر نادیده گرفت . بسیاری از آثار فارسی مستقیما به اشارت سلاطین نوشته ونگاشنه شده است . باری هندوستان از جمله ممالکی است که مدتها مهد گسترش زیان فارسی بوده است ودر طی دوران سلسله گورکانی فارسی زبان رسمی دربار بشمار می‌رفته وبسباری
ده حپانگیر نامه
از نالیفات مهم به فارسی تدوین شده است ونیز بسباری از امرا وسلاطین هندوستان در گسترش و توسعه زبان فارسی کوشبده اند
امروز نیز اگرچه از سلاطین وصلات خبری نیست ولی مردم به هدایت ذوق‌سلیم خود فارسی میآموزند وسعی دارند خود را از خرمن بی‌دريغ فارسی نصیبی ببخشند .
کتش وجاذبه ای که گوبا خداوند در زبان فارسی به ودیعت نیاده 3 زود مرا نیر به مانند هزاران هزار افراد دیگر بخود کشیده در دبیرستان وکالج از میا ن دو زبا فارسی وعربی به عنوان زبان خارجی کلاسیک فارسی را برگزیدم وسپس در ذوره فوق لیسانس مستقلا به مطالعه فارسی پرداختم و به اخذ درجه فوق‌لیسانس ومدال طلائی به عنوان شاگرد ممتاز از دانشگاه کلکته در سال ۱۹۶۲ نایل آمدم . در سنه ۱۹۶۸م وارد دانشگاه تهران شدم و دوره سه ساله دکترا مخصوص خارجیان را کدرانده “تصحیح انتقادی‌جپانگیرنامه “نوشته نورالدین محمد جهانگیر را یه عنوان رساله دکتوا انتخاب نمودم وتهیه میکروفیلم از کنایخانه های خارج از ایران به وسیله کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انجام گرفت وپس از آن کار استنساخ ومقایسه آغاز شد .
تحریر وقایع سلطنت تا سال هفدهم جلوس وسیله خود جپانگیرشاه بعمل آمده و این تحریر بصورت شرح وقابع روزانه » روزنامچه بود . پس از آنکه جهانگیر خود نحریر وقایع را متوفف ساخت معتمد خان بخشی را مامور انجام این مهم ساخت ولی خود در تصحیح آنجه معتمد خان می‌نوشت را عهده دار گشت . حپانگیر نوشته های معتمد خان وی ای هیواز شوه اتقو ما نتاس
جمانگیر خود در این مورد در جپانگیرنامه چنین اشاره می‌کند :
" چون از ممر ضعفی‌که دو سال پیش ازین عارض شده بود وهنوز هست دل ودماغ همراهی ننمود که به مسودات سوانح و وقایع توانم پرداخت درین ولا که معتمدخان از خدمت دکن آمده سعادت آستانبوس دریافت » چون از بنده های مزاحدان وشاگردان سخن‌فهم بود وسایق نیز سررشته این‌خدمت وضبط‌وقایع به عهده او بود , حکم فرمودم که از تاریخی‌که نوشته شده (آینده) مشارالیه به خط خود بنویسد و در ذیل مسودات من داخل سازد وآنجه بعد آزاین سانح شود به‌طریق روزنامچه مسوده نموده وبه‌تصحیح
من رسانیده وبه بیاض می‌سپرده باشد " ۱
۱ جپانگیرنامه , ص۴۰۱
مقد مه یاز ده
سپس معتمدخان نوشتن وقایع را ادامه می‌دهد ولی بعد از چند مدت یعنی در وسط حلوس نوزدهم بدون علت معلوم وقایع نویسی جپانگیرنامه قطع میشود .
با گت مه این گنای پیت که ها طرات ورن وتا ستتنیی ار باهقاهان گورکانی را دربر دارد . قبل از حپانگیرنامه کتابهابی نظیر نوزک نیموری از امیرتبمور گورکان بابرنامه یا نوزک‌بابری از ظهیرالدین‌محمد بابر بهزبان ترکی نوشته شده بودند اما با اين وجود جپانگیرنامه مهمترین واولین کتابی است که به زبان فارسی در ذکر وقايخ عکومت نک باد قاه گورکانی تخرین بافته انستته
اند نات خازی یارق سطالی از یی دیباره با فها ها تما گس ناد این مطالب بعدها منبعی شده برای بسیاری از نویسندگان که دست اندرکار تحریر تاریخ هندوستان بودند . من‌جمله کتاب معروف “تاریخ هند بروایت مورخان هندی “۱ درضمن وقایع دوره حهانگبری ترجمه کاملی از کتاب جهانگیرنامه است .
قی‌تاتیم: که عا فان صوریا ی تن وتا ری راهان ترک روشک وبا شوخ جپانگیرشاه نیز به زبان ترکی تسلط کامل داشت . چنانکه خود می‌نویسد " باوجودآنکه درهندوستان کلان شده ام در گفتن ونوشتن ترکی عاری نیستم " ۲
پاتوخه به عططی که پرروبان ترقی ,دا تن جهایگر عم نی قیوشت فرح واقعیات خود را به روش نیاکانش در تحریر کتبی چون توزک تبموری وتوزک‌بابری‌به‌زبان ترکی بنویسد ما به خاطر علاقه شدیدی که به زبان وادب فارسی داشت این زیان شیوا را برای ادای مطالب‌خود برگزید . شاید بکی‌ازعللی که جهانگیر را وا می‌داشت‌واقعیات خود را به زبان فارسی بنویسد این بوده باشد که او می‌دید ترجمه هائی که از کتب مشاسه تحریرات او به زبان فارسی شده است ناقص و نازیباست زبان بو که نبا نگیی فان توشتی جها گیرتا مت یکار پروه شتا وبانی رهگ ویعانن با ستار های اقفر انت, نثری دلچسب که خواننده را مطلقا خسته نمی‌کند .
این درآغاز همفتنبی نبال اقامتم در ایران پی‌غایتت متوورم که با توشه ای‌فني تز وانديشه ای پربارتر به کار دیدار پایان می‌دهم . آرزوی من این است که کار کوچکی که درتصحیح وتحقبق این‌کتاب بهانجام رسانیده ام مورد قبول اسانید وملت دانش‌دوست ایران قرار گیرد . ۳ دررآ۳0 ۸5 ۲۱۲۲۸ 0۳ ۳۱191۳0۳۲ 10۲بآبان ,۲۰1 کت ات ما ورن و4۵(]۵؟ ۳180۳۴ ۵۷ 113
مقدمه
آشناثئی مختصری با سلسله تیموریان هند وستان
مهعترین و بزرگترین سلسله ای که در هندوستان به حکومت رسیدند تیموریان یا معولان بودند .اگرچه نفوذ تیموریان به‌هندوستان از زمان‌حملات امیرتیمور به‌هندوستان آغاز شد » لیکن بابرشاه با برانداختن خاندان لودی افعانی خود را در این سرزمین مستقر ساخت .
ظهیرالدین محمد بابر موسس سلسله تیموریان هندوستان از ترکان جعتأئی‌بود او از جانب پدر پنج پشت با تیمور فاصله داشت واز جانب مادر نسبش به چنگیز خان میرسید ۰ پدرش عمر شبخ بن ابوسعید در یک امیر نشین کوچک تیموری در آسیای مرکزی یعنی فرغانه حکومت میکرد .
بابر بعد از درگذ شت پدر خود در ماه رمضان سنه هشتصد ونود و نه در ولایت فا مهن رورا ره بالکی مد با عاهی رت اب ای سار کرفیه که فسات ور ماورا*النهر بدست آورد اما بزودی دریافت که قدرت روزافزون ازیکان شبیانیاستقرار وی را در آنجا غیرممکن ساخته است.ازین رو در سال ٩۱۰/۱۵۰۴ کابل را گرفت وتقریبا بلافاصله هند را تا کناره رود سند مورد تاخت و تاز قرار داد .
دسته ای از درباریان ناراضی سلاطین لودی دهلی وی را به مداخله‌درآمورمملکت
خویش خواندند یابر نیز چنین کرد وپس از نبردی با سلطان ابراهیم دوم او را در
۱-بابر . بابرنامه فارسی » ص۲
چمپارد ه حپانگیر تيامه
پانی پت د با شکشت قآ
گویند بابر در این نبرد تنها ده يا به قولی دوازده هرار سرباز همراه داشت و
حال آنکه افراد لشکر سلطان ابراهیم به صدهزار نفر بالغ میشد . بابر در این جنگ با
استفاده از توپ که صداتی مپیب تولید میکرد.فیل هائی را که در لشکر مخاصم بود ترساند ودر نتیجه قدرت این فیل‌ها علیه لشکر سلطان ابراهیم بکار رفت وسرانجام شکست در لشکر او افتاده و خود او نیز در جنگ کشته شد وبدین نرتیب بابر پادشاه هتداویهان ۶ شید
بابر سال بعد مقاومت امرای راجپوت را نیز در کانوا . در نزدیثی آکره درهم شکست . معهذا این پیروزیپا هنوز مقدمه* کار بود وقدرت مفولان هنوز شالوده و پایه محکمی در خاک هند نداشت که بابر در ۳۷٩ه.ق وفات یافت وهمایون‌شاه جانشین آو کشت.ولی براثر شورش امرای افعانی به سرکردگی شیرشاه سوری همایون پسر بابر مجبور شد از هند شمالی به سند . و از آنجا به افعانستان و امران بگریزد و مدت پانزده سال در آن دیار بماند» بعدها ضعف جانشینان شیر شاه باعث شد که همایون دوباره در ۶۲۱۵۵۵ به هند بازگردد وحکومت خویشتن را در دهلی وآکره مستفر سازد .
همایون حدود پانزده سال در حال دربدری بسربرده وسپس با کمک ارتش شاه طپیاسب قندهار را درسنه۵۸٩ وکابل را درسنه ٩۶۲ فتح کرد. سپس در سنه ۶۲٩ه.اق هندوستان را دوباره تسخیر نمود و آب رفته را به جوی بازآورد . اما حکومت مجددش بیش از مک سا قوام تیافت توسرانمام درسال ۹۶۲ دفتر وتهوف و که شاه
تاریح وفات همایون ر! آزین مصرع جسته اند :
همایون باد تاه از بام اودتاد ۶۳وه.ق!
جلالالدین محمد اکبرشاه: پس از درگذشت همایونشاه پسر او اکبر که در سال ۰٩ در امرکوت از همسر ایرانی او نویه بانو پیکن به دنیا آمده بود » به سن‌چبارده سالگی‌برتخت سلطت حلوس نمود وتا پتجاه سال در نهایت قدرت ونفوذ برهندوستان حکومت کرد .
اتبرشاه بدون تردید سردار وسیاستمداری بزرگ وجالب نر از آن یک متفکر و
سح اس تست موس سس روا تسا ده اا 8 ها ایا تس ی تست ی و ور تاداع او ات سوسیا ری ی سر راخ اه خی سس سیر یه بصع
دی پانزده مصلحی مذهبی بود او با آوردن مذهبی بنام دین السبی پژوهش وکنحکاوی عمیق خود را درباره ادیان بطورکلی نشان داد : دین الپی آورده اکیر تلفیقی از اصول کلی‌ومورد قیول ابر اذیان بزرگ بود.
اکیر افراد مختلف از نژادهای مختلف را که مرکب از ترک و افعان وایرانی و عرب و وتا نی وت باه مداد با زاغا یکطشقه .ها که بیغرت ورنددایتا سضیدا رای مملکت را تشکیل می‌دادند وهریک ناچار به تدارک تعدادی سپاهی بودند تابه‌هنگام جنگ در اختیار اکبرشاه فرار دهند. حقوق ومواجب اینان به وسیله جاگبر با تبول‌تا مین می‌گشت . اما جاگیر مانند افطاع که در سرزمینهای غربی اسلامی معمول بود موروتی . ۱ هنگامی که اکبرتاه فوت کرد مرزهای قلمرو او از شپر قندهار در مفرب تا شهر داکا پاینخت بنگلادش در مشرق واز سری‌نگر (کشمیر) در شمال تا حد شهر احمد نگر در حنوب امتداد داشت .
اکبر شاه بزرگ بعد از پنجاه ویک سال حکومت در تاریخ ۱۳ جمادی‌الثانی درسنه ۴ .ق /۱۶۰۵م از جهان فانی به حهان باقی شنافت .
ارهز ات کا ترا ویر وان ی عم تدم شوش سفن را که در آن زمان شاهزاده سلیم خوأنده میشد جانشین خود قرار داد .
جبپانگیر شاه پس از بیست و دو سال حکومت در ۱۰۳۷ه.ق درگذشت وپسرش شاه حهان تخت‌تیموریان هندوستان را تصاحب کرد . شاه جهان نیز مانند پدر خود در حفظ و حراست ملک و ملت سعی بلیغ و جد وافر نمود وقلمرو خویش را در دکن توسعه داد .
تاه جپان چپار پسر داشت : دارا شکوه . شاه شجاع ۰ اورنگ زیب و شاه مراد . شاه جهان دارا شکوه پسر ارشد خویش را به عنوان ولیعهد اعلام کرده بود » اما اورنگ زیب علیه این نصمیم وی قیام کرد و بعد از زندانی کردن شاه جهان در ٩۱۰۶ه.ق وکشتن برادران خود تخت نیموری را به تصرف درآورد .
اورنگ زیب که دوره پادتاهی وی پنجاه ویک سال طول کشید آ خرین‌امپراطور
پزرگ تیموری است. مرگ وی که در ۸ هصق روی داد عظمت و شکوه تیموریان
نبود
(- فریدون بدره‌ای» سلسله های اسلامی » ص۲۰۶
شأنزده جپانگیر نامه
هندوستان را پایان بخشید . پس از او سلاله تیموریان یکلی دچار هرج و مرج‌گردید . دولت مرکزی اندک اندک نفوذ وقدرت خود را از دست داد و دهپا فرمانرواگی‌مستقل در حدود قلمرو تیموری بوجود آمد تا آنکه بهادرشاه ظفر آخرین فرمانروای تیموریان درسال ۱۸۵۷ (۱۲۷۴ه.ق) وسیله انگلیس از سلطنت خلع و به رنگون (برمه ) تبعید شد وبدین ترنیب سلسله بزرگ تیموریان هندوستان که در ۳۷٩ه.ق بابر آن را تاسیس
کرده بود بدست انگلیسپا منقرض گردید .
شرح احوال نورالدین محمد جهانگیر موءلف جهانگیر نامه يا تزوک جهانگیری
جهانگیرشاه در روز چپارشنبه هفدهم ماه ربیع الاول سنه هفتاد وهفت هجری تولد یافت ۲ . ونام اصلی او سلطان سلیم بود .
مادر سلیم که در هندوستان به مریم زمانی " ملقب است دختر راجه بهارامل حاکم جی‌پور بود . سلیم پسر ارشد اکبر شاه نیز بود .
تحصیلات : مطابق رسم معهود نیموری چون عمر شاهزاده سلیم چهار سال وچپار ماه وچپار روز شد , اکیر او را به تحصیل علم و دانش وهنر نزد بزرگان گذاشت .بدین منظور اکبر شاه جشن بزرگی برپا کرد ودر یکی از ایام مسعود یعنی روز چپارشنبه بیست ودوم‌رجب سال نهصدوهشتادویک شاهزاده را به مکتب فرستاد ۲ . او تحت نظراستادان بزرگ آن دوره مانند مولانا میرکلان هروی » ملک‌الشعرا فیضی » عبدالرحیم خانخانان » مولانا احمد علی وصدرجپان تعلیم یافت . سلیم تحت توجهات بزرگان ونوابغ عصر خود در علم و ادب مپارتی بسزا بدست آورد و خصوصا هیثت وطبیعیات و فن انشا؛ و خطانلی را بخوبی فرا گرفت .
جهانگیر زبان ترکی را که زبان نباکان او بود , از خانخانان آموخت چنانکه خود میگوید : " باوجود اینکه من در خطه هندوستان تربیت یافته ام می‌توانم بخوبی تمام
۱- جهانگیر. جپانگیرنامه . ص۱
مقد مه هعد ه
در زبان ترکی حرف بزنم و چیز بنویسم " ۱
جپانگیرگذ شته از زبان‌عربی »فارسی »+ترکی » زبان محلیر! نیز بخویی‌می‌دانست . او در اوقات فرافت با پاندیتان و مرتاضان هندو مباحثه میکرد و از مصاحبت ایشان استفاده میبرد .
ازدواج: جپانگیر نیز مانند سایر شاهزادگان و فرمانروایان آن دوره چندین بار ازدواج کرد .مهمترین ازدواج جهانگیر با نورجهان بیگم , دختر غیاث بیگ تهرانی بود که در سال ۰۲۰ ۱ه.ق اتفاق افتاد .
اوضاع واحوال سیاسی در دوران نورالدین محمد جهانگیر پادشاه
در مسکله جانشینی اکبرشاه دو گروه بزرگ و زیردست به وجود آمده بودند : یکی به سرداری راجه مانسنگه (داثي خسرو پسر ارشد جپانگیرشاه) وخان اعظم (پدر زن خسرو ) که سلطان خسرو پسر جهانگیر را حمایت میکردند ودیگر گروهی مشتمل براغلب سرداران وامیران اکبرشاه که خواهان جهانگیر بودند . ولی اکبرشاه خود در روز های بیماری همواره از جپانگیر به عنوان جانشین خود سخن می‌گفت که فرزند من سلیم (جهانگیر) جانشین من است وبنگال از آن خسرو است. اکثر بزرگان دربار نیز صلاح خود را در پشتیبانی از جهانگیر دیده و چنین کردند . اکبرشاه قبل از وفات ود در حضور کلیه* سرداران بزرگ » جهانگیر را جانشین خود معرفی کرد .
شاهزاده سلیم بعد از درگذشت پدر خود . جلالالدین محمد اکبر » در روزبیستم جفادی‌الثانی در سنه۱۴ه۱هد.ق/۱۶۰۵م در آگره برتخت سلطنت جلوس کرد و لقب نورالدین محمد جپانگیر پادشاه برخود نپاد وبدین ترئیب دوران پادشاهی را آغاز 0 ۱
اکرچه در مقابل زحماتی که پدر او اکبرشاه ونیاکان وی بابرشاه و همایون برای برقراری سلطنت وقدرت, وجلال در هندوستان کشیده بودند . زحمات او برای توسعه تاکن نلت شریی ریات ردو ال رصیب عتدوهان انهام دادم چندان
[- جپانگیر, جهانگیرنامه , ی ۶۴
ضحد ۵ جپانگیر نامه
فابل توحه نیست ولی‌استعداد و آمادگی‌ای که در محارست و محافظت کشور پپناوری مانند هندوستان نشان داد قابل تقدیر وستابش فراوان است .
همانگونه‌که مذکورافتاد قبل از درگذشت اکیرشاه برای جانشینی او دو گروهوجود آمده بودند , جهانگیرشاه برأی بدست آوردن دلپای رمیده در بدو پادشاهی خود همه امیران وسرداران پدرخود را به مناصب مناسب و جوایز وانعامات سرافراز کرد . مخصوصا ات یگ ریبعت اما اند لهز داد وصضت اه اما عفر وساعت شیخ فرید بخاری » مقیم وزیرخان» عبدالرزاق معموری . شریف خان امیرالامرا ؛ راجه مانسنگه . مهابت خان وعبدالرحیم خانخانان وغیره را علاوه برآنچه از عهد پدرش داشتند , افزونی بخشید و به تدریج آنان را مددکار خود ساخت وهریک را جاگیری داده برای نظم و نستق مملکت رواته جا و مقام خویش گردانید .
عبانگر بسن آرتعلرش برای معا قطت و تغارس واه کرد امین لطس ریخ خود. احکامی به عنوان دستورالعمل حکام ممالک محروسه تدوین ویه اجرا درآوزد .
جپانگیر نیز مانند پدر با پیروان هرمذهب و دین و طایفه با مسالمت و دوستی رفتار میکرد . با راجپوتان که طایفه‌ای قوی ویرقدرت وجنگجو بودند روابط حسنهدآشنه وبرای تقویت این رابطه یا دخترهای: عکمرانان راجهوتان مختلف ازدواج کرد و برای شاهزادگان نیز از دختران آنپا خواستگاری نمود ودر اندک مدتی پیوتد راجپوتان با سلسله تیموریان محکم گردید ومیانشان پیوند خویشی برفرار شد .
نصورات جاه طلبانه وتوسعه طلبانه جهانگیر
عزم تسخیر ولایت رانا امرسنگه حاکم اودی پور . بعد از جلوس چون تمام امرا با افواج خود شان در دربار حاضر شدند جپانگیر آنان را تحت فرماندهی پسر خودسلطان پرویز درآورد و روانه ملک رانا که سر به شورش برداشته بود.ساخت نا او را مطیع و فرما نبر دار کند . ولی‌تسخیر ملک رانا بزودی میسر نشد وسرانجام در ۱۰۲۳ه.ق سلطان خرم پسر جپانگیر شاه که بعدها به شاه جهان شهرت پیدا کرد » آن ملک را تسخیرکرد و رانا به متابعت سلطان خرم گردن نهاد .
مقد مه سوز ده
جهانگیر مانند پدر خود عزم تسخبر ولایت موروثی خویش ماورا*النهر را داشت ومی‌خواست که اگر هندوستان از فتنه وفساد بطور کلی پاک شود یکی از فرزندان خویش را در هندوستان گذاشته به میامن توفیقات الهی روانه ولایت موروئی‌گردد ( ولی‌او نیز مانند پدر موفق نشد ودر هندوستان ماند .
بعد از فتح ملک رانا شورش وطفیان عثمان افعان در بنگاله بدست اسلام خان فرونشست وعثمان بدست او به قنل رسید وبنگاله بطورکامل مفتوح شد واز فتنه وفساد پاک گردید .
جپانگیر سپس فرزند خود سلطان خرم را برسر دکنیان یعنی حکمرانان جنوب هندوستان فرستاد . کار تسخبر آن خطه نیز بخوبی انجام رسید وسلطان خرم تمام حکمرانان دکن را مجبور به اطاعت کرد واز آنها پیشکش های گرانقدر وبی‌شمارگرفته نزد پدر بازگشت وبخاطر این فتح خطاب شاه جهان گرفت .
شاه جپان بزرگترین فنحی که مایه افتخار تاریخ تیموریان است» برای جپانگیر عطلی ساخت وآن فتم قلعه کانگره بود که در سال۱۰۳۱ه.ق بعمل آمد . جپهانگیر همواره بدین امر بس‌افتخار میکرد ۲
جپانگیر در اواخر سلطنت همواره مریض بوده, هوای گرم هندوستان به طبع او نمی‌ساخت ولهذا او بیشتر اوقات خود را در منطقه‌بپشت گونه کشمیر مي‌گذراند » و از مرکز دوربود ودرین زمان نورجپان بیگم همسر او اداره امور مملکت را در دست‌داشت . جپانگیر در کلیه مسائل مهمه مملکت با او مشورت می‌نمود.البنه لازم به تذکر است که امرای ایرانی نژاد نیز که در دربار جهانگیر بودند » در کلیه امور دولت نفوذ عمیقی داشتند ,درهمین احوال بود که شاه عباس اول سبر وشکار را بهانه ساخته برقلعه‌قندهار حطه‌ور ميشود وآنجا را تسخیر می‌کند . جهانگیر ازین خبر بسیار تاسف خورده وآن را در شأن شاه عباس که دارای مملکت بزرگی چون ایران است نمی‌شمارد . خصوصا باوجود دوستی ومحیتی که در میان دو سلطان استوار بود .جپانگیر می‌گفت که برای ید ست آوردن قلعه قندهار شاه عباس او را فریب داده و سیر را بپانه ساخته است .
۱- جپانگیرنامه». ص۱۶ ۲ جپانگیرنامه , ص ۲۶۲ تا ۲۶۲
باری پس از فتح قندهار ایلچی ایران به دربار جپانگیر میآید وعذرخواهی شاه عباس را بصورت نامه ای به حضور جهانگیر می‌آورد . مضمون آنکه ما برای سیر آمده بودیم ومی‌خواستيم قلعه را هم سیر کنیم ولی گماشتگان شما حاضر نبودند که از ما پذیرائی کنند . ماهم ناچار شده قلعه را تسخیر کردیم . اما حاضر هستیم که دوباره این قلعه را به گماشتگان شم بسپاریم ۱
باکر رازه این دا نوی ناه ای هه یه شاه ان و ات بان عانت کرده و او را ملامت می‌کند ۲
بعد از رخصت نمودن سفیر ايران وفرستادن نامه در جواب عباس جپانگیر مصمم میشود. که با لشکر بزرگ بر ۱6 3 501 که در آن زمان در دکن بوده‌نامه می‌نویسد که هر چه زودتر ملازمت نماید وخود را آماده پیکار با شاه ايران کند . شاه جهان جبهت امتثال فرمان پدر عازم جنگ میشود ولی وفتی که به مندو میرسد به تصور اینکه این امر بهانه ای بیش نیست ودر واقع نورجهان بیگم می‌خواهد او را از هندوستان دور کرده شهریار پسر دیگر جهانگیر و داماد خود را جانشین وی کند , مصمم می شود دراین امر تردد کند و آمروز را به فردا موکول‌سازد . اين تعویق بدانجا میرسد که جپهانگیر در می‌پابد شاه جمان فی‌الواقع نمی‌خواهد دستور او را اجرا سازد؛لاجرم شهریار ودیگران را برای این مهم نامزد می‌کند.اما به علت جنگ داخلی لشکر پاد شاهی با شاه جیان که درین هنگام شورش کرده بود کاری از پیش نمی‌رود وقندهار تا چند سال در دست ایرانیان می‌ماند .
مالتبای اعر وند کی تعهانگی شاه دور .حاراعی ی کرت : درهمین ومان است که بنابراثر ناعاقیت‌آندیشی وبی‌احنیا طی نورجپان ودشمنی وی بایرادر خود آصفخان ؛ جپانگیر ونورجهان به اسارت مهابت خان درمی‌آیند ومپابت خان آن دو را قریب یک سال در اسارت خود می‌گیرد.. ولی بعد از یک سال یواسطه گشته شدن بسباری ازسهاه مهابت خان بدست احدیان قوای او ضعیف گشته و نورجهان با حیله , خود و همسرش را از قید !سارت رها میسازد . مهابت خان پس از رهایی جهانگیر وهمسرش فرارکرده
| جپانگیرنامه . ص۳۹۷ ۲ ایضا ص۴۵0
مقد مه بیست‌ویک ۱
به شاه جهان که در آن زمان به لقب بیدولت شهرت داشت و در واقع علیه پدر شورش کرده بود » می‌پیوند د 1
پسران جپانگیر سلطان خسرو درسال۰ ۰۳ ۱ه.ق وسلطان پرویز درسال۱۰۳۶ه.ق ریت و ده
مرض جپانگیر شاه در سال هزار وسی‌وهفت هنگام مراجعت از سیرگلزار کشمیر در راه نزدیک به راجور شدت پیدا کرد و هنگام چاشت روز بکشنبه بیست وهفتم شهر صفر هزار وسی وهفت هجری مطابق پانزدهم آبان ماه الهی وبیست ودوم از جلوس اشرف همای روح آن حضرت از آغیانه خاک پرواز نموده سایه برفرق ساکنان خطه* افلاگ‌انکند ودرسن شصت سالگی جان به جان آفرین سپردند ۲۳
نورجهان بعد از درگذ شت شوهر خود جهانگیر شاه وکشته شدن شپریار دامادش ناچار گوشه‌گیری اختیار کرد ودرسنه ۵۵ه۱ه.ق/۱۶۴۵میلادی درگذشت .
مقبره حپانگیر در شاهدره درنزدیکی لاهور از جمله ساختمانهای بسیار زیبا و پرعظمت کنار رودخانه راوی است ودرنزدیکی آن نیز مقبره نورجهان است که خود در زمان حیأت این هردو بنا را ساخته بود . این شعر را نیز نورجهان برای لوح مزارخویش سا کتة است:*
برمزار ما غریبان نی‌چراغی نی‌گلی نی پر پروانه سوزد » نی سراید بلیلی ۲ اخلاق و عادات جهانگیر
وتا رین ببرکان نها حلاق وا داجیا تفیل ان مرج طالیه امن ز دافین جپانگیرنامه که نوشته خود اوست » لازم میباشد . این تدقیق وبررسی قضاوت درباب اخلاق وعادات جهانگیرشاه را ممکن خواهد ساخت درغیر این صورت آنچه گفته شود بیشتر حدس خواهد بود نا نحقیق. هر حرف ولفظی از کناب جهانگیرنامه چونآ ثینه‌ای ات تسف زر ایکا
از آنجا که جپانگیر خود شاه بود وهمگان را تحت تسلط وقدرت خود داشت از ۱- جپانگیرنامه. ص ۴۸۴ ناع۴۸۶
۳ ابوالقاسم حالت » شاهان شاعر ». ص ۲۹۹
سیپست و دو دا ی زا
هیچ کس ابا نمی‌نمود وهرآنچه از نیک وید لازم مي‌دید با صراحت و رک گوثی باز ی کرد هی دار بو رکه قاط قردتن سیز ار نی مراخت صرابت حاین کگر وه وم آنة از اعهال تیوه کته وه میا مک گر فیهه اس اک هرا ی خوره یاک
کوس میخورد ومانند جدش بابر به این نکته معترف بود .
حپانگیر برای پدر» فرزندی فرمانیردار و خلف بود . اگرچه در عهد شیاب به اقتضای حوانی وافساد چایلوسان مدتی کوتاه علیه پدر شورید اما پس از آن که عذر تقصیر به درگاه پدر آورد دیگر هرگز سر از اطاعت او نیبچید وهرگاه ازو باد میکرد مراتب احترام وسپاس را بجای می‌آورد تا آنجا که به گفته خود پدر را خدای‌مجازی شمان ۱
جپانگیر درمورد فرزندان‌خود اگرچه طاغی ویاغی می‌شدند باز به رفنقی ومجاملت رفتار میکرد . او هرگز دست به خون فرزند نیالود وحال آنکه درهمان زمان شاهان صفوی به اندک خشمی اولاد خود را به عقاب مرگ گرفتار می‌ساختند آ . اگرچه خسرو پسر جپانگیرشاه بر او شورید و طعیانی بها ساخت اما چون مفلوب جپانگیر شد تنها مجازاتی که در حق او اعمال گردید حبس و وتحت نظر گرفتن او بود ؟
با نوادگان وبرادرزادگان خود نیز با شغقت ومپربانی خارق‌الما د رفتا, میکرد ۴
جپانگیر به پسران ودختران سلطان خرم پسر خود بسیار علافه‌مند بود تا آنجاکه برای رفع خطر از وجود شاه شجاع نواده خود وپسر سلطان خرم از شکار حیوانات وآزار آتان نویه هی کند ود ست من کشد ۵ ,
باری من‌حیث المجموع جپانگیر پادشاهی سلیم‌الطبع ومردم دوست و مپربان بود . ستم بی‌دلیل برکس روا نمی‌داشت والبته گناه بزرگ را نیز بی‌عقاب نمی‌گذاشت .
ار حیث رسیدگی به حال رعیت فقیر ونادار در مبان تمامی پادشاهان این‌سلسله وحتی سایر سلاله هندی بی‌نظیر وعدیل بود . او همواره از بی‌نوایان دستگیری کرده و ۱ جپانگیرنامه » ص۷٩۵ کته کرت و وتات ۳ ایضا . ص۱۳۴ - ۱۲۷
ه ابضا. ص۲۸۱
چون به شهری وارد میشد قبلا فرستادگان بدانجا اعزام میداشت تا حتی‌المقدور به وتان وا بافتادگان کمک وساعدت کته ۱
عدالت جهانگیر ؛ حپانگبرشاه به عنوان شاهي عادل ودادگر شهرت داشت نا ات کار شم اکاف سکن از (عدل ستانگیری): مخ در مان ,یود در بورطدل جپانگیر داستاتها وکتب فراوان نوشته شده است. جپانگیر در رعایت عدل حتی از همسر حرم خود نیز نگذ شت و او را بدست قضات سپره تا محاکمه شود ۲ .
او هرکز ظلم شاهزادگان ویا امرا را در هر نقطه از مملکت که بودند نمی‌بخشید و داد مظلوم را میداد ۳.
اعتقادات مذهیی آن دوره وجهانگیر: در دربار اکیرشاه گورکانی همواره‌جمعی از علماء فرق مختلف و ادیان متفاوت چون مسلمان» هندو » سیحی , کلیمی و زرد شنی گرد بودند . این دانشمندان اغلب برسر مسائل دینی وارجحیت عقیده خود بادیگران در ستیز می‌شدند . اکیر به فکر افناد که مسلک واحدی را بی‌ریزی کند که مورد قبول تمامی این افراد و هم مسلکان آنان باشد . پس مشورت و نظر خواهی این فقبا و دانشمندان ایجاد کرد که خود آنرا دین الهی می‌خواند . بسیاری از علماءدرباری واطرافیان اکبر مذهب جدید را پذیرفته ویا لااقل تظاهر به ایمان بدان میکردند . لیکن عامه مردم و آن دسته از علمای راستین که به مذهب اصل خود اعتقاد وایمان داشتند بدعت او را نپدیرفتند و به دین سایق خود به قیمت زندان وشکنجه بافی پاتخنهه تارمایتی مردی ال اکیر در بای قوران عکوخت ارام یاف ووآیته آن به حکومت جهانگیر وپسر و جانشین او نیز کشیده شد لیکن جپانگیر خود در زمره افرادي بود که برعمل پدر خود اکبرشاه صحه نمی‌گذاشت وبا آن مخالفت داشت ؟ .
۱ جهپانگیرنامه. ص ۱۴۴
۲- شبلی نعمانی » مقالات شبلی (اردو) جلد چپارم » ص۱۰۹
۳ رک : جمانگیرنامه. ص۹٩
۴ می‌گویندکه شورش وطعیان شاهزاده سلیم (حپانگیر ) در زمان حکومت اکبرشاه‌موحب همین‌اختلاف نظر مذهبی بود وعلما وبزرگان هرمذهب وملت درین مورد جهانگیر را کمک گر ده بود ند .م
جپانگیر اگرچه خود از نظر مذهبی بسیار آزاد اندیش بود لیکن نمی‌خواست که تمام مداهب یکی شود و وحدت مذهبی بوجود آید یلکه ترجیح میداد پیروان‌هر مذ هب در مذهب خود بمانند و به آنچه اعتقاد دارند پابرجا باشند وخود در جهانگیرنامه می‌آورد که درعهد حکومت من مذهب آزاد است وهرکس می‌تواند به هزچه که می‌خواهد معتقد باشد ۱ .
جپانگیر به پیروان تمام مذاهب احنرام می‌گذاشت واگرچه خود مسلمان بود ساعتها در خدمت علمای هندو وپاندیت هائی چون جدروپ بسر میبرد و از محضر آنان کسب فیض و دانش می‌نمود ۲. وگاه در مراسم مذهبی هندوان شرکت می‌جست ۲ . باوجود اين آزاداندیشی جهانگیر در اواخر عمر بیشتر صبعه مسلمانی به‌خود می‌گیرد و این بیشتر تحت تاثیر تبلیعات و تلقینات علمای مسلمان درباری بود نا آنجا که پس از فتح قلعه گانگره که تا آن زمان به دست هیچ حاکم مسلمان ون جپانگیربه‌فتح آن مباهات می‌کند ومی‌گوید ناهمه‌جا مسجد بسازند وگاو بکشند تا درناریخ نسخیرقلعه یدست یک مسلمان ثبت. شود ۴.
اگرچه ازدواج با دختران هندو از زمان اکبر میان سلسله گورکانی تداول یافته‌بود
وجهانگیر خود چند زن هندو در حرم داشت اما نسبت به تزویج دختر مسلمان به پسر ۵
هندو سخت‌تعصب می‌ورزید وآنرا ناروا می‌دانست وازاین عمل به خدا پناه می‌جست
عقیدت مذهبی جهانگیر و روابط او با علمای مذاهب : جپانگیر از دوران خکومت پدر خویش ناظر بر نشتت وآشفتگی بازار مذاهب در هند بود . مذهب‌برای جمعی شیاد وفرصت طلب آویزه ای شده بود تا بوسیله مرید ومراد بازی به مقاصد خود یرسند . اگرچه دراین بازار آشفته متاع سالم و عاری از غش نیز وجود داشت وآن عالمان‌وارسنه وراستین بوده که مورد احترام جهانگیر بودند لذا جهانگیر در عهد حکومت خود نظر به وحشتی که از این اوضاع درهم برهم مذهب داشت کمر به قشییت آن بربست اوکسانی را که شباد و متقلب می‌دبد می‌کشت ولی نسبت به عرفا وعلمای واقعی چون جدروپ
۱- جپانگیرنامه. ص۲۳ و۳۶
۲ حپانگیرناده, ص ۰۷ ۲۰۲ و ۳۱۶ ۳ ایضا. ص ۲۰۰و ۲۰۶
۴ ایضا. ص۳۸۷ و۳۸۸
ه ایضا. صه ۳۶
مرتاض وشیخ مير تهایت احترام را مبذول میداشت ودر هرفرصتی به مجالست با آنها ود نت : حجپانگیر چون شیخ نظام تهانسیری و شیخ احمد سرهندی را که اد عای مصلحی داشت مزور شناخت و زندانی کرد وحال آنکه اين دو در نزد مسلما نان‌احترامی خاص دارند خصوصا شیخ احمد سرهندی دارای تالیفاتی نیز هست که مورد رجوع م مطالعه مسلماتان میباشد . ۱ جهانگیر خود دارای علائق مذهبی بود وهرگاه به مزار شریفی میرسید دست به زیارت ۰ او سرمایه ودرآمد خاصی را همواره به تعمیر وتجدید بقعات متبرکه که رو به خرابی بود ند اختصاش:داده بوذ .
اصلاحات اجتماعی ورفاهی : جهانگیر به پیشبرد رفاه مردم علاقمند بود وهمواره درتاسیس پل ومدارس و بنگاهپای خیریه نظیر دارالاینام که در سی‌شپر حدودا موجود بود می‌کوشید . ۱
ازجمله اموری‌که جپانگیر به‌پایان دادن بهآن مباهات می‌کند مساله‌مقطوعالنسل . کردن پسران برای خدمت در حرم بود توضیح آنکه در بنگاله رسم بود که‌مردم پسران خودرا مقطوع النسل میکردند تا امر خواجگی حرمسرا به آنان تفویض شود و ازاین راه پولی عاید آنان گردد . جهانگیر که این کار را کاری قبیح وغیرانسانی می‌دانست در پایان بخشیدن وبرچیدن این رسم کوشش فراوان نمود وسرانجام موفق شد مردم را از 2 وا دارد .
دیگر برچیدن رسم جوهر بود که جهانگیر در پایان دادن به آن بسیار کوشید . می‌دانیم که هندوان مطابق رسوم خود همسر مردی را که بمیرد با او زنده می‌سوزانیدند وزنان به زنده سوختن لاجرم بودند وحتی بعضی از قبایل مسلمانان نیز بدین ا هندوان تاسی کرده بودند » جهانگیر سوزانیدن زنان را که رسم جوهر خوانده میشد
هر
همچنین جهانگیر فروش بنگ و بوزه را نیز ممنوع قرار داد ۱ .
۱- جهانگیرنامه . ص ٩۰
روابط داخلی
جپانگیر بدوا سعی زیاد نمود تا کلیه مالک متفرق در خاک هند را که در واقع صورنی از ملوک‌الطوایفی بود تحت سلطه خویش آورد و در این امر تا حدبسیا رزیادی توفیق بافت ولی در مواردی هم که نتوانست مستقیما بخشی تسخیر نماید با حاکم آنجا وی رز عرا عقراری برفا موه وفیی کتیت کید تک انیا عوه کر خاک هد تابع و خراجگزار حکومت مرکزی یعنی دربار جهانگیر بودند . از میان این حکمرانی ها میتوان حکومت نظام شاهی حکمرانی قطب شاهی گلکنده وسه دیگر حکومت بیجاپور را نام برد ,
روابط خارجی
روابط سیاسی بین صفویان ایران وتیموریان هند وستان : پادشاهان صفوی همواره به‌سلاطین گورکانی کمک ومعاضدت میکردند . شاه اسمعیل صفوی به بابرشاه در گرفتن هرات وقندهار از دست ازبکها مساعدت فراوان نمود وچون شاه اسمعیل عبدالله خان شیبانی سردار ازیک را که دشمن بابر و ایران هردو بود بشکست وکشت » خواهر بابر را که به اجبار در بید او بود به عزت و احترام به نزد بابر فرستاد و این نیز به استحکام دوستی دو سلطان نیرو بخشید . در واقع از همین اوقات بود که پادشاهان گورکانی همواره در هنگام نیاز دست کمک به سوی ایران دراز میکردند کما اينکه همایون شاه نیز پس از شکست از شیرشاه سوری به دربار شاه طهماسب اول پناه برد وباکمک اودوباره تاج از دست رفته بازگرفت؛بدین خاطر وجپت بازگرفتن کابل وحگومت هندوستان طهماسب شاه حدود دوازده هزار سرباز ایرانی دراختیار همایونشاه قرار داد در وقایع جلوس جپانگیری نیز سالی الا اینکه نفراتی چند به عنوان سفیر یا عناوین دیگر میان دو دربار هند و ایران مبادله میشود . و هریک از دو پادشاه که بر دشمنی پیروز میشد پاد شاه دیگر به 3 می‌گفت ومتقابلا شاه پیروز بخشی از غنائم جنگ
را به هدیه نزد شاه دیگر می‌فرستاد . تنها مورد اختلاف دو دربار بر سر قندهار بود که زمأتی در خیطه حکومت هند. و دیگر زمان در تحت تسلط سلطنت ابران بوذة اشت ۱ :
روابط اجتماعی ایران وهندوستان
گورکانیان بیشتر مراسم و سنن خود را با شیوه ایرانیان باستان انجام می‌دادند وعلیرغم آنکه در آن عصر در ایران بیشتر مراسم ملی بصورت مذهبی ومستخرج از سنن مذهبی بود . در دربار هند سال نو را در نوروز به تقویم ایرانی جشن می‌گرفتند و به سایر آداب و رسوم مربوط به آن شدیدا پای‌بند بودند وخصوصا در میان زنان حرم آداب و رسوم ایرانی سخت رواج داشت . جهانگیر نیز سنوات جلوس خود را برمبنای نوروز گداشته است و روز اول فروردین را جشن می‌گرفته . وچندان به جشن های‌مد هبی اسلامی یا هندو در مقام مقایسه با حشن نوروز وقعی نمی‌نهاده است .
دربار جهانگیر در نوروز شکوه وحلالی خاص می‌یافت وسراپا آذّین بندی مي‌شد و آوازه خوانان وخنیاگران همه جا در ترنم وپایکوبی می‌شدند واین سرور تا ٩ ۱فروردین ادامه می‌یافت ۲. حتی اگر در ایام نوروز جهانگیر در سفر بود مراسم را در خیمه گاه و با حلال و شکوه برگزار می‌نمود . از اول فروردین تا ۱٩ این ماه که روز شرف خوانده میشد امرا و حکام هدایای گرانبپا به خدمت جپانگیر می‌آوردند ودراین مهم بایکدیگر رقایت مینمودند . متقابلا جهانگیر نیز به آنها هدایاتی میداد ویا مناصب آذپا را ترقی می‌بخشید ۲.
صرفنظر ار اعیاد ایرانی جهانگیر هرهفته شب جمعه را جشن میگرفت وهیج چبز نه سفر و نه حضر مانع از این جشن نمی‌توانست شد . در این جشن با امرا و بزرگان را وتا که هش شید
روابط سیاسی و تجاری با کشورهای اروپاتی و آسیائی : علاوه بر روابط حسنه میان
٩-برای اطلاعات بیشنر درباره قضبه قندهار لطفا رحوع کنید به‌نامه های شاه عباس و حپانگیر . کتاب حاضر , ص 1۳۹۷ ۴۶۵۱ ۲ حپانگیر نامه ص ۲۹
۳ ایضا. ص ۲٩ - ۵
دربار جهانگیر وصفویان ایران میان این دو دربار مالک توران» ماورا*النهر » تبت , مکه (عربستان ) وترکیه (استانبول) از طریق مکانبه وارسال هدایا واستخدام اتباع اين کشورها در سپاه و نیز اعزاز وتکریم دانش پژوهان ودانشمندان این سرزمین‌ها که به‌هند میآمدند همواره ارتباط برقرار بود .
دراین زمان مهمترین مساله . مساله روابط و بهتر که گفته شود نفوذ اروپائیان چون انگلیسیها وپرتعالیپا به دربار جهانگیر است .
انگلیسیها در نزدیکی بندر “سورت " کشنی‌های خود را مستقر نموده وبه‌تجارت می‌پرداخته وپرتغالیها نواحی (گواآ ) را محل تردد خود قرار داده بودند » جپانگیر خود متمایل به جانب انگلیسیان بود وحتی یکبار که میان پرتعال وانگلیس برسربرقراری روابط و نقوذ در هند برخوردی پیش آمد جهانگیر به انگلیسیها کمک ومساعدت نظامی نمود . بعلاوه پاد شاه انگلیس جپت تحکیم روابط سیاسی وتجاری انگلیس وهند همیشه
سفیری در هند داشت.
سیاحان‌خارجید رهند (وپا کستان) در زمان سلطنت جهانگیر : دوران سلطنت جپانگیر از لحاظ دیدار اروپائیها از دربار او مورد توجه میباشد . اولین فردانگلیسی که به هند رفت ویلیام هاوکینز نام داشت او سفر خود را در ۸هع۱ آغاز کرد و تاسال ۳ در شبه قاره هند وپاکستان ماند . او می‌خواست اجازه افتتاح باب تجارت باشبه قاره را کسب کرده و در سورت کارخانه ای بنا کند . جهانگیر با نهایت مهمان نوازی از او پذیرائی نمود و به او منصب چهارصدی يا مقرری ه۲هزار بخشید . متقابلا هاوکینز نیز درتجارت‌تخفیفانی‌برای‌جهانگیر قائل شد . اما این وضع دوامی نیاورد وپرتعالیها که وروی شا تگیر کت 9 فوقالنا گم دا عفن بسا ونیا مرا برچیدند .
درسال ۱۶۱۲ کاپیتان بست انگلیسی در یک جنگ دریائی نبروی پرتعالیپا را در محلی بنام سوالی نزد یک سورت شکست داد . درنتیجه این پیروزی نفوذ پرتعالیها را بسیار کاهش داد ولذا انگلیسیها توانستند مجددا اجازه فعالیت تجارتی در هند را بيابند وکارخانه ای در سورت ناسپس کنند .
سرتامس رو درسال ۱۶۱۷ جیمز اول پادشاه بریتانیا سرتوماس رو را به عنوان سفیر کبیر خود به دربار جهانگیر اعزام داشت . این شخص از جپانگیر خواست تا اجازه دهد تجار انگلیس در حوزه امپراطوری او به تجارت بپردازند»جهانگیر با
سرتامس رو در نبایت مپربانی وتوجه رفتار کرد واحازه داد که تجار انگلیسی آزادانه در سرزمین آو تجارت کنند . سرتوماس رو سه سال یعنی تا سال ۱۶۱5 در هند ماند . “و همواره به شکوه و قدرت درگاه معولی اقرار داشت
ادوارد تری این شخص کشیش سفارت در عهد سرتوماس بود وبا او سه سال در شبه قاره ماند ومشاهدات وشنیده های خود را دراین مدت بصورت دفتری نیم و تجریر کرد
ادب پروری وفرهنگ دوستی تیموریان هندوستان
زبان فارسی بافتوحات مسلماتان در هندوستان ومپاجرت پارسیان در فرون اولیه اسلام وفتوحات سلطان محمود شروع وبا ملطنت غزنویان وغوریان در آن دپار انتشار یافت وبعدا با تاسیس سلطنت نیموری در آن مملکت به اوج ترقی ر سید .
شاهان تیموری هندوستان از بنیان‌گزارا ن سلسله بابر نا وایسین حکمران حملکی نه تنها شعر وادب فارسی ر ی بلک خود در آن رشته درس وهنر آموختند و به تشویق گویندگان ونویسندگان فارسی پرداختند .
هرچند که بابر از خاندان تیمور و چنگیزخان بود ولی اخلافي ملایم داشت و شباهتی به روش و رفتار خانهای سنگدل تیموری و معول نداشت وبا آنکه پس از مرگ پدر از دوازده سالگی جهانگیری را پیش گرفت باز پیوسته دنبال کسب ادب و دانش بخصوص ادبیات ترکی وفارسی بود ودر اغلب علوم مهارت پیدا کرد او به زبان نرکی وگاه به زبان فارسی شعر می‌سرائید و به تالیف وتصنیف می‌پرداخت چنانکه رساله ای در عروض و رساله ای دیگر در فقه تالیف نمود آ وتاريخ احوال دوران خویش را در واقعیات بابری (بابرنامه ) به زبان ترکی ضبط کرد .
دیوان شعری که از بابر بجا مانده است در کنابخانه رام پور (هندوستان ) موجود است ۲ ودارای شصت ویک بیت فارسی وبقبه ابیات ترکی است
ٍ- ۵( :1۵ ۵۶ ۲ ذهاه ۳31 0۳0ظ3 ۸ (۸۰۳۲۵۳11 ,۷ 96-7 0* 1۳0322 1۳۲ ۳ نظا مالدین » احمد : طبقات اکبری؛ ج۲ ۰ ص ۲۷
۳ وحید مازندرانی : هند , ص۹٩۴
ف جپانگیر نامه
در واقعات بابری (بابرنامه ) نیز چهارده بیت فارسی موجود است .
بابر علاوه بر تمایل شخصی به سرائیدن شعر واشتفال به تصنیف وتالیف از شعرا ونویسندگان » ادبا وفضلا , مصوران ومنجمان وموسیقی‌دانان معاصر خود نیز تشویق‌یعمل می‌آورد .علمای بزرگد رباربابری عبارت بودند از : شیخ زین‌آلد ین ۰ مولاناشپاب‌الدین بفاکی » آبوالوجد فارفی وشیخ جمال‌الدین ۱ .
همایونشاه پسر بابرشاه نیز ذوق شعر و ادب را از پدر خود به ارث برده بود و دیوان شعری از او مانده است .
وان :هنن توتبط آقای ,فا دی رخشن اسای دانتگاه الیگر تصمیت و بغجاب هه
همایون علاوه بر شعر و آدب کنجکاوی مخصوص نسیت به علوم طبیعی ابراز میداشت وداستانهائی که در باره علاقه شدید او به هیئت ونجوم واصطرلاب ومشاهد ه اوضاع احرام فلکی نقل کرده اند از عدت علاقه او به تحقیق این علوم حکایت دارد .
همایون نیز مانند پدر خود از شعرا و نویسندگان و علما ونقاشان تحلیل وتشویق کات به انا ا تراهم کداست:
علماً وفضلا وشعرای دربار همایون عبارت بودند از : میرعبدالحی بخاری » مولاتا بزمی » ملامحمد صالح , شیخ گدائی دهلوی. مولانا قاسم کاهی . میرویسی » مولاناجلال هندی » سید علی نبریزی. خواجه عبدالصمد مصور » یوسف بن محمد هروی » مولانا
نصنیفا ث مهم دوران هما یون‌شاه
جواهرالملوم . از مولانا محمد فاضل سمرقندی
ریاض الانشاء . جامع الفواید یوسفی (علم الادویه ) وبدایع الانشاء . از یوسفین مت زو
اکبرشاه تفستین پادعاهی است که به رسم وتقلید از سلاطین ابران ودیگر کشور های اسلامی منصبی خاص به نام ملک‌الشعرا و منصب مورخ درباری برقرار ساخت اولین
(س تاریخ ادبیات مسلمانان هند وپاکستان (اردو) » ج۴. ص۴۷
مقد مه سی‌ویک
ملک‌الشعرای دربار وی غرالی مشهدی بود و اولین مورخ درباری شیخ ابوالفضل .
اکبرشاه بیشتر از سایر پادشاهان خاندان نیموری هندوستان حامی فضل و ادب بود وخود کتابخانه بزرگی در فنح پور سیکری داشت که نوشته اند بیست وچپار هزار نسخه خطی در آن وجود داشته است .
جپانگیر درباره دوق شعری و ادبی ومیل وافر اکبرشاه به علوم وفنون مختلف با تصریح بر امی بودن او مطالبی آورده است ۱ .
بواللسل تشلات ری اک عاه ( حتووه ات 1
تذکره روز روشن اکبرشاه را به عنوان یک شاعر معرفی ودو بیت از او نقل‌کرده است ۳ . اکیر دیوان شعری ترتیب نداده اما ابیات متفرقه در کثب مختلف از او دیده می شود ۰
در دربار اکبر بژرکترین محمع از شعرا ونویسندگان وفضلا ودانشمندان فراهم آمده بود وبدل وعنایتی که اکبر درحق‌ایشان میکرد چنان در جهان اسلام‌ومخصوصا در کشورهای مجاور پیچیده بود که شعرا ونویسندگان از ایران وآسیای مرکزی به‌سوی دربار اکیر به هند روی می‌آوردند ومورد تشویق وتجلیل فرار می‌گرفتند از جمله شعرا عرفی‌شیرازی » غزالی مشهدی ۰ نظیرنبشابوری » ملک قمی ء باباطالباصفپانی مشهورند . نکته دیگر که تذکر. آن لازم است آن که علاوه برشعرا وبویسندگان ایران و آسیای‌مرکزی فارسی سرایان ونویسندگان هندوستانی هم چون فیضی وابوالفضل در دربار اکبر حضور داشتند ویه علت استادی کامل وسپارت نامه در شعر وادب فارسی مورد احترام وتشویق پیرآیتدگی و دانشمندان یر ان بودنها:
اکیر شاه به موسیقی هم علافه وافر داشت » نانسین کلاونت که در موسیقی نظیر
۱- جهانگیرنامه, ص٩۱
۲ ابوالفضل , اکبرنامه , دفتر اول » ص۳۷۱, چاپ کلکته . ۱۸۷۷ . ۳ نواب صدیق خان . تذکره روز روشن » ص۶۲
۴ ابوالفضل , آئین اکبری . ج۰۱ ص۲۶۳
سی‌ودو جپانگیر نامه
در میان نقاشان دربار اکبر دو استاد ایرآنی میرسبد علی نبریزی که شاعر نیزبود وخواجه عبدالصمد شیرازی معروف به شیرین قلم مقامی بس‌ارجمند داشتند ..
تاریخ نویسی نیز در زمان اکبرشاه پیشرفت شایان کرده بود ومورخان همواره‌نحت تشویقی وحمایت قرار می‌گرفنند . تاریخ نویسان دوره ره بدین قرارتد :
شیف اپوالفظل» انامه اقین اکرخد:
تظام الدین اخهتطرفات آگری,
عباس سروان . تحفه اکبرشاهی .
مایق ستطان ریت سایون:
مولانا عبدالحق محدث دهلوی . تاریخ حقی .
نورالحق‌بن عبدالحق . زبده‌التواریخ .
نقیب خان » ملا محمد تهتوی , جعفربیگ » تاریخ الفی .
عبدالباقی نهاوندی . ماثررحیمی ,
شاه جهان نیز به شعر وادب تمایل نشان میداد واما تالیف یا دیوان شعری ازو بجا نمانده است لیکن نامه هائی که او به پسران خویش مخصوصا اورنگ زیب نرفیم تموده است نشانه بارز از علاقه* او به شعر و ادب وانشای فارسی مییاشف . : :
شعرای ایرانی که در دربار شاه جهان شعر فارسی را به نور افکار و تخیلات‌خویش تجلی می‌دادند عبارنند از: حکیم رکن‌الدین مسیح کاشانی » فدسی مشهدی , کلیم کاشانی. میر مهپدی نهرانی , سعیدای گیلانی زرگر باشی . صائب تبریزی. ملاشاه ۹
شعرای هندوستان عبارتند از : مولانا ابوالبرکات منیرلاهوری, ملاشیدا, چندر بهان برهمن وسلطان شادمان وغیره . .
در زمان شاه جپان نیز مانند عهد جد وک اک رات کات ی وه انی توشته شک که رغبا ایتک او عمل صالح از محمد صالح .
پاقهاه نامه آز مخمد وارکا»: مافجپان نامه ازنمیرو] جلال طاطتافی» پاک انامه از محمد امین قزوینی » تاريخ طبقات شاه جهان از محمد صادق , تاریخ شاه جهان از منشی صادق .
شاه‌جیان درتاریخ‌فرهنگی‌هندوستان (پاکستان‌وهند )یکیاز بزرگترین‌هواخواهان
مقد مه ۰ سی‌وسه
هنرهای زیبا محسوب میشود وساختمان تاج محل که وی به یادکاری همسر آیرانی‌خویش ممتاز محل ساخنه یکی از زیباترین ساختمانهای جهان میباشد » ساختمانهای دیگری نیز از شاه جهان در ۱ شاهکار دیگری که از او باقی مانده تبخت‌طاوس است که در تمام دنیا شپرت دارد .
دارا شکوه پسر آرشد شاه جهان صوفی . عالم وشاعر بود ودر آدب پروری‌وسخاوت نزد شعرا ونویسندگان اشتهار داشت . خود هم شعر می‌سرائید ودیوانی نیز ازو باقی استت
شعرائی که تحت سرپرستی وی به راحتی‌زندگی میکردند وشعر می‌سرود ند عبارتند از : محمد حسین‌خانی » چندربپان برهمن ؛ بهوپت رای بیغم بیراکی وغیره .
تصنیفات داراشکوه :
۱-سفینه الاولیا* (احوال مشایخ وعلما* )
۲ سکینه الاولیاء (شرح احوال ملاشاه بد خشی )
نوج رساله در تصوف
سر اکبر . ترجمه از سانسکریت اوپه نشد ,
۰ تاد سففه از سا تک شتا
اورنگ‌زیب که بعداز زندانی کردن پدر خویش شاه جهان نخت تیموری رامتصرف گشت علافه زیادی به شعر مخصوصا قصیده ومدیحه سرائی نداشت » وی شعرا وموسیقی دانان را از دربار خویش اخراج نمود ومنصب ملک‌الشعراثی را لغو کرد وهمچنین منصب تاریخ نویسی رسمی را که از زمان اکبر شروع شده بود موقوف ساخت .
اورنگ زیب شخصا نذر بسیار شیوا می‌نوشت , چنانکه از نامه های فارسی او پیدا است . وی از علما ودانشمندان مخصوصا از فقها تشوینق میکرد . فتاوی عالمگیری که بوسیله هیثنی از فقها نحت حمایت او ندوین یافته‌یکی‌از. جامع ترین کتب فقه‌حنفیه محسوب میگردد .
اورنگ زیب قرآن را از حفظ داشت واز این لحاظ در مبان پاد شاهان‌معول‌تیموری بی‌همتاً بود .
آوزنگ زیتب-قر عطاطی مپارت تام داشت رود تشه ار گلا نله محید معا خود استنساخ نمود و به مدینه منوره فرستاد تا تلاوت کنند .
سی‌وچهار جپانگیر نامه
هرچند تشویق دربار از شعرا ومدیحه سرایان در زمان آورنگ زیب سلب گردید اما از زیباگی وجذابیت شعر فارسی کاسته نگردید . بلکه برخی از شعرای بزرگ مانند میرزا عبدالقادر بیدل وغنی کشمیری وناصرعلی سرهندی درین زمان زندگی کردند و شعر فارسی را به فکر خویش رونق بخشیدند .
ناگفته نماند که نه فقط پادشاهان تیموری از ادب وفرهنگ حمایت مینمودند و خود شعر می‌سرودند یلکه زنان آن خاندان نیز بسیار با ذوق وهنرمند بودند .گلبدن بیگم دختر بابر نخستین زن شاعره ونویسنده تیموریان هندوستان وپیش آهنگ زنان خوش زبان بود . همایون نامه (در شرح احوال بابر وهمایون واکبرشاه) یادکار فریحه ادبی اوست دراین باب از دیگر زنانی چون نورجیان بیگم زن جهانگیرشاه , جهانآرا بیکم و روشن‌آرا بیگم دختر شاه جهان ومعروفتر از همه زیب‌النسا* دختر آورنگ زیب را و
گد شنه از پادشاهانی که ذکر شد آمرا وسرداران نیز در ترویج ادب وفرهنگ‌ایران واسلامی سهمی بزرگ داشتند مهمترین آنها بیرام‌خان در زمان همایون واکبر شاه عیدالرعيم خان‌عاتان ,فرتمای اک فا وتو نک هه زحکم ابو لت که کي ی با فته:
صیت فیاأضی ودریادلی وبخشش بی‌شمار عبدالرحیم خانخانان غیراز هندوستان درکشورهاتی مانند ایران» توران وماوراء النهر وشهرهائی چون مکه ومدینه نیز رسیده بود شعرا وادیا ودانشمندان این‌کشورها همواره از وطن مپاجرت کرده به خدمت وی می‌پیوستند وجوایز وصلات بزرگی می‌گرفتند .
خانخانان از اشعار شعرای معاصر خود چون نظیری وعوفی که شاعران برجسته و قادرالکلام بودند انتقاد هم میکرد . شعرائی که سرپرسنی آنها به عهده خانخانان بوده بدین قرار است : نظیری» عوفی . شکییی ۰ خیالی ظهوری » ملک فمی ۰ رسمی , نوعی » شبرازی , ثناثی خراسانی .
غیر از شعرائی که در هندوستان زندگی میکردند شعرائی بودند که در دربار شاهان صفوی بودند ولی فصائد برای خانخانان می‌نوشتند وبه هندوستان‌می‌فرستادند وجوایز وصلات می‌گرفتند . کوثری شاعر دربار شاه عباس اول یکی از آنها بوذ .
ملاوه بر غانضانان حکیم الوالفتم گیلانی ۰ اعتمادالدوله؛ میرزا غازی‌خان‌حاکم قندهار, امیرمپابت خان واصف خان نیز شعرا وفضلا را تشویق میکردند ودرین کار با یکدیگر رقابت می‌ورزید ند .
مقد مه ی 2
پادشاهان تیموری هندوستان علاوه بر حمایت وتشویق ادبیات فارسی وفرهنگ اسلامی وایرانی وعلوم وفنون مختلف زبان هندی وسانسکریت را نیز تشویق میکرد ند . در دوره آنها کتب زیادی از سانسکریت به زبان فارسی برگردانده شد .
ابوالفضل درآئین اکبری میگوید : " زیج جدید را از هندی به پارسی آوردند و کتاب مپابپارت " از کتب قدیم هندوستان به اهتمام نقیب خان ومولانا عبدالقادر به دایونی وشیخ سلطان تهانیسری از هندی به فارسی آمد . قریب یک لک (صدهزار )ابیت است . آن حضرت (اکبرشاه) نام اين داستان باستانی را آرزمنامه " نهادند وگروه کتاب “راماین " که از تالیفات قدیم هند است به فارسی آوردند وکتاب " انهرین " را که به زعم اين طایفه یکی از کتب چهارگانه الهی است حاجی ابراهیم سرهندی فارسی نمود و لیلاوتی که در حساب گزیده اثر است از حکمای هندوستان شیخ ابوالفضل فیضی از هندی به فازنی آورد.. کناب تاجیم درعلم تتجیم مکمل خان کجراتی فارسی‌ساخت ۱۳
گذشته ار شاهان تیموری» امرا نیز به زبان وادبیات هندی توجه خاص مبذول داشته و از آن حمایت میکردند . بزرگترین شعرای زبان هندی عبارت اند از : تلسی دان سورد اس بعریل ۱ ید ال عیه: غاتقا نان وغیوه :
پس‌ازدرگذ شت اورنگ زیب امپراطور گورکانی عظمت وشکوه پیشین خود را ازدست داد . دولت مرکزی کم‌کم ضعیف شد وحکمرانی‌های کوچک درگوشه و کنار هندوستان بوجود امد .
رابطه مستقیم بین ایران وهندوستان نیز به کاهش گرائید ومپاجرت دانشمندان ونویسندگان ایران به هندوستان کمتر شد .
از اواخر قرن دوازدهم زبان اردو که ترکیبی از زبانهای فارسی هندی و عربی بود . جای زبان خالص پارسی را گرفت .
۱-ابوالفضل , آغین اکبری » ص۷۲
۲ ۲۸۱51028۰ ,99۳089 31921 ر
اوضاع ادبی و فرهنگی در دوران جهانگیر
عهد جهانگیر ازلحاظ فرهنگی بسیار غنی است و این آمر تاحدی مدیون توجپی‌است که جپانگیر شخصا درحق هنرسدان و فضلا و شعرا و نویسندگان مبذول مید آاشت
درهمان زمان که دربار جپانگیر مهدعلم و هنر و ملجاء دانشمندان و هنرمندان بود » در ایران بعلت وضع سیاسی خاص که صفویان بوجود آورده بودند اوضاع فرهنکی چندان رضایت بخش نبود. نظر به تعصب و طرفداری که صفویان از ملبت و دین مینمودند یسیاری از هنرمندان و دانشمندان مجیور به ترک محیط ایران گشته و از هندوستان و دربار جهانگیر سردرآوردند . درگیری صفویان با مساثل سیاسی و جنگی کمتر فرصت ادب پروری و ادب خواهی بآنان میداد . چنانکه ملک الشعرا* بهار چنین مي سو بسد :
“در دوره صفویه به دوسبب جمعی بسیار از آرباب ذوق و کمال و شوق و حال مهاخرت: را برماندین در ایران زجعان. هدند هتشر آن ایا به هدوت ون یت
“یکی سختگیری‌های متعصبانه دولت و فقپا که با دولت همدست شده سیاست و روحانیت را یک کاسه کرده بودند موجب شد تا گروهی که برای تحمل آزار و اضرار و بازپرس و تقیه آماده نبودند بدر رفتند "
“دیگر طمع و انتجاع چه درایران به سیب فنرات دیرین و اشتغال دولت به جنگهای پی‌درپی و تقریب یکدسته از علما یعنی ففها و محدتان به دربار, سایرین نمی‌توانستند بخوبی معیشت کنند , بنابراین از شاعر گرفته نا واعظ و نویسنده و یکه‌سوار و هر هنرمندی که توانست از ایران بگریزد خاصه در اوایل حال -به سوی هند روانه شد . زیرا پادشاهان خاندان تیموری هند» ایران را وطن خود و ایرانیان را
همشهری و همزبان خود میدانستند و ازهوش و ذوق اینان لذت می‌بردند و ثروت
۰ ۳ 1 ت19 0 ایا هد بر امتضای. باق شوا. کد:.ته ستراحت و سصحت مي‌کشد نیز ذرباران زر
ات ات رت هی اس در چا شاه و
ز ی هو ِ نلکه درار اسصلی ارات ها یواعد فارشین و احاسات ورعلوم شن گرا ز دهلی تایه درناء اضفپهان نودد است و طاهرا که در دربار اصقپان بادشاه و خاضان درگاه بد ربا
0 مر حِ ی ود 1 ی نع ۲ کی دا ها سایق یه ام یا مورا هس بر
اکبر که همه به فار سی اقا ان سا ریا هو هته :میااسل می‌دارد ۳ ذوق و فریحه ادبی جهانگیر: جهانگر به علم وادب عشق می‌وررید و خود
دارای قریحه‌ای سرشار و دوقی سلیم و طبعی سالم بود . او آرزش سعر و نثر را درک مي‌کرد و خود به سلاست می‌نوشت و به روانی می‌سرود حمانگیرنامه شاهدی بر طبع روان اوست و به‌حاطر علاقه شدید به زبان ادنیات فارستی جهانگیرنامه را به زبان فارسی عواشنبه. اس
جپانگر از شعرا و فضلا سریرسنی کرده و همواره آنان را تشویق و ترغیت نموده و مورد حمایت خود قرار میداد و بارها به شعرا و ادیا طلا و حواهر و زرو زمین
صاحب کلمات الشعرا یعبی تدکره سرخوش درباره دوق و قریحه ادیی جهانگیر چنین می‌نویسد : باوجود مستی و بی‌پروائی و شغل جهانبانی و فرمانرواثی گاهگاه بحسب اتفای و تکلیف وقت زبان الپام بیان را بگفتن رباعی و بیتی و مصرعی گلفشانی می گرد . طبح عالی دشوار پستد خور قاه ,کر اف دفت آفرین داشت::
حانخانان غرل ملاجامی را طرح کرده بود که این .مصرع از آنست .
بندگان حضرت عالی درباغی نشسته بودند هوائی ابر و وقت باده نوشی بود ۱- ملک الشعرا بهار , سیک شاسی » ۰۳2 ص ۲۵۷
اک. -ابتقه. هر مات تاموتا وراه اندوه دل و وسویه ناکت خورده
ماأنند قطر دهای باران شون جا گرم رده که حاکت. حورده با ار
هرکس تصمبر خود صفا حواهد داشست 1 فینه خوانسن ۳ حلا خواهد داد
ها رک رها و تا این یشننو. که همین کاسه صفا خواهند داد
من حون کنم که نیر عمت مرحثر رسد تاچشم تاو تفه دگ مر کگ رسد در وصل دوست مستم و در هحر سیقرار داد از چنین عمی کد مرا سرسیر رد وقی نار و عجر جپهانگیر هر سحر امید آنکه شعله ور و ار رسد
بي میبرد . راجع به یگ رباعی که پیش او خواندداند در سیاص خود چنین سوشنه اسب : " معمدخان این رباعی را خواند مرا بغایت خوشآمد و درساص خود بوشتم :” رهرم بعراق خود جسانی که جه شد ؟ خون ریزی و آسشن فشانی که چه شد؟ ای‌عافل ار آن که نیع هحر نو حه کرد خاکم بفشار تا بدانی که چه شد؟
رن خهانگتر تورجمان‌بیگم ازجپت عقل و تدبیر و کاردانی بدرجه‌ای بود که خپانگیر تقریبا در کلبه مساثل میمه مملکت با او مشورت میکرد . وقتیکه از امور سیاسی فراغب مي‌یافت یکتاب و شعر و ادب می‌برداخت لطف قربحه او نیز ازحسن سیاسنتش کمتر سنود . جهانکیر بادشاه هم گاهی شعر می‌گفت و مشاعراتی که ببن این دو نفو رخ داده حاصر حوابی فوق‌العاده نورحهان را بخوبی محسم می‌سارد .
گویند وقنی خهایگیر و تورجهان ازپشت پنجره قصر خود بیرون را نماشا می‌گردند سرمردی اقد خمیده عصا زنان از کوجه می‌گد شت جهانگیر پرسید :
چرا خم گنه می‌گردند پیران جهاندیده؟
نوز جهان حواب داد :
مقد مه سی‌ونه
بریر خاک می‌جویند ایام جوانی را
درآن موقع معمول بود که همیشه اول ماه رمضان در میخانه‌ها را نگل می‌گرفتند هی ی موق آ ترا وی هاش ی با تاه باه بات مه بونی که‌هلال ۱ بش هسنگه خعم ,جبانگو. بماف افناد کت
هلال عید بر اوج فلک هوندا شد نورجهان فی‌البدیهه حوات داد : کلید سکده گم گشته بود پیدا شد
نورحهان علاوه بر دوق و قرنحه ادبی و علاقه به آمور عادی دربار و دولت سلیقه خاصی در انار و طراحی مد لناس و زیور برای زنان تیر بان داده است . لباس غراره و ساری را که امروز در سراسر هندوستان و پاکستان الاخص مان طبقات بل دار مامت ار انس تا عته ایبت:
سرا بررگ دربار تین عقار خته از
عرفی شیرازی» سعیدای گیلانی زرگرناشی. عبدالرحيم خانخانان. میرا رستم صفوی . باباطالب اصفهانی . طالب آملی . مبرزاغیاث‌الدین نهرانی , حکیم‌رکا کاشی » صفخان قزوینی » فعفوری گیلانی » ملا صوفی مازندرانی ۰ فسونی بردی . ضیاءالدین کامای بت بو رامیب که جرد ۲ تاشقی استهای ٩ شی یگ اک تفه اس فزوینی .
ارت کبانگیری از اتساط کمالن ,طرش وس هن تورهان ابا ان
ساپر ادوار تاریخ تسموربان هند امتار خاصی دارد . مورخان دوره اکبرشاه سیشتر هندی‌الاصل بودند مانند ابوالفضل مولف اکبرنامه. عبدالقادر بدایونی مولف ستخب‌النتواریخ. ملا احمد تنوی مولف تاریخ الفی و غیره … ولی دوره حهانری را
بدون شیک اور 9 مورخا او این تاند: ماشتف
ب
کنانهانی که در رميبه تاریح نوشنه شده عبارت‌اند از : ار مورحان ایرانی :
وتان ول با ریم جرج
۲ خواحه طاهر سزواری . مولف روصه‌الطاهرین .
۳ اند قزوینی ۰ مولع خالا بت اسشتییف::
هت نعمت‌الله هروی» مولف تاربخ خان جمهان . عبدالباقي سپاوندی . مولف ماتر رحبمی . ۷ غایبی اصفهانی » مولف بهارستان غایبی ( تاریخ بسگال ) انب بلعی» تولف انفخالاخیار: 8- تاریخ جهانگبری » درباره احوال و آثار شعرا . ۵ مجیع الشعرای جهانگیری » درباره احوال و آنار شعرا . از مورخان هندی : ۱- ارراکی نوی . مولف بیگلرنامه (تاریخ سند ) . ۲- اسکندر گجرانی ؛ مولف مرگ اسکندری . ۳ احمدخان کنبو. مولف معدن اخبار جهانگیری . ۴سولی سرهندی , مولف تواریخ جهانشاهی . ۵ حیدرملک کشمیری . مولف تواریخ جهانشاهی . ۶ طاهر محمد تتوی » مولف تاريخ طاهری (تاریخ سند ) . لغت‌نامه‌هاثی که درعهد جهانگیر نوشته شده عبارتند از ؛ ۱- فرهنگ حمهانگیری » از میرجمالالدین حسن اتجو شیرازی . ۲- چپار عنصر دانش, از امان الله حسینی ملقب به خانه‌زاد فیروز جنگ تالیف ۱۰۱٩ ه.ی تأ ۱۰۳۷ ه.ق . انشا در عهد حهانگیر : اب انظاه-طرت الصییان »از عورالدین مد خوای ان کب ابوالعملن سان تالیف ۱۰۳۷ ه.ق ۲ مرانب الوجود , از نورالدین محمد سال تالبف ۱۰۳۸ ه.ق . ۳ زبده‌الانشا* , مولفش نامعلوم » سال تالیف ۱۰۲۷ ه.ق ابیت رش اف مولف نصیرای همدانی » سال تالبف ۱:۳۰ ه.ق . هبئّت و نجوم درعهد جهانگیر ترقی نمایانی کرده بود . ار شک قوف هیا کی تخر کاخ توگر: زب ضی او هی تیهام درعهد جهانگیرشاه میرزامیات بیگ در ادب و علم‌الحساب خیلی متپور بود . اطیای عهد حپانگیر :
سرنت زز مس یت
نوات آمان فیرور خنک: حسن بن پنتا. ابوالقاسم بن شمس‌الدین کلانتی محمد خسن لا عنحانی . محمد صادی کشمیری : قاسم‌س عبدالرخیم » عبدالشکوه . و کر
حطاطي هم در زمان جهانگر مورد حمابت و تشویی فرار میگرفت . حطاطان مشپور
حواجة خرف ری ۶۱ یو حواحه دا لجیمد یوبن قلم , محمد حسین زرس‌قلم ۰ عنداللد ۳ : ِِ وت ۰ عبدالله حسيتي [ لا هوری ) ٍ
نت
سی من فا بسک چا ی دنگر تا ۰ پوجود ! ورد ند .
1 ت۳5
آوبه آمندخان میا شد جنانکه در حپاکرنامه می نو یسد ؛ 3 شوقی تنبوره نواز ِ که از نادره‌های کار آششت و سقمات هندی و فارسی 3 می‌نوازد که زنک از دلها می‌زداید . به خطاب آنندخان دل خوش و مسرور
ساحتم . آنند خان به زبای هندی خوشی و راحت را که 1۳
معلق و بی چده کد دور از درک عامه بود بکار می‌بردند و حتی گاهی این امر به افراط وا زباده‌روی می‌کا ند ند . جنانکه ملک‌الشعراء بهار می سویسد .
تا لته توف هدوستاون بعینه ایران بود جز اینکه فضلا و علمای هندی در اطپار فضیلت زیادتر از منشیان و نویسندگان ابراتی می‌کو شبدهآند . در ساشیر و مکاتبی که رخا ارات بوشتنه!ند و در سفینه‌ها بافت میشود معلوم است که نویسنده مقیم هند بیستر می‌خواهد اظپار فصل کند و کمتر مطلب ببان کردنی دارد : یا اکر
دزن بحای اییکه حرف خود را بنویسد از درو دیوار صحصت داشنه و کلماتي مناسب ۰۰۰ پاپ
اد خپانگیر نامه : ض. ۵(
چهل‌ود و حپانگیر نامه
تست اسب
۱
۳
نامه‌ائی که سس ایران 3 دهلی ردوبدل مین کر یه غالبا مطلت مهعی اتف لیا یه
فضل فروشی حود سك ست آور ده‌است بیترت مطالنی که باید بو بستد ۰
می شو د که سما م عبارت است از تشبیب بدون مطلب یعسی عبارت بردازی حرف هد تاه بو ماس و اش اه و اطراه و تقاط لاطا بل و اطایباي سل واه این نیراد ری بجایی کشید که در هندوستان مخصوصا عالب باسوادها نمی توانسسد دوصفحد مطلیی مطابق واقع مرقوم دارند ولی همانها می‌توانسنند پنحاه صفحه* نشیب و سقدمه در هرموضوعی از بپاریه با خزانیه با شرح فراق يا بت‌الشکوری يا بیان فصیلت مابی د امثال اسپا را بتویسد زیرا طرز آموزش و پرورش و ننیحه حواندن چنبن تسیبها در مکاتت و ازبرکردن الفاظ و عبارات مخصوص» طوری دهن و فکر آنان را پرورش داده کی شا را وه یازا فا یی مس ی تس تا اه هی یاوخ هی سس سم ۱۳۸۲۲
لیکن جهانگیر از روش عصر خود سربرگردانید و کتاب خویس را تاسرحد امکان به ننری ساده و روان که درخور فمپم همگان باشد بحریر نمود . جهانگیر ار استعمال لغات عربی و ترکی که فهم آن برای طبقه خاصی مفدور بود اعلب احتراز کرده و بحای آنها از لعات و مصطلحات محلی استفاده مود و بتیجنا کناب را برای عامه بنشیر
درخور درک گردانید . لغاتی نظیر زیر در حهانگیرنامه مراوان بکار رفته :
جهروکه < بالکی پرسات عد فصل باران
گهری ع ساعت دوشی ید از
پهر < سه ساعت حیروکه درشن < دیدار از بالکی سندوی ع نفنگ تسلیم جوکی ع سلام رسی دربار گولی > فهنگ
اين روش او مورد نفلید نویسندگان معاصر و بعدی فرار گرفته و اندک اندک باعث نفییر مسبر سیک از پیچیدگی به سادگی گردید.
در اسم گذاری و شهرت جپانگیرتامه
همانگونه که درییش گفتار اشارت رفت جپانگیر حود بر تحریرات خویش نام
۲و ۳و۴ ملک الشعراء بهار. سیک شناسی » ج ۰۲ ص ۲۶۵ و ۲۶۶و ۲۵۹
جپانگیرنامه داده است و در این مورد چنین می‌نویند :
" چون وقایع دوازده سال از جهانگیرنامه بربیاضص پرده شده بود به متصدیان کاتقا نم تفا مه قوه عکم فربوته وم کاین قوازنهساله اموال را یک له اجه نسخه‌های مسنعدد ترتیب بمایند که به بندههای خاص عنایت فرمایند و به سایر بلاد فرستاده شود و ارباب دولت و اصحاب سعادت دستورالعمل رورگار خود سارند (۱)*
ولی جهانگیر نامه بخاطر شهرت کناب تورک نبموری و توزک بایری به توزک با ری اففیار داروهن نانها ست عتایی ملف برره لب و تلکیس وان شده‌است - کتابپائی چون افبال‌نامه جپانگی ی . واقعات جپپانگیری . و تاریخ 0 انتخاب جهانگیری , اخلاق حهانگیری » تاریخ سلیم شاهی و بسیاری دیگر حاصل آبن تفلید و تلخیص است
۳ حپانگیری که ازسایر کتب تقلیدی معنبرتر و به متن اصلی شا تگیر نامه و یک اسب رف رواقن» خلاسه. شا نکیت امه ام یاعد که توب معنته‌حان تالیف شده است و این فرد همان کسی است که به دستور جهانگیردرهنگام مریضی او به ادامه جهانگیرنامه کمر بست و وقایع دوسال و خرده‌ای از جلوس هفدهم نا ِ (یعنی وقایم آخر جلوس هفدهم و جلوس هژدهم و قسمنی از جلوس نوزدهم ) را
رشته نحریر درآورد .
ترجیه‌های جهانگیر نامه
ترجمه‌های انگلیسی : بقل عبارات حهپانگیر نامه تعنوان شاهد در کتابهای فلت تاره «انکلیعسی ات دیده شده است ؛ گذشته از این ترجمه‌های کاملی نیز ازین کتاب بعمل آمده که از آن میان دو ترجمه ازنظر اینجانب گذشته است :
نرجمه اول از راجرز به عنوان نوزک جبهانگیری است که بعدا آقای ببوریچ آن را بعد از تصحیح در سنه ۱۹۰٩ بچاپ رسانید و مطالبی که دربردارد همان قدر است که نسحه اصل که متن حاضر بر اساس آن است یعنی نوشنه جپانگیر شاه و معتمدخان که زیر نظر وی وقایع دوسال را نوشته است : این ترجمه دوجلد در یک مجلد است . حلد اول تاتاییی فده سلظته و خیم واعلوین تب رده ات
۱- جهانگیرنامه. ص ۲۷۹-۲۸۰
بر جمه دوم توسط آقای . م . ۳ ۱( ر بر عشوان باز نج هتد وتان با بر
مد ه آنشیت: که شیر
۱ ۹ نم ر اسمت مور حار ند ی بعمل وقاسم نوزده‌ناله حهانگبرنامه
مصاسی از تمه سس باه نویه محمت. ها وی :۱ هم دریر دارد ولی این پرجمه تقرسا
سجن ها مکی ما مد ی حور ۳ و سطوافعات مطالسی افتاده ۳ ۳ آینو حود بر
- 2ب
- ۹ ۱ 1 ِ ۳ 5 برخم موران قوب تاتشستت ای ست شیر نه اصل بع حپاسگیر نامه 1 او چوک اراخ ۰
و سل مه رش میور ای ی ان استه و اسا جرد مها بنام وا فعاته
باکت أح نسچه ۳ سم می‌توار تل‌ندین حپانگیر نامه شش ول مطال
ي هم
مرحمه‌های اردو : از ترجمه‌های اردو دوتر حمد تا حال ار نظر بنده: کد ره
است : بثی ار مولوی احمد علی رام‌پوری که دررانوبه ۱۹۶۷م درلاهور بچاپ رسیده
كت
ی ینب هگا ما تتسد مها شاخ اس که مت هیا رام نی بفری
سح و متقع دنه اشت به نرحمه نیا مد ۵ و حجدفب کر قایی 9 میتی 9 نیز حملاات مسکل
3۳ و جبا هت وا که ماهتا قرف
اما سر حمث دوم خی یی تا مه بر دوحلد توسطا تحار الحق قد وسی نعمل آمدد 3 0 کاملشتر تم وه اقا یت[ ۸ ۱۹۶ در لاهور جابپ. شده است: ایو حوخمه اشتباعانی د اسامی رخان واماک ذارة ولی بارهم مورد استفاده اسحانب قرار گرفته
آبنستته: ترحمه‌های انکلنسی و اردو هر دو دارای اشتباهانی مي‌باشد این اشتباهات
بیستر باشي ۳ عذ م آشانی صسحیح بک لفط با لعات ری با معو لی می با شد متلا در ترجمه انگلیسی ۰ شیب مایم ۲
که معبای مستراج می د هد بسه نما شیاین ثر حمد شده است و سر همین اشنباه در رحمه
متر حمبس ۳ اصطال حات منداول آش عصر ۳ عد م قرائب
او از رها است وتا کاحی متا لفظطی تقو ناما ببجای‌سبه اما : ما ی خوآند ه
اه 2 1۵10 ۸ 8۵1 0۶۴ 1۰:0 ۵ :1101 7۰۱ ,۲۷۰۳ ۳1150۳1۳5۰ من + و
ها هن ها که ی ال آنکه ی ره شمه مامت اه در ند ی و هت ری ی 2 لب رز امه ی پم که انجام اه تر جمه‌ها ناه حود املاحیی ۳ ! ند 3 شث ۰ اک رن زک مه د ۵ 3 ای و نحفیفات امرور نت ور مي ر و ۵ 3 ممتلور 2 1 اینفاد دِ دکر ۲ 13 1 1 ۵ ِ ۱ ۲ 4 ا تنتباهابه زاین سته خاطر تصصح 1 وی ؛ شا ند یم انیا ملد شیر ناتيی 1 عد م دسنرسی مد لف نث ماع اصسل 3 عالمان و دِ ۳ مات ی و عصر 5 ۳ ت 1 : 1 ا. |- و بوذ ۵ ناش وه ما بت و تولی الفد بش متفه ین رها بدس اسن اج کا۳ 3 دای حقشان
رت ولانی سکع از شاشاهای کرکان ی رها خفن اب ها وا
۰ 5 ۳ ۳ تفر مان آشته» کف لو بت اف شاه دی‌قدرت و
ه ۳2 “۳
- یت دوست. بحمارت سرح وفا بهء روزآنه بث زنان دارسی بجاٌ مانده ات ای کنات
بسیا رک مطالت نارنخی دربار ه ید شاها, ن قبل از جهاسکیرو اطلا عات جغرافیائی و ادبی قرار گرفت .
نوزک تیموری و حمانگرنامه : دراب اصالت توزک تیموری و اینکه واقعا نوشنه امبرتیمور اتف فانشمتة ان و محففیی د چار )۳ وکا ۳ نوشتّد
جلو سش باکت باه
گد در ۱۰۳۲ هقی وفنی که این کناب ایوطالت ی تقدیم شاه خنهان ۱ مسر حهانگیرشاه ) گردید و بر وی خوانده شد آن بادشاه متوجه خطاهای تاربخی آن و اختلافانی که بین مندرجات این کتاب و مضامین ظفرنامه یزدی موجود است . گردید و اعلاط را رتم ساوفتو اراس را کر ابوطا له یی و حون افزوده انس دض کند و کتاب را ازنو بصورتی مفصلتر انشا* و تحریر نماید . و او اين کار را کرد” .
باوجود این نسبت کتاب ابوطالب حسینی به امیر تیمور امروز مورد فبول محففین نیست و اگرچه متن ترکی وجود داشته است او آن را در دست بداشته و بپرحال آن هم انشای خود تیمور نبوده ۱
7 مم هذا کتاآب بسه خواندن می‌ارزد ۳ ۰ (۱ ۱
بقبول اینکه در اصالت توزک تیموری حقا تردید شده است مقایسه این کتاب با حپانگیرنامه که کتابی اصبل و دارای ارزش فوق‌العاده تاریخی است کار درستی نمی اشد .
جهانگیرنامه و بابر نامه: جپانگیر در وقایم خود درباره بابر نامه چنین و یگ " ازجمله جانوری چند آورده بود بسیار غریب و عجیب . چنانچه تاحال او رو یله ی ای نیمسای سم سا هرد وس دای هام در واقعات خود صورت و اشکال بعضی جانوران را نوشته‌اند, غالبا به مصوران نفرمودند که صورت آنها تصویر نمائید . چون این جانوران درنظر من بعایت غریت آمد هم نوشتم و هم در جپانگیرنامه فرمودم که مصوران شبیه آن را کشیدند تا حیرتی که از شنیدن دست دهد از دیدن باه کرهف ۳
کات بای تاه انشا کی اش تن تقوم آمت ۲۱۱ ا اد آنگه بای رنان فارسی را می‌دانست و بزبان فارسی شعر هم می‌سرائید بااین همه وقایع زند کی و سلطنب خود را به زبان ترکی نوشته است مسلباً اين کناب در آن زبان شاهکاری عظیم
!-استاد مجتبی مینوی . دیباچه بر تزوکات نبموری , چاپ افست » تهران . ص ۲ ناء۶ درسال ۵ه ۹ و بار دوم درسال ۷۱ بحجاب زسته .
اینت لیکن قرف انا برای نی گت این سای اقا قافته پاسهو مرا آتررا وان ز تقیت یک است» سا شانه عرعه ان فارای طرایفت وتزیته یبای زبان اصلی نبست بعلاوه مترجم درآن از سبکی بیگانه و تامتداول و کسل کننده تکار ب فه آنبته سانش لغاش کری با مسا من ها سس تکار موه ات تال ها تکور ا رل ا رال تفاب دار هار کرد ی‌درحاش کارا لنطی سای کم مرا فا رس وباتا ی تا باتوی بود ما پیب کر یروط فا آ نیو مرت کرد اسب
ابا شیتتعا زرا ایتک یرت وس ها مه ای نامیا خوانند گان محترم مقدور باشد بعنوان نمونه قطعاتی ار ترجمد فارسی بابر نامه تقل می شود " بدرش (پدر عمر شیح) ولایت فرغانه را داده بود و چندگاه تاسکند و سیرام یمام اس مسا ی ها و تاه هت گرفنه چندگاه مصرف بود و در اواخر ناشکند و شاهرحیه از دست برآمدد ود و همین تلابت فا تفت ۱۱
جهانگیرنامه و همایون نامه : ازکتبی که قبلا ذکر ند تق هن امه کت بوک یه باب‌شاف اس که بان فا مر تفه فد اه ابا سر مطالب ۲ تانق رات راهان کاتسا بتک با شام 5 توشته لیا اتخشما تست و اند واگ موق لین ی مه کی اک شان هنایون تاعهت را شروع کزی نی نعد ار وفات بارقام هما سین ندیه فاصله کفت رسال: طیتعی اشت که بسا ری از وافعا کدرا فراموی کرده باشد :
گلبدن بنگم درباره این موضوع خود می‌نویسد :
که عفد فردشسی کافین .دای شاه ارا تا باتفا ادن
این حقیر هشت ساله نود و بیان واقع شاید کمترک به‌خاطر مانده بود بنایر حکم پادشاه آنچه شیده و به خاطر بود ۱
نافود اییکه همابون تایه مدای جک مان قاری رون اه تشه وه است مورد تقلید و مرحع ناریح نوبسان فرار نگرفنه چون بیشتر وقانع آن حاوی مطالب
(-بایر نامه. بتصحیح روشن آرا بیگم . ص .1٩ ۲ کلبدن بیگم , همایون نام جاپ لاهور , ص ۱۵۱
مور سس مت
جنگ و جدال براداران همایون است و وقایعی که فانل توجه نویسندگان و مورخان ماشد , ندارد .
حیپانگیر نامه و اقال نامه حبپانگیری نوسه معتمد‌سان : سیب تالیف اقبال نامه جپانگیری: شاه‌حیان چون بر پدر خود جپانگیرساه شورید وی او را خطات ِ مایت” داد 9 در کنات جپپانگیربامة در وقایم صالیهای ار حلوس شاه‌حهان ر! 8
شابع آننتت که بعدا جون شاه جهان ب۵ حکو مت ر سید د سئور داد کت و تنایخ جنپانگیرنامه هرکحا ان او خطابه-بیف‌ولسته یا نیا هکت نام هه میکها با قدعای: مق در حفسش مت ث استت و ۳ مث۵ شاه‌جنهان با سلطان حرم ۳7 حرم شاه 8 شاهرآده ناما ۵ اقبالند و تمره خی امین اف باعت شد که وقانع تانب سلججتض 4 بقاشیة جیانکن امه را تسین و تحریفه گرانق: ور مه .فرسار شاهخیان: اراقه دادسه, و. مور شحسین و تشوبی فرار گرفنند . اس امرباعث ایجاد سخ معدد و گاه برار دروغ و علط گردید و درنتیجه نسخه اصل جپانگر نامه اندک اندک درمیان حنل سایر تسخ کم شد .
معضمد خان که یکی از هنمدان شاهجهان از زمان شاهزادیی نود به کاری بررک پرداشته :و رحماتی فراوان کیک عاصل سار آه کاین. شا با با مکی تشد 1 تا شون که علاقد ناه و مردم فرار ی معتمد خان وعاسع اقسال تا مد یا نی 1
۱
مل پا هیر نامه لو بو ان پا نصیر ساه سرتجحت سلطت شرو ع گر ده ۳ در ال
۳
جندسال. وتایم به قلم ها مد تنعل رکف وس زر اتب قاابه هن ود لته 0
-
حپانگیرنامه برداجنه حمی عسن حملات ِ کلمات در اسال نامه نگرا می نماد 3
۳۹
- ۷ 5 ث ۳ پچ ّ بجای تربودم و کردم و توستم : فرمودند . گردند و نوشنند مي‌آورد
سس میس سس او تست وس سس سس وق سای سس تسه وه سس سس و رت زر و تست مس عفد مه حهلو نت8۵ سس سس سس و تسس رتم تن ۳ ۳.۳
آرای نویسندکان درباره حپانگیر و حهانکیرنامد
انتسا لا شلی یی ار دون رنه ی ره حپانگیر و تورک حپانگیری : بررگترین حسن کنات تورک چپهانگیری آانست گد وافعات ۳[ تمام دار آو مرج 7 هر لعظ از الفاظ کتای نا هنت زیت
گویا بر صدی و درسنی گفتار نویسنده‌ای که از فحوای کلا مش‌بیداست حکمت عملی سیاسی عنی متافض کوئی و دروغ پراکنی را نمی‌داند و لدا عیوب و نقاتص را به همان وصوح و درسی نفل می‌کند که هرچیز دیگر را . و آنگاه که عملی نیکو و هنرمندانه به وی شاه سالک وت ابا هه ای مان ال ات از ی یه تم بوایفت ابو لبع مان و انسانی اش ون بافنه‌اند مفتخرند , لیکن جپانگیردر نوزک می‌نویسد :
کته کینوس و سیخ ابوالفمل راد شرهشی کف ان حرالی ولا یت آز می‌گدشت . ۰ ۰ به قتل آورد و سر او را در اللهآباد نزد من فرستاد .ص۲۹ .
و زمانی که شاه جهان را وادار به نوشیدن شراب می‌نمود از ضیط و ثبت این مسکله در کتاب خود ابا نمی‌کرد .
ا هانگ ی هداد ان مان زان ات دردو ک اف تون که و لته تا ان خمانگی قاروا
تسلط بر زبان : یکی از خصوصیات جهانگیرنامه که لازم است بدوا بیان گرد د سلاست و رواتی نثر آنست و نشان دهنده قدرت و تسلط جهانگیر بر زبان میباشد که هر واقعه‌ای را به سادگی و نیکوتی و بی‌تکلفی به‌گونه‌ای که مفهوم همگان باشد نقل مینماید و این خصوصیت کمتر در انشای فارسی نگاران بهچشم میخورد , اینگ مختصر منالهاثی مدکور می‌افند :
حپانگیر در علم الحیوانات ذوق و دستی داشت و لذا مامورانش را در اقصا بقاط دور ارکشور خود گماشته بود تا آزهرقسم جانور عجیب و غریب برای او نمونه‌ای بد هر قیمت شود خربداری کند و او اين حیوانات را درجائی که (عجایب‌خانه) اش میا مید و میکرد .
نوزک حمهانگیری شرح وقایع روزانه و تفصیل کارهای بومیه حپانگیر شاه است . اراین کناب چنین علوم میشود که قسمت عمده زندگی جهانگیرشاه در مسافرت و سبر
مت
و9 کشت در کشت ی ود شب ات ۳ او نتسه ازحال ملک جود آگاهی ۳ دانش واقعی کسب می‌نمود . و ازاین‌لحاظ برتمام پیشینیان و جانشینان خود پیشی دارد . دراین مسافرتها آنگاه که عیش وعشرتی دست داده جپهانگیر به شرح آن پرذاختهو ازییان ان فروگزار ننموده‌است . شب را درعیش بسر بردن و شراب خوردن و درمجالس ننمه و سرود شرکت حستند ازجمله وقایعی است که درتوزی باشوق و دوق بیان گردیدهاست . با مفایسه رفتار جهانگیر مذکور در توزک بدین نتیجه می‌رسیم که او سیز مانند اروپاثبان نحصیل کرده آمروز ضمن رسیدن به آمور جدی مملکتی خود صرف وقت به عیش و عشرت تحقبقات محققانه درباب جغرافیا : دریاب هندوستان و شرح‌فتوحات پادنتاهان ملق ههار کحابت بهتخوی رسیده لصی درباره خر افیای هت اوستا ی رت زین نوان یافت . دراین مورد اولین کتاب آثین اکیری است که در آر به احمال “رحغرافیای هند سخن رفنه ات یکرت در توزک ۳۳۹ نام هر ایالت که آیده مختصات حغرافیابی ۲ ن ات سین آب وهوا و نوع تولبدا ت کشاورزی . اثمار و اشجار سپس درباره انواع میوه و حبوبات » حیوانات و مردم و طرز زندگی آنان سخن ات ی ی اسان ي مقال خارح است . انصاف باید داد که یک مورخ با حعرافي‌دان ۵ ر کناب خود بیش از آنکه خهانخیر آورده است نتوا: سنا آ وراد حهانگیر ار آگره تا پنجاب و کشمیر و از مالوه تا گجرات و 6 زر قدم کشیده و درباب تمامی این نقاط از سر تحقبق به تحریر پرداخته و بروشته‌های او تا امروز کلامی افرودهسشده است . علم الحیوانات : تاقیلن ۹ حپانگیر کسی راک یا جیزی سمي د انست ولی در علم الحیواتات با تحفیق در ماهیت تین و سای تیور ا خاک عجستت ود تست 5 راد مطالعه اقسام گوناگون او به نتایج میمی می ر سند که گاه شنت ارت حیو!عی بررگتر و فوی‌حنه‌تر ار حبوان قبلی که درمورد آن چبری نکاشنه شده بسیاری از نوشته‌ها
که نوع سفید رنگ آن بندرت دیده میشود توسط نرسنگه دیو در سنه موم جلوس رای
مقد مه ۱ پنجاهو ک
جهانگیر آوردد شد که باعت خوشحالی وی گردیده و از آن در نوزک نام میبرد می‌افرابد که جانورانی چون شاهین . باشه , شکرا , گنحشک , زاغ » تیهو و دراح و پودنه و طاووس و بار نیز که نوع سفید آن نادر است در عجایب‌خانه او موجود است , عجایب خانه ۳ واقعا هم که حانه عجائب بوده‌است و درآن جانورانی باب میشد که ار ها کته و دنی سا بو یی ی که تاش مس ستاو
در نبهمین سنه حلوین برنده‌ای از ریرآباد آوردند که مانند طوطی بود و عادب آن برنده این‌بود که شبا هنگام واژگوبه برففس خود می‌آویخت و تا صبح چهجه می‌زد .
درعلم الحبوانات مپمترین ستله خصوصیات و صفاب طبیعی جیوان میباشد . شناخت صفات و خصائص قابل نفییر وسیله تعلیم و ترسیت بسیار میم است ۰ و درک ابن مسکله در عمل ممکی میشود .
تکاشی : از اما که ساما دای تقد ند تقاعی عرام امت اس من کرسان آنان رونقی نیافنه و بلکه منداول نبوده است لیکن صرفنظر از لحاظ مدهب , درتاریخ ای کنر شا اي یه ایا سای مسلمان به ترویج آن می‌یرداختند . و جپانگر بدیس فن عاشق بوذ و در آن میارتی ۳
" مراذوق تصویر و مپارت در بمیر آن بجایی رسیده که از استادان گدشته و حال کار هرکس بنظر درآید که بی‌آنکه نامش مدکور شود بدیپه دریابم که کارفلانیست بلکه اگر مجلس باشد مشتملیر چند تصوبر و چهره وهرچهره کار یکیاز استادان باشد می‌نوانم یافت که‌هرچهره کارکیست و اگر دریک صورت چشم‌وابرو را دبگری کشیده باسد درآن‌صورت می‌فهمم که‌اصل چهره کارکیست و چشم‌وابرو را که ساخته " . (ص ۲۶۲-۴ )
صنعت و صنعتگری : جهانگیر به مسئله صنعت و صنعنگری بسیار آهمت میداد و لذا همین امر باعت ترقی صنعت در زمان او گردید . ازباب متال درنوزک می‌حوانیم که باری يکي از خانم کاران خاصه بر روی پوست پسته‌ای با اسنفاده ار عاح فیل جهار محلس ترسیم کرده بود بفایت ظرافت و نیکوشی که عفل را به حیرت می‌انداخت . (ص۸۷)
تحقیقات دریاب اشیا* : جهانگیر به محقیق درباره همه‌حیر شوق داشت . وجون به محلی می‌رفت در مورد اشیاء خاص آنجا کنجکاوی مي‌نمود و نونسندگانی را مقرر کرده بود تا درهرنقطه کشور راجع به نوادر اشیا* عجیب و دیدنی گزارش بحضور او
پنویسد . هرچیز که شهرت عمومی داست و بنخوی دریاب آن مردمان چبری می‌گفنند ت وی را مواقم یود ار کر زان ای بط و تقوم ره ات می‌نمود ۰ مثلا در مورد مومیائی که مردم را عفیده سرآن بود که چون بر زخم بهند فورا قفا یانف رنه ورشتو لا ین تابت: ش 2 | ی ۱۳۶)
دردخیره خوارزمشاهی که کاب معتبری در علم طب اسب نوشته شده زعفران خندهآور و خنده‌زاست و چون کسی بخورد آنقدر به‌خند د تانمیرد جپانگیر یک ندانی محکوم به مرگ را وادار کرد تا مقدار منتاسهی زعفران بخورد بدین نجو که در روز اول تجربه ۲۵۰ گرم و در روز دوم نیم کیلو رعفران ندوخورانیدند . لیکن هیچ اثری ظاهر نشد . (ص۴۷۸)
درمورد هما کد سایه آن مشپور است که چون کسی درظل هما فرار می‌گیرد باه ففهی وه این رشهه اسان هورگ را کی تسو ره اد باه کی و زان متفه شا کند هزار روپیه انعام دهند و حمال‌خان درکوه پیر بحال پرندد
را شکار کرد جهانگیر سینه پرنده بدرید و درچینه‌دان آن آنار استخوان پبدا دبد
که
دراین باب شاعر می‌کوید : همای برسر مرغان از آن شرف دارد که استخوان خورد و هیچکس بیازارد
دریاب عدالت جهانگیر تماأم مورخین اتفاق نظر دارند و ستقدند که درنظر او غنی‌و فقیر مساوی بودند و در زمان پیری و صعف او که نورجپان به آمور میرسید هرچه میکرد حهانگیر روا می‌دانست ولی کار دادرسی بحقوق مردم را پیوسته حی خود نگهداشته و کسی را در آن دخالت نمی‌داد .
بازف رز اورسقرت‌شاین یکی ارعقاعکان دوبار اواشکایی کرد که مالیا ده است . جپانگیر درکمال سخت‌گیری هیچگونه رعاینی درحق او نکرد و چون امر به انبات‌رسید منصب مقربخان را کاهش‌داد و بوکراوراکه مباشر جرم بود به‌فتل رسانید .
ار ۱ از بائین او را نظاره نمود نورجمان‌بیگم به جرم بی‌حرمتی او را به تبر بکشت . کسان سخص مقتول شکایت به‌نزد جهانگیر بردند حکم به تحقیق صادر کرد . اطرافیان دیدد که کماکان است که دستور قتل نورجهان‌سیگم صادر شود . اولیا* دم را بقبول خون بپا خواندند و حپانگیر خود بسختی به این امر رضا داد و دویست هزار روییه بعنوان و باه تاه دم پرداخت شد . ولی باز جهانگیر راضی نشد و از آنان برسید که به
مقد مذ پسحاهو سه
پدیرش خون‌بهاء خود رضایت داده‌اند تابه شهدند و ارعات کسان تورجهان . وآتان گفتند که خود رضا داده‌اند . وچون قائله خنم شّد بد پیش نورجهان رقتو های‌های گریه‌کنان گفت (اگر ترا می‌کشتند من چه میکردم | اگرچه بعصي‌ها این حکایت را ساور ندارند لیکن واله داغستانی در رباض‌الشعرا به تفصیل سخن رانده است .
خط مشي جهانگیر : جهانگیر تبر راد در خود یعني اکنرناه را می‌نیمود و اگرچه 3 او متحد المقصد بو د ولی ایک تست شب فت داست ها اسکه. ان را عقید ه برآن بود که پیروان کلیه ادیان و مذاهت ساونند و لدا خود به روش همد ادیان پرستش میکرد . صبحگاهان به سیاق هندوان و شامگاهان به نهج ترسایان و دیگر گاه حقوق سایر ادیان را حفظ کرد و بدین سیب گاه با پاندیت‌های هندو به مباحنه می‌نشست و خلاف عقایدشان را به تبوت می‌رسانید ۰ دریکی از این مباحنات راجه روز افزون را به وسیله بحث و ادله عقلی به اسلام هدابت و مشرف گردانید . جهانگر چون قلعه کانگره را فتح کرد شعاثر اسلامی را درآنجا جاری نمود و این امر را از افتخارات خود می‌شمارد که دیگر کس قبل از وی چنین نتوانست کرد . باابن همه بسیاری از هندوان چون راجه مانسینگ و راجه جگنانه و راناشنگر در دربار وی به می‌نمود درحقق بزرگ هندوان جدروب گسائین نیز مرعی میداشت . درتاريخ مدکور نیست که جپهانگیر بواسطه اختلاف مذ هب درحقوقی کسان تبعیصی قاعل شده باشد . سیاست پدر را که خود پیرو آن بود بدین ترتیب می‌سناید .
ازیات ملل: مختلق در وسعتا آباد دولت بی بدپلش جا داخشته ن,.به لاف سایر ولایات عالم که شیعی را بغیر از ایران و سنی را در روم و توران و هندوستان چا تیست” : (می۲۲)
احترام و دستگیری از علما و فقرا : 1 خصوصیات حکومت‌های آسیانی 7 اینست که رواج علم و دانش تا حدود زیادی بسنگی به تشویق و ترغیب حکمرانان عصر بخاطر تشویق و پشتیبانی‌ای که از علما و دانشمندان به عمل می‌آورد عمده متال
اسلاف خود بوده است .
سحا هو جهار حپانگیر نامه
او با علما و پرهیزگاران هر فرقه و مذهبی بد گفتگو و مراوده می‌نشست و درآان لحظات مقام شاهی خود را فراموش میکرد و درنهایت سادگی با ایشان رفتار می‌نمود . ازآنجا که در نکته سنجی مهارتی تمام داشت چون دربابی اظهار نظر می‌نمود , نظرش محققانه و عالمانه جلوه میکرد .
درباب فرهنگ جپاتگیری که توسط میر عضدالدوله گرد شده بود بدینگوبه نظر مي د هد :
مبر عضدالدوله از آگره آمده ملازمت نمود . فرهنگی که در لفت ترتیب داده بنظر در آورد . الحق محنت بسیار کشیده و خوب پیروی نموده و جمبع لغاب را از اشعار قدما مستشهد آورده . درین فن کتابی مثل این نمی‌باشد (ص۴۰۹) .
حتی یک محقق و متخصص زبان فارسی نمی‌تواند نظر دفیق‌تر از آنچه حهانگیر بیان داشته ایراد کند .
تا آنزمان از اشعار شعرا بعنوان شاهد لفات در فرهنگ ها استفاده نمیشد ولی درفرهنگ جهانگیری این امر منظور گردیده و این امتباز خاص این فرهنگ است
استادی خانخانان و فیضی بر جهانگیر نیز تاییدی بر علم و فضل او میباشد حپانگیر نه فقط از محضر علمای مسلمان بپره میبرد بلکه باخلوص تمام درمدرس بای هی رما ند وین رها کیت ی کرت «ارباه علتای من که سپا نک مجهرهان ۱ دوست داشت یکی جدروب بود که درکوهی صعب‌العبور می‌زیست و جهانگیر برای درک هساو سک ی وا سا وی ان کر اش کات انهام سای ساعتها در حضور حدروب به بحت می‌تشست 9 درین باره میگوید :
" روز شنبه دوم بازبه صحبت جدروب خاطر را شوق افزود . بعداز فراغ عیادت نیمروز برکشتی نشسنه به قصد ملاقات او شتافتم و درآخر روز درگوشه آنزوای او دویده بدوصحبت داشنم . بسا سخنان بلند ازحقایق و معارف استماع افتاده بی 1 مقدمات تصوف مقنع بیان می‌کند و از صحبت او محظوظ میتوان شد " (ص۲۸۶) .
آقای راجرز چندین سال پیش خاطرات جهانگیر " (جهانگیرنامه) را از روی نسخهای که وسیله سیداحمد بسال ۱۸۶۳ در غازیپور و بسال ۱۸۶۴ درعلی‌گر بچاپ رسانیده بود ترجمه نمود . شرق شناسان بی‌شببه از بابت زحمات بی غرضانه و بدون طمع سیداحمد دراین باب بدو مدبونند لیکن واقع امر این است که نسخهای که او بچاپ رسانیده اعتماد تنها مبتنی بریک نسخه خطی ناقص بوده است که اغلب باعث بروز اشنیاهاتی خصوصا دریاب اسامی خاص درآن شده‌است . من نسخه او را با مقداری نسخ معتبر موحود در ایندیا آفیس و موزه* بریتانبا مقایسه کرده و بسیاری از اشتياهات اوتزا الا کرفهامه من مه خی سورعون بر کابخانه آتجمن سای آسای نی مورد استفاده قرار دادم که البته نسخه خوبی نبست . با اجازه» آقای راجرز من نسخه ترجمه ایشان را به تجدید چاپ کرده و مقداری زیاد حاشیه و یادداشت بدان افزوده‌ام . در موزه بریتانیا 611 و26 و۸06 است و ترجمه شیوائی دارد و از منن خوبی رک اون فا مت
جبانگ تست و وال ناکت کزی اکن پراش مزا عاین وراه ردتی عاط تدوین خاطرات خود را تا یایان سال هفدهم جلوس پیشتر ادامد نداد (ر .گ به البوت جلد ۶ - ص۲۸۰) پس ار آن این وظیفه را بعهده* معتمدخان نویسنده* اقبال‌نامه تهان و این شخ آذانه خاطرات را عابایانسال نوزدهم جلویی کات :یی ار آن ازنوشتن خاطرات بنام سلطان دست کشید اما کار خود بعنوان راوی وقایعم سلطنت در کتابش اقبال نامه دنبال نمود .
محمد هادی پس از ستمدخان کار تحریر خاطرات جهانگیر را از آنجاثی که معتمد خان رها کرده‌بود تا زمان مرگ جپانگیر ادامه داد . لیکن کار او درواقع چیزی کمی بیشتر از خلاصه اقبال‌نامه است . چاپ سیداحمد از " خاطرات جپانگیری” شامل
بسحاهو شش تیب نامه
ادامه خاطرات وسیله معتمد خان و محمدهادی نیز میباشد لیکن آفای راجرز این مقد مه و پیش‌گفتار را درکتاب خود ترجمه نکرده ومن شخصا معتقدم باین ترجمه نیازی نیست .
محمدهادی از متقدمین نویسندکان است که تاریخ حیات او به ربع اول قرن عحد هم بار مي‌گرد د: . مقدمه‌ای که او برخاطرات حهانگیر نوشته بنظر میرسد که کلا ار کناب مآثر جنهانگیر نوشنه کامگار حسینی اقتباس شده‌باشد . (الیوت جلد ششم س۲۵۷) مطلب عمده* این مقدمه شرح حالی از زندگانی جهانگیر از تولد تا جلوس اوست::
به نظر نمی‌رسد لازم باشد درباب اهمیت " خاطرات جپهانگیری” چیز بگویم . این خاطرات تصویر زنده‌ای از هندوستان در دهه‌های اولیه فرن هفدهم تست ام تخد هلا وه آین کنات مکیل وهی برای کناب اکیونابه است::
از آسبای مرگزی خاطرات تیمور » بابرو حیدر وروزنامچه ابولفازی را داریم . اهاط تاش اه ههام و فا با فا ماد ای خایم گلیدن و شاه‌حهانگیر در عصر جدید نیز تمایل به اين سنت قدیمی شرق را مشاهده می‌کنتم که.-ترجال ابر سابق اففانیتان و خاطرات شاه ایران ۲ ناقی از ان
شاطات اه یرو یی ها انشیی کرت عبات و ساطرات تا ییاه انا دی گوای نها سا سفانه عاظ ان بمما نی ی که یی ال هه رز ا که گریده ار ها در کناب رها توت نو داوس آمدهاشت و محر برابس نیز سالیها پیش ازین روی نسخه باقصی شرح چندسال از خاطرات برای‌مان ترجمه کرد . بی‌شبه خاطرات جهانگیر از لحاظ ارزش کمتر از خاطرات بابر میس ۰ 7 می‌نوان حلوتر رفت و گفت درخاطرات جپانگیر دوچندان بیشتر از حاطرات تابر مطلب وجود دارد و از کتاب او بسیار سرگرم کننده‌تر است
متاهده میگردد که جهانگیرشاه کتاب ۳۵ زا متفه بو ضیفت اد شتخضیت تخود محدود ننموده بلکه ازبدرش اکبرشاه بزرگ تصویری نرسیم کرده که مشابه آن را حتی درخاطرات بایر نیز نمی‌توان یافت .
ی اه او ارم هرت رم کیت کال اک اش یاه یرآ کشا نواعت هقی ماه
تست
فوپوسله اقا قدونی کاطا ترسمه هه ور حماب ده
ما ار
دید پنحاه‌وهفت
او شخصیت واقعی‌اش را نشان می‌دهد . او خاطرات خود برای ما زندگی می‌کند همانگونه که جیمز ششم )۱ آدر گنجهای [ هي ۱۲1 )۲( مي زبست با امپراطوری کلادیوس( ۳ در وی‌زورو+و؟ و ورنهزموع. . وباعث شگفتی است که میان جهانگیر و این دو شباهتی خندهآور و عجیب وجود دارد ۰ )
درواقع جپانگیر موجود عجیبی بود از طبایع آمیخته. او مردی بود که می‌توانست بایسند و بوست کندن زنده انسانی را تماشا کند با همانطور که خود میگوید یکی را بکشد و پای دونفر را قطع سازد تتها بخاطر اینکه بی‌موفع سرازیناهگاه بیرون آورده و شکار او را رمانده‌اند 1 بااین وجود او هنوز می‌توانست دوستدار عدالت باشد و نیز می‌توانست پنح‌شنبه شب هرهفته را به مباحثات عالمانه و عارفانه بنشبند و شعر فردوسی را در منع آزار حبوانات زمزمه کند . میازار موری که دانه‌کش است که‌جان دارد وجان شیرین‌خوش‌است (۵)
یکی از جنبه‌های خوب شخصیت جپانگیر لذت عمیقی بود که از طبیعت می‌نرد عشقی که به گل می‌ورزید . بابر نیز از اینگونه احساسات داشت لیکن او دیگر پیر نعده با لااقل زمانی که به هند رسید عمری گذرانده بود . بعلاوه پس از آن درهند کوششپهای برای مسبوم ساختن و قتل او شد و نفرتی در او ایجاد کرد که درنتیجه دید او را از طبیعت هند ناقص و نظر او را دگرگون ساخت . اما جهانگیر. بالعکس» فرزند برحق هند است . اوباشعفی تمام به گیراثی گلمهای دیار هند تن می‌دهد و خصوصا پلاس و بکول و چمپارا سخت دوست مي‌دارد و آشکارا میگوید که درسراسر افغانستان و آسیای مرگزی مبوه‌ای نیست که با انیه برایری کند . او همچنین سخت شایق بود که در مصاحبت پاندیت‌ها و مرتاضان هندی بنشیند اگرچه به خدایان آنها بابی‌اعتناگی و غرور رفتار میکرد و بک‌بار دستور داد تصویر ویشنو که بشکل خوک نر کشبده شده به رودخانه پشکر انداخنه شود .
هالم میگوید شاهزاده‌های مسلمان بیشترین سعي خود را برای حفظ عدالت در
ِ- ۲ ۸۳5 ل نت 83 0۳ ۳01770۲85 ۳ 05 0 ۴ حهانگیرنامه ص ۲۷۶ ه‌ایضا ۲ ؟
سیمی بسزا دارد و به‌همیی خاطر نا بدا مرور مات ,یلته این حامی و وستندار عذالیت سا
پس از یک وقفه* تقریبا پنج‌ساله , جلد دوم خاطرات حهانگیر ترجمه* آقای آلکساندر 7 از طرب انجم سلطنتی آسیابی منتشر شده‌است . این جلد بهلحاظط ایتک خن تال ارفا بش شاوان وا تفر مها درضیته باعل از که فزاوعی تا وفایع را شامل بود , کوچکتر و کم ححم تر است . به هرحال ۳ که حهانگیر نوشته یا در نوشتن آن نظارت داشته » میباشد . بنظر من این جلد نیز مانند لو رقیلی خالت ناد کر رگا که یریم فوارده گنه راعار(۱۱ و قرع ستاره دتباله‌دار ۲۱) و شرح شبوع وبا درشهر اه وتیل کش دن مرح سنه ۱۵ جلوس دارای ارزش فراوان است . داستان پادشاه و دختر باغبانی و اشاراتی درباره* نقاشان و تصاویر تبر در خور تدکر است اکر پایر موس سلستد مقولان هندوستان زا ۲۳۱ شرق بخوانیم و اگر اکبر تا ستاو اعطارو هه اتیراارآن فسوی یی تام فاگ مارگوس ۳ زولسان و ژوسنی تین ۵1) بدانیم بی‌شیهه جهانگیر نیر امیراطوری بو کهبا کلادیوس۱ ۳۳ برآبری تی‌شنودو شباشت؛بسار با تجمیز اول وافت.: این:هرنه اک قعوقه مو باکت که هرای قی عالب راهان بو رای دوی تیدا و ۳9 دوتن از آنها از راه تفرج گاهگاه به دین و مدهب می‌پرداختند . و هیچیک به سکم با امقیط: عوه, میلست تا فد رب اف بمیمر وان وی سییر شش
۱ حپهانگیر نامه ص ۳۵۰ ۲-ایضاص ۲۸۳ ۳ ایضاص ۲۹۳ ۴ 0۸۳5
رواد ونم وم۱68۲ رصق1ذ ۱88 رطعز ۲۳۵ روباه فنا ۸ طع 11 4عمال , 18۳ ۱۸1 آ
عت 0۵۱200119۸8
جپانگیر نامه
اسکاتلند ) آن‌طور که خود می‌خواست کتابدار با دلیان میشد و جهانگیر رئیس موزه تاریخ طبیعی می‌گردید هردو خوشبخت تر بودند .
بهترین صفات جپانگیر , عشق او به طبیعت و قدرتش در مشاهده* آن و آرزویش برای عدالت و مساوات بود . متاسفانه آخرین این صفات به واسطه* خشونت
شدید او دراعمال مجازاتهای سخت . کاهش یافت . او نیر مانند آبا و اجداد خود به مخدرات ومسکرات معتاد بود و این امر عمر او را کاست . اوقلمرو حکومت خود را وسعتی نبخشید بلکه بالعکس با از دست دادن قندهار به ایرانیان تاحدی از ساحت دور حکومت خود کاست . اما محتملا اين مزاح صلح جویانه او یا شاید تنبلی برایش حسنی محسوب میشود . زبرا به این امر از بسیاری خونریزی مانع شد . بزرگترین خطای او نعنوان یک امپراطور عبودیت شدیدش در مقابل زنش نورجهان بود که سرانجام باعث اختلاف جهانگیر و پسرش شاهجهان که لایق‌ترین و ارشدترین فرزندان ذکور او بود , تا
جپانگیر سالپای اخیر حکومت را به دشواری و سختی می‌گذراسید و از مرضهای چون تنگی نفس رنج میبرد . جهانگیر این بدنامی را نیز بدامن داشت که مدتی در اسارت یکی از خدمتگاران خویش مپابت‌خان بوده‌است .
ح - بیوریج
روش تصحیح متن حاضر
معرفی - نسخه‌های خطی که در تصحیح متن جپانگیرنامه مورد استفاده قرار
نسخه‌الف : نسخه الف که اساس متن قرار گرفته عبارت است از : نسخه خطی جپانگیرنامه که تحت شماره ۳۵ در کتابخانه ایندیا آفیس لندن‌نگپداری می شود . اين نسخه قبل از اتمام شرح احوال سنه نوزدهم جلوس جهانگیری به بایان میرسد . اسم کاتب و تاریخ استنساخ آن هیج‌جا دیده نمی‌شود و چنان بنظر میرسد که کاتب قصد ادامه استنساخ ۳ داشته اما محال نیافته است اگرچه مطایق گفنه زاو براون نسخه شماره ٩ احتمالا این نسخه دو یا سه سال بعداز فوت جهانگیر یعنی حوالی سنه و۵ هخری غعرن بافتدایت ۱۲۱
اين نسخه از آنجهت اساس متن قرار گرفنه که به‌طن قریب به حتم قدیمی ترین نسخه موجود از کناب جپانگیرنامه مضبوط در کتابخانه‌های حُهان است و شاید به‌همین علت بیوریح هنگام تصحیح و ترجمه انگلبسی راجرز همين نسخه را اساس کار خویشتن قرار داده است.. باری درهرحا که -نشخه. الف. اشتیاه+به نظر میرسید و با افتادگی داشت با استفاده از سایر نسخ تکمیل و تصحیح گرد ید .
نسخه ب : نسخه ب که تحت شماره ۲۲۱ در کتابخانه بادلیان مضبوط است بوسیله سیداحمدخان دانشمند معروف قرن نوزدهم میلادی تصحیح و استنساج گردیده است : تاریخ استنساخ اين نسخه ببیستم سپتامیر ۱۸۴۶ است . مصحح در خانمه چنان مي‌نویسد که وی نسخه‌حاضر را با مقایسه با ده نسخه خطی تصحیح نموده است . خما ره اشیکی اس ۱۱۳ ۳ نکنید وین می شود این نسخه ازنظر تاریخ استنساخ بر نسخه
0۰۸۰ 510۳67: ۳ 9101۲ 0۴ 18018۶1 238۳881۲7:0 557 2
نسصت ودو جهانگیر نامه
قلی نقدم دارد به وسیله محمدخان برادر ارشد سیداحمدخان تصحیح و با نسخی جند مقابله گردیده است . تاریخ استنساخ این نسخه یکم ماه اکتبر ۱۸۴۳و اسم کاتب آن فخرالدین محمدخان است .
عبارت ترقیم اين نسخه بشرح زیر است : از کاتب صحیح نگار فخرالدین محمد خان که درین روزگار یکانه رورکار است نویسانیده باردیگر به مقابله پرداختم هرجا که غلط بر آمد ورق مدکور را ترک داده ورن دیگر را برجای آن زیب تسطیر دادم الحمدالله و المنته که کتایی بصحت تمام بتاریخ یکم ماه اکتبر ۱۸۴۳ و یکهزارو هشتصدو چهل و سه با تمام‌رسید و کلدسته بزم شایقین گردید .
اگرچه نسخه ج ازنظر تاریخ بر نسخه ب تفدم دارد و حق بود که بعد از نسخه الف نسخه ج را بحای ب قرار می‌داديم لیکن از آنکه نسخه ب وسیله دانشمند بزرگ سر سید احمدخان بچاپ رسیده است و استفاده از مقدورتر و بیشتر مفرون به صحت توا وه خی ا رکه ال فان دزی
تب تا خنه دا که خق وان سا نآرق بعلوس ما نکزوی رات زین دارد تحت شاره ۴۵۱۰ در کتانخانه مرکزی دانشگاه تهران مضبوط است . این نسخه دارای تاریح استنساخ نبست و اسم کاتب نیز درآن ب‌چشم نمی‌خورد اما روش خط‌و امتباخیتان ب دهت. که تسه یو نماد بش ات ونیا یه کفیه* مگب فهرست کتب خطلی موزه* ملی دهلی نسخه مزبور محتملا دستنویس خود جم‌انگیرشاه است .
وجود حاشیه نفاشی شده دراین نسخه آنچنان که از میکرو فیلم آن برمیآید ه بت این ادعا را تائید می‌کند . اما از آنجا که این نسخه کامل نیست و فقط نا سنه ششم جلوس را دربر دارد لهدا نسخه اساس قرار نگرفت .
توت زاین هیا سک الق کف اسان ار اس کر انش هک تقافر تتاوت و این عون شافت تفه الف»ر) تا قیم وان کرف
از آنجا که جهانگیرنامه حاوی بسیاری اعلام اشخاص و امکنه میباشد و دربعضی ات مت ارم ری و راتسا ده مومت مت ای آسا شرا میت ی وان بدبن جهت لاحرم ترجمه اردو انگلیسی نیز مورد استفاده قرار گرفته است .
تیا اش او مساعی اولیاء کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران که اقدام بة تهبه شکزو نیک مرجیان که مت انشحاس مود اس عیایتسیامگراری و کر را وا
مجمد - هاشیم.
شپربورماه ۱۳۵۲
بسم‌الله اثر حمن‌الرحیم (د.یباچه)
تاریخ جلوس [ ۱ ب]:
از عنایات بیغایات الهی يك ساعت نجومی از دود پنجشنبه بیستم جمادیا لا نی هز اد وچهارده هجری گذشته در دارا لخلافهآ گره ددسن سی و هشت سال بر تخت سلطنت جلوس نمودم. پددم دا تا بیست وهشت سالگی‌فرزند نمی‌زیست وهمیشه بجهت بقای‌فرزند به‌درویشان و گوشه‌نشینان که ایشان دا قرب دوحانی بهدرگاه الهی حاصل است. النجا می‌بردند. ون خواجه بزرگواد حواجه معینالدین چشتی سرچشمه اکثر اولیاء هند بودند» به حساطر گذرانیدند که بجهت حصول این مطلب رجو ع به آستانه متبر که ایشان نمایند. با خود قراد دادند کة ا گر الله تعا لی پسری کرامت فرماید و او دا بهمن ارذانی دادد ازاگره تا به درگاه روضه منوره ایشان که یکصد وچهل کروه است پیاده از دوی نیاذ تمام متوجه‌گردم.
تاریخ تو لد:
در سته نهصد وهفتاد وهفت درروز چهارشنبه‌ه‌فدهم ماه د بیعالاول‌هفت گهری (ساعت) از روز مذ کور گذشته به‌طا لح بیست وچهارم درجه میزان‌الله تعالی مرا از کتم عدم به وجود آودد.
حضرت شیخ سلیم:
و درآن ایام که والد بزد گو ادم جویای فرزند بودند شیخ سلیم نام ددویشی صاحب حالت» که طی[۲ ادف ]بسیادی ازمراحل عمرنموده بود و دد کوهی متصل به‌موضم میکری» کهازمو اضع آ گره است؛» بسر میبرد ومردم‌آن نواحی به‌شیخ اعتقاد تمام داشتند» چون پدرم
به‌درویشان نبازمند بودند صحبت ایشان دا نیز دریافتند. دوزی ددائنای توجه و ببخودی اد ایشان پرسیدند که مرا چند پسر خواهد شد؟ فسرمودند که بخشنده بی‌منت سه پسر بسه شما ارزانی خواهد داشت. پددم می‌فرمایند که نذرنمودم که فرزند اول دا به‌داعن تر بیتو توجه شماً انداخته شفقت ومهر بانی شما را حامی وحافظ او سازم. شیخ این‌محنی دا قبولمی فر ما یند و بهزبان می کذر اتند که مبارك باشدء ماهم ایشان را همنام حود ساختیم . مکان تو لد:
چون والده مرا هنگام وضع حمل نزديك میرسد به‌خانه شیخ می‌فسرستند تا ولادت من در آنجا واقح‌گردد بعد از تو لد مرا سلطان سلیم نام نهادند. اما من از ذبان مبارلد پدرخود نه‌ددمستی و نه‌درهشیادی هرگز نشنیدم که مرا سلطان سلیم یا محمد سلیم مخاطب‌ساخته باشند همه وقت شیخو بابا گفته سخن می کردند.
فتحبورسیکری:
والد بزر گوادم موضع سیکری دا که محل ولادت من بود برخسود مبارك دانسته پا یتخت ساختند. درعرض چهارده‌پانزده سال این کوه وجنگل پر دد و دام شهری‌شد مشتمل برانواع اعمادات و باغسات ومناژل متزه وجاهای خوش دلکش. بعد از فتح گجرات این موضو ع به‌فتحبود موسوم گشت. دز تعبین اسم و لقب:
چون پادشاه شدم به‌عاطر دسید که نام خود دا تغییریاید دادکه این اسم محلاشتباه است به‌نام قیاصره دوم» ملهم غیب در حاطرانداعت که کاد پادشاهان جهانگیریست خود را جهانگیر نام نهاده و لب خودرا چون‌جلرس ددوقت طلو ع‌حضرت نبراعظم ونودانی گشتی عالم واقع شده نورالدین سازم. و ددایام شاهزادگی نیز از دانایان هند شنیده بودم که بعد از گذشتن عهد سلطنت و زمان دو لت جلالا لدین محمد اکبر پادشاه نودالدین ناسی متقلد امر سلطنت نحواهد گشت. این معنی نیز در خاطر بود. بنابر این مقدمات.نورالدین محمد جهانگیر اسم و لقب خود ساختم.
مجملی از خصوصیات] گر ه: ۲ ب] جون‌ایز امرعظیم در شهر آ کره واقع گشت»ضروداست که‌مجه‌ای از حصوصیات نامر سس ختو نوت
دیباچه ۳
آنجا مرقسوم‌گردد. آ گره ازشهرهای‌قدیم کلان هندوستان است بر کناد دریای جمنه فلعصه کهنه داشت ؛( که) پددم پیش از تولد من آن دا انداخته قلعه‌ای‌ازسنگ‌سرخ تراشیده بنانهادند که رونده‌های عالم مثل این قلعه نشان نمیدهند. در عسرض‌پانزده شانزده سال بهاتمام دسید مشتمل برچهاد دزوازه و دو دریچه. سی وپنج تك رو بیه که یکصد وپانزده هزار تومان دایج ایران و يك کرود پنج لك خحانی به حساب تودان خر ج این قلعه شده آبادانی این معموده برهر دوطرف دریای مذ کود واقع شده.
طول وعرض معموره:
جانب غروب رویه آن که کثرت و آبادانی بیشتر داد دور آن هفت کروه است طول آن‌دو کروه وعرض‌يك کروه و دود آبادی آن طرف آب که برجانب شرقی واقع است دو ونیم کروه . طول يك کروه و عرض نیم کروه. اما کثرت عمادات به‌نوعی است که مثل شهرهای عراق وخر اسان وماوداءاللهر جند شهر آباد تواند شد. | کثرمردم سه‌طبقه وچهار طبقه عمارت کردهاند و انبوهی خلق بحدیست که در کوجه و بازاد به‌دشوادی تردد توان نمود. از اواحر اقلیم تا تاه شرقی آن ولایت قتو ج غربی نا ور وشما لی‌سنبل وجتوبی چندیری است.
در کتب هند مسطود است که متبع ددیای جمنه کسوهی است کلند نام که مردم دا از شدت سردی عبور برآنجا ممکن نیست جایی که ظاهرمیشود کوهی است قریب بهپر گنه عضر آیاد.
کیفیت هوایآ گر ه:
هو ای[ کره گرم و حشك است سخن اطبا اینست که دوح را به تحلیل میبرد وضعف‌می- آودد وبا اکثر طبایع ناساز گار است مکر بلغمی وسودایی مز اجان دا که اذضرد آن‌ایمتند: و ازین جهت است که حیواناتی که‌این مزاج و طبیعت دادند مثل فبل و گاومیش وغیرآن ددین آب وه و آخوب میشو ند.
پیش ازحکومت اففغانان لودی آگکره معموده کلان بود وقلعه داشت چنانکه مسعودسعد سلمان درقصیده‌ای که به‌مدح محمود پسر سلطان ابراهیم بن مسعودین ساطان محمود غز نوی‌دد فتح قلعه مذ کور املا تموده مذ کودساخته است. بیت.
[۳ الث ]حمارآ گره پیدا شد ازمیانه گرد بسان کسوه برو بانهای جون کهساد
۲ جها نگیر تامه تار بخ قر اردادن قلعه] گره پابه تخت سلاطین:
چون سکندر لودی اداده گرفتن گو الباد داشت از دهلی که پایه نخت سلاطین هندست به آ گره آمد وجای بودن خودآنجا قراد داد.از آن تادیخ آبادانی ومعموریآ گره دوی در ترقی بهاد وبایه تخت سلاطین دهلی کشت.
چون حضرت حق سبحانه و تعا لی‌پادشاهی هندبساین سلسله والا کرامت فرمود حضرت فردوس مکانی با بر پادشاه بعد از شکست دادن ابراهیم ولد سکندد لسودی و کشته شدن او و فتح شدن داناسانگاه که کلانترین راجه‌ها وزمیندادان ولایت هندوستان بوده برطرف‌شرقی آب جمنه زمینی حوش انتخاب کرده چهاد بساغی احداث فرمودند که در کم جایی به آن لطافت باغی‌بسوده باشد نام آن کل افشان فرمودند. عمادت مختصری از سنکك سرخ تراشیده ساخته‌اند و مسجدی بريك‌جانب آن باغ‌به‌اتمام رسیده درخاطرداشتند که عمادت عالی بسا زند جون عمر وفا نکرد ازقوت بفعل نیامد. الاب بعد ازممات سلاطین سلفکه آ"باء و اجداد این . خلف بوده) ند:
در این واقعات هرجا صاحب قرانی نوشته شود مراد امیر تیمور گود کان است وهرجا که فردوس مکانی بهقلم در آید حضرت بابر پادشاه است» وجسون جنت آشیانی مرقوم گردد همایون پادشاه. وچون عرش آشیانی مذ کود گردد حضرت والد بزدگوارم جلالالدین محمد اکبر بادشاه غازی است. توصیف میوه هندی:
حربزه وانبه و دیکر میوه‌ها درآ کره ونسواحی آن خجوب میشود غایتا ازمیوه ها مرا بهانبه میل تمام است. ددایام دولت حضرت عرش آشیانی اکثر میوه‌های ولابت کسه درهند نبود بهم رسید.
اقسام انگور از صاحبی وحیشی و کشمشی درشهرهای مقرد شایع گشت. چنانکه در بازادهای لاهود درموسم انکور آنقدر که ازهرفسم وهمرجنس بهم میرسد» ازجمله میوه‌ها میوه‌ایست که آن را انناس مینامند و دربنادر فر نک میشود ودرغا یت خوشبوئی وراست 9 است دربا غ‌گل انشان[ کره هرسال جندین هزاد برمیآید. دصف انواع گلکه مخصوص هندوستان است:
از حیئیت دیاحین و گلهای خوشبویهند را بر گلهای معموده عالم ترجیح میتوان داده جندین گل است که ددهیچ جای عسالم نام و نشانآن نیست. اول‌گل‌چنبه که گلیست دد
دیباجه ۵
پ
نهایت خوشبویی [۳ب] ولطافت. به‌هیأت گل زعفران» لیکن دنک چنبه زرد مایل بصند لیست. در حت اودرغا یت‌موژونی‌است و کلان و پربر گک وشاخ وسایه داد میشود. درایام کل بك ددخت باغی دا معطر دارد و از آن‌گذشته گل کبوره است به‌هیأت وانسدام غیر مکرد بسوی آن دد تیزی و تندی به‌درجه‌ایست که اد بوی مشك هیچ کمی ندارد. دیگر دای بیل که در بوی ار عالم یاسمین سفیدست. غایتا بر گهایش دوسه طبته برروی هم واقع شده و دیکر کل‌مو لسری که درخت آن نیز بسیار خوش‌اندام وموزون وسایه داد است وبویگل آن درنهایت ملایمست؛ و دیگر گل‌سیوتی که از عالم کل کپوره است؛ غایثا کبوده خار داد است و سیو تی خارندارد. و رنگک آن به‌ژردی مایل است. کیوره سفید رنگك است و از اینن‌گلها و کل چنبیلی کسه یاسمین این ولایت است دوغنهای عسوشیوی میساژند و دیکر کلها است که ذکسر آن طو آی
دارد.
صفت اشچاد : و از درختان سرو وصنو بر وچنار وسفیدار و بید مو له که هر گز درهندوستان خیال‌نکرده بسودند» بهمرسیده و بسبارشده و درخعت صندل که صاصه جزایر بود. در باغات نشو ونما
یافته.
صفت سکانآن نلده:
ساکتان آ کره در کسب هنر وطلب علم سعی بلیغ دادند و طو این مختلف از هردین 2 هر مذهب سکونت ددین بلكه انعتیار نموده|ند.
بستن ز نجیر عدل:
بعد ازجلوساو لین حکمی که اذمن صادد کشت بستن زنجیرعدل بود که ا گر متصدیان مهمات دارا (عدا لت در دادخحواهیوغوررسی‌ستمرسیدگان ومظلومان اهمال ومداهنهوززنده آن مظلومان خود را بدین زنچیر دسانیده سلسله جنبان‌گردند تا صدای‌آن باعث ۲ کاهی‌گردد و وضع آن برین تهج است که از طلای ناب فرمودم زنجیری ساختند. طو لش سیگز مشتمل برشصت زنکك. وذن آن جهارده من هندوستان که سی و دومن عراک بوده باشد و يك سرش بر کنگره شاه برج قلعه آگره استوار ساخته و سر دیگر دا تا کناد دریا برده برمیلی از سنکک که نصب شده بوده بحکم ساختند.
احکام دوازده کا نه:
و دوازده حکم فرمودم که درجمیح مما لك محروسه معمول‌داشته این احکام را دستور. | لعمل ساز ند. اول منع ز کوه از تمغا و مير بحری وسایر تکا لیفی که جا کیرداران هر صو به و هرسرکار بجهت نفع خود دضع نموده بودند.
دیگردد راهها[ ۴الف ] که دزدی و داهزنی واقح شودو آن‌داه پاره از آ بادانی دور باشد جاگیر داران‌آن تواحی سرای و مسجدی بنا نهند وجاهی احداث کنند تا باعت آبادانی گشته جمعی‌در آن سرا آباد شوند و اکربه‌محال خا لصه‌نزديك‌باشد» متصدیآنجا سر انجام نماید. دیگرهیچکس در زاه‌ها بارسوداگران دا بی‌اذن و دضای ایشان نکشاید.
دیگر در مملکت محروسه از کافر وسلمان هر کس ( که) فوت شود مال و منال او دا به ورئه او باز کذار ند وهیچکس در آن مدنعل ساژد و ۳ وارث نداشته بساشد بجهت ضبط ان امو ال مشرف و تحو یلدار علی‌حده تعبین نمایند تأآن وجه به‌مصادف شرعی که ساختن مساجد وسراها ومرمت پلهای شکسته و احداث تالابها وجاهها باشد» صرف شود.
دیگر شراب و دلبهره و آنچه از اقسام سکرات و منهیه باشد» نسادند و نفروشند. یا آنکه خود به شوردن شر اب ار تکاب میتمایم و اذ هیجده سالگی تا حال که عمرمن به‌سی وهشت رسیده هميشه مداومت به آن کرده‌ام.
در اوایل جون به‌خوددن‌آن حریص بودم‌گاهی تا بیست پیا لد عرق دو آتشه تناول‌ميشد. چون دفته رفته درمن اثرتمام کرد درمقام کم کردن آن شدم و درعرض هفت سال ازپانزده پیا له به پنج شش رسا نیدم. واوقات‌نوشیدن نیز مختلف بود. بعضی‌اوقات سه جهارساعت نجومی اذ روزبافی‌ما نده آغاز حوردن میکردم وبضی اوقات درشب وبرخی در نوذ. تا سی سألگی‌برین نهج بود. بعد از آن وقت خوردن در شب قراددادم. درین ایام خود محض بجهت گوادش طعام میخورم.
دیکرخعا نه هیچکس زا نزول سازند دیکر منع نمودم که هیچکس کرش و بینی شخصی را به‌هیج گناهی نبرد وخود نیز بهدرگاه الهی نذر نمودم که هیچکس دا بدین سیاست معیوب نسازم. دیکرحکم کردم که متصدیان خا لصه وجا گیر داران ذمين دعایا دا به‌تعدی نگیرند و خود کاشته خود نساذند.
دیگرعامل خا لصه وجا گیرداد در پرگنه که باشند بهمردم آن (پرگنه) ببحکم من خویشی
دیگر در شهرهای کلان دادالشفاء ساعته اطبا بجهت معا اجه بیمادان تعیین نمایند و
دیاجه ۷ آ بچه صرف وخر ح شده باشد از سر کاد تحا اصه شر بفه میداده باشتد.
ات
دیکر به‌سنت والدبزر گواد خودءفرمودم که هر سال ازهژدهم ربیع‌الاول که روذتو لد من است بعدد[ ۴ب ] هرسالی یکروذ اعتبار نموده در مما لك محروسه درین روذها ذبح نکنند و درهرهفته دو روذ تیزمنع ذبح شدء یکی پنجشنبه که روزجلوس‌منست و دیگریکشنبه که روز تولد پدد منست. و ايشان ایسن روز دا بدینجهت به‌نسب تآنکه منسوب بحضرت یر اعظم و روز ابتدای آفر ینش عالم‌است» مبازك دانسته تعظیم بسیارمیکردند. از دوزهائی که ددمما لك محروسه ذیح نمیشد یکی این دوز بود.
دیگر بطریق عموم حکم کردم که مناصب وجا گیرهای نو کران پدد من‌برقر اد باشد و بعد از این مقدمات بقدرحالت هر کس برمتصبها افزوده از ده دوازده کم نه و تا ده سی و ده چهل اضافه مقردگشت وعلسوفه جمبع احدیان از قرار ده پانزده و ماهیانه کل شا مره پیشه دا ده دوازده زیاده فرمسودم وبرداتبه مقردی بردگیان سرا پرده عصمت والد بزر گو ارخود بقدر حالت ونسبتی که داشتنده ازده دوازده‌تا ده بیست افزودم ومددمعاش اهالی وایمه مما لك محروسه دا که لشکر دعایند» بك قلم موافق فرامینی که دد دست داشتند» برقر اد ومسلم گد اشتم و به میر ان‌صدد جهان که ازسادات‌صحیح! سب هندوستااست و مدتها منصب جلیل! لقدر صدادت پدد من باومتعلق بود امر نمودم که همه دوزه ادیاب استحقای دا بنظر بکذر ا نند. جمیح کناهکاران که ازدیر باز درقلعه‌ها و زندانها مقید ومحبوس بودند آزاد نموده حلاص ساختم. ادضاع سکه زدن داوذان زر مسکوك و اسامی سکه‌ها:
و به‌ساعت سعد فرمودم که سکه بر زرزده ازطلا ونقره به وزنهای مختلف زرها مسکولد ساختند وهريك دا جداگانه نامی نهادم. چنانچه مهر صد توله دا نورشاهی» و پنجاه تو له دا نود سلطانی و بیست توله دا نود دو لت و ده تو له را نود کرم وپنج توله دا نودمهی ويك تو له دانودجهانی ونصت آن دا نورانی؛ و دبع‌آن دا دواجی نام کردم و آنچه ازجنس‌نقره سکه شد صدتوله دا کو کب طالع؛ و پنجاه تور له دا کو کباقبال» و بیست توله دا کو کب‌مراد وده‌تو لهرا ک و کب بخت. وپنج توله دا کو کب‌سعد ویک توله‌راجها نگیری ونصفش داسلطانی و دبع را نثاری و دهم حصه دا خیر فبول نامزد گردانیدم و همچنین از مس یز تنکجات‌سکه
کرده هر يك‌دا بنامی‌معروف کردند و برمهرهای صدتو له وپنجاه توله و بیست تو له ود تو له این اببات آصف خان دا فرمودم که نقش نمودند و بريك دوی‌آن این بیت سکه شد. بیت: به حط‌نود برزد کلك[ ۵الف ] تقدیر دقم زد شاه نسودالدین جهانگیر و درفساصله مصراعها کلمه طیبه و بسرطرف دیگر این بیت که مشعر بر تادیخ سکه‌است منقوش گشت بیت: شد حوخود دین سکه‌نودانی‌جهان آفتاب مملکت تادیسخ آن و درمیان هر دومصراع ضرب مقام و سنه مجری و سنه جلوس وسکه نورجهانی که‌به‌عوض مهر معمول است و دد وزن ده دوازده زیاده برآن این بت امیرالامرا قراد گرفت. بیت: دوی زر دا ساعت تسودانی به دنک مپر و ماه شاه نسودالدین جهانگیر ابنن اکبر بادشاه چنانچه برهردوی يك مصراع نقش کشت وقید ضرب ومقام وسنه هجری وسنه جلوس شد. سکه جهانگیری نیز که دروزن ده دوازده‌زیاده‌است و ددبر ابر روپیه اعتبادشده بهدستور نودجهانی مقرد گشت. و وزن توله مطابق دوونیم مثقال معمول ایران وتوران است. تادیخها بجهت جلوس من‌گفته بودند. همه دا نوشتن خوش نیامد. بهمین تاریخی که مکتوب خان داروغه کتا بخانه ونقاشخانه که ازبنده‌های قدیم پدر منست. گفته بود اکتفا نمود. قطعد: صاحب قران ثانی» شاهنشه جهانگیر با عسدل و داد بنشست بر تخت‌کامرانی اقبال بخت و دولت فتح وشکره ونصرت پیشش کمر به‌صعدمت بسته بسه شادمانی سال جلوس شاهی تسادیخ شد چو بنیاد اتبال سر به بای صاجقران ثائی بهفر ز ند خسرو يك لك دوپیه مرحمت شد که ددبیرون قلعه نحانه منعم شان شاتخانان را بجهت خود عمارت نماید.
تفو بض ایالت پنجاب به‌سعید خان و ذکر قدم بندگی او:
و ایا لتوحکرمت پنحاب به‌سعید خان که ازامرای معتبررصاحب سبت پددمن بودعنایت
نمو دم. اصل او از طاأبفه مغل است یددان او درییش پددان من خدمت کردهاند و دد وقت
دیباجه ۱۱
9
بنجهز اری‌ساختها تا لیق پرو یز گردانیدم؛ و بهعلعت و کمر شمشیر مرصعو اسپ وفیل‌اورا سر پلند نموده حکم کردم که جمیع منصبدادان خرد وبزرگ از صلاح وصوابدید اوبیرون نروند.
عبدا لرزاق معموری دا بخثی وممتاز بيك عمویآصسف خان دا دیوان پرویز ساختم دیگر به‌راجه جکناته پسر داجه بهادامل که منصب پنجهزاری داشت خلعت و کم رشمشیر رصع لطتفت نمودم. دیگر راناشتکر که عمسوزاده رانا است و پدرم او دا خطاب دانائی داده میخو استند که بهمراهی خسرو برسر رانا فرستند و دد همان ایام شنقار شدند؛ خلعت و کمر شمشیر مرصع داده همر اه نمودم.
دیگر به‌ماد هوسنکه برادد راجه مانسنگه و دای سال درباری باین اعتبار که در درگاه ما حاضر می‌بود و از داجیوتسان سیکهاوت اذ بندههای معتمد پددم بسود علم‌عنا یت شد واین‌هردو به‌منصب‌سه هزاری سرافراز بودند. دیگر شیخ ر کنالدین افیا ن که او را درایام شاهزادگی شیرعان خطاب داده بودم ازپله هزاد وپسانصدی بهمنصب سه هزار و پانصدی ممتاز ساختم. شیرخان صاحب قبیله و بهغایت مردانه است و دد نو کریی امرا یکدستش به شمشیر افتاده بود.
دیکر شیخ عبدا لرحمن پسر شیخ ابوالفضل ومهاسنکه لبیر ه راجه مانسنکه و زاهد ان پسر صادقخان و وذیر جمیل وقراحان تر کمان که هر کسدام بهمنصب دوهزانی امتیاز دارند خلعتها و اسپها یافته سرخص گشتند. دیگر دای منوهر که از شوم کچهواههای سیکهاوت است وبدرمن درعهدخردسالی بهاو عنایت بسیار میکردند» وفادسی زبان بودو با آنکه تا به آدم اطلاق فهم به‌هیچ يك ازقبیله اونمیتوان کرد خالی [۷الف] از فهم نیست دشعر فادسی میگوید.این بیت ازوست. بیت:
غرض زخلقت سایه همین بودکهکسی به نود حقسرت خورشید پای ود ننهد
اکته تفصیل جمیع منصبدار ان و بنده‌هایی که در حدمت تعیین یافته‌اند و حالت وسبت منصب هريك مذ کور گردد سخن به دود و دراز خواهد کشید. بسیاری از نزدیکان و خدمتکاران نزديكث وامر! زاده‌ها و خان‌زاده‌ها وخانه زادان و راجپوتان کارطلب ددین خدمت بخو اهشها و اماس همراهی نمودند و يك هزار احدی که عبارت از یکهاست نیزتعیین گشت. مجملا” فوجی‌تر تیب یافت که اگر توفیق‌دفیق‌شان‌گرد» با هريك ازسلاطین صاحب اقتدار مخاصمت ومتادعت توانند نمود.
۱۲ جهانگیر نامه
مهر شاهی:
چون در ایام شاهزادگکی بنابر کمال اعتقاد مهر اوزكث خود را بهامیر الامر| سپرده‌بودم و بعد از ر نعصت نمودن او بهصو به بهاد به پرویز سپردم. الحال که او بخدمت دانامرحص شد به‌دستورقدیم بهامیر الامرا حواله شد.
زنان و اولاد جهانگیر:
پرویز از صاحب جمال خحویش زینخان کو که که دد دست همسنك میرذا عزیز کو که بود؛ ددسال سی وچهادم اژجلوس حضرت عرش آشیانی دربلده کابل بعد از دوسال و دو مساه از ولادت خسرو» تولد یافت. و بعسد از آیکه بعضسی شردندان متو لد شدند و زرحمت ایزدی ایشان دا دریافت از کرمسي که از دودمان داتهود است دختری به‌وجود آمد بهار بانو. بیگم نام. تو لدخرم:
و ازجکّت گساین دختر موته راجه سلطان خرم در سنه سی وشش اذجلوس همایون دالد بزرگوادم‌مطا یق سنه ٩٩٩ هجری دربلاه لاهورعا لم را به[ باب ]وجودخود خرم‌ساعت رفته رفته بحسب سن در احوال او ترقیات ظاهر گشت. شحدمت و الدیزد گو ارم دا آزهمه‌فرر ندان بیشتر وبهتر میکرد و ایشان ازو و اذ خدمت او بسیاد داضی و شاکر بودند. همیشه سفادش او بهمن میکردند بادها میفرمودند که اودا به فرزندان دیگر تو هبچگونه نسبتی نیست. واین دا من‌فرزند حقیقی‌حود میدانم بعد از آنکه بعضی فردذندان تولد یافته ددادان صبی برحمت ایزدی پیوستند. درعرض يك ماه دوپسر ازخو اصان ( کنیزان) تولد یافتند یکی دا جهاندار و دیکگری را شهر بار نام نهادم.
درهمین حال عرضداشت سمید خحان مبنی بررخحصت میرزا غازی که از حا کم زادهای ولایت تته بود دسید. فرمودم که چون پدرمن همشيرة او را بهفرزند خسرو نامزد نموده‌اند؛ انشاء الله تعا لی جون این نسبت بهوقو عآ ید آو دا رخصت خواهم نمود.
پیش ازپادشاه شدن بيك سال بخود قرار داده بودم که درشب جمعه مرتکب نسوردن شراب نشوم. از ددگاه الهی امیدو ارم که‌تا حیات باقی باشدمرا بدین قرارداد استقامت‌بخشد. هشت هزاد رویبه به میرژا محمد رضائی سبزواری داده شد که به فقرا و ادباب احتیاج دهلی تقسیم نما ید
دیبا چه ۱ ۱۳ تقو بش وزارت نصف ممالك محر وسه به‌وذ بر الما لات:
وزارت مسالك محروسه از قراد مناصفه به‌خان بيك که او دا در ایام شاهمزادگی به حطاب وزیرالملکی‌سرافراز ساخته بودم و به‌وزیر خان تفویض فرمودم وشیخ فرید بخاری را که جهار هزاری بود پنجهز ادی کردم. دامداس کچهواهه دا که از دعایت بانتهای پدر من بود و دوهزادی منصب داشت به سه هزاری سرافرازساختم و به‌میرزا دستم پسرمیرزاسلطان حسین پسر زاده شاه اسمعیل حا کم‌قندهار وعبدا لرحیم شا نخانان و لد یرم ان وایر ج وداراب پسران‌اوودیگرامرای تعیناتد کن خلقها فرستادم. بر حورداد[ ۸! لف ]پسرعبدا لرحمن‌موّید بیگ‌را دا چون بیطلب بدرگاه آمده بود حا کم نمودم که بجا وجاگیر خود معاودت نماید. بت:
از ادب دودست دفتن بیطلب دد بسزم شاه ورنه پای شوق دا مانع در و دیسوارنیست
يك ماه اژجلوس همایونی گذشته لاله بیکت که دراوان شاهزادگی خطاب باز بهادری یافته بود سعادت ملاذمت دربافت منصب او دا که هزاد و پاتصدی بود جهاد هزاری و به صاحب صو بکی صو به بهاد سر افراز گردید ویست هزاد روپیه باوعنایت نمودم باز بهادداز حاصه خیلان سلسله ماست. پدرش نظام نام داشت و کتا بدار حضرت جنت آشیانی بود.
کیشوداس مارو که از داجبوتان ولایت میرت است و در احلاص از اقران خود پیشی دارد بهنصب هزار وپاتصدی از اصل و اضافه سرافراز ساختم.
به‌علما و دانایان اسلامیه فرمودم که مفردات اسمای الهی دا که دریادگرفتن آسان‌باشد» جمع نما یند تا ترا ورد خود سازم؛ و درشیهای جمعه‌با علما و درویشان و کگوشه نشینان صحبت مید ار م.
صو به دار ی گجر ات به قلیج خان:
چون قلیج خان که ازبنده‌های قدیم‌دو لت وا لد بزر گوادم بودبه‌دادای وحکومت صوبه گجرات‌تعین یافت يك لك دوپیه مددخر ج‌گویان باومرحمت نمودم دمیران صددجهان را که از اوان طفو لیت دد وفتی که درس جهل حدیث در خدمت شیخ عبدالبی که ذکر احوال او در | کبر نامه بهتفصیل مسطود است میخواندم واودا به‌متزله حلیفه حود میدانستم تاامروذ در مقام احلاصو یکجهتی بود؛ از[ ۸ب ]منصب‌دوهز اری‌به‌منصب‌چهارهز ادی رساندم. درایام‌شاهزادگی قبل‌از وقوع بیمادی والد بزرگوارم ودر ایام بیمادی ایشان که آدای اد کان دولت دامرای ذی‌شو کت متز لرل گشته‌هريك داسودای ددخحاطر قرار گرفته بود و میخواستند که‌باعث امری
۱۴ زا تگیر تا مد گردند که بجزحرابی دولت‌نتیجه نداشته باشده درتر ددخدمتگاری و جانسیادی تصیری‌نکرد.
فو بش وزارت نصف‌مما لك محر وسه به‌اعتمادا تدو له ودیوانی بنکاله به‌وز بر خان :
غیاث بيكد | که‌در دو لت بدرمن مدتها دیوان بیوتات بود ومنصب هفتصدی داشت بجای وزبرخان وذیر نصف مما لك محروسه‌ساخته بهعطاب والای‌اعتمادا لدو له ومنصب‌هر اروپا نصدی سر بلند ساحتم ووزیرخان رابه‌دیوانی صو به‌بنگا له وقرادجمح آنجامعین گردانیدم :
پیرداس که دردو لت پدرم تجطاب رای‌رایان یافته‌بود بهر اجه بکرماچین که از راجهای معتبر هندوستان‌بود ورصد نجوم‌هند درعهداو بسته‌شده است خطاب‌داده میر آتش حود ساختم وحکم کردم که‌همیشه درتو بخانه ر کاب پنجاه‌هز ار توبچی وسه‌هزار ارابه تو پخانه مستعد و آماده سرانجام‌نما ید. بکرماچت مذ کوداز طایفه کهتریست درخدمت پددمن ازمشرفی فیلخانه به‌دیوانی ومرنبه امرایی دسید. خالی‌از گوشه سپاهیگری و تدییری نیست. خرم پسرخاناعظم را که دوهز ادی بوددوهز ارو پا نصدی‌ساختم .
چون‌اراده‌عاطر آن‌بود که | کثر بندههای | کبریو جها نگیری به‌منتهای مطا لب خودکامیاب کٌردند به بخشیان حکم‌نمودم که‌هر کس وطن‌دابه‌جا گیر حود میخواسته باشد بهمن بعرض‌دسانند تا[ ۵ لف ] طا بق توره وق نون‌چنگیزی آن‌محل به‌موجب آ لتمغا بهجا گیر اومقرر گردداز تغییرو تبدیل آیمن باشتد:
صفت مهر [ لتمفا :
آباو اجداد مابه‌هر کس‌جاگیری به‌طریقملکیت‌عنایت میکرده‌اندفرمان آن‌رابه‌مهر آلتمقا که‌عبادت ازمهریست که‌به‌شنجرف‌میزده‌اند ومز ین‌ساختهاند. من‌فرمودم که‌جای‌مهردا طلاپوش ساخته مهرمذ کود دابرآن نهند و آلنون‌تمنا نام‌نهادم .
میرزاسلعطان پسرمیر زا شاهر خ کهنو اسه میرزاسلیمان که‌ازفرزندهای میرزاسلطان!بوسعید است‌ومدتها حا کم بدخشان بودهازدیگر پسران‌از برگزیده واز پدربزر گواد التماس کرده گرفته در عدمت خو د کلان ساحثه‌اود | درجر که فرزندان خودمیشمارم بهمنصب هز ادی سرافر اذ ساختم بهاوسنگه پسرراجه مانسنگه‌را که قا بلترین اولاد اوست‌بهمنصت هزارو پانصدی اذاصل واضافه ممتاذ گردانیدم .
زما نه بيك بسرغيور بيك کابلی‌را که ازخردی‌باد خحدمت‌من میک ر دودر ایام شاهزادگی اد پلهٌا حدی بهمنصب پا تصدی‌رسیده بودخطاب مها بتخا نی‌داده بهمنصبهز ارو پا نصدی امتیاز بخشیدم
دیباچه ۱۵
وخدمت بخشیگری شاگردپیشه بدومشردگشت .
سبب قتل ابوا لفضل :
راجه‌نرسنگه دیوازراجیوتان بندیله که ریاضت بافته‌من است‌ودرشجاعت‌ونیکذاتی وساده لوحی‌از امثال‌واقران خودامتیاد تمام‌دارد؛ بهمنصب سههز اری سرافرازی یافتو باعث ترقی‌و رعایت‌او آن‌شد که دراو اخر عهد پدر بزر گو ارم شیخ| بو الفضل دا که از شیخ‌زاده‌های هندوستان مر تبه فضل‌ودانائی امتیازتمام داشتو ظاهرخودرا بهزیورا حلاص آر استه به‌فیمت گران‌سنکک به پدرم فروعته بود. ازصو بهد کن طلب‌داشتند وچون حاطراو به‌من‌صاف نبودوهميشه درظاهروباطن سخنان مذ کور می‌ساخت ودرین ایام که بنابر افساد فتنه‌انگیزان خاطر مبارك والد بزر گو ارم فی! لجمله‌ازمن آزردگی‌داشت یقین بود که کر دو لت‌ملاذمت‌دریا بد باعت‌زیادتی آن‌اغیار خو اهد گشت‌ومانع دو لت مو اصلت گردیده کار بجایی خحواهد رسائید که بضر ورت ازسعادت خحدمت محروم‌باید گردید. چون‌ولایت نرسنگدیو برسرداه اوواقع بود وددآن‌ایام درجر که متمردان‌جا داشت[ ٩ ب] باو پیغام‌فرستادم که‌سرراه بر آن‌مفسد و فتنهانگیز گرفته اور انیست‌ونا بودسازد دعایتهای کلی ازمن‌خو اهدیافت. تو فیق‌رفیق او گشته‌دد حینی که ازحوالی ولایت‌او میگذشت راه‌برو بست وبهانداه ترددی‌مردم داپریشانو متفرق‌ساخته. اورا به‌قتل آودد وسر اورادر اللّه۲ باد نزدمن فر ستاد. اگرچه‌این معنی‌باعث پریشانی‌نعاطر حضرت‌عرش آشیانی گردید » غایتا اين‌کاد کرد که من بی‌ملاحظه‌و دغدغة‌حاطر عزیمت‌استانبوس در گاه‌پدر بزدگو ارخودنمودم ورفته‌رفته آن کدود نها بصفامبدل گردید .میرضیا ءا لدین قزوینی‌ر | که‌در ایام‌شاهز ادگی اژو خدمات ودو لتخو آهیها بهوقو ع آمده‌بود هزاری‌ساختمو به‌مشرف طو بله حکم شد که‌هرروزسی اسپ بجهت بخشش حاضر میساخته با شدو میرزاعلی| کبر شاهی‌را که ازجوانان‌قر ارداده اين‌ا لوس است بهمنصب جها رهز اری‌ممتاد ساخته‌سر کار سنهبل رابجا کیر اومقررداشتم ۳
دوزی به‌تفریبی امیرالامر این‌سخن بعرض‌دسانید و مرایفایت خو شآمد چنین گفت که دیانتو بیدیانتی مخصوص‌نقد وجنس‌نیست بلکه‌از نمودن حا لتی که‌در آشنایان نباشد وپنهان داشتن استعدادی که دربیگانگان باشدنیز بیدیانتی است. الحق سخن ددستی است میبا ید که مقرباند! آشناو بیگانه منظورنباشدو حالت‌هر کس داچنانچه باشد بعرض می‌دسانیده باشند .
ندرز به‌پرویز :
دروقت ر عصت به‌پرویز گفته‌بودم که‌اگررانا با پسر کلان‌او که کرن نام‌دارد به‌ملازمت
۱ جها نگیر نامه
آن‌فرز ند آید وددمتام اطاعتو بندگی‌باشد» تعریض بهولایت او نرساند وغرض اذاین سفادش دومقدمه بود. یکی آ نکه‌چون‌هميشه تسخیرولایت‌ماوراءا لنهر پیش‌نهاد خاطر اقدس وا لدبزد گوادم بود.ودد هرمرتبه که‌عزیمت نمودندموانع دوی‌داد. اگراین‌مهم يك گونه‌صودتی بر کندو این خشه ازخحا طر دود گردد پرویزرادرهندوستان کد اشته به‌ميامن توفیقات‌الهی روانه‌ولایت‌موروتی گردم. حصوصادراین ایام که حا کم‌ستقلی دراین‌دیار نیست. باقی‌خان‌نیز که بعدازعبدا للهعان وعبدا لمومن‌خان‌پسراوفی| لجمله استفلالی یا فته بودفوت شده و کارو لیخان‌پر ادر[ ۰ ۱الف] او که الحال حا کم آن دیاراست »هنوزنظامی یافته‌است .
دیگرسر انجام‌مهم نیمکاره دکن که چون‌ددعهد وا لد بزر گو ادم‌پاره‌ای‌از آن ولایت به‌حیز تسخیردر آمده آن ملكرا بهعنایت ايزد سبحانه یکبازه درتحت تصرف در آورده داخل‌مما لك محروسه‌سازم. امید به کرما لله‌تعا لی آنکه‌این هردوعز یمت روزی گردد. بت :
ملك اقلیمی بگیرد پادشاه همچنان دد بند اقلیم د کر
میر ژاشاهر خ ثبیره‌میر ز | سلیمان‌حا کم بدخشانر | که قر بت قریبه باین سلسله دارد و دز ملامت پدرم پنجهزاری بود؛ بهمنصب هفت‌هزاری امتیاز بخشیدم میرذابسیار تركد طبیعت‌وساده لوحیست پددمن‌اود! بسیارعزت میداشتند وهرگاه‌فرزندان حودر! حکم نشستن میفرمودند اورا هم بد ین‌عنا بت‌سر باندمیسا ختندو باو جو دفسادطلبیهای بد‌حشیان‌در ین‌فر بها میرزابه‌دمدمه ووسو سه ایثان‌ازداه نرفته‌اصلا مر تکب‌امری که‌باعث‌غبارخاطر باشدنشده. صو به مالوه به‌دستوری که درم باو مرحمت کرده بودندبرقراد داشتم .
خواچه عبدا له :
کهاز سلسله نقشبندیه‌است درایتدای ملاژمت‌احدی بود رفته رفته منصب‌او به‌پله‌هز ادی رسید. بیموجبی به‌خدمت پدرمدفت .ا گرچه‌سعادت خودمید انستم که‌ملازم ومردم من بهعدمت ایشان روندغایتاچون ببرعصت ازواین‌عمل‌سرزده‌عاطر گران بودباوجود چنان بیحقیقتی منصب وجا گیری که‌پدرم‌باو ارذانی داشته‌بودند برقرار گذاشتم. اما نفس‌الامر آنست کهاز جوانان مردانهکادطلیست. اگراین تقصیر اذو بهوقو غ نمی آمد جوان‌بیعیبی بود .
ابول‌بی اوز بك که‌ازمردم‌فر ار داده‌ماوراء لنهر است‌ودرزمان‌عیدالمومن نحان‌حا کم‌مشهد بودبه‌منصب‌هز ارو پا نصدی سرافراز گشت .
شیخ‌حسین پسرشیخ بهاء که ازاوان طفو لیت تا امروذ همیشه‌در ملازمت و خدمت من‌بود ودرایام شاهزادگی به‌عطابمقرب‌خانی سر بلندی‌داشت ودرخدمت بسیاد چست وچالاك استو
سسسسسوی ح اس رت ات تسیر نس هت رس ایب مر سرت با ی تم ما مس مس
دیراحه ۱۷
درشکا رها پیاده‌در جلوی‌مند اههای‌دودد اقطع‌می کرد تیرو تفنگ‌ر اخوب می‌اندازد ودرجراحیها سر آمد عهد خود است .پدران اوهم این علمدا خحوب‌وردذیده بودهاند بعداز جلوس با بر کمال اعتمادی که باوداشتم بهعدمت آوددن فردندان ومتعلقان بر اددم دانیال به‌برها تبور فرستادم و به خحانسخا نان پستتو بلندو نصایح سودمندپیغام‌دادم. [ ۰ ۱ب]مقرب‌خان‌اين ندمت اچنا نچه با یست‌دد اندلامدت به نقدیم رسانیدورفعدغدغه‌ها یی که درخاطر خانخانان وامرای آنجاجا گر فته پودنموده بازما ندهای بر ادرم‌دا به‌صحت وسلامت با کارخانجات و امو ال و اساب درلاهور آودده بهنظر گذرانید .
نقیب‌خانر! کهازسادات صحیحا لنسب قزوینی است وغیاث| لدین علی نام‌دارد بهمنصب هز ادو پا نصدی سرافر اذ ساختم. پدرم اور | به‌حطاب نمّب‌خانی امتیاز بخشیده بودند درخعدمت پددم قرب‌ومنز لت تمام‌داشت . ددا بتدای‌جلوس پیش اوبعضی مقدمات خوانده بودند و بدین تقر یپ اورا آخو ند‌مخاطب ساححنه‌میفر مود ند درعلم تادیخ و تصحیح اسامی دجال نظیر وعدیل خودندارد. امروزمثل او مورخی‌در معموده‌عا لم نیست. اذابتدای آفرینش تاامروز احوال دبع مسکون‌دا برذ کردادد این‌قسم حافظه مگر الّه‌تعالی به کسی کرامت کند .
شیخ کبیر دا که ازسلسلةً حضرت‌شیخ‌سلیم است بنا بر شجاعت‌ومردانگی ددایام شهز ادگی بهعطاب شجاعت‌خانی سرافراز ساخته بودم: درینولا ب‌نصب هزادی‌ممتاز گردید.
در یستو هفتم شعبان ازپسران ا کهی‌داج و ند بهگوانداس عمویداجه مانسنگه امری غريب‌دويداد. اين بی‌سعادتان که‌ابهی‌رام و بجی‌رام وسیام‌رام نام‌داشتند درنهایت بی‌اعتدالی بودند باوجودی که اذابهی‌دام مذ کود بی‌اندامیها دوی‌داده بوداغماض از تقصیر ات او نمو دم . چون‌ددین تاریخ بدعرض دسید که‌این بیسعادت می‌خواهد که‌سائی دفرزندان خوددا بی‌دخصت به‌وطن دوانه‌سازد و بعداز آن‌شود تیزفر ار نموده به‌رانا» که از نادو تخواهان این‌دو لت بوده پناه‌میبرد. دهد امداس‌ودیگر امرای داجپوت گفتم که! گر ازشمایان کسی‌ضامن‌شود منصب‌وجا کر این بد بخت بر قر ارداشته گنا هان گذشتهر ادر گذدانم ازغا یت‌شوده‌پشتی و بدطینتی آنها هیچکس ضامن نشد. بهامیر الامر | فرمودم که چون کس‌متضمن سلوك ومعاش‌این تیره‌بختان نمی‌شودتا بهم رسیدن ضامنی حواله‌یکی از بندههای درگاه باشند .
امیرالامر| اینهادا بها بر اهیم‌خان کاکر که‌دد انیا لحال بهعطاب دلاورخانی‌سر افراز گشت‌وحا تم پسر با بوی‌منگلی که حطاب شهنو ازخا نی‌داشت‌سپرد.[ ۱ ۱ | لف ]چون‌اینها خو استند که یر اق‌از آن‌جاهلان دورساز ندددمتام ممانعت‌در مده‌پاس‌مر اتب ادب‌نگاه نداشتندو به ! تفاق‌نو کران خود ددمقام‌عر بده و جنکت‌شدند ؛ واین‌معنی راامیرالامرا بمن اظهاد نمود. فرمودم کهآن سیاه-
بختانرا به‌جزای‌عمل خودباید زسانید .
امیر الامر ! به‌قصددقع آ نهامتوجه گشت و شیخ فرید دایز ازعتب فرستادم» از آن جماعت دوراجیوت که‌یکی شمشر داشت ودیگر جمدهر باامیر الامرا دویرو شدند یکی ازملازمان او که‌قطب نا مداشت به جمدهر دار در آویخت و به‌زحم جمدهر کشته‌شد واورا نیز پاره‌باره‌ساختند و به‌دیگری که‌شمشیرداشت یکی‌اد اقغا نان‌ملازم امیر الامر! در آویخت واودا نابود گر دانید . دلاورخان جمدهر کشیده برابهی‌رام» که‌دو پسر دیگر پا قا یم ساخته بودند» متوجه گشت و بهیکی زخم‌جمدهر دسانیده‌از دست‌آن سه کس هژم برداشته همانجا افناد. چندی‌از احدیان‌ومردم امیر الامر | مقا بل شده آن‌خون گر فتهارا به‌قتل آوردند . یکی ازداجبرتان شمشیر کشیده به‌شیخ‌فر ید متوجه گشت غلام‌حجشی اودوبرو شده‌آن راجپوت داازپا در آورد .
این‌شورش درصحن خاصوعام‌واقع‌شد.و آن‌سیاست باعث تنبیه بسیاری‌ازعاقبت‌نا ندیشان گردید. ابو لبی اوز بك بهعرض رساأنید که احراین قسم‌آمری در اور بکیه دو دهدسلسله وقیله آن جماعت برمی اندازد گفتم‌چون این‌طا یفه دعایت کرده و تر بیت‌یافته وا لد بزر گوادم| ند مراعات همان‌نو اعتکگی مینما یم ومقتضای‌عدالت نیز آنست که به تاصیر و جر یمه یگ کس خلق کثیر مو اخذه نباشد .
شیخ‌حسین جامی که امروذ برسند درویشی جادادد واذ مربدان درویش سیرت است پیش از جلوس به‌شش ماه ازلاهور به‌من‌نوشته بود که در خواب دیدم که اولیاء بزدگان » آعر سلطنتدا بدان بر گزیده الهی تفویض فرمودند بدین نوید مبنشر بوده‌منظروقو ع این‌امر باشند. ابیدو ادم که‌بعداز وقو ع این‌امر تقصیرات خواجه بزرگواد ز کریا که ازسلسله احرادیه است به‌عفو مفرون‌گردد .
[۱۱ب] تاش بيك‌قود جبی کهاز قدیمانا ین دو لت است پدرمن اورا به عطاب تا ح‌حان‌سر افر از ساخته بودند ومنصب دوهزاری داشت‌سه‌هز ار ساختم تخته بیکث کبلی د | که‌هز ار و با تصدی»اصب دوهز اری داشت سههر ار ساختم تخته بیکث کابلی‌دا که‌هز اذو پا نصدی منصب‌داشت: سههز ادی عنا یت‌نمودم بسیار جوان‌مردانه کادطلب است در خدمت‌عم بزر گوادم میر زا محمد حکیم فربو محر میت‌تمام‌داشت .ابو القاسم نمکین‌دا کهاز بندههای قدیم پددم بودبه‌منصب هز ارو پانصدی اژاصل واضافه سراقر از ساختم. در کثرت اولاد و بسیادی فرزندان کم کس مثل‌او بوده باشد. سی پسردارد ودختراگر برابرنباشد ازنصف کم نخواهد بود .
شیخ‌علاء | لدین نبیر هشیخ سلیمر | که بمن نسبتهای قوی‌داشت به حطاب اسلام‌خا نیسر بلند گردا نیدم و به‌متصب دوهزادی ممتاز شد . او درخردسالی بامن کلان شده‌بود از يك سال
دیباچه ۱۹
خردتر بوده باشد بسیار جوان‌مردانه نیکذاتی است‌از قوم‌وقبیله خود به‌جمیح وجوه امتیاز تمام دادد. تا امروز ازمکیفات هیچ چیزی نخورده و احلاص اوبمن بهدر جه‌ایست که اودا بهعطاب والای‌فرزندی سرافراز ساخته‌ام . ۱
علی اصغر با زهه‌ر | که‌در مردانگی و کارطلبی نظیروعدیل خودندارد وپسر سیدم‌حمودخان بادهه‌است کهاز امرای کلان پددمن بود» به‌نطاب سیت‌خانی در امثال وافران امتیاز بخشیدم بسیاد جوان‌مردانه نمایان‌است. همبشه‌درشکارها وجاهایی که جندی‌از معتمدان همر آهمی بودند. یکیاز آنهااو بود . هر گزدر عمر خود ازمکیفات چیزی نخورده اینمعنیدا درایام جوانی‌علتزم بود. عنقر یب به‌مراتب بلند سرافرازی خحواهد یافت.
فریدون پسرمحمد قلی خان برلاس را که هزاری بود بهمنصب دوهزازی سر بلندساختم. فریدون از اصیل زادهای الوس چغنایی است. خالی از جرأت و مسردانگی نیست. شیخ با پزید نبیره شیخ سلیم را که دوهزاری بود منصب به سه‌هزادی عنایت نمودم. اول مر تبه کسی که بمن شیر داده والده شیخ بایزید است اما زیاده از يك رود نیست. مباحثه با پندتان:
دوزی از پندتان که عبارت از دانایان هندست پرسیدم که اگر مبنای دین شما برفرود آمدن‌ذات»قدس تعا لی‌است ددده|[ ۱۲! لت ] بیکرمختلف به‌طریق حلول» آن‌خود نزداد باب عقل مردود است و این مفسده لازم دار د که واجب تعالی که مجرد ازجمیع تعیثات است صساحب طول وعرض وعیق بوده باشد و اگر مراد ظهود نورالهی است دریین اجسام» اوخود ددهمه موجودات ساوی است وباین ده پیکر مخصوص نیست. و اگر مراد اثبات صفتی ازصفات الهی است درین صودت تخصیص درست نیست. ذیرا که در هردین وآئین صاحبان معجز ات و کر امات هستند که از دیگر مردم زمان خود به‌دانش وقددت ممتاز بودهاند.
بهد از گفت وشنید بسیاد ورد و بدل بیشماد معترف گشتند به‌عدای خحدایان منزه از جسم وچون و چگونه و گنتند که چون اندیشه ما در ادراك ذات مجرد ناقص است و بسی‌وسیله صودت داه به‌معر فت آن نمی بریسم. این ده پیکر دا وسیله شناخعت ومعرفت حود ساخته‌ایم. پس گفتم این پیکرها شما را وسیله مقصود توانند بود به‌معبود؟
ذکرحضرت عرش آشیانی: پددمن درا کثراوقات با دانایان هردین ومدهب‌صحیبت‌می‌داشتند. حصوصاً با بندتان و
۲ جها نکر نامه دانشود ان‌هند. با آنکه امی بودند از کثرت مجا لست با دانایان وافاضل در کفتگوها چنان‌ظاهر میشد ند که هیچکس پی به امی‌بودن ایشان نمی برد» به‌دقایق نظم ونثر چنان میر سیدند که‌سافوق بر آن متصود نبود. حلیه مبار لك اشان:
درقد حد وسط بلند بالای داشتند و گندم‌گون وچشم و ابرو سیاه بودند. ملاحت ایشان برصباحت زبادی داشت وشیر اندام و کشاده سینه دست و باژوها دداز و برپره بنی چپ خحالی گوشتین داشتند بهغایت خوشنما. برابر نیم نخود. میانه جمعی که درعلم قیافه صاحب مهارت بودند این‌خال دا علامت دوات‌های عظیم واقبا لهای جسیم میدانستند. آواذمبارك ایشان‌غایت بلند بود و در تکلم وبیان نمکی حاص داشتند و دراوضا ع و اطو ارمناسبتی بهاهل‌عا لم نداشتند . فرایزدی اد ايشان هو بدا بود. یت
هم ور کی در حسب هصم پادشاهی در سب یمان با دی ابخشش کل ,اتکی
بعد ازسه‌ماهاذ تو لدمن‌همشیره ام[ ۲ ۱ب ]شاهز اده خانم ازشکم یکی ازخواصان ( کنیزان) وخده‌تکاران متو لد گردید و او ر! به والده نعود مریم مکانی سیر دند. بعد از وی پسری هم از خواصان وخدمتگادان تولد یافت و او دا شاه مسر اد نام کردند جون تو لد او در کسو هستان فتحبور روی داده او دا پهادی مخاطب‌می‌یافتند و در وقتی که والد بزد گوادم او دایه‌تسخر دکن فرستاده بودند به واسطد مصاحیت‌با ناجنسان افراط شراب دا به‌عدی دسانید که دد سن سی‌سالگی درنواحی جالناپود از ولایت برابر به‌دحمت حق پیوست.
حلیه او سبز ریک لاغر اسدام قدش به‌درازی مایل تمکیق و وقاد از اوضاعش‌ضظاهر شجاعت ومردانگی اذ سلوند و اطو ازش باهر بود. ذکر شاهزاده دانیال:
دزش : جهساد شنسه دوم جسادی‌الاول سنه سهصد وهفتاد و نه ار خسواص دیکسر پسری به‌وجود آمد اوداء دانسال نام نهادند. چسون تولد او در اجمیر درعانه يکي ازهم‌جاودان آستانةٌ متبر که خحو اجه بزدگو اد خو اجه معینالدین چشتی که شیخ دانیال‌نام داشت دقو ع یافت بههمان مناسمت بهدانبال موسوم گردید. بعد ازفوت بر اددم شاه‌هسر اد در او اخر عهد او دا به‌تسخیر دکن فرستادند وخودهم اذععب وه زور : در ایامی که والد بزد گو ادم قلعةٌ اسیر دا محاصره داشتند او با جمعی کثیر از امرایان مثل تحا نخانانو اولادمیرذا بوسف خحان و دیگر سرداران قلعه احمد نگر ددقبل «اشت مقادن آنکه قلعه اسیر مفتو ح گشت؛
دیبا جه ۳۱ احمد نکر نیز به تصرف اولیای دولت قاهره در آمد. بعدازآنکه حضرت عرش آشیانی بهدو لت ونصرت اد برهانور به‌صوب دارالخلافت نهضت فرمودند آن ولایت دا به دانیال داده او دا به‌ضط و ربط نّ محال کذ اشتد به سنت نا پسندیده برادرحود شاه مراد عمل نموده دد | ید مدت ددسن سی وسه سا لگی به‌همین اقر اط شراب در گذشت.
سیب مردنش: به تفنکك وشکاری که به‌تفنگک کنند میل تمام داشت یکی ازتفنگهای خود را یکی‌وجنازه نام نهاده بود و اين بیت دا خودگفته فرموده که بر آن نقش کردند بیت:
از شوق شکاد تسو شود جان تر و تازه بر هر که خودد یر تو یکی وجنازه
بعد از آنکه شراب خوردنش بحد افراط کشید و اين معنی به خدمت پددم معروض گشت» فر امین عتاب آمیز به‌اسم‌خا نخا نان‌صادر[ ۳ ۱ اف ] گردید. اورابا لضروزتدد صددمنع‌شدو خحبرداران گذاشته که به واجبی از احوال او باخبر باشند. چون داه شراب بردن با لکلیه‌سدود شد» به بعضی خدمنکاران نزديك ابرام بلکه زادی‌کردن آغاز نهاد و گفت که بجهت من به هردوشی که ممکن باشد شراب می آودده باشند. به‌مرشد قای نفنکگچی که راه عدمت نز ديك داشت» فرمود که دد همین تقنگ‌نکیوجناذه شراب انداخته بیاد. آن بیسعادت به امید دعایت مرتکب این امر شده عرف دو آئشه را در آن فنگ که مدتها به بادوت و بوی آن پرودش یافته بود انداخته آورد و زنگک آهن نیز که از تیزی عرق تحلیل پذیرفته بود یاد و معین کشت مجملا عوردن‌همان بود و افتادن همان. بت:
کوج باید که فال بدل کیرد و کر کیرد برای خحود نگیرد.
دانیال جوان خوش قدی بود به غایت خحوش تر کیب و نمایان. به فیل واسب میل‌تمام ءاشت‌محال بود که‌پیش کسی اسب‌هفیل خوب بشنو د که‌دارداو دا اذ اونگیرد. به‌نهمه هندی مایل بودگاهی بهذبان‌اهل هند و بداصطلاح ایثان شعر میگرفت. بد نبود.
بعد ازئو لد دانیال اذبی‌بی دو لت شاد دعتری متو لد گشت شکرالنساه بیکم نام نهادند جون در دامن تر بت والد بزر گو ارم پرودش بافت بسیارخوب به باز امد نيك ذاتی و دحسم به‌عموم خحلایق فطری و جبلی اوست. از ایام خردی وطفل‌سالی تا حال درمحبت من بی‌اختیار است این علاقه میان کم خو اهری وبرادری خو اهد بود. درطفلی او ل‌مر تبه جتانچه عادت‌است که سینه‌اطفال دا بغشادند وقطره شیری از آن ظاهر میگردد سینه عواهرم را افثردند. قطره شیری از آن بر آمد. حضرت والد بزر گوادم بمن فرمودند که بایا این شیر دا بخورد تا درحقیقت این خواهر تم بجای مادد توهم باشد عا لما لسر ایر داناست که از آن دوز باز که آن‌قطرة شیر دا نوشیده‌ام با علاقه حواهری و دختری مهری که اد فرزندان دا به‌ماددان
۲۲ جها نگیر نامه
می با شد آن‌مهر ر! دزخو د ادراك مینما یم .
بعدازچندی دختری دیگرهم از بی‌بی دو لتشاد مذ کود[ ۱۳ب ]به‌عالم وجودامد به‌آدام بانو بیگم مسمی گردید مزاجش فی | لجمله به کر می و تندی مایل است. پدرم او دایسیار دوست میداشتند جنا نچها کثر بی‌ادبیهای او را به‌شر ح ادب پرمی‌داشتاد در نظر مبار 2 اسان از ات محبت بدنمی‌نمود مکرر مرا سرافر ازساخته میفر مودند که بابا بجهت خاطر من به‌این‌خو اهر ندودکه به‌عرف هندوان لادله منست یعنی‌عز یز پرورده بعدازمن میباید که به روشی سلوك کنی که من به‌اومی کنم. ناژ او دا برداشته‌بی ادیبها وشوخیهای او دا بگذرانی.
اوصاف جمیله و اخلاق سندیده حضرت عرش آشیانی:
اوصاف جمیله وا لد بزد گو ادم اژحد توصیف و اندازه تعریف افزون است اکُر کتا بها در اخلاق پسندیده ایشان تألیت‌یا ید بی‌شائبه تکلف وقطم نظر ازمر اتب پدر وفرزندیاند کی از بسیاد آن کفته نیاید. با وجود سلطنت وجنین خحزاین و دفاین بیرون از انداره ساب وقیاس وفیلان جنگی و اسبان تازی يك سر مو دد درگاه الهی اذپایه فرو تتی قدم بر ترننهاده حسود را کمترین مخلوق ازمخلوقات میدانستند و ازیاد حق لحظه‌ای غافل نبودند. بیت:
دایم همه جا با همه کس درهمه حال مبدار تهفته4 چشسم دل جانب ساد
ارباب ملل مختلفه در وسعت آباد دو لت بی‌بدیلش جا داشتند به‌علاف سایر ولایات عالم که شیعی دا بغیر ایران وسنی دا در روم و تودان وهندوستان جا نیست چنانچه در دایره وسیع- الفضای دحمت ایزدی جمیع طوایف و ارباب ملل را جاست به‌مقتضای آنکه سایه میبا ید که پیرو ذات باشد. درمم) لك محروسه‌اش که سرحدی به کنارددیای شور منتهی گشته از بات‌ملتهای مختلف وعقیده‌های صحیح وناقص دا جا بود داه تعرض بسته گشته. سنی با شیعی دديكمسجد وفرنگی بایهودی دريك کلیسه طریق عبادت می‌سپردند. صلح کل شیوه مقرد ایشان بود. بانیکان و خو بان‌هر طایفه وهردین وآئین صحبت مي‌داشتند و بدرحسا لت دفهمیدگی بههر کدام العف تها میفرمودند. شبهای‌ایشان به‌بیدادی میگذشت. دد دوذها بسیار کم خواب‌بودند. چنانچه مدت خو ات ایشان درشبا نرودی از بسك دنم بهر زباده نبود و ببدادی شیبها زا بازیافتی ازعدر میدانستند. شجاعت ودلیری ودلاودی ایشان به‌غایتی بود که برفبلان مست سر کش سو ادی می فره‌و دندو بعضی فیلان‌خو نیر | که‌ماده[ ۲ ۱ لف ]خودد | به نزديك حودنمی گذ اشتند با آ نکه‌هر چند فیل بدخو باشد تعرض بهماده فبل وفیلان فیلبان او نمی‌رساند درحالتی کسه فیلبان وماده فیل را
کشته باشد و او دا نزد حود نگذارد درقیداطاعت ددمیآوردند و بردیواری يا درختي که آن
دیباچه وش
فیل مهاوت دا کشته ازقید اطاعت بر آمده‌اذپهلویآن دیواد با ددعت می کذشت: تکیه بر اطف ایزژدی نموده خود دا بر پشت او می‌انداشتند و به مجرد سوارشدن او دا به‌فید ضبعل در آورده
راممی نمودند مکرر این مشاهده شددرسن‌چهارده سا لکی بر تخت‌ساطنت جلوس فرمو دند.
ذکر جلوس یشان دفتح دهلی و کشتن هیمو بقال:
هیموی کافر که حکام افغان منسوب ساخته او بودند بعد از آنکه حضرت جنت آشیانی در داز) لخلافه دهلی سنقار شدند» جمعیت شکرف فراهم آودده با فیلخانه که در آن ایام هيچيك ازحکام عرصه‌هندوستان دا نبود متوجه دهلی گشت. قبل ازوفو ع این قضیه حضرت جنت آشیانی ایشان را بجهت دفح بعضی از انغانان به‌دامن که پنجاب تعیین فرموده بودند جون مصدای این مصراع که هم ببان حال وهم تاریخ احلت و اتمال است که مصراخ
همایون بادشاه ار بام افتاد
کر حال ایشان کشت و این خبر بهو سرله نظر جو ثی به پدرم ر سید» بیر ام خان که ات لیق برد امر ای که در آن صو به بخدمت حاضر بودند چمح ساخته درساعت سعید ایشان را در بر گنه کلائوراذمضا فات لاهور بر تخت سلطّت تشا ندند. هیموجون به‌حوالی دهلی رسد تردی بیگك. تحان و جمعی کثیر که دردهلی حاضر بودند جمعیت نموده درمقا بلدوصف آد ای گشتند. چون‌اسباب مق بله ومجاد له دست فر اهم داده لشکرها درهم آو یختند و بعد از کشش و کرشش پسار شکست برتردی بیکت خان ومغلان‌افتاده فو ج ظلمت برافواج نو رغلیه کردند.
هه کار وپیکاد دزم ای‌زدیست که داند فرجام فیروذ کیست
ز حون دلیران و کرد سیاه ذمین لعل گون شد هوا شد سیاه
تردی بیکک خان با شکست یافته‌ها راه اددوی والد بزر گوادم پیش کسرفتند چون بیرام ان باو سوء مسزاجی داشت او درابهانه شکست و تقصبر در جنگ مخاطب ساخته کادش را به آخحر رسانید دیکرباره بنابر غسروری که اژوقو ع فتح در دما غ‌آن‌کافر ملعون جا کرده بود با جمعیت و فیلان[ ۲ اب ]و داز دهلی بر آهده*توجه پیش کشت‌ود ایات جلال‌حضرت عرش آشیا نی از کلانور به‌قصد دفع اوتوجه فرمودند. ددحوالی پانی‌پت اجتماع فوج نود و ظلمت دست داد در زو د پنجشنبه دوم محرم تهصد وشصت وجهاز معا بله ومقائله دوی داد فو ج هیمو سیهر ار سوار دلاورجنگی بود وغازیان لشکر منصور زیاده اذجهار پنجهزار نبودند. دد آن روژهیمو بر ون هوایی نام سو اد بود نا گاه تبری برچشم آن‌کافر رسید اد پس سر او بدر کرد.
تشکر اداین حا لت را متا هده تموده هر یمت بافتند. اتفاقاً شاه قلیخان‌محرم با جندی‌از
۳۴ جهانگیر نامه
دلاوران به‌فیلی که هیمور بربالای او زعمی بود رسیدند. میخو استند که فیلبان او دا به‌تیر بز نند فریاد بر آودد که مرا نکشید که هیمود بر بالای این‌فیل است: درحال او را بههمان هیثات مجموعی نزد حضرت عرش آشیانی می آوردند. بیر ام حان عرض می کند که متاسپ‌آنست که حضرت بدست خود تیغی برکافر دانند تا واب غرا یافته ددطغرای فسر امین غازی جزو اسم مبارك گردد فرمودند که من او دا قبل از این پاده پاده کرده‌ام وبیان می کنند که درکایل دوزی پیش‌عبدا لصمدشیر ین قلم مشق تصویرمی کردم صودتی بهقلم در آمد که اجز ای‌آن ازیکدیگر متفرق بودند یکی ازنزدیکان پرسید که صودت کیست ددذبان من دفت که صودت هیموست. دست خود را آلوده به‌عون اونساخته به یکی ازخدمتکادان فرمودنسد که‌گردن او دا بزند. کشتبهای لشکر مغلوب پنجهز از به‌شماد در آمد. سوایآنکه دد اطراف وجوانب افتاده باشند. دیگر از کارهای نمایان آن حضرت فتح کجر ات و ایلغار یست که دد آن راه فرموده‌اند.
در وقتیکه میرذا ابر اهیم حسین‌وهحمد حسین میرذا از اين دولت دوگردان شده بطرف کجرات دفته بودند و تمام امرای‌گجرات وفتنه طلبان آن حدود متفی شده قلعهةٌ احمدآ بساد دا که میرز اعزیز کو که‌باافواج‌قاهره‌در آنجا بود درقبل‌داشتند. حضرت‌عرش آشیانی بنا بر اضطر اب جیچی آنکه و الده‌میرزای [۵ ۱ات ]مشاد ا لیه باجمعیت پادشاها نه بی توقف ازدار ا لخلافه‌فتحیود متوجه گجرات‌می گردند. این‌نو ع داه دود ودر از را که به دوماهفطع توان‌نمود ددعرض نه رود گاه به‌سو اری اسبه گاه به‌سو اری‌شترو گهر بهل طی‌فرموده خودرا بهسر یله میر سا نندچون به تادیخ پنجم جمادیالاول سنه ٩۸۰ نهصد وهشتاد به‌حوالی لشکر غیذم میرسند از دو لنتخو اهان کتکاش می‌پرسند. بعضی‌می گویند که شیخون به لشکرغینم میباید برد حضرت می‌فرمایند که شیخون‌کار ببدلان وشیوه فر یب کارانست درحال به‌نواختن نقاره و انداختن سورن حکم مي‌فر ما یند وحون بهدر یای سابرمتی رسیدند فرمودند که مردم از آب بهتر تیب بکذر نسد. محمد حسین میرذا از غلغله گذشتن افواج قاهره مضطرب گردیده خود به‌قراولی برمی آید سبحان قلی ترك هم اذ این جا نب با جندی از دلاودان به کناد دریا تفحص حال غنیم مینمودند میرزا آن جماعت داکه می- بینده می پرسد که این چه فوجی است سبحان‌قلی ترك می‌گو ید که جلالا لدین اکبرشاه و فرج اوست. آن بخت کته این معنی را قبول نمی کند ومی کید که حاسو سان من جهارده دود پیش زاین پادشاه رادرفتحجور دیده آمده‌اند ظاه رآتودرو غ ین کو ید سیحان قلی گفت. امروز نه روز است که حضرت ازفتحپور به‌ایلغار رسیدند میرزا کفت که فیبلان جطور درسیده باشند؟ سبحان قلی جواب دادکه چه احتیاح به فیلان بود ابن حنین جوانان و بهادران سنکت شکاف بهتر ازغبلان نامی مست دسیده‌اند که حالا حقیقت دعسوی‌گری وسر کشی معلسوم نو اهد شاد
با ۳۵
میررزا غایتاً ازشنیدن این سخن پاره از جا در دفته متوجه ترتیب افواج میگردد وحضرت آن مقدار توقت می فرمایند که غنیم درسلاح پوشی‌است بعد از آن متوجه می کُردند که هرجند کس می‌فرستند که‌نعان کلانرا از پتن بر آید اوایستادگی[ ۱۵ب ]می‌نمایدومی گوید که غنیم‌دوراست‌تا رسیدن لشکر کجرات از درون قلعه ددین طرف آب باید بود. حضرت فرمودندکه ما همیشه تحصوصاّدر ین یورش اعتماد بر تأیید ایزدی نموده‌ایم اگر نظر برسلسله ظاهر می‌بود» این‌جریده ایلغاد نمی آمدیم | کنون که غنیم متوجه جنکگک است تن ددن ما لابق نیست. این سخن گفنه تو کل فطری دا سپرخود ساخته با مخصوصی چند که درطرح بههم رکایی مقرر شده بودند در آن دریا اسب انداختند با آیکه مان یایاب نبود سلامت عبود فرمودند؛ حضرت ده بلغه نحود رامی‌طلبند قور داد دز اضطر اب آوردن حو بلغه» پیش بینی دو بلغه دا می‌اندازد مخصوصاً این‌معنی دا ب‌شگون خوب نمی گیرند. حضرت درحال می‌فرمایند که شگون ما بیارعوب شد. چرا که پیش روی ما گشاده کشت. درین اثنامیرذای بخت‌بر گشتد صفها دا آر استه به‌جناك ولی نعست خود برمیآید. با ولی نعمت ادبرون آئی گر سپهری که سرنگون آثشی خان اعظم را مطلق گمان آن نبرد که بهاین تیزی وجلدی آن حضرت سایه دحمت باین حدود خو اهندانداخت‌هر کس‌خبر از آمدن‌آن‌حضرت میداد او اصلا قبول نمی کرد تا آنکه به‌فرائن و دلائل آمدن آن حضرت خاطرنشان او شد» لشگر گجرات دا آداسته مستعد بر آمدن کگسردید مقارن‌اي نآصفخان نیزخبری باومی‌رساند پیش از بر آمدن فوج از قلعه لشکرغنيم ازمیان‌درختان نمودارشد. حضرت‌تائد ایزدی رادست آو یز همت‌خود سرانحته‌زوان‌شد دل. محماد قلیخان توقنائی تردی بیگ‌دیوانه باجمعی از بهاددان پیشتررفته باندلك ترددی‌جلو کردانبدند» حضرت[ ۱۶الف ]به راجه بهکوان داس می‌فرما یند که غنیم بیشماراست ومردم ما اندكك باید همه یکسرو يك دل گشته بر غنیم حمله آوز گردیم که مشت بسته کار کر تر از پنجه گشاده است؛ این سخن گفته وتیغها آخته با فدائیان تحود غلفله‌اللها کبر و یامعین را بلند آو اه ساخته می‌تازند. بت بپرید هوش زمانه ز جوش بدرید گسوش سپهر ازخروش
برانفار وجرانفار باد شاهی مه مقا بل و جمعی از بهاددان قول‌دسیده داد دلاوری دادند. کو کبانی که ازقسم آتشبازی است هم از لشکر غنیم در گرفته ددزفوم ذاری مسی‌پیچد وآن چنان شودی می‌اند زد که‌فیل نامی غتیم‌در حر کت آمده باعث برهم خوردگی جمعیت‌غنيم مي گردده دداین اثناء فوح قول دسیده محمد حسین میرزا وجمعی دا که با او در زد وخودد بودند برداشتند و دلاوران لک فیروزی اثر ترددات مردانه به تغدیم ذسانید ند. مان سنکه در باری درنظر آن
۳ چا نکیرنا ۳
حضرت برغنیم خود غا لب آمده دا گهوداس کچو اهبه جانساری کرد. وبحمد وفا که ازخانه- زادان اين در لت بود داد مردانگی داده ذخمی از اسب افتاد بهعنایت الق بنده سواذ و به محض همت و اقبال شهنشاه سر افر از جمعیت غنیم ازهم متفرق گشته شکست بر احوال آنها راه یافت. به‌شکرانه‌این فتح عظیم روی نیاز بهدر گاه کرایم کادساز نهاده لوازم شکر گزادی قیام واقدام می‌نمایند. در اين انا یکی از کلاونتها بعرض میرساند که سیف ان کو کلتاش نقد حیات زا نثار داه دو لتخواهی نمود. بعد ازتحنیق ظاهر شد که درحالتی که محمد حسین میرزا باچندیاز او باش بر فو ج قول‌می تاز دسیفخان بحسباتفاق باو برمی‌خورد و دادمر دانگی‌داده‌شهید میشود. ومیرزا نیز ازدست دلاودان قول ذخمی میگردد کو کلتاش مذ کودبرادر کلان زینخان کو که‌است ازغر ایب احوال آنکه يك دوذپیش اذ این جنك حضرت آشیانی[ ۱۶ب ]طعام میل مي‌فر مو دندازهز اره که دا نای‌علم شانه بینی بوده می پر سند که فتح از کدام طرف است‌می کُو ید که جانب شما است. اما یکی از امرای این لشکر شهید حسواهد شد دد همان اثناء سیفخان کو که عرض‌می کند که کاشکی این سعادت‌نصیب من شود. بسا فالی کد از بازیچه برعاست چون اخترمی گذشت آن‌فال شدراست
القصه میرزا محمد حسین عنان‌گردانیده پای اسبش در ذفوم ژادی بنده شده از اسب‌می‌افند. گدا علی نامی از یکه‌های پادشاهی باو برمی‌خودد و او دا ددپیش اسب خود سواد کرده به ملازمت حضرت می آودد. جون دو سه کس دعوی شر کت گرفتن اومی کنند حضرت از او مي‌پرسند. کهتر | که گرفت‌می گو بد کدنمك‌پادشاه ودست‌اودا کهازعقب بسته بودندمی‌فرها بند کهاز پیش بندند. در این اثنا آب می‌طلبد مر کتخان که اذغلامان معتمد بود هر ده دست خود برسر اومی ز ند حضرت باو اعتر اض‌فرموده حاص می‌طلیند و او را سیر اب عذا یت می‌ساز ند تااین‌زمان هنوز میرذا عزیز کو که و لشکر از درون قلعه برنیاده بودهاند حضرت معداز گسرفتادی میرزا محمد حسین آهسته آهسته متوجه شهر احمد آباد میشو ند. میرزا را به رای دایسنگه که ازععدة دا چپوتان بود می‌سپارند که برفیل انداخته همسراه آودد. دداین اثنا اخنیارا لملكك کد یکی از سردادان معتبر کجراتبان بود بافوجی قریب به‌پنجهزاد کس نمایان می گردد از نسوداد گشتن‌این فوح اضطراب‌تمام درمردم پادشاهی بهم میرسد. حضرت به‌مقتضای شجاعت جبلی و فعارات اصلی حکم بهو اعتن نقاده می فرمایند وشجاعت خان و راجه بهگوان داس وجندی از بنده‌ها پیشتر تاخته بهفوج مد کود تیرمی‌اندازند. بملاحظهآنکه مبادا فوج غتیم محمد حسین‌میرزا را بدست در آورندمردم رای‌دا پسکه به صلاح و تجویز راجه مذ کودسرمیرذ! دا[ ۱۷الف ]
از تن جلاً میسازد. ددم اصلا بد کشتن او راضی نو ده وفو ح اختبار | لملث ۳ از هم پا شیده
دییاچه ۲۷ و اسب او را در زقوم زاری مي‌اندازد. سهر اب بیکک تر کمان سر او را پر یده می‌آورد. چه محض کرم و عنایت ایزدی اين نو ع فتحی به‌اندك مسایه مردم دوی داد. همچنین فتح ولایت بنگا له و گرفتن قلاع مشهور و معسروف هندوستان مثل قلعه چتور و تهنبور و تسخر ولایات خاندیس و کرفتن قلعه اسیر ودیگر ولایتی که به‌سعی افواج قاهره به تصرف او لیای دو لت در آمده است از حساب وشماد بیرون است. اگر به تفصیل مذ کور گردد سجن دراد مبشود. صفت تفنگ اندازی ارشان:
درمحار به به جتورجتمل را که سردارمردم قلعه بودبدست خودبه تفنگک زدهاند.در تفن انداژی نظبر وعدیل خود نداشتند به‌همین تفنکت که جتمل دا زدهاند سنکر ام نام دازد و از تفنگهای تادر روز کار است. قریب سه چهارهزار جانود پرنده وجرنده زده باشند. من هم درد انداختن تفنگك شاگرد رشید ایشان می‌توانم بود. ازجمیع شکارها که به‌شکاری که از تفنگث زده شود طبیعت در اغب است و دريك روز هژده آهو را به‌تفنگث زده‌ام. صفتر باضت ابشاتن؛:
ازریاضتی که والدین بزر گوادم‌می کشیدند یکی ترلد غذای حیوانی بو د که در تمام‌سال سه ماه به گوشت میل میفرمودند و نه ماه دیکر به‌طعام صوفیا نه قناعت می کردند و مطلق به فتل و ذبح حیوانات داضی نبودند و دد ایام فر حنده فرجام ایثان ددبسیاری از روزها و ماهها کشتن حیوانات منم عام بود. تفصیل ایام وشهودی که مر تکب خوردن‌گوشت نمی‌شدند در | کبرنامه داحل است.
" در همان تاریخ کسه اعتما دا لدو له را دیوان ساختم: صدمت دیوانی بیوتات دا بسه معا لملك‌فر مودم؛ معز | لملكازسادات با عتر است‌در ایام وا لدبزر گو ارم به‌مشرقی کر کر اقخا نه‌قيام و اقدام‌می نمو د.[ ۱۷ب ]در يك‌روز از روزهای‌ایام جلوس‌صد کس ازبنده‌های| کبری‌وجها نگیری به‌دیادتی منصب و جهانکیری بدزیادتی منصب وجاگیر سر افر از گشتند. درعید رمضان جون اول عبدی بود ازجلوس همایو نی به‌عید گاه بر آمدم. کثرت عظیمی شده بود به‌نمان عید قیام نموده لوازم شکر وسپاس ایزدی بجای آور ده متوجه دولت‌سرا شدم به‌مقتضایآنکه. مصراع: ازندو ان پادشاهان ۳
فرمودم کسه پاده زد صرف تصدقات وخیر ات نمایند. از آن جمله چند لك دام حواله دوست محمد شد که بهفتر | و از باب احتیاج قسمت کند و بهمیر جمال| لدین حسین انجوومیران صدر جهان ومیرمحمد رضا سبزواری» هر يك يت لكث دام داده شد که دد اطراف شهر خیرات کنند و
با ۲ جها نگیر نامه بنجهز ار زوبیه به‌درویشان شیخ محمد حسین جامی فرستادم وحکم فرمودم که هرروز یکی از منصبد اران‌یا تش پنجاه هرز ار دام بهفقر | میداده باشند. قبضه شمشیر مرصح بدحا نخا نان‌فر ستاده شالت میرجمال! لدین سین انجو را بهنصب سبه هر ار سر بلنك ساختم. صلد ارت به‌دستو رسا بو به میر ان صدرجهان و ض گردید و به‌حاجی کو کد. که از کو کهای حشرت بددءن است‌درهودم که درمحل عورات مستحقه‌را بجهت دادن ذمین و زد نقد به‌نظرمی گذرانیده باشد.
زاهدخان و لد محمدصادق خان را که هزار وپانصدی بود دوهزادی ساعتم. بههر کس فیلی یا اسبی مر حمت مي‌شد. دسم شده بو د که تیان ومیر خوادان ازاتصین جلو انه گویان مبلغی می گر فتند. فرمودم که‌این زر دا ازسر کار بدهند تامردم ازطلب وحواست‌این گروه‌علاص باشند.
درهمین دوز سالباهن از برهانپور رسید و اسبان وفیلان برادرم مرحوم دانبال را بدنظر در آورد. از جمله‌یلان که آورده بودیکی‌مست! لست‌نام‌داشت.[ ۱۸ | لف ]درنظرم عوش‌دد آمدو اور ا نور گنج نام نهادم عحب جیز ی در ین فبل مشاهده شلف در دوطرف کُوشهایش برآبرهندوانه کو چکی درآ»ده است و از آنجا که‌آب در ایام مستی ازفیلان میچکد برمی آید وهمچنین بر بالای پیشانی بیشتر بر آمدگی داردکه باین کلانی ددفیلان دیگر دیده نشدی خیلی خوشنما و میب بنظر درمی آید. سیحی از جو اهر بهفر زند جرم عنایت کردم به مت ] نکه بدمنتهای‌مطا لب صودی ومعنوی بر سد.
منع اخذ ذکوت ازسایر جهات‌کایل وقندهار:
جون ز کوت مما لك محروسه ر! که حاصل از کب ورها می گذشت معاف نموده بودم سایرجهات کابل ۳ نیز که از بنادر مقرد دراه هندوستان است و يك کرور ویست وسه لك دام جمعآن میشد بخشیدم. از این دو ولایت که یکی کابل و دیگری قندهاد باشد هرسال ملغهای کلی به‌علت ز کوت بود. اين ز سم قدیم را ار این دومحل برداشتم و ازین ممر دفاهیت تمام وفع کلی به‌اهل ایران و توران عاید گشت.
جاگیر آصف‌شان که درصو به بهار بودبدبا ز بهادرخان‌مر حست‌شد و آصتف تحان زا فر مودم که ددصوبه پنجاب جا گیر تتخواه دهند. چون بعرض رسید که میلغی درمحل جاگیر آصف خان باقی‌ما نده وحالا که حکم تغییر شده وصول آن متعذر استب فرمودم که يكك لك روییه از انه
پدو بدهند و آن زر باقی دا باز بهادر به‌عا لصه شر رنه بازیافت نماید.
صفت‌شر یف آملی : شریف آملسی دا بهمنصب دوهسزاری پانصد ار اصل و اضافه مقررداشتم بسیاد
دییاچه ۲۹
يا کیزه نهعاد و وش شس است با انکه از علم رسمی بهره ندارد اکثر اوقات از اوسخنان بلند ومعارف ارجمند سر بر میزند در لباس فقر وتجرید مسافرت بسیار نموده با بسیادی از بزر گان‌صحبتهاداشته. مقدمات از باب‌تصوف‌دا درذ کردارد واین‌معنی قا لی[۸ ۱ب ]اوست نه حالی. در زمان والد بزرگوارم ازلباس فقر و درویشی بر آمده مرتبه امادت وسردادی یافت. نهسش به‌غابت قوی امست زودمره وتکلمش با آنکد ازمقدمات عر بیت عادی محض است دد غایت فصاحت وپا کیز گی است و انشای عباداتش نیز خحالی ازنمکی نیست اذشاه قلی حان محرم در آگره باغی مانده بود چون وارث نداشت به‌دختر هندال میرزا رقیه سلطان بیگم که حرم محترم وا لد بزر گوارم بود» تکلف کردم فرزند خرم را پدرم بهایشان سپرده بودند. هزاد مر تبه ازفر زند زائیده دوستر میداد ند. نوروز اول ازجلوس مباد لك
شب سه شنبة یازدهم ذی! لعده سنه هز ارو جهارده وقت صبح که محل فبضان نورد است؛ حضرت یر اعظم ازیر جح حوت بهعانه شرف وخحوشحالی خود که برج حمل باشد. انتقال فرمودند. چون اولين نوروز ازجلوس همایون بود؛ فرمودم که دیوارهای دو لتخانه عاص و عام را به‌دستورزمان والد بزر و ارم دراقمشه نفیسه‌گرفته آثینی درغایت ذیب وذینت‌بستند, واذ روز اول تودوز تا نو زدهم درجه حمل که روزشرف بود علایق دادعیش وکامرانی دادند. اهل سازو نغمه ازهرطایفه وهرجماعه جمع بودند. لو لبان رقاص ودلبران هند که‌یه کرشمه دلاذفرشته مید بودندهنگامه‌مجلس‌دا گرم داشتند فرمودم که‌هر کس ازمکفیات ومغیرات] نچه میخو استه با شد بخورده منع وما نعی‌نباشد. بیت
ساقی به نور باده برافروز جام ما مطرب بکو که‌کار جهان شد به‌کام ما
در ایام پدرم» در ین هفده هژده روز مقرد بود که هر روزیکی از امرای کلان مجلس اراسته پیشکشهای نادر از اقسام جواهر ومرصح الات واقمشه شفسه وفلان واسیان سان‌نموده آنحضرت دا تکلیث بر آمدن به مجالس خود میفرمودند و ایشان بنا بر سرافرازی بندگان بدان مجلس قدم رنجه داشته حاضر می‌شدند وپیشکشها را ملاحظه فرموده آنچه خوش‌آمده بر داشته تمه ر | بصا حب‌مجلس می بخشید ندوچون‌خا طرمایل بهر فاهیت و آسودگی[ ۱٩ الف ]سپاهی و رعیت بود. درین‌سال 9 معاف فرمودم. مکرقلیلی که ازجندی نردیکان بنابررعایت خاطر اینها درجه قبول یافت. در همین روزها بسیادی ازبنده‌ها بزیادتی منصب سرافرازی یافتند از آ نجمله‌دلاورخان افغان دا هزار وپانصدی ساختم. دیگر راجه باسو را که اززمیندادان کوهستان پنجاب است و از زمان شاهزادگی تا حال طریقه بندگی و اصسلاص بمن دارد
۳۰ جها نگیر نامه
دوهز ارو پا نصدی منصب‌داشت‌سه هز اد و پا تصدی کرد. شاه بیگگ ان حاکم قندهار از اصل و اضافه بهمنصب پنجهز ادی سر افر از گردیده و رای دایسنکه از امر ای راجپوت به‌چنین‌منصب سر افر ازی‌یافت. ده ازده هز ار روپیه مدد خر ح‌گویان فرمودم که بهر انا شنک بدهند.
رفع شور شگجر ات باسعید اجه بکر ماجیت: در آغازجلوس‌یکی ازاولاد مظفر گجراتی که خحود راحا کم زاده از آن ولایت می گرفت سرشورش بر آودده طرف وجوانب شهراحمد آباد را تاعت وتاراح نموده چندی ازسردادان مثل یتیم بهادر اوزبك و رای علی بهتی کسه ازجوانان مردانه وقر ارداده بودند در آن فته شهادت رسیدند اخرالامر داجه بکر ماچیت و بسیاری ازمنصبدادان با شش هفت هز اد سوار آراسته به کومك لشکر گجرات تعیین یافت و مقررشد کد چون خاطر از رفع ودفع مفسدان جمح سازد. راچه مذ کودصاحب صو به گجر ات باشد و قلیچ خان که قبل از این بدان خدمت نعیین یافته بوده متوجه ملازمت گسردد. بعد از رسیدن افواج قاهره سل جمعیت مفسدان ازیکدیگر پاشید هر کدام به‌جنگلی پناه جستند و آن ولایت درقید ضبط در آمد وجز این فنح در احسن ساعات بهسامع جاه وجلال رسدهمه در ینولا عرضه داشت فرزند پرویز به نظر در آمد که رانا تهانه مندل را که سی و جهار کروهی اجیرواقع است‌گذاشته فرا نمود وافواج قاهره متعاقب او تعبین یافتهاندامید که اقبال‌جها نگیری او را نیست ونا بود سازد در روزشرف بسیاری از بنده‌ها به رعایتها و اضافه‌های منصب سر افر ازی‌یا فتند پیشروخان‌را که[ ٩ ۱ب ]ازعدمتکار ان قد.یم است ودرملا مت حضرت جنت آشی نی از ولایت آمده بود بلکه ازجمله مردمی است که شاه طهماسب همراه ساختد بسودند مهمتر سعادت نام داشت. جون داروغه ومهتر فر اشخانه والد بزد گو ارم بود و دداین حدلامت نظیر وعدیل خود ندارد او را بهعطاب پیشروخان سرافر از ساختند. اگر چه ملازم ملایم طبیعت و قلئچی مشرب است. نظر برحقوق خدمات اونموده بهمنصب دوهزاری از اصل و اضافه ممتاز گردا نیدم.
تمهید مقدمات بعنی سلطان خسر و: دروسط سال ازجلوس همایون حسرو را بتابسر جو انیها وغروری که جوانان دا میبا شد و کم تجر بگی و عاقت تا اندیشی ومصاحبان تاجنس تیالات فاسد داه یافته بود بهتخصیص دد ایام بیماری دالد بزر گوارم که بیضی از کوته اندیشان بنا بر کثرت جسرایم و تقصیراتی که از ابشان بهوقو عآمده بود و از عفشو و اغماض ناامید محضص بودند. به‌عاطر کذدانیدند که او دا دست‌آویسزی ساخته امور سلطنت دا اذپیش خودگیر ند از این معنی غافل که امورسلطنت وجهانبانی امری نیست که به سعی ناقص عقلی چند انتظام پزیرد» حالق داداد تا کرا شایسته این امر عظیم | لقدر دفیعالشان داند و این خحلعت
د یبا جه ۳۱ ر! برقامت قابلیت جه کس داست آورد. ز دارنده تتسوان ستد بخت را نشاید خحسرید افسر وتنخت را سری دا که حق تاج پرودنمود نشاید ارو تاج دولت دبود
جون خبالات فاسدان و کو ته اندیشان بغیر ازندامت ویشیما نی‌نتیجه ندارد و امور سلطنت‌باین نیازمند در گاه الهی قرار گرفت همواره خسرو دا کر فته تحاطر و متوحش درمی‌یافتم هرچند در مقام عنابت وشفتت شده نحو استم که بعضی تفر قه‌ها و دغدغه‌ها ازخاطر او دودسازم فا یده بر - آن مترتب نکشت تا آنکه به کتکاش جمعی از بخت بر گشتگان درشب یکشنبه هشتم ذی| لححه سنه مذ کور بعداز گذشتن دو گهری زیادت روضه منوره حضرت عرش آشیانی دا مذ کورساخته باصد و پنجاه سو اری که باومتعلق بودند» از درون قلعه آ ره بر آمده متوجه میگردد. بعد از روان‌شدن‌او به‌اندك[ ه ۲الف ]زما نی‌یکی از چر اغچیان که‌باوز یر | لملك آشنا بود؛ باوخبر میرساند که خسرو گریخت وذیرا لملك او دا همراه‌گرفته پیش امیرالامر! می آودد. جون این خبر دا تحقیق‌می نما یدمضطر با نه بهدر بارمحل آمده یکی ازخو اجه سرایان را میگوید که دعای‌من‌برسان وبگو که عرض ضرودی دادم» حضرت بیرون تشریت آوردند. چون در خیال من ایسن امر دز نیامده بوده گمان بردم که اژجانب دکن يا گجرات خبری دسیده باشد - بعد از بیرون آمدن ظاهر شد که ماجر | جیست؟ کفتم جه با ید کرد؟ خحود سرارشده متوجه‌گردم با خرم را پفرستم. امیرالامر اعرض کر د که ار حکم‌شود هن بروم. فرمیدم که چنین باشد. بعد ار آن معروضداشت که اگر بدنصیحت برنگردد دوست به‌صلاح بکند چه باید کرد؟ گفته شد که ار بی‌جنکك به راه راست ددنباید آنچه از دست توآید تقصیر مکن» ساطنت خحویشی وپدر وفرزندی نمی تا بد که : با شاه خوریشی نداردکسی. چون این سخنان و دیگر مقدما تگفته او دا مرخحص ساختم به حاطررسید که خسرو از او آزردگی تمام دارد و بنا برقرب ومتزلتی که داشت محسود امثال و اقران است مبادا اتفاقی درحق او اندیشند و او دا ضایع ساژند معز الملك را فرمودم که رفته اورا باز گرد ندوشیخ فر ید بخشی بیگیدا بدین تحدمت تعیین نموده حکم کردم که‌مجمو عمنصبداران و احدیا نی که دریا نش‌اند به‌همراهی اومتو جه شوند و اهتمام هان کو تو ال به‌قراو لی‌وخبر گیری مقرر گشت و با خود قراردادم که به‌مفتضای‌سبحانی‌چون روزشود خودزه‌توجه شوم ومعزا لملك امیرالامر ار آودد. چون‌درهمین روذها احمد بیکك خان ودوست محمد پکاول مر عص گشته بودید و درحوالی‌سکندره که برسرراه خسرو بود متزل داشنند بعد از رسیدن خسرو بدان نواحی‌با جندي از دایره‌های خود بر آمده متوجه ملاذمت کردیدند وخبر دسانیدند که جسرو داه پتجات
را در پیش گرفته به‌ایلغار می‌رود. به‌خاطر گذشت که مبادا داه جپ زده بجانب دیکر رود چون
ویو رو وهی تا عم سم مس یف امس مسپیت. سس سس نس حادم وا امیس وق وی ی ات مت سا همست اد هپس سس ی سر لو مق مه تا یساس مس سم سر
۳۲ جها نگیر نامه
پسسست سط یت سس سس رت اس و و میس مس ات بسا نصا وت اس سوت سس یر رو ترتع سس تسس یراع رخ سس اد سس سوت سکع اف اسب صسس وت خی
راجهمانسنگه خا لوی‌اودر بنگا له برد به‌عاطرا کثر بندههای در گاه میرسید که به[ ه ۲ب] آنجانب متو جه‌نعو اهد گشت به‌هرطرف کسان‌فرستادم. مشخص شد که به‌پنجاب می‌دود. دد اين اثتاصبح طا لح گشت تکیه بر کرم وعنایت‌الله تعا لی نموده به‌عزیمت درست سوار شده ومقید به‌هیچ کس وهی جیز ناشده موجه گردیدم. بلی آن را که اندوهی است ددپی نمی‌داند که ره چون می کندطی همین داند که افتد پیش وراد نداند با که آید با که مانسد
چون به‌روضه متبر که والد بزر گو ارم که درسه کروهی شهر واقع است دسیدم استمداد همت ازروحانیت آنحضرت نمودم مقادن آن حال‌میرز! حسین پسرمیرذا شاه دخ را که اراده‌همراهی عسرو داشته گر فتهآورند چون پرسش نمودم نتوانست منکر شد فرمودم تا دست او دا بسته بر فیل سو ار کردند و این اول شگون بودکه بدبر کت وتوجه و امدادآن حضرت به ظهور آمد. جون نیمروزشد وهوا کرمی تمام بهمرسانید لحظه ددسایه درعت توقت نمود به نان اعظم گفتم که هر گاه ما را با این امنیت خاطر اینحال بوده باشد که میعاد افیون دا که در اول دود با یست‌خوزدتاحال /خورده باشم و هیچکس بیاد نداده باشد حال آن بیسعادت دا اذ این‌قیاس باید کرد آزادی که داشتم آزاین عمر بودکه فرزند بی‌موجب وسبی غنیم وعصم شد. اترسعی بدست آور دن او نما یم مقسدان وفته کشان را دستکاهی بهم خواهد رسید يا او سر حود گر فته به‌اوز بكك يا قز لباش خواهد دفت و ازین عمرنفتی بدین دولت دراه واهد یافت. بنابراین مقدمات بدست آوددن او دا پيشنهاد همت ساخته بعد از انداه آسایشی که از بر گنه متهره که دد بیست کروهی آگره داقع است دوسه گروه گذشته ددموضعی ازمواضع پر گنه مذ کور که‌تالابی داشت‌نزول نمودم. حسروچون به‌متهر | می‌دسد بهحسن بیگك خان بدخشی که از دعایت‌یافتهای و الدبزر گوادم بود و البته به‌خصد ملاذمت من ازکابل می آمد برمی‌شوردوجون طبع بد حشیان به فننه‌و آشوب پر استه استاینمعنی‌دا اذخداخو استه با[ ٩ ۲ا لت ]دو یست‌سیصد از اویما قات بدخشان که همر اه اوبوده‌انسد راهبر و سبه سالار اومیگردد و در راه هر کس که ازییش میا ید تاراج نموده اسب واسیاب او دا می‌گیر ند. سودا گر ان و دامگذاران مال او لجه وتاداج این‌ضدان بود هرجا که میرسیدند ذن وفرزند مردم از آسیب آن فاسقان ایمن نبودند. حسرو بهچشم خود می‌دید که برملك‌موروئی آباه و اجداد اوچه فسم ستمی‌می‌رود از دیدن این افعال ناشایسته این پدبختان درساعتی هزاربار مرک دا آرژو می کرد. غایتا از مداداومواسا با این سکان چاره نداشت. اگر بخت واقبال‌یاودی احو ال اونموده ندامت وپشیمانی دا دست آویزخودمی‌ساعت و بی‌دغدغه خاطر به ملاژمت من می آمد. عالم‌السرایر دانا است که اذتقصیرات او بسالکل
دیباچه ۳ در کذشتد آن متدار لعلت و شفتت می‌نمو دم که سرمو ی تفر قه و دغدغه در خاطر او نمی‌ماند. جون درواقعه حضرت عرش آشیا به فساد بعضی مقسدان ارادها از حاطر او سر برزده بود و می‌دا نست که اینها به‌می دسیده است اعتماد برمهر وشفعت من نمی کرد. والدة او هم , درایام شامز ادگی از ناخحورشی اطو ار 2 و اوضاع او و ساو 4 برادر خودش مادهو که تر بات خو رده و شود دا کشت صفت نیکذاتی دالده خرو و سب فوتش:
از خر ها و نیگذاتی‌های او جه ِِ عقلی به کمال داشت و اعلاص او بهمن بدر جدای بو د که دز اد پسرو بر ادر را فدای بل‌مو ی من می 3( میگ ور بدنعسرو معدمات وشت و او رادلالت به‌اعلاص ومحبت من هیر کر دو جرن دید که هیچ ذایده بران مترتب نمی کر دد و عاقبت معلوم دبست که به کجا ماجر خو اهد شد.
ار غیر تی که لا ده طبیعت ر اجیو تان است» خاطر بر مر کی حود تراد داده وجندین مر تبه اه گاهی مزاج او درشورش درمی آمد. چنانچه این حدیث میرائی بود که پدر و برادران او ار دزدیو انگی خودها را ظاهرمی کردند و بعداز مدتی علاح‌پدیر می‌شدند. و د ایامی که من بدشکار متوجه گشته بودم زوز بیست و شم ذیحجه سنه هزاد و سیزده هجری افیون بسیار درعین شودش دما غْ خورده در اند دمانی ود گذاشت. قویا که این انخورال بسن بیدو لت ۱ ۲ب ] خوددا بیشتر می‌دیده است اول کدخدایی که‌در آغازجو انیو خردسا لی‌مر ازوی‌داد نسبت او بود و بعداژ تولد خسرو او را شاه بیگم خطاب داده بودم. چون بدسلو کی قرذند و برادر دا نست بهمن نتوانست دید از سرجان در وقت دها 2 پریشان‌شدن در گذشته خود را ازین کلثت واندوه باز دهانید. اذفوت او بتابر تعلتی که د داشتم انافی شین + کگذشت که ازحیات و زندگانی حود شید گنه لذ تی نداشتم. جهار شانه‌روز که سی ودو پهر باشد از غایت کاشت و اندوه جیزی از ما کول و مشروب وارد طبیعت نکگشت
چون این قضیه به‌والد بزرگوارم دسید دلاسانامه درغایت شفقثت و مرحمت بدین مرید فدوی صادر گشت و حلعت و دستازر هبار که از سر برداشته بودند همان‌طود بسته بجهت من فرستادند. ای عنایت آبی بر آتش سوز و گداز من زد و اضعراب و اضطراد مرافیا لجمله قرادی و آدامی بخشید و غرض از ذکر این متدمات آنکه بی‌سعادتی اذین دد نمی گذرد که فرزندی بنا یر ناحوشی سلولد و اطواز تا پسندیده باعث قتل مادد ود شود و به‌پدر خود بی‌هبچگو نه بساعثی و سببی به‌محفی تصورات و خیالات فاسد در مقام بفی و عناد در امده از داوت ملاز متش نراد بر قرادنما ید. حون منتقم جبار هر کردادی را سزای در برابر نیاده لا جرم
۳ حجها نگیر نامه
ما حالش بدان انجامید که به بد تر ین احوالی بفقد در امد و ار دز حهٌ اعتبار افتاده بدر ندان دائمی کر فتاد کردید.
مس 1
داه جسو مستانه رود هو شمند بای بدام ودد و مسر در کمند
مجملا روزسه‌شنبه دهم شهر ذیحجه بهءنزل هودل فرود آمدم. شیخ‌فرید بخاری باجمعی از شجاعان و بهادران بدتعاقب خسرو و هراول لشکر فیروژی اثشر معين و مشخص گشتند . دوست محمدر | که در رکب بود نا بررسبقی دس و دیس سقیدی به»حا فظت ره آکره و محلها و خزاین فرستاده.
اعتمادالدو له وز یر لملاك را دد وقت بر آمدن از آگره» بدضبط و حر است شهر کل اشبه بودم به‌دوست محمد گنتم که جون بهصو به پنجاب می دوم وان صو به در دیوانی اعتهدا لدو ه است او را روانه ملازمت خراهی سانعت و پس‌ان میرزا محما. حکیم را که در گره‌اند به قید آورده محبوس نگاه حواهی داشت. جون هر گاه کد از فرزند صلبی این معامله رونماید از بر ادزذاده و عمو زاده جه توفع تو ان‌داشت معز ا لمللك بعذاز رعصت دوست محمد بخشی شد. جها زر شید به پلول و بنجئنه بهفر ید[ باد زول احلال واقعه گشت. رور جمعه سیز دهم به ا تفای دهلی دست داد. از کرد داه به‌زیارت روضة مقدسه حضرت چنت آشیانی شتافته زیادت نمودم و استمداد همت کردم و بد[ ۲ ۲ لت ]فقر | وددو یشان بدست خر د زرها دادم واز انجا به‌نزهت گاه معا م‌حضرت شیجخ نظا ما لین او لا ترجه کردم به لو ازم‌زیارت قیام وافدام نمو دم بعد از آن باره زرها بهمیر جمال | لدین حسین انجو و بلغی دیکر به‌ححیم مظفر دادم تا بدفتر! و درویثان و از پات احتیا ج قسمت نمایند . دوز شنبه چهاردهم متام سرای نریله منزل شد ایسن سرای دا خسروسوزانیده رفته بود. منصب آقاملابرادر آصفخان که بهعدمت حضورسر افر از بوده ازاصل و اضافه هرز ازی ذات و سبصد سوار معرر می کرد در این راه حدمت جیان می کرد جمعی از ایماقات در رکاب ظفر انتساب بودند. به‌ملاحظه آنکه چون بعضی‌از این مردم باحسرواتقاق داردد مبادا به‌شعاطر ایشان دشدغه و تنرقه داه یاید به کلانتران ایشان دوهزاد رء یه داده شد که درعرد مردم قسمت نمایند و جماعت خود را بهمر احم جهانگیری امیدو از ساز ند. بدشیخ فضل الله وز اجه دهبردهر زرها دادم که در داه به‌فثرا و برهمنان میداده باشند. سی‌هزاد دوه فرمودم که در اجمیر پهر اناشنکر به‌طر بو مدد جرج بدهند . روز دوشنبه شانزدهم ذی‌ححد به بر کنه پانی بت رسیلم» این منزل و مقام پر آبای کر ام و احداد ذوی ال حترام ما همیند مبازاه و فرخنده آمد و دوفتح عظیم دراین سرزمین روی‌داده. یکی شکست ابر اهیم لودی که بهصو لت عساکر ظفر تأثر حضرت فردوس مان دست‌داده وذکر آن درتواریخ دوز گاد مرقوم دسطود
دیباجه ۳۵
است‌دوم فتح‌هیمری به کر دار که دراول‌دو لت و الد بزرگو ادم به تفصیلی که تحریریافته ازءالم اقبال به‌ظهود امد. در حیتی که خسرو از دهلی کُذشته بدبر گنه مذ کور متوجه می گردد به.حسب اتفاق‌دلاورخان آنجادسیده بوده‌است چرن‌این‌قدمه می‌شنودفرزندان‌خودرا از آب‌جون[ ۲ ۲ب ] مي گذز اند وحود سا هیا نه وق اقا ند دل بر ایلغار می دهد و فصد می کند که خوددا پیش از رسدن خسرو به‌تلعه لاهوداندازد. متادن اینحال عبدالرحیم نیز از لاهور بهاین مقام ومنزل میرسد. دلاورخان‌دلالت‌می کند که فرزندان خود دا همراه فرزندان من از آب بکذران وخود به کناده گر فته منتظردابات جها نگیری می باش از بکه گر انباد و تر سنده بود این معتی دا به‌خود فرأد نتو انست داد. آن مقداد توقف نمود که خسرو رسید. رفته او را ملازمت کرد. دترار همراهی از روی اختیار با اضطراز داده خطاب ملكالوزدائی یافت و وذیر صاحب اختبار کشت . دلاورخان مردانه «توجه لاهور گردید و در راه بههر کس و هرطایفه ملازمان دد گاه و کروریان وسوداگران وغیرسودا گر ان که می‌دسيد آنهازا از خروح خسرو ۲گاه ساخته بعضی دا همراه خودمی گرفت و بهضی | می گت که از دراه کناده کر تن
۲
بعداز آن بندههای خحدا از تاراج و وست نداز ان طالمان ایمن کنعد. غالب ظن ان
بودکه اگر سید کمال در دهلی و دلاورخان دد پانی‌پت جرات و همت نموده سرداه برحسرو می گر فتند ان جماعه پر ریخته که با او همراه بودند تاب مقاومت نیاودده بریشان می گشتند و خسرو بهدست می‌افتاد غایتا همتشان یاری نکرد و در انی الحتال هر يك تقصیر ات خود را به‌روش تلافی نمودند دلاورعان در ایلغار لاهود پیش از رسیدن خسرو به‌قلءه در آعدن که حدمت نمایانی بود تدارند آن کوتاهی نمود: و سید کمال نیز در جنکث خسرو ترددات مردانه به تقد یم رسانید» جزا برد درمحل رد نوشته خو اهد شد.
هندهم ذیحجه پر گنه کرتال محانزول رایات عا لیات گشت ددین مترل عابدین خو اجه را که پسر خواجه کلان جویباریست پسرزاده عبدا للهحان اوزذبك و در زمان والد بزر گوادم آمده بود بهمنصب هزاری ذات وسوار سرافراز ساختم. شیخ‌نطام تهانسیری که ازشیادان‌مقرد (۲۳الف ] وقت و دست حسرودامی بیند و آورا به دویدهای و شدل‌ساخته پاده‌ازراه‌می برد آمده مرا دید چون این مقدمات بر گوش خورده بود حرجی راه به او داده فر مودم که متوجهز یازت حا نه مبادند کردد. درنوزدهم پر گنه شاهآ باد منزل گردید و آب دردین مقام بسیار کم بود. بهحسب اتفاق باران عظیم دست داد چنانچه همگان شادلب گشنند. صفت مر ید گر فتن شاهنشاهی:
شیخ احمد لاهو زیر | که از مان شاهرادگی سبت‌خدمتگاری ومریبدی داشت: بدهیرصس
و۳ جها نگیر نامه
هیر عد ی مقررد داشتم عریدان گ از باب اعلاص ۴ بو سبله او از نظر می گذد اند و دست و شببه پذشر کس که با یف داد بهعر ر ض ید سا تردن مي‌دشند در ووقت ارادت آوردن مر یدان مچئل کلمد بعطر یق نییعت مد که ور میی کردد “۳ ۳ رد که وقت جو احم زا به‌دشمنی دلتی از ملتها تبر ۵ ژِ مکدر
تسا زر تل و با چم از باب ملل ط ربی صلح کل ه, عی دار ند هیچ ۳ تداریر !ا ۳ دیکشند
و سرخ جر مگ ر درجنگها و ۳ پست: “۳ ند پستوع بیجان‌نمودن جاندار مکر به عرص بکاد با به وقت شکار
تعظیم ثیر |
حتیهی در 0 اطو از و آدو ار | ناه ۳۳ ۳ را داسشنت: بلکه فکر را بل جر ۳ درعنورت و کرت
ت کد مظاهر نورا الهی اند ۰ ردق ر. درجات هر بث ب بل دم د 5 دو ثر ۳1 مو جلب
خاطر لمع از نکر و انديشة او جا یی تباشد. ست: متا 9 او له و نویه شکل و پی‌ادب سوی او مسی غژ و او دا مسی‌طلب
و اد بزر که و ارم وله این معنی رسانیده در کم وقتی از اوتات از فکر حالی بو دند در هنز ل ! ! لوده ابو و هی اوز بكك را با بنحاه و هعّت «نصیدار دیکر به کر ملث شیخ‌ثر ید تعیین نبرده چهل دز ار دوپبه مدد ح ر ج گو ی یان به آن جماعت مر حمت نو دم. دفت‌هز اد روبیه دیکر به‌جمیل پيلك داده شد که به‌اویماقات تفسیم نماید په‌شریت آملی نیز دوجز اد روپیه شفقت کردم روز سد وی بیست وچهارم ۳ مد کور پنج کس ازمار همان و همراهان رو زا گر فته آوردند ودو کس را کد اقترا به‌نو کری ار[ ۲۳ب ] کردند فر هو دم که در له بای ثیل ارداستد و سدافرر | که انکار نمودند سپرده شد تا ب‌حقیشت بان زسیده شود. دو ازدهم ماه فروردین سنه او جاوس میرزا حسین و نودالدین قلی کو توال به شهر اهود داعل میشو ند و دد بیست و جهارم ماه مد کور فر ستاده دلاورخان مي‌رسد و بر ی کندد که رو خروح نمرده فصد لاهور داردشما خبردار باشید ددهمین تاریخ و شهر لاهور محتوظ و ءخبوط می گردد و دوزوز یعد ازتاریخ مد کود بها ندلد مردم دلاورخان بدقلعه داعل میشود و ش رقع در استحکام فرج و بارو کرده هر جا تکیت و دیختی داشت مرمت نموده توپها و ضربها را به‌بالای قلعه بر آورده مستعد چرگگ میشو ند. جمع قلیلی از بنده‌ها ی‌در گا و که درون لعه بودند فمکن رجو ع آورده به حدمات من حفتزن و مردم شهر نیز به‌اعلاص تمام مدد و معاونت نمودند بعداز دو روذ که فیا لجله سر‌انجامی شده بو د. محاصر هنمودن خسر وشهر لاهو رد ا:
حسرو در دسید و دریکی از اذل مقسرد منزل اختیاد نموده فرمودکه شهر دا قبل کرده ونکی اندار ند و تیم از درواره‌ها را که از هشرجاب کسه #یسر باشل 5 ی در دادع
دیاجه ۳۷ پسوذانند و به لوت‌مالان خود گفت که بعداز گرفتن قدعه تا هفت‌رود حکم خواهم کرد کسه شهر دا تاداح نمایند و ذن و فرزند مردم دا اسر کنند. این جماعت خون‌گرفته یکی دروازه‌های شهر دا آتش دادند. دلاورعان و حسین یک دیوان و نورالدین قلی کو توال از طرف درون دیواری درگ محاذی دروازه بر آوردند درهمین روزها سعیدخان که 3 تعینات کشمیر بود در کنار آب جداب منزل داشت این خبر را شنیده به‌ایلغار لاهور بر گشت جون به کتار آب داوی دسید به اهل قلعه خبر فرستاد کد بدقصد دو لتخواهی آمدوام مرا به‌درون قلعه دز آورید. مردم‌قلء: شب کسی فرستاده اورا با چندی که همراه‌داشت به‌درون قلعه درمی آورند. بعد[ ۲۳ الف ]ازنه‌روز که قلعد درمحاصره بودخیررسیدن افوا ح‌تاهردمتواتر ومتعاقب به عسرو و تا بعان اومی ز سد. بي با شده به عاطر می گذر انند که دو بروی شکور فیرودی اثر باید دفت. جون لاهور از سوارهای عظیم هندوستان است دد عصرض شش هت دوز کثرت عضیم دست داد نا ده از مردم جرب شنیله شده کد ده دوازدم هر ار سوار فیرعت جمع شده بودند به‌فصد آیکه برفو ج پیش شبیخون آورند از حوالی شهر برمی‌خیز ند و در سرای وک شب پنجشنه شانزده‌هم به‌ین این شبررسید. هم ددشب با آنکه بادان عظیم بود طبل کو چ‌زده سواز شدم. صبا ح آن بهساطا نپور زسیده شد. تا فیه‌ر وز در ساطا نبود بودم بهحسب اتناق در همین وقت و .
ساعت میان افواح قاهره وجماعت متهوره مقا بله وهقا ناه دست می‌دهد. معزالملك تشت بریانی
ئِ تا آوزده بود می و و استم که آزروی زغبت میل‌نمايم که جر جنگ بهمن زسید بدمجرد شنیدن با آنکه طبیعت مایل بخو ردن بریافی نورد باث مد بدحجوت شون و رده سار شدم ۴ عم ید رسیدن مردم و کدی افواج قاهرد رکه به‌شتاب هر حجه تمامتر متوجه گشتم حنته خحاصه خود را هر جند طلبیدم حاضر ساخنند از سلاح بحجز ندره و شدشیبری حاضر نبود خو در | به لعاف ایزدی سیرده بی‌ملاحظه رواند شدم در اول سواری زیاده ار پنجاه سو ار همر اه ثبو دنل زهیچکس را هم حبری نبود که امروز جنک خو اهدشد مجملا ت به‌سرپل گو بندوال دسیدن جهادصدپا نصد ك 3 ۰ که ما ده .۰
سو ار از تيك و بد جمح شده باشند در وقنی که از پل می گدشتم خبر فتح رسید. اول کسی که این مژده دسانید : شمسی توشکچی بود . بدین خر شخبری خوشخبرخان خحطاب یافت. میر جمألا لدین حسینز | که پیش از ن بجهت نصیحت خسرو فر ستاده بر دم + ددهمین وفت رسیده بوداز کثرت و[ ۲ب ]ش و کت‌مردم باعث بیم ءردم‌شد. با آنکه متواتر خبر ه ۰ 5 ۱ کر ۲ ۳ ۰ و ۳
سه خرع‌رسیده این سید ساده لو ح بههیجوجه پاورتمی کند و تعجب می نما ید که آن‌تو ع لشکری که‌من دیده ام جک نه از قو ج‌شیخ‌فر ید که درنها یت فلت بی‌استعدادیا ندشکست ی خورد. وقتی که
سنگهاسن سر و با دو عو اجه‌سرای او آوردند میرقبول این معنی نمو دهاز اسپ‌فروداد ین تمی با شد.
هط مه ات سا یس سوم یی
آمده سردرپای من نهاد وانواع حضو ع وحشوع به‌تقدیم‌رسانید و کت که اقبال بالاترو بلندتر صفت شبخ فر ید وسادات بارهه درین جنکت:
شیخ‌فر ید در ین سرداری مخاصانه وفدائيانه پیش آمد. سادات بارهه را که از شجاعان رمان خودند ودرهرمعر که که بودهاند کار اژایشان شده صراو لی ساعت؛ ست خانو لد سید محمو دخان بارهه سرداد قوم به نقس خورد ترددات مردانه نموده هفده زخسم برداشت وسیل جلال هم از بر ادران طایفه تیری به شفیقه عود و بردازجند روز در گذشت. دز اثنای که سادات بازهه که نها ۵ رذصتی بیش بودند رخم وضرب‌هز ار هرز ارو با تصد سوار بدعشی رابرداشته پاره پاره شده پودند. سید کمال با بر ادر ان جر د که به كمك هر اول تعیین‌شد ه بودنداز يكك کناره در آمده زد وعوردی کردند که فوق تهور ومردانگی بود. بعداز آن‌مر دم بر انار پادشاه‌سلامت کفته ناختند. اهل بغی وفساد آزشندن این کلمه ببدست وپا شده هريك به‌گوشه متفرق گشتند قریب به جهارصد تفر !زا یما قات میدان پایمال قهر و غلیه کر فیرودی اثر گر وتان صندوق
جو اهر خسرو و لفایسی که همیشه باحودمی‌داشت بدست‌افتاده. ابیات:
که دا تست اک کب داد خردسال شود با بررگان جنین بدسکال به اول قدح دزدی آرد به پیش گذ ارد شکوه من و شرم خسویش بسوزاند اور نك و شید را 1 جمسیل زا
مر اهم‌مردم کو تدبین‌دد انته آ بادبسیاددلا لت‌به‌مخا لشت[ ۵ ۲ | لف ] پدرمی کردندغا یتااین‌سخن اصلاعفهوم وععدول نمی کرت ومی‌دانستم دواتی که بنایآن برمخاصمت پدر باشد جدمقداد پا یدازی خ و اهدنمود. به کنکاش نا قص عقلان ازجا نر فتم و مفتضای‌عقل‌ودانش راکارفرموده به‌ملازمت پدزومرشد وقبله وخدای مجازی خودرسیدم وبه بر کت این نیت درست‌رسید یدمن آنچه رسید.
درشب همان روزی که خسرو گر پخت راجه باسودا کد زمیندار مر کوهستان لاهوراست در عصت‌نمودم که به آن حدود رفته هرجا که خبری واثری ازوشنود در بدست آوردن او آنچه امکان سعی باشد به تقدیم دساند ومهابتخان ومير ژاعلی! کبرشاهی را با لشکرانبوه تعیین‌نمودم ومتررجنان‌شد که هرطرت که‌خسرو روانه گردد فو ج مذ کود تعاقب نمایند ومن‌هم به خود قر ار داده بودم که اگرخسرو به‌کابل رود من سرددپی اونهاده تا اودا بدست نیارم برنگردم واکردر کا بل تو قف نکر ده به بدحشان وانحدودهمتوجه شودمها بتخان را در کا بل کد اشته حو د به خبر یت ودوست معاودت‌نمایم ومنشاء رفتن بدحشان این‌بودکه آن بیدو لت‌البته با اوژیکان در خحو اهشی
آیدو آن‌عفت به این دو لتلاحق می گردید.
دیباچه ۳۹
کیفی ت گر فتاری خسرد
در روزی که افواج قاهره به تعساقب خسرو تعیین یافتند بازده هسزار دوپیه به مها بتخان و بست هزار دوبه دیکر به احدیان مرحمت شده و ده سزاد زویبه گانگ: همر اه فو ج مد کود نموده شد که دزداه به هر کس‌بایدداد بدهند. شنبه بیستوهشتم اردوی ظفرقرین درمتزل‌جییال که درهفت کروهی لاهود واقع است‌نزول اجلال دست‌داد. درهمین روزخسرو با معدودی جند به کنار در بای‌جناب میرسد. تحللاحصد سخن آنکه بعدازشکست راهیهای مردمی که همر اه‌ارازمعر که جنک بر آمده بو دند این کرش اففا نان واهل هند که | کثر قدیمان‌او بودند می خحو استند که به هندوستان‌رویه باز گردد ومصدد بعضی فسادها [ ۵ ۲ب ] شود وحسین بیک که اهل وعیال‌وخزانه ومردم او بر سمتک بل و اقعد بو دند.اورا دلا لت به‌دفتن کابل می نمو دا رالامرجون به کنکاش حسین بيك عمل‌نموديك‌قلم مردم هندوستن وافغانان ازاوجداثی اختادنمودند بعداز ی می کند که از گذرشاهپور که از گذرهای‌معین است‌عبو ز نما بد. کشتی بهم نمی رسد بگذرسودپره روانه میشود در گذزمذ کورمردم اويك کشتی بی‌ملاح و کشتی‌دیگر بر از هیمد و کاه بدست درمی آور ند. فش آراتکییت رو به جمیع جاگیرداران و راهداران و کذربانان صو بد پنجاب حکم صادر گشته بود که این فسم قشیه روی داده خبردار وهشیار با شند بنا براين تا کیدات گذرها و آبها دد بند بود. حسین بیکگک خواست که ملاحان هیمه و کاه دا بهآن کشتی بی‌مللاح آودده خسرو رابگدراند دراین گفتگو داماد کمال جو ودهری سودهره می‌دسد و می بل که جماعت‌دد یز نشب درمقام گذشتن از آب‌اند. به ملاحان قریاد می کند که حک کم جها نگیر پادشاه یست که درشب‌مردم از آب نادانسته می گذشته با شند هشیار باشید ازشور 9 این مردمی که در آن نو احی بودهاند جمح می‌شوند وداماد کمال‌جوبی دا که کشتی بدان می‌دانند ازدست‌ملاحان کشیده کشتی راسر گردان میسازد وهرچند زده‌ها قبول کردند که ازملاحان کس متصدی گذرانیدن آنها شود هیچکس قبول نتمود به ابوالقاسم تمکی که در کگجرات حوالی چناب بود خبررسید که جمعی ددین شب می‌خواهند که از آب چناب عبورنمایند اوچون‌برین معنیمطلع بود درشب‌بافرزندان وجمعیت‌سو ارشده خوددا به کنار کذدمذ کور رسانید. صحبت یجائی رسید که حسین بیگ ملاحان را به تبر گرفت واز کنارآب داماد کمال نیز به تیراندازی در آمده اچار کرده کشتی بطور خود به پایان دویه آب می‌رفت‌تاآنکه آخرآن شب در دریگ نشستوه ر چندخو استند که کشتی[ ۲۶ لف ]دا ازر یگک‌جد اساز ندمیسر نگشت‌دداین| نا صبح‌صادق دمیدن گرقت وابوالقاسم وخواجه‌خضرخان که‌به اهتمام هلال‌خان درين آب‌جمعیت کرده بودند کتارغریی آبرا مستحکم ساختند وجانب شرقی دا ذمیندادان استحکام داده بودند هلال‌خان
۰ ۳۲ جها نکر نامه 5 اقب ل اذوقو ع این جا ده مت تاقلی اشکری که مد رداری سعید تحا! ن به کمشیر تین یافته بو د
ف, ستا ده بودح به سب تفا در همین شب بد ین و آحی می زر سد. بسیاد یه و قت‌زسیده بود واهتمام
ر او در آوردن| بو القاسم تی؟ ی و جماعه جو اجه خحشرحان و بدست آوردن خسرو بسیازدغل‌داشت
ف
ِ
صبح‌دوز یکشنبه سدت2 هم ماو مد کو رم ردم درف فبل و کشتی سو ار شده س رژد | با ست‌در !ور ۷ روز دوشنبه سیرم دربا مغ میررزا کامر ان بر کر فتادی‌او بدمن رسید. همأن ساعت بسه امیرانامر | فر مودم که به کجر ات رفته حسرو را به ملازمت آودد. د! د کنکاش امو رسلطت وملکداری ا ۳ آنست که به را » و فهمید کی یر دعمل ۳ ها اش تنهای خحود دو کنکاد میتی هی دا
به دای وف ی ۳۳۰۳ ۱ ول | آنکه ره تلا صلاح و حمیو ابد بد تج ند کان مخلع ار !! ۳ باد منت باس ۳ زد گو ار اشعتا دنموده دو لت خد:ات‌ایشان دا در یا فتم وص لاح ح دین ودنیای‌من دداین بوده به همان کنکش پادشاه شدع» دوم تعیب سر و که به هیچ جبز از تعیین ساختن ساعت ویره مقیدشده تااورا پلست در نیاوردم آدام نگ رفتم. ازغرایب‌امود است که بعد از تو جه از حکیم علی که دانای 2 ریاضی است پرسیدم که‌ساعت تو جهمن جگو نه بوده‌است بهعرش‌دسانید که بجوت حصول این ملس ا کر خو اهند ساعتی اعتبارنمایند درسالها مثل این‌ساعتی که به دو لت سي ابرشده‌اندنتو ان‌یافت . آوردن‌خسرد دا دست سته وژ تجیر دربا: در روز پنجشنبه میوم محرم سنه مز ار و بانزده در 2 مر زا کامر ان خسرو دا دست بسته دنجیر در پا از طرف چپ به دسم و توده [۷۲۶ب] جنگیز خانی به نظر من در آوردند . ست. نگ دا بت دست راست او و ندال سیم دا اب دس چت او است ده کی دم یا اه بر ۰ ۳ ۳( * ۳ب آلر بو دند وعسرو ددمیان این‌دردو ایستاده می ارز ید فقو 9 پست حسین بر نان اد شاد او ۳ نعئی کند. سیفن بر بز ل عشن اغار نم ودجون غرضص ارمعلوم شلد اودا به جر ف ردن : یک اشتند ی ال ۱ لس سپردم وان دومفتن را ۳۳ قزر وی شنک کاو ور کشید ند ورود جمح بر ۳
در از کوش واژ گو نه‌سوار کردندو بر گردشهر کردانیدند وچون بوست گاو زودتر از پرست‌خرقبول
سم
توشک؟ ی‌مو د» حسین بیگگ تاجیار پر ونده مانده و بد 9 نفس در گدشت وعسدال ر حیم که در
بو ست حور برد وازخار ح بذ: او رطو بات رما ید ال زر ند مان اژ روزدوشنه آ خر ذیحجه تانهم محر م سنه مد کود به و اسطه دبوتین ساعت در با غ میرخا ارات توقف‌داقع هرد بهیروالر | که وراد شث در آن‌متام دی ] داده بو د ره شخ بخ فرید ۳0 ر مت دجم ردم واودا یذ تختلات والای مر تضیخان سرافر از گردانیدم. و بجهت‌ظام و نتفلام سلعلنت از بان ما کود تاشهر فرمودم که دو رویه جو بها راک کرده فتنه | مگ بزان اویمای ک وجمعی را که در آن شورش‌همراهی کرده بودند بردارها وجو بها آو بفته هر يكرا یه سیاستی غیر مکرر به سرا و جرا دسا نردند وزه:داران که در این حجدامت
دیب حه ۷۱
3
دو لتخواهی بجا آورده بودند ریاست وجودهرابی میانه دریای جناب و بهت فرهوده زمینها به
ظر یقن مدد ماش به هر يكك », رحمت فرمودم از حمله امو ال حسین ,یکت که بعداز این هر حا اسم
و مذ کور گر ددگاوان وخران خواهد کشت ازخا نهءلك‌محمذنامنی قریب به‌هفت لك رو پیه‌ظاهر شد سوای آنچه به‌محل دیگر سیرده وهمر اه حود داشته وقتیکه بههمر آهی میرزا شاهرخ بدین در گاه آمده بود يكك اسب داشت رنه رفته رشن بدین در جد زسید که صاحب خزینه و دفینه [۱۲۷ لف ] گردیده امثال این اراده‌هادز حاطرش‌جا کرد. درا ثنای‌راه کهمعامله‌عسر وهنوژدر‌شیت حق برد » جون مبان ولایت و دار ا لخلافه | کره که منم فتنه و شاد است از سر داری صاحت تا ی ۳ وجودخالی برد بدد غد عهٌ که میادا معا مله خسرو به‌ط ول ایجامل فرمو دم که فرز ندپرویز بعهی از سرداران را پر سور انا گذاشته ود يا اصت عان و جمعی که بدو تسبت خدمت نزديك
سیر
داشته با شند متو جه آکره گردد وحفظ وحراست ان حدود را بهعهدة اهتمام خود مقررشناسند. وس
به‌بر کت عنایتا للهی پیش اد نکه پرویز به آگسره زسد میم
۱ ۰ ی ۰ ۰ ۳ 5 2 ۰ ۱ ب ت مخاصان تشیت پذیرفت با برین فرمودم که فرزند مد کرر روانه ملازمت گردد.
حسرو پروجه دلخو اه دوستان و
چنارم شنه هم محرم به مباد کی به قلعه اهوز در آ مدم جمعی از دو لتخواهان معروض داشتند که معاودت به‌دادا لخلافه آ گر ددین ایام که فیالجمله خللی درصو به جر ات وک و بنگاله واغع است به‌صلاح دولت اقرب خواهد بود اين کنکاش پسند خاطر من یفتاد چه از عر ایض‌شاه برکث‌خحان که حاکم قردهار یعضی مقدمات«سمو 8 افتاده بو د که دلا لت بر رن می کر و کد امرای سرحد فز لباش ؛ بدا برفساد جندی از شا بای ۳ مر رذایان آنجا که همیشد محراة سلسله ختوست ونزاعاند و ترغیب نامجات در گرفتن قندهار بهآن طایفه می‌نو بسد کدحر کتی خو اهند نمود به‌عاطر رسید که مرادا از شنقارشدن حعضرت عرش آشیانی و مخالقت بی‌هنگام ۳ و داعبه آنها را سا ید بر سر تنل هار بو درش تما تم ۰ با چسب اتفاقی آنیجه یب عاطر
سرو داعیه انها دا نیز ۱
اشرف پر تو انداعته بود اد قوت به عل آمده حاکم فراق و ملك سیستان و جا گیردازان آن که وراحی به که و مك و مدد حسین ان خاک مِ هر ات بر سر قدهار متو جه گشتند, شاباش بر هست و مردانگی شاه بیکت‌حان که مر دانه باق یم کرده‌قلعه[ ۲۷ ب ]ز امضبو ط ومستحکم سانعت وخردبرت با لایاد گسیوم ازقاعه مذ کورحنان نشست که بیرودان معاینه مجلس‌او دا می‌دیدند و در مدت محاصره میان نه دسیت وسر وبا برهنه مجلس شی ی و عشرت 0 رتیب میداد و هیچ دودی نبود که فوجی دز برا بر لشکر غتیم ارقلعه بیرون‌نمی‌فرستاد و کوششهای مردانه به‌تقدیم به‌من‌رسانیدند ئ در قلعه بو۵ه جنین بو ۵. 3 رلباش سدطرف قلعه را احامله مو ده بو داد جون اینخبر درد لاهور بهمن دسید ظاهر شد که توقف درین حدود ۶۱ قرب واصلح بوده درحال فوجی کلانی به
مت یت سس سب بت یت
۷۲ جها نگیر نامه
هنصب پتجهز اری ذات و سو از سرافراز ساختم و نقاره عنایت کرده (میرزا غازی و لد مر دا عرش آشیا نی آن دیاد مفتو ح و دلك نتهه درجاگیر او که منصب پنجهز ادی ذات و سوار مقرد کشته بو ده تهو یخضص یافت و بعداز فقوت او میر زاغاذی پسرش بدهصب و حدمت یدز سر افر اد بود. آبا و اجداد اینها از امرای سلطان‌حسین میرزا بایقرا والی خراسان بردند و دراصل از ساسله‌امر ای صاحب فرانی‌اند) خو اجه عاقل بهعدمت بخشیگری این لشکر مقر رشد. جهل و سدهر ار دوه مدد حر ح‌کریان یدقر احان و بانزده هراز رود به دی بیکک و قلیج پیکک که از همر اهان میرداغازی بودند مرحمست شد بجهت رفح این حدشد و اراده سیر کابل توقفلاهرر را بدحود قرار دادم.
درهمین روزها منصب حکیم فتح| له از اصل واضافه بدهز ادی ذات و سیصدسوار قرار گرفت چون از شیخ حسین جامی خوابهای نزديك بوقوع بهمن دسیده بود بیست لك دام که مبلخ سیو پنج چهل‌هز ازدو پیه بو ده با شد به حر ح اووشا نقاه ودروبشانی کهبا اومی باشندمقررنمودم.
در پیست و دوم عبدا للهتعان را نو اخته بهمنصب دوهزاد و پا تصد ذات و هزار و پانصد سو از از اصل و اضافه سرافر از ساختم. دو لك روبه بداحدیان فرمودم که مساعدت بدهند و بهمر ور ازماهیانه آنها وضع نما پند ششهزار روپیه به‌قاسم بیکک خویش شاه بیکخان وسه‌هز ار رو پیه به سید بها در خان‌شفت‌فرمودم.دد کو بند وال که بر کناردر یای بیاهو اقع است‌هندو ی[ ۲۸ ۱ لت ] بود انجن نام در لیاس پیری و شیخی چنانچه بسیاری‌از ساده‌لوحان هنوز بلکه نادان و سفیهان اسلام را مقید اطواد و اوضاع ود ساخته کوس پیری و ولایت دا بلندآوازه گردانیده بود او راگرو می کفتند و از اطراف و جوانب کولان پسیار بدو دجوع آورده اعتقاد تمام باو اظهاد می کر دند سه‌جهاد پشت او ابن دکان‌دا گرم میداشتند. مدتها به‌عاطرمی کشت که این دکان باطل دا برطرف می‌پاید ساعت يا اورا درجر که اهل اسلام درباید آورد تا آنکه دداین ایام که خحسرو از آن داه عبود میمود این مردلك مجهول اراده کرد که ملاژمت او را دریا بد. دد منز لی که ۳ ومقام او بود خسرو را ترول افتاده آمده او دا دید و بعضی مقدمات فرایافته بهاو رسانیده بر پیشانی او انگشتی از ذعفران که به اصطلاح هنداون قشقه گویندو آنر اشگون‌میدانند کشید.
جون‌این مقدمه به‌مسامع جاه وجلال رسید بطلان او دا که بروجه ا کمل می‌دا نستم امر کردم که اورا حاضر ساختند ومتاذل ومسا کن اورا و فرزندان اورا بهمر تضی‌خحان عنایت‌نمودم سردادی میرزاغازی وهمراهی جمعی از متصبد ار ان و بندههای در گاه مثل فرایگ که بهعطاب قراخانی و تخته‌بیکك که به‌حعلاب سردادخانی سرافراز گردیده تعبین گشتند میرزا غازی دا به
دیباچه ۴۳ و اسباب و اموال او را بهقید ضبط در آودده قرمودم که اودا بهسیاست دساند و دو کس دیگر را که راجو و انا نام داشتند در ظل حمایت دو لتخان خو اجه‌سرا بهظلم و تعدی زندگانی می کردند وددین جند روزی که خسرو لاهور دا قبل داشت دست‌اندازیها و بی‌اندامیها نموده بودند. فرمودم که راجو را به‌داد کشیده و از ائبا که بدژردادی مشهود بوده جریمه گرفتند . محملا يك تث وبانزده هز ار روبه ازو به‌وصو ل رسید. یی مبلغ را فرموده که به لو خا نه‌ها و مصارف خیرات صرف نمایند. سعدالله پسر سعیدخان به‌منتصب دو هزاری ذات و هزار سواد افتخار یافت.
پرو یزاذغا بتاشتبای[ ۲۸ ب] به‌ملازمت‌وخحدمت من‌سا فتهای‌دور ودراز ددایام برسات که بادان دست از تقاطر باد نمی‌داشت به اندك مدنی طی نموده دوذ پنجشتبه بیست و نهم بعد از گذشتن دو پهروسه گهری سعادت ملازمت دریسافت از غایت مهربانی و شتقت او دا در کناد عطو فت گر فته پیشانی اودا بو سه دادم جون از خسرو این قباحت سرزد به‌عو د قر ار داده بودم که تا اورا بهدست در نیاورم هیچ جا توقف نکتم و حتمال داشت که بهجانب هندوستان رویه باز گردد ددین‌حا لت خا لی‌گذاشتن دارالخلاثه اگره که مرکز دوست ومحل سلطنت و مقام‌تزول سرا پردگیانمحفل قدس ومدفن گنجهای عالم بود اصلاح ملكگداری دود می‌نمود بنا براین اذ آگره درحا لت توجه بهتعا قب خسرو به‌پرویز فوشته شد که اتعلاص وخدمت تو این نتبجه دادد که خسرو از دولت کربخت و سعادت روی بتو آورد و ما به‌تعاب ار ایلغاد نمودیم. مهمات دانا دا به‌قتضای وقت وصلاح دولت يك‌نوع صودتی داده خودرا به‌ودی به آ گره برسان که پای تخت و نز اند را که سرما به گنج قارون است به توسپردیم و ترا به‌عد ای حی قادر [-۳ از آنکه این حکم به‌پرویز برسد رانا در مقام عجز در آمده کس نزد اصفخان فرستاده بود که چون از کردهای خود خحجا ات وشرمند کی تمام دارم امیدو ارم که شفیع من شده نوعی ک ن که شاهزاده به‌فرستادن با گهه که از فرزندان من است داضی گردند. پرویز بدین‌معنی دضا نداده می گُفت که یا خود متوجه خدمت گردد یا کرن دا بفرستد. در اين وقت جزفته‌انگیزی حسرو میر سد ین پر ملاحفله وقت اصت خان و دیکر دو لشخواهان به آمدن با هه راضی گشته در نواحی مندل که سعادت خدمت‌شاهز اده درمی | ید. پرویز داجه جکناتهه وا کثرامرای تعینات آن لشکر را گذ اشته حود 5 ۲الف ]با اصفخان وجندی ازنز دیکانو اهل حدمت‌رو انه | گره می گرددو با کهه دایه‌همراهی قر ابیک روانه در گاه بالاجاه می کردند وجون به‌حوالی آگره می‌رسدخبر فتح و گرفتاری‌عسرو راشنیده بعداژ دو روز که مقام مینما پدحکم بدومیدسد که چون‌خاطر ازجمیع جوانب واطراف‌جمع است خودرا به‌زودی بهما برسان تا آدکه به‌تادیخ مسطور سعادت‌ملارمت
۴ ۳ یا ز در نامه
دربا ثت آفتاب گر که از علامات سلاطین است بهاو مر حمت فرهودم و دنصبت او دههز اری حکم
۳ ۰ ۰ 4 سل و بدد یو انیا ۳ مودم که جاگ تنخء اه بادهنل , میر زاعلی رسک را ددهمین روز ها بهحکومت
ی
ق یرحا : 2 ۳۳ هد دا و گر ات ۳2 ده هراد رژیره به‌قاضی عرت | ه جو | له شك کد بذفتر أ و از فتتا سب احنیاج بل #سمت
نما ید. أحماء بیکت نعان بهمنصب دوهزاری ذات وهزار و دوست وینجاه مسر از از اصل زر اضیافه
افر از گردید. دد همین روز مقرب‌شان که بهآوردن فرزندان داتبال مثرد وه بود بعدازشماه
و بیست و دو دوز اذ برهانپور بر کته دولت ملازست دریافت و و وفایج آنحدود را بهتفصیل
۰ ۳ ی ۱ عرص داشت سیف ال پادصت دوه در ادی ذات و رز ارسو از اتتیخار 0 شین عید! ازهات
از سادات ۳ ری ند در زمان ۳ ت عرش آشیا د
ی حا کم دهان بود بنابر بعضی قبایح که از
مردم او صادر ک دید از ان حدمت تغیبریافته داعل ایمه و از باب سعادت کشت در تمام مدا لك
محر وسد شر اه د درمحال ۳۹ ۳ و حو اه جاک ردا س حکم ذرمو دم که 3 ۳ نا تر تیب‌داده بحدرست
۳ ك
تعر ا فرانعود کنجایش ان محل طعام درویشاند طبخ می‌تمو ده با رل که تا محاور و مسا فر ار ان وج 2 ۰ ۳ 1 1 0 ۵ ۵ 4 5 بدفضی دسند., ؛بهتعان کشمیری کد از نژاد حکام کشصر است. بدءنصب هر اری ذات و سریدی ۲ راد تس ۱ ۰ ۲ و ۹ و ۲ ۲ سو از مار ه شاسی ی ال ی و سس مسم دبیع! جر شمسیر دا میاه 92 مر تست جوردم. 5 ۱ ۰ ۳ به‌تعبا لدین ان کو که و امیر ا تام راهم شمشیر هاین م رصع عنایت شد, ی ی و من | + شتای: فردنداندا دا ار | کدیة هرب خجان 1 ارددهب د ۲۵ ب ]در ین « ود دیده .سره پسر و جهار رو بانده بسودند سران ضهموزث و با یدنخر و هو شد کت نام دادند. آن «قداز شفتت و
امد که در کمان هیحکس بو ۵. طدهمورت را که از ند
کلانتر بر د مقرد داشتم که همیشد دز ملازدت من باشد و دیکر ان را بءهمتیرها ۶ ی ود سپردم
۳۳
تا نهد یر ار أاجي ال آ دیا خحبر دار باشند. حلعت شاص4 دحیت زا مج ما یتک رد ینک بد فر ستاده 2 ی د 3 م 4 دی ت 39 اه ما ۰ هه ۳ ض
۹ سی اك دام بهمیر را عاری انعام فرمردم. سیخ اپر اهیم هسیر قعطبا این نان ک و که مسا
هز ازی ذات و سمی‌دسو از سرافر از دید و ات شّ ممتاژ گدت.
اف
۰ ی سم و ی چجون در حین تو جه بدتعا قب تحسر و قرزند جر مر وا ود اوه بر سر محاغ] و حهز این کد اشته
بو دم بعداز جمعست تحا طر از زین مهم < کم شلد که ق رر ند هل کو زر درملازمت حضم, رت‌مریما از ما ۳ و محلها روانه ملازست کردد. جون به‌حوالی لاهور رسیدند دوز جمعه دو ازدهم ماه مذ کور بر کشتی سر ار شده به‌استتبال والده خود در حوالی دحی که دهر نام دارد سعادت ملازمت
دیش کر بعد [ ۷ ادای که دشن و سحده و تسليم و مر اعات آوا ی که از شحو ردان بد کل” نان مو افق تور رة جنکیزی و ا تون یمودی ۳ بطه و بر دست است: به‌عیادت شام وطاعت مك عالام
۰ ۳ 5 ۰ ِ ۳ م2 ۰ ۴ 5 س قیام و اقدام‌موده جرن ازین شغل فاد غْ گشتم دحست مر احعت‌یافته به‌قاعه لاهور در امدم.
دییاچه ۴۵ در حفدهم معز : الملك را به بخشک ری ۳-2 ر ایا تعیین نموده بدا‌صو بت فرستادم و جون یر مخالشت دای راسنکه و و دلیپ سنکه پسر او در حوالی نا ون و آن حدود رسیده بود
خسر
فر مودم که راجه جکناتهد با ی بندههای در گاه و معز اادلك ایلغاد نموده دفعفتنه وفساد آنها نمایند. سردارخان دا که بجای شاه بیگت‌خان بهحکومت قندهاد مقردگشته بود بهمنصب سههز ازیذات ودوهز ار[ ۳۵ لف ]و پا تعصدسو ادممتازساخته پنجاه هزار دویه‌به‌او عنایت نمودم بر حضرخحان حا کم سابق خاندیس و برادر او احمدخان سه‌هزار رو پیه مرحست شد هاشم عان پسر واسم‌خحان که از خاندژادان این و اس و ی تر یت است به‌ماصب دوهزار وبا تصدیذات و هزار و پانصدی سوار سرافر ای یافت واسب خاصه نیز بهدو عنایت نمودم به‌هشت فر از امر ای تعینات شک امسرای مقهیرر حلعتها فررستادم پنجهز از رو یه بهانعام تظام شیر ازی دصبد و آن مرحمت شد. سه‌هزاد رویه بجهت خرج غاي ذخا نه کشمیر بهو کیل میرزاعلی بیگت حا کم آنجا داده شده که به باده مذ کور فرستد. خنجر مرصح که شش هزاد رو یه قیست داشت به قطب| لدین‌تعان بخشیدم.
بهمن تخیر ر سید کس ۵ شیخ 7 ر اهیم‌نا . انغانی دکان شیب ی مر دی ی در یکی ا 2 اهر .کنا نا حوالی لاهور تر آیب‌داده جنا نجه طر بتداو باش‌وسفهاست جمع کثبری از انفایان وغیره برو گرد آمدهانل. در مو ودم که اورا حاضر آودده به پرو یز سپادند که در قلعه جنار عگاه دارد تااین‌هنکامه باطل برهم خورد. روز یکشبه هفتم جمادی‌الاولی بسباری‌اژ منصبداران و احدیان بهرعایت نشر اقر ان حانج منصب مها بیان دو هزاری ذات و هر ار و مرصد سو ار مقر کشت دلاورعحان به‌دودز ادی ذات وه آن و حیارصد سوار سررافر از گردید و ودیر ا لملك بدهز ار وسیصدیذات و یانصد وبنحاه سوار امتباز یافت و قیام‌عان هز ادی ذات وسوار شد و سیام متگه بدهز ار و پاتصدی ذات و هزاد و دویست سوار ممتاژ کشت؛ همچنین چهل و دو نفر اژ منصبداران به ۳ منصب سرافر ازی با فتند. در اکتر روزدا همین شیوه مرعی وسظور است لول ی به‌قیمت دست و پنجهز اد رو بس بیه بد بر یز مر حمت نمودم. جشن وذن شهسی از آغازسال سیو هشتم از سن مبارك:
روز چهارشنبه نهم ماه مذ کود مطابق بیست ویکم شهریود بعد اذ گذشتن‌سه [۳۰ب] پهرو جهاد کهری »جلس ورن شمسی کسد از ابتدای سال سی و هشتم بود از عمر من منعقد گشت به دستوری که برست و آئین بود اسباب وژن دا با ترازو در خانه حضرت مریم زمانی مرتب و آساده ساخته در ساعت و دقت مترد بد حیریت و یار کی در ترازو سسته مرعلاقه آن را یکی از کلان سالان دد دستگُرفته دعا کردند اول مرتبه پ‌طلا وزن شد. سد من
۴۶ ۱ جها نگیر نامه و ده سیر ده وژن هندوستان و بعسد از بن ببسه بعضتی از ظلبزات و انسراع و اتسام محو و و تیه و مکنات تا دوارده وزن که تفمیل آن بل از این مرقوم و اهد گشت. در سال نع مر تبه خودرا بهطلا و نقره و ساير فازات و از قسم ابریشم و پارچه و اقسام حیو بات و غیره وذن می ۳۹9 .. يك مر تبه درسرسال شمسی و يك مر تبه درسرسال قمری ز زد این دو ون دا به ون حده می‌سپارم که بهفترا و ار یاب احتیا ح برسانند. در همین روز مارد قطب! لدین خان کو که را که سالها در آردوزی جنین‌دوزی بود با نوا ع عنایات سرافر از ساخحته اول منصب او دا پنجهزاری ذات وسواز مقرر داشتم و بعداً آن به‌خلعت خحاصه وشه‌شی رمرصح و اسب خاصه با ذین مرصح امتباز بخشیده بهصو به‌دازی وحکومت دارا !مگ نگ له واودیسد که جای پنجاه هزار سواز است مرعصی ساحتم و از روی عزت دوانه آن صوب گشتد و دو “لك رو پبه تیز مدد جرج گویان مر حمت شد. 7۳ او پم اد آ ن مفو له است که حون
درایام طقو یت بهرعایت ترتیب او پرودش یافتدام این مقدار انس کد مر” باو است بدو. لده
حزیمی خو دند ارم. و آدهوطب لد ین عان‌بجای ی[ ۱۳۱ لت ]و | تدم با نءنست‌وخودش‌داادفر ردان و برادر ان‌حقیتی کمتر دوست ندرم از کو کها کسی که قا بلیت کو کگی من دارد قطبا لذدین‌عان است و سدلك رورید بد کومکیان قعبالدین‌خان مر حمت‌شد. وهمددین روز يك لك وسی‌هزار دویه به‌طریق ساچق یجهت دختر بهادی که ناعزد پرویز بود فرستادم.
در بیست دوم بازیها در فلماق که در بنگاله مدتها عصیان ورزیده بود بدداهنمونی بخت در پن تأریخ دوات آستانبوس دریافت. عنجر مرصح و پیست هزار دویه بدو مرحمت نمردم و بهءنصب هزاری ذات و سوازر سرافراز ساعتم. 7 لك رو بید تشد و جنس بدیرویز عدا یت سل . کیشو داس‌مارو بهنصب هرز ار و پا نصدی ذات وسواز سرافر از ؟ دید. ابو ا لخسم ن کددیو 1 و مداز سر کساج برادرم دانیال بود به همراهی فرزندان او دوات ملازمت دریافت و به‌عنصب هز اری ذات و پا نصد سوار سر بلند گردید. دز اوایل ماه جمادیا لا نی شیخ با یزید که از شیخ زادهای سیکری بود به فر رودغ تنل و دانایی و نسیت قسدیم خدمت ؛متباد تمام دارد ید ختیاب معظم خانی ۱ یکم ماه مذ کو زر عمدی مشتمل بر جهار قمعه لدل وصد داند مروارید به‌برویز شغفعت کردم ومتصب 3 مظفر سدذهز ار ی ذات وهزازسو اراذاصل واضافه مقرد کشت پنجهز اررو بیه به نتهمل ر اجد منجهو لی‌مر حمت نمودم. ظاهر شدن‌کتا بت منافقانه اعظم میرذاکر که و عفو شدن دی:
از سوانحی کذد تاژه روی داد فلاهرشین کتابت میرزا کو که است که به‌راجی علیخان ضا بط خا ندیس دوشته بوده است مرا عقیده آن بود که نمای او بجهت خاطر خسرو و اسیت
دیاجه ۳۷
دامادی او به‌عصوص بهمن باشد. از فحوای این نوشته کد به‌حعط اوبود. ظاهر کشت که نفاق جبلی‌خود دادرهیج وقت اذدست نداده: این‌شیوه پسندیده با والد بزر گوارم فیر سلو له[ ۱ ۳ب ] می‌داشتهداست. محملا کتا بتی در وفتی ار اوقات بدراجی علیخان مذ کور مرقوم ساخته سرایا مشعر بر بدی و بدپسندی و مقدم تی که هیج دشمن نو یسد و اسناد هیچ کس نتوان کرد. جه جای آنکه به‌سثل حضرت عرش اشبانی پادشاه وصاحب قدردانی که از ابتدای طفو لیت بنابر حتوق خدمت وانده او در متام تر بت و رعایت او شده پله اعتبارش بهدرجه دسانیده که در سیت خود هم سنگگ و همتا نداشت. این کتابت در هرهدانور ددهیان اموال و اسیاب داجی علیخان بدست خحواجه ابوالحسن می‌انتد و خواجه آورده بدمن گذدانید. ازعواندن ودیدن آن موبر اعضای من راسن شد. اگرنه ملاحظه بعضی تصورات مردم وحقوق شیردان مادد او می بود گنجایش داشت که اورا بدست خرد بیاساراتم. بهر تقدیر اودا حاضر ساخته این نوشته را بدست او داده فرمودم که به آواز بلند درمیان مردم بخواند. مظنه آن بودکه ازدیدن‌کتا بت قا لب از دوح پرداخته خواهد گشت. از غایت بی آزرمی و خیرگی او خود برزش خواندن گرفت که‌گوبااین نوشته او نیست و بهحکم می‌خواند. حاضران مجلس بهشت آئین از بندههای اکبری و جه نگیری هر کس شنید بان به‌طعن و لعن او گشوده ملامتها کردند. پرسیده شد که قطع نظر از نفاقهای که به‌دولت من کرده بهاعتتاد ناقص‌خود وجود برآن تر تیب دادی اژوالد بزر گو ارم که از شاه راه ترا وسلسله ترا برداشته باین دو لت وم تبه دسانیده بودند ک‌مصسود امثال و اقران خودگشنه بودی جه امر دوی داده بودکه با دشمنان و مخالفان دوات او چنين متدمات بایستی نوشت وخرد را در جر که حرامخوادان و بی سعادتان جا دادی و با فطرت اصلی و جبلت طبیعی چه توان کرد هرگاه طینت تو به آب نفاق پرورش یافنه باشد ازو بغیر این امورچه‌سر و اهدزد. ۲ نچه[ ۳۲ الب ]بامن کرده بودی ازسر آن‌درگذشته بازیهمان منصب و حالتی که داشتی سرافر از گردانیدم و گمان آن بودکه نثاق تومخصوص بهمن بودهباشد. الحال که این معنی دانسته شد که با حدای مجازی ومربی خحودهم درین متام بوده ترا به‌عمل و نیتی که داری و داختی حوالد نموده. بعداز ذکر این‌مندمات لب از جواب بسته در برابر این نو ع روسیاهی چه‌گوید. حکم به‌تغییر جاگیر او کردم آنچه ازاين ناسپاس به‌عمل آمده‌بود. اگرچه گنجایش عفو و گذرانبدن نداشت غایتاً بنابر بعضی ملاحظنها گذر انیدم. کدخداثی سلطات برویز با دختر شاهمراد:
روز یکشنبه بیست و ششم ماه مذ کود مجلس کدخدائی پرویز به دختر شاهزاده مراد منعقد گشت. دد منزل حضرت مریم زمانی عقد شده وجشن طوی در خانه پردیز ترتیب یافته.
بت جها نکر نامه هر کس کد در آن انجمن حاضر بود به انواع نوازش و تشریفات سرافراز گردید . نه هزار روپیه بدشریف آملی و چندی دیگر از امرا حواله شد که بدفترا و مسا کین صدقه نمایند.
روز یکشنبه دهم رجب بدعزم شکار کر جالد و ندنه از شهّر ر آهذه و با غ رامداس زا منزل کریدم و جهار رود دد انجام متام شد. روز چهارشنبه سیز دهم ردن شسی پرویز به‌عمل آمد او را دوازده مر نید به‌اقسام فلز ات و دیگر اجناس به‌وژن دز آوردند. هسروزنی دومن و هوده سیر شد حکم کردم که مجدو ع را بدفقرا قسست نمایند. درین روز منصب شجاعتخان هز ار و باتسدی ات و شتسد سو ار از اصل و اضاثه مر د بعد از و 3 شازی و لشکر ی که بهمر اهی او تعین بو دند روانه کت بهتعاحاو رسد که جماعه ویک از عغب با ید فرستاد بهادر < خحان قود بیگی را بدنصب هزاد ویانصدی ذات و هشتصد سوار از اصل واضاثه تو اسعته حماعه اویماق بوردی ر ! که قر یب سه‌هزار تفر پودند بدسرداری شاه یت و محمدامین باو همر اه ساخته روانه نمو دم دو اك روبه مذد حرحگویان به‌حماعه مذ کور مرحمت شد و يكهز ار برگ!نداز نبز مقر از کسنت؛ آصی‌خحان را پمحافظت خسرو و ضبط لاهور تعیین نموده گذاشتم اعیرالام راهم حون بمادی صعت داشت از دولت ملازست محر وم گر دیده ددشهر ما نار عبدا ارذاق معمودی که از صو به رانا طلب شده‌بود به‌منسب بخشگیری حور سرافر از گر دید و حکم برد که ۳ تفای اپو ا لحسن بخ بخ لوازم این حدهست یام ژ اقل اه | میتموده با شد ضا رعله ردر من بود وعن یز بدهمیقن ضا بمله عمل ی اما یم که در شلد مات عله دو کس راد شر يلك می‌ساعتند» نه بهو اسمله بی اعتمادی بلکه بدین 0 جون بشر است و ادن از کو فنها و یمادی خا تن نمباشد اگر یکی را تذویشی با مانمی روی دهد آن دیگر حاضر بوده کاد ومهمات بندههای دا معسلل نماند,
ههار ی ن ایام عبر زسید که روز سهره که از دودهای مقرد هندوان است عبداللهعان از کالیی که جاگیر اوست ایلغار نموده بهو یت‌بندیله دی این و ترددات‌ساهیانه نموده رامچند سر بل کو ان که ملد نی در آن جنکل و دمین قلب فتندا نگیزری می کرددستگیر ساسحته به کا لبی آودد. بدواسطهٌ این حدمت پسندیده به عنایت علم و منصب سه هزادی ذات و دوهز ار سو ار سر افر از شد . از عرایض صدو به بهار بهعر ض ر سید کد جیانگیر قلیخان به‌سنگر ام که از ژمنداران عمده صو به بهاد است اترب 4 بیرگ جهار هم ار سواژ و پیاده بی‌شمار دارد. با بر بعضی مخا لفتها ونادو لتخو اهی‌ها در زمين سویددار جنکك دست می‌دهد. دد ایسن معر که تعان مذ کور به‌نفس خود ترددات مردانه به‌تقدیم‌رسانید. آخرالامر سنگرام بهزخم تفنکک نابود گشند. بسیاری از در دم او در معر که انتاده بقیاالسف فر اد برقر ان اتضان می‌نمایند ون این کار
دیباچه ۴۹ نمایانی بودکه از جهانگیر قلیخان بهوقو ع آمد او دا بهمنصب چهار هزاد وپانصدی ذات و سههز ار و پا نصد سو ار سرافراژساختم. مدت سهماه و شش دوز اوقات به‌شغولی شکار گذشت پانصد و هشتاد ويك جانود به‌تفنگ و یوز و دام و قمرغه شکاد شد. از این جمله یکصد و پنجاه و هشت جانود خجود به‌تفنگت زده بودم دومر تبه قمرغه واقعه شده. يك مر تبه در کر جهاله که پردکیان حرم‌سرای عفت همراه بودند یکصد دپنجاه وپنج جانور کشته شد و مرتبه دیگر در نندنه یکصد و ده تفصیل مجمو ع جانودان که شکاد شده بودند قوچ‌کوهی یکصد وهشتاد بز کوهی بیست ونه و گود خرده و یله گاو نه و آهو وغیره سیصد دچهل وهشت.
روز چهادشنبه شانزدهم شو ال بخیر وخوبی ازشکاد معاودت واقع شد و بعداز گذشتن يك پهر و شش گهری از زوژ مذ کود بهشهر لاهود در آمدم امر غریبی ددشکار مشاهده گشت آهوی سیاهی دا ددحوالی دید چنداله که میناری در آنجا ساخته شده تفنگگ در شکم او زدم چون زخمی گشت آوازی از او ظاهر شد که ددغیرمستی این‌قسمت آواز از آهوی شنیده‌نشده بود. شکاریان کهنسال و جمعی که ددملاامت بودند تعجبها نموده اظهاد کردند که مایان یاد نداریم بلکه از پدر ان‌حود شنیده‌ايم که اين قسم آوازی ددغیرستی از آهو سرزده باشد چون خالی‌از غرایبی نبود نوشته شد.
گوشت بز کوهی‌را از گوشت جمیع حیوانات وحشی لذیذتر یافتم با آنکه پوست‌بزان بهغایت بدبوست که به‌دباغت آن بو ازو ذایل نمی گردد گوشت آن مطلقاً بوی نساله نیست یکیاز بزهای تر دا که از همه کلانتر بود فرمودم که به‌وژن در آودند. دومن دییست وچهادسیر که بیست و يكمن ولایت بودهباشد ظاهرشد. همچنین يك قو ح کلان دانیز فرمودع که کشیدند دومن و سه‌سیر | کبری مطا یق‌هفده‌من ولایت[۳۳ب ]بهوزن دد آمد. از گودخرهای‌شکادی‌یکی را که‌به‌جثه اذهمه قویتر بودنه‌من وشانزده‌سیرمطا بق‌هفتاد دشش‌من ولایت سنجیده‌شد. ازشکادیان هوسناکان شکر مکرد شنیده بودم که دد شاخ قوچ کوهی به‌وقت معين کسرمی بهم دسد که از حرکت آن؛ خارخاد درد پیدا میشود که بهانواع خود اودا به‌جنگک‌درمیآورد واگر از نوع خود حریفی نیا بد شاخ خوددا برددعتی یا سنگی‌زده تسکین آن خحارخاد می‌دهد بعذاز تفحص آن کرم درشاخ ماده آن جانور ظاهر گشت و حسال آنکه ماده جنگ نمی کندپس ظاهر شد که این سخن اصلی نداشته است: گوشت گورخر اگرچه حلال است و اکثر مردم به‌میل حوددند آما به‌هیچوجه طبع مرا بخوردن آن رغبت نیفتاد.
چون بجهت تادیب و تنبیه دلیپ به‌رای رایسنگه پدر او قبل اذ این فرمان صادر گشته بود درنیولا خبر دسید که زاهدخان پسر صادقخان و دانا شکر و معزالملك با جمعی دیکر از
۵ جها نگیر نامه
منصبدادان و بندههای درگاه خبر دلیپ دا درنواحی ناگور که از مضافات صو به‌اجمیهر است می‌شنوند. برسر اویلغاد نموده اودا درمی با بند. جون مجال گریز نمی‌یا بد ناچاد پاقا یم‌ساخته با افواج قاهره به‌مجادله و مقاتله ددمی آید . بعد از اندك زد و خوردی که واقح لا هکس عظیم یافته جمعی کثیر دا به کشتن می‌دهد و اسباب خوددا گریز آینده.
شکسته صلاح و گسسته کمر نه یادای جنگ و نه پروای سر
به وادی ادبار فراد می‌تما ید قلیج‌خان را با وجود پیریها بنابر مراعات زعایت والد بزد گوادم منصب او برقرار داشته دسر کاد کالپی جا گیر حکم کردم.
فقوت والده قطب لدین کو که درماه ذیقعده قطب لدین‌خان کو که که مرا شیرداده به‌جای والده من بلکه از والده‌مهر بانتر از فردی باز در کناد ترتیب اوپرودش یافته بودم [۳۴الف] بهرحمت ایزدی پیوست با یه نعش اودا بردوش خود برداشته پازه راه بردم. حندروز از دشر نت حزن والم‌میل بخوردن طعام نشد وتغییر لباس نکردم.
توروز دوم از جلوس همابون
زوز چهادشنبه بیست و دوم ذیقعده سنه ۱۰۱۵ هزار و پانزده بعداز گذشتن سه ونیم کهری حضرت یراعظم بهعانه شرف خود تحویل‌نمودند دولت خانه همایون‌دا به‌رسم‌معهود آئین بسته بودند. جشن عظیم ترتیب یافت و درساعت مسعود بر تخت جلوس واقعه شد. امر او مقر بان دا به‌نوازش‌ها و عنایات سربلند گسردانیدم. درهمین روز مبارك از عرایض قندهاد به‌موقف عرض دسید که. لشکری که بهسر کردگی میرزاغازی و لد میرذا جانی» به کومك شاه بيك‌خان تعین یافته بود. دد دوازدهم شهرش وال سته مذ کور داخل بلده قندهاد میشو ند وطایفه قر لباشیه. چون خبردسیدن عسا کر گردون مأثر دا به‌شش منزلی بلده‌مذ کور می‌شنو ند.سر اسیمه و پشیمان تا کناد آب هیر مند که پنجاه‌شصت کر وه بودهباشد عنان پاز نمی کشند درا نیا لحال ظاهر شد که حا کم فراه و جمعی از حکام آن نواحی بعداز شنقادشدن حضرت عرش آشیانی» به‌حاطر می گذرانند که قندهاد دداین فترت و آشوب آسان‌بدست خواهد آمد بی آنکه از جانب شاه‌عباس (اول) به آنها حکمی بسرسد. جمعیت نموده ملك سیستان دا با خسود متفق می‌سازند و کس نزدحسین‌خان حا کم هرات فرستاده ازو کومك طلب مي‌دادند و اوهم جمعی میفر ستد بعد از آن بهاتفاق‌برسر قندهاد متوجه‌می‌شو ند. شاه بيك‌خان حاکم آنجا به‌ملاحظه آنکه چون جنک دوسر دادد» اگر عیاذا با له شکستی دوی‌دهد. قندهاد ازتصرف برون‌خواهد ذفت؛ قلعگی‌شدن دا بهتر از جنگ دانسته؛ قراد بر قلعه‌داری‌می‌دهد» وقاصدان‌سریع! لسیر بهدرگاه می‌فرستد» بهحسب اتفاق ددین| ۳۴ب]ایام رایات‌جلال که به‌تعاقب خحسروازدارا لخلافه آکره
دساجه ۸۱
« پ
حرکت نموده بود در لاهور نزول اجلال داشت. به مجرد شنیدن اینخبر بلانوقف فسوج کلانی اذ امراء ومنصیداران بهسرداری میرزاغازی فرستاده شد. پیش ازآنکه میرزایمذ کور به قندهار دسدء این خبر به‌شاه میرسد که حاکم فراه با بعضی از جا گیردادان آن نواصی قصد ولایت قندهار نموده‌اند. اینمعنیدا لایق نادانسته به قدغن حسین بیگک نامی دا ازمردم روشناس خودمی‌فرستد. وفرمانی به‌اسم آنها صادد میگردد که از کناد قلعه قندهاد برخاسته متوجه جا ومقام خود شوند که نسبت محبت وموالات آبای کرام ما وسلسله علیه جها نگیسر پادشاه قدیم استب آن جماعت پیش از آنکه حسین‌بیک بر سد وحکم شاه بهایشان بسرساند تاب مقاومت عسا کر منصوره نیاورده مراجعت دا غنیمت می‌شمادند. حسین بیک مذ کود آن مردم دا ملامت نموده دوانه ملازمت‌می‌شود درلاهود سعادت خدمت دریافت و این معنی دا اظهاد نمود که این جماعت بیعاقبت که برسر قندهاد آمله بودند» بغیر فرموده شاه‌عباس این حرکت از آنها به وقو ع آمده. مپادا که به‌حاطر ازین‌ممر رن راه یافته باشد. المّصه بعد از رسیدن افواح قاهره به قتدهان حسب!لحکم قلعه‌ر| به‌سردارنعان می‌سیارند وشاه‌بیک خحان با لشکر کومك عازم در گاه میشود.
در بیستوهفتم ذیقعده عبدالّ‌عان رامچندبندیله را دربند و زنجیر آودده به نظر گذدانید. فرمودم که ذنجیر ازپای اوبرداشتند وخلعت درو پوشانیده به راجه باصو حسواله نمردم که ضامن کرفته اورا باجمعی دیگر از خویشان که به همراهی او گرفتار گشته بودند بکذادند. آنچه از کرم ومررحمت در حق او به ظهور آمد در خبال او نگذشته بود.
منصب یافتن سلطان خرم: در دوم ذیحجه به فرزند خرم تومان [ ۳۵الف] دطوغ و علم ونقاره مر حمت فرموده به منصب هشت‌هزاری ذات و پنجهزاری سو ار امتباز بخشیده‌حکم جا گیر کردم ۱
احوال پیر خان ولد دولتخان و حمله‌کردن پابر برهندوستان: در همین دوذپیرخان و لددو لتخان لودی را که‌همراه فرزندان دانیال از خاندیس آمده بوده بهعطاب صلابت خانی سرافر از ساخته منصب او سه‌هزادی ذاتو یکهز ارو پا نصد سوار مشخص شد و علم ونقاره‌داده مر تبه اورا به عطاب والای فرذندی ازامثال داقران در گذراندیم. پدران و اعمام صلابت‌خان درمیان قوم‌لودی به غایت بزدگک ومعتبر بودهاند. چنانچه دولت‌صان سابق که عموی جد صلابت‌خان بود؛ چون بعد از سکندد» ابراهیم پسرش باامرای پدد بدسلو کی آغاذ نهاده به اندك تقصیری جمعی‌دا به فتل درمی آورد» دولتخان او اندیشه‌مند شده پسرخود دلاورخان را به ملاژمت‌حضرت فردوس‌مکانی دد کا بل فرستاد و آنحضرت دا دلالت به تسخیرهندوستان
2۳ جهانگیر نامه نمود. چون ایشان نیز این عزیمت درخاطر داشتند بی تو قف متوجه گردیدند و تانواحی‌لاهود ان بار فمکدابلت دولتخان با توابع و لواحق خود سعادت ملازمت دریافته لوادم بند کین بجای آورد- چون مرد کهنسال آداسته ظاهر و پیراسته باطن‌بود ومصدر خدمات ودو لتخو اهی‌ها گردیده ا کثر اوقات اورا پدر گفتهمخاطب‌می‌ساختندوحکومت پنجاب دا بدستود باو تقویض فرموده سایر امراء وجاگیرداران: صوبه مذ کود دا به متا بعت او مامود ساختند ودلاورخان‌دا همراه گرفته به کابل مراجعت فره‌ودند؛ و باردیگر که استعداد یورش هندوستان نموده به پنجاب دسیدند دولتخان به دولت ملامت سرافراذ گردیده در همان روذها وقات [۳۵ب ] یافت. دلاورخان به عطاب خانخانانی ممتاز گردید وددجنگی که حضرت‌فردوس مکانی دا با ایراهیم لودی دست داد همراه بود وهمچنین ددملازمت حضرت جنت آشیا نی‌هم به لوازم بندگی قیام داشت ودد تهانه منگیر به‌وقت مراجعت آن حضرت از بنگا له باشیرخان افغان‌جنگگ مردانه نموده درین‌معر که گرفتاد شد. هرچند شیرخان تکلیف نوکری نمود قبول نکرد و گفت پدران توهميشه نو کری پددان من کردهاند درین‌صورت چه کنجایش دارد که این امر ازمن به وقو ع آید. شیر عان بر آشفته فرمود که اودا درمیان دیو اد نهادند: وعمرخان جد فرزند صلابت‌خان که عمزاده دلاورخان باشد در دولت سلیم‌خان رعایت وب یافته بود. بعد از فوت سلیم‌خان و کشته‌شدن فیروز پسر او بدستمحمدخان» عمرخان و برادران‌او ازمحمدخان متوهم شده به گجرات رفتند وعمرخان آنجا در گذشت. و دولتخان پسرش که جوان شجاع و خوش‌صورت همه‌چیز حوش بود همراهی عبدالرحیم و لد بیرم‌خان‌دا که در دولت حضرت عرش آشیانی به حطاب خحانخانانی سرافراز گردید. اختیار نموده توفیق ترددات و حدمات حوب یافت. خانخانان اودا به‌منز له برادد حقیقی تحود می‌دا است بلکه هزارمر تبه از بسرادر بهتر ومهر بانتر. اکثر فتوحاتی که خحانخانان‌را دست داده ببایمردی ومردانگی او بود وجون والد بزد گوادم ولایت خاندیس وقلعه اسیر دا مسخر ساختند دانیال را دد آن ولایت وسایر ولایاتی که از تصرفات حکام و بر آمده بودگذ اشته خود |۳۶الف ] به دارا لخلافه | گره مراجعت فرمودند: درین ایام دانبال دو لتخان را از خانخانان جدا ساخته درملازمت ود نگاهداشت ومهمات سر کار خوددا باو حواله نموده عنایت وشفقت تمام باو ظاهر می‌نمود تا آنکه‌درملاژمت‌او وفات‌یافت. دوپسر اذاو ماند. یکی محمدخان ودیگری‌پیر ان محمدخان که برادر کلان بسود بعد از فوت پدز به اندلدم‌دتسی در گذشت و دانیال نیز به افراط شراب خودرا درباعت. بعد از جلوس پیرخان دا به در گاه طلبداشتم. چون جوهر ذاتی و قابلیت فطری اورا ملاحظه نمودم‌پایه رعایت اودا بهم رتبه‌ای که نوشتهشد رسانیدم. امرود دد
دیباچه 2۳ دولت من ازو صاحب نسبت‌تری نیست. چنانکه گتاهانعظیم که به شفاعت هيچيك اذبنده‌های در گاه به عفو مقرون نمی‌دود بها لتماس او می گذرانم الحق‌جوان نیکذات مردانه لایق‌دعایت است و آنچه دریاب‌او به‌عمل آورده‌ام بجا وافع‌شده و به‌دیگر رعایتها نیز سرافر ازی خو اهد یافت.
چون پيشنهاد همت‌و الا نهمت فتحولایت ماود اء| لنهرست که ملك مودوئی آبا و اجداد منست می‌خواستم که عرصه هندوستان از حش وخاشال مفسدان ومتمردان پا کیزه ساخحته یکی از فرزندان دا درین‌ملك بکذادم وخود با لشکر آداسته جراد وفبلان کوه شکوه‌برق دفتار و حزانه کلی همراه گرفته به استعداد تمام عاذم تسخیر ولایت مودوث گردم بنایراین اراده پرویبز دا بجهت دفع دانا فرستاده خود عزیمت ملك دکسن داشتم که دداین اثتاء از خسرو آن حرکت ناشایسته به‌وقوع آمد وضرود شد که تعاقب نموده دفع فتنه او نمایم» مهمات پرویز به همین‌جهت‌صودن پسندیده پیدا نکرد ونظر برمصلحت وقت‌د انا دا مهلت‌داده ویکی از بسر ان اودا همر اه گرفته روانه ملامت کشت ودر [۳۶ب] لاهور سعادت خدمت در یافت.
عزیمت سیر کابل: چون خاطر از فساد حسرو جمع گشت ودفع‌شودش فز لباشیه کسه قندهار را در قبل داشتند» باسهل وجوه میسر شد به‌حاطر رسید که سیرو شکار کایل دا که حکم وطن مادارد دریافته بعد از آن متوجه هندوستان شوم. واراده‌های خاطر از قوت به‌فعل آید. بنا براین به تادیخ‌هفتم ذیحجه به ساعت سعید از قاعه لاهور بر آمده با غ دل آمیز را که در آن رویآب راوی است منزل گریدم» وچهارروز توقت وافع‌شد. روزیکشنبه نوزدهم فروردین که روز شرف حضرت یر اعظم بود ددبین با غ گذرانیدم بعضی از بندههای در گاه به منصب واضا فسنصب سرافرازی یافته به رعا یتها و شفقتهامم‌ناز گشتند دههز اد دو پیه بهحسن بیگك فرستاده دادای ایران مرحمت‌شد قلیج‌نعان ومیران صدد جهان ومیرشریت عاملی دا در لاهود کذاشته» فرمودم که به اتفاق مهماتی که دوی دهد بهتفصیل دسانند.
روز دوشنبه ازبا غ مذ کور کوچ نموده به موضع هرهر که در سه گروهو نیم شهر واقعه است» منزل‌شد. روز سه‌شنبه جها نگیر پورنزول رایات جلال گشت. این‌موضع از شکاد گاههای مقرر منست. ددحوالی آن مینادی به فرموده‌من برسر قبر آهوی هنسراج نام که دد جنگث آهوان خانگی وصید آهوان صحرایی بی‌نظیر بود احداث نموده‌اند. دد آن مینازرملامحمد. حسین کشمیری که سر آمد خوش‌نویسان ذمان خود بود» اين نثر دا نسوشته برسنگی نقش کردهاند که: «ددین فضای دلکش آهوی به‌دام جها نداد خدا آ گاه نورالدین محمدجها نگیر
۵۳ جها نگ نامه پادشاه آمده در عرضص يك‌ماه از وحشت صحراثیت در آمده, سرداد آهوان صاصه کشت». بنا بر ندذت آهوی مذ کور حکم فرمودم که هیچکس قصد آهوان این صحرا نکند و گوشت آنها بر کافر حکم گوشت گاو داشته برمسلمان از مقوله گوشت‌خول باشد [۳۷الف] وسنک قبر او دا به‌صورت آهومر تب‌ساخته نصب کنند وبه سکندر معین که جا گیرداد پر گنه مذ کود بود فرمودم که در جها نگیر پور قلعه مستحکم بت نماید.
پنجشنبه چهاردهم در پرگنه چنداله منزل شد و از آنجا دوزشنبه يك‌منزل دد میان بسه حافظ آ باد در منازلی که به اهتمام کروری آنجا میرقوامالدین به اتمام دسیده بود توقف روی داد وبدو کوچ به کنار ددیای چتاب رسیده روزپنجشنبه بیستویکم ذیحجه از پلی که برآب مذٌ کور بسته بودند» عبور اتفاق افتاد وحوالی پر گنه کجرات منزل شد.
وجه تسمیه گجرات: در زمانی که حضرت عرش آشیانی متوجه کشمیر بودند قلعه در آن روی آب احداث فرموده بودند وجماعه گوجران دا که در آن‌نواحی به دژدی وراهزنی می گذرا نیدند بدین‌قلعه در آورده آبادان ساختند. وچون مسکن گوجران شد بدینجهت آن را کجرات نام نهاده پر گنه علی‌حده مقرر ساختند. گوجر جماعه دا می‌گویند که کسب و کار کمترمی‌نمایند. اوقات گذر آنها از شیر جغرات‌می باشد.
رو زجمعه عواص پور کهاز گجرات‌پنج کر وه‌است و آذراخو اص‌خان‌افغانآ بادان ساخته بودمنزل‌شد. از ایجا دومنزل درمیان کنارددیای بهت مقام گردید. ددین شب بادعظیم دروزبدن آمده ابر سیاه‌فضای آسمان دا فرو گرفت‌وبادان به شدتی‌شد که پیران کهنسال یادنداشتند. آخر به ژاله منجرشد وهرژاله برابر به تخم‌مرغی افتاد. از طغیان آب وشدت باد وبادان پل شکست. من‌بانزدیکان حریم حر کت بکشتی عبور نمودم, چون کشتی کم بسود فرمودم که مردم به کشتی نگذرند وپل را ازسر نو ببندند بعداز يك‌هفته کهپل بسته شد تمام لشکر به فراغت گذشتند.
ذکر منبع دریای بهتو دجه تسمیه ویر ناکت: منبع دریای بهت چشمهایست‌دد کشمیر ویر نا گانام. ویرنا گک بهزبان هندی ماددا می‌گویند ظاهراً دداین مکان‌ماری‌بزرگک بوده‌است. درایام حیات پدر خود دومرتبه برسراین چشمه [۳۷ب] دسیده‌ام. از شهر کشمیر تا بدانجا بیست کروه بوده باشد. مثمن طورحوضی است تخمیناً یست گز در بیست گز آثار عبادتگاه ریاضتمندان در نواحی آن از حجره‌های سنگین وغارهای متعدد بسیاد است. آب این چشمه ددنهایت صافیست با آنکه عمق آنرا قیاس نمی‌توان کرد اگر دانه خشخاش در آن اندازند تادسیدن به‌ذمین مشخص دیده میشود. ماهی بسپاد دد آن جلوه گر است. چون شنیده بودم که
دیا چه ۵۵
این چشمه پایاب ندارد بنابراین دیسمانی به سنگث بسته دداین چشمه گفتم که انداتند. چون گزنموده شدظاهر شد که اد قديك ونیم آدم پیشتر نبوده است. بعد از چلوس فرمودم که اطر اف چشمه را به‌سنگ‌بسته باغچه بر اطراف آذ‌نر تیب داده جوی آن دا جد ولی ساختند وایوانها وخانها بردور جشمه‌ساختند جای‌مرتب کشته که رونده‌ها مثل آن کم نشان‌می‌دهند. چون این آب به‌موضع بم‌پود که درده کروهی شهراست میرسد. زیاده‌می گردد و تمامزعفران کشمیر ددین موضع حاصل میشود - معاوم نیست که درهیچ جای‌عالم این‌مقدار زعفران می‌شده باشد. هر سال بهوزن هندوستان پانصد من که چهارهزادمن ولایت بوده باشد. حاصل زعفران است. ددموسم گلزعفران درملاژمت والد بزرگسوار خسود درین سرزمین دسیدم؛ جمیع گلهای عالم اول شاخ وبعد از آن برگث وگل برمی آودند» به‌علاف گل ذعفران که چون از ذمین عشك چهار انگشت ساق آن سر برمی‌زند گل‌سوسنی دنگ مشتمل برچهار برگگ شگفته‌می گردد وچهار ديشه نادنجی مثل گل معصفر درمیان دارد به ددازای یسك‌بند انگشت. زعفران همین است. درژمین شدیاد کرده آب نادیده ددمیان کلوها برمی آید. بعضی‌جا يك کروه و بمضی نیم کروه زعفران ذاریست. از دود بهتر به نظار درمی آید به وقت‌گل چیدن از تندی بوی آن تمام نز دیکان را دردسر پیداشد [۳۸الف] . با آنکه کفیت شراب داشتم و پیا له می‌خوددم‌مراهم دردسربهم دسید. از کشمیر یان حیوان‌صفت که به گل چیدن‌مشغول بودند؛ پرسیدم. که حال شمایان چیست؟ از جوابشان معلومشد که درد سر دا در مدت عمرتعقل نکرده‌اند.
آب جچشمه ویر ناک که در کشمیر بهت می گو یند بادیگر ناله‌ها و آیها که از دست راست وچپ‌داخل گردیده دریای میشود و ازمیان حقیقی شهرمی گذرد وعرضش ددا کثر جاها از یکه اندازی زیاده نخواهد بود. این آب دا به‌واسطه کثافت ونا گوادی هیچکس نمی خودد تمام مردم کشمیر آب از آبگیری که بهشهر متصل است ودل‌تمام دارد می‌خودند. و آب بهت بدین تالاب دز آمده ازداه باده موله وپگلی ودهمتود به پنجاب می‌رود. دد کشمیر آب‌رودخانه وجشمه بسیاراست. غایتا بهترین آنها آب دره لار است بر کناره ددیای بهته اقعه شده وغریب صدچناد خوش‌اندام بريك‌قطعه ذمین سبز وخرم دست به یکدیگر داده چنانکه تمام این سرزمین دا سایه آن‌جنادها فراگرفته است وسطح ذمین تمام‌سپزه وسهبر گه است به نوعی که فرش بربالای آنها انداختن بیدروی و کم‌سلیفگی است.
صفت آ ار سلطان‌زینا لها بدین و بیان‌کرامت ا9 : این ده آبادان کرده سلطان زین العابدین است که پنجاهو دوسال از دوی استقلال حکومست کشمیر نموده بود واودا بدو شاه کلان‌می گو بند و ارق‌عادات ازو سیادنقل‌می کند. آثار وعلامات عمادات؛ او دز کشمیر بسیار
۵۶ جها نگیر نامه
است. از آن جمله درمیان آ بگیری که او لیر نام دارد وعرض وطول آن از سهچهاد کروه پیشتر نیست عمادتی ساخته به‌زین للکا نام سعی بسیار ددبنای این عمادت به تقدیم دسانیده چشمه آن آبگیر به درجه ددیا عمیق است.مر نبه اول به کشتی سنکّك بسیادی آورده درجائیکه آن عمارت ساخته‌شده ریخته‌اند هیچگونه [۳۸ب] نقعی نکرده آخرچندین هزاد کشتی را باسنک غرق نموده به محنت بسیار يك‌قطعه زمینی که صد‌کز درصد گز بوده باشد. از آب بر آورده صفه بسته است و بريك‌طرف آن‌صفه عمارتی بهاتمام دسانیده و عیادتکده بجهت پرستش پروردگاد ود ترتیب داده که از آن نفیس‌تر جایی نمی‌باشد. ا کثر اوقات در کشتی براه آب بدینجا ومقام آمده به عبادت ملك علام قیام واقدام مینموده است, می‌گویند که چندین ادبعين در آتجا بسر آورده.
روژی یکی از ما خلتزادگان به قصد فتل او در آن عبادتخانه اودا تنها یافته شمشیر کشیده ددمی آید» چون نظر او برساطان میافتد بنا بر صلابت پدری و شکوه صلاح سر اسیمه ومضطرب گشته برمی‌گردد و بعد از لحظه سلطان از عبادتخانه بر آمده باهمان پسر دد کشتی می نشیند وروانه شهر می گردد وددائنای راه بهآن پسرمی گو ید که: تسییح حودر) درعبادتخانه فراموش کرده‌ام به ذودقی سو ارشده تسبیح را حواهی آودد پسر به عبادئخانه در آمده‌پدددا در آنجا می‌بیند آن بیسعادت ازروی شرمند گی تمام در پای پدر افتاده عذرخواهی تقصیر خود مینماید. ازو امثال این خحوارق بسیار نفل کردهاند. می‌گویند که علم خلع بدن دا نیزخحوب ورزیده بود. چون از اطوار واوضا ع فرزندان آثاد تعجیل دد طلب حکسوعت ودیاست‌می- فهمدمی گوید که برمن تراد حکومت بلکه گذشتن از حیات بسیار آسان است اما بعد از من کاری نخواهید سانعت ومدت دوات شمایان بقایی نخواهد داشت. و به اندله روذی به جزای عمل ونیت خود خواهید دسید. این سخن گفته ترلدخوردن وآشامیدن نمود ويك‌اد بعين به‌همین روش گذد انید وچشم خود دا به حواب آشنا نکرده باارباب سلول وریاضت یه عبادت حي‌فدیر مشغول نموده دوذ چهلم ودیمت حیات را باد سپرده به جسواد دحمت ایزدی ۱ الف ]پیوست.سه‌پسر ازو ما ند. آدم خجان و حاجی‌خان‌و بهر امنعان, باهمدیگر درمقام متاذعت در آمده هرسه مستاجل شدند وحکومت کشمیر به‌جماعه چکان که از عوام‌الناس سپاهیان آن دیاد بودند منتقل شد. سه کس از حکام آنجا برسه‌ضلع دیگر آن‌صفه که ذین‌العا بدین دد تال‌او لر ساعته بود جاها ساختند اما هیچکدام به استحکام عمادت زین‌العا بدین نیست.
خزان وبهار کشمیر از دیدنیهاست فصل خزان دا دریافتم و آنچه شنیده بودم؛ بهتر از آن بهنظر در آمد. غایتا فصل پهار آن ولایت دا ندیده‌ام امید که دوژی گردد.
دیبا چه ۱ ۵۷
روز شنبه غره محرم سنه ۱۰۱۶ از کناد ددیای بهت کوچ فرموده يك‌روز درمیان به قلعه زهتاس که ازبناهای شیرخان افغان است رسیدم. این‌قلعه دا درد شکستکی زمین بنا نهاده که به آن استحکام جای خیال نتوان کرد. چون این سرزمین به ولایت گهکران منصل است» و آنها جمیح متمردوسر کشند: آن قلعه دا عاص بجهت‌تنبیه وسر کوب آنها به خاطر گذدانیده بود که بساژد؛ چون باره کار کردند شیرخان در گذشت- پسر او سلیم‌خدان توفیق اتمام آن یافت وبریکی از دروازه‌ها حرج قلعه دا برسنگی کنده نصب نموده‌اند. شانزده کرور وده لك وام و کسری صرف عمادت آن شده که بحساب هندوستان چهل لك و یست»پنج هصزاد روبیه باشد وموافق دادوستد ایران یکصدد بیست‌هزادتومان ومطابق معمول توران يك‌ارب و يست‌ويك لك وهفتادو پنجهزار خانی‌مي‌شود.
روز سه‌شنبه چهارم‌ماه چهاد کروه وسه‌پا وقطم نموده به پیله منزل وافعه شد. پله به زبان گهکر ان پشته دامی‌گویند. از اینجا بهده بهکر | فرود آمدم ویهکرا به ذبان همین‌جماعت پیشه‌ایست مشتمل بر بو تههای کل‌سفید بی‌بو. از پله تا بهکراد تمام دراه درمیان رودانه آمده‌ام که آب روان داشت و گلهای کنیر که از عالم شکوفه شف تآ لو در غایت دنگین و شگفتی است ودر ذمین هندوستان اين کل همیشه شکفته وپر باد است در [۳۹ب] اطراف اين دودخانه بسیار بود. به سواد وپیاده که همراه بودند» حکم شد که دسته‌ها ازین سل پرسرزنند وهر کس که کل برسر ند اشته باشد دستار اورا بردازند عجب گلرادی بهم رسید.
روز پنجشنبه ازشهر گذشته به هتیا منزل شد ودد این داه گل‌پلاس بسیاری شگفته بود اين گل‌هم مخصوص جنگلهای هندوستان است. بوندادده اما دنگش نادنجی آتشین است؛ وبیخ آن سیاه بوته آن برابر به بوته گل سرخ‌می‌شود واز آن کلانتر هم میباشد به نوعی بهنظر درمی آ ید که چشم از آن بررنمی‌تو ان داشت چون هوا درغایت لطافت بودو پرده اير حجاب نور وضیای حضرت نبراعظم گشته بادش آهسته ترشح‌می‌نمود» بخوددن شراب رغبت نمودم- مجملا دد غایت شگفتی و خوشحالی این دراه طی‌شد. این‌محل دا هتیا به آن تقریب می‌گوبند که آبادان کرده گهکر یست‌هاتهی‌نام واين ملك دا از مار کله تاهتیا پو نهوهار می گویند. ددین حدود زاغ کم میباشد. از دهناس تاهتیا جا ومقام بهو کیالانست که به گهکران خویش وهم‌جدند.
روز جمعه کوج نموده چون‌چهار کروه وسه پاوطی شد به‌متزل پکه فرود آمدم. بکه بدان سبب می گویند که سرای از خشت‌پخته دادد. به زبان اهل‌هند پکه پخته دا می گر یند عجب پر گرد وخالهمنز لی بود. ارابه‌ها بو اسطه ناخوشی راه به مشتت تمام به مزال رسیدند.
۵۸ جها نگیر نامه
در همین‌جا دیواج از کابل آورده بودند ا کثر ضایم شده‌بود. روذ شنبه هشتم کوج نموده بعد از فطع چهادونيم کروه به موضع کود منزل شد. کوربه زبان گهکران جروشکستگی دا می گویند. این ولایت بسیار کم درختیست. روز یکشنبه از داول‌پندی کذشته محل نزول گشت. این موضع دا داول نامی هندوثی آبادان ساخته است وپندی بسه‌همین زبان ده را گویند. قریب به این منزل ددمیان دره رودآبی جادی بود وددپیش آن حوضی که آب رود آمده ددآن حوض [۴۰الف] جمع می گشت. چون سرمتزل‌مد کور خالسی از صفائی نبود زمانی آنجا فرود آمده اذ گهکران پرسیدم که عمق این آب چه مقدار باشد؟ جواب مشخص نگفتند واظهاد کردند که از پدران ود شنیده‌ايم که ددین آب نهنگک میباشد جانودانی که‌به اب درمی‌رفتند زخمی ومجروح برمی آمدند بدین جهت کس جرأت در آمدن درین آب نمی کند. فرمودم که گوسفندی دا در آنجا انداختند تمام حوض دا شنا کرده بیرون آمد. بعد اذ آن فراشی دا نیز فرمودم که درآید اوهم همین دستور سالم بر آمد. ظاهر شد که آنچه گهکران می گفتند اصلی نداشت غرض این آب يك‌نکه اندازه بوده باشد. دوشنبه موضع خر بزه منزل گردید. گنبدی درزمان سابق گهکران ساخته در آنجا از مترددین باج می‌گرفته‌اند. چون اندام آن گنبد به عربزه مشابهتی دارد بدین اسم اشتهار یافته است.
سه‌شنبه یازدهم به کالاپانی فرود آمدم که بهزبان هندی مسراد آب سیاه است. ددین منزل کونلیست مار کله نام. به لفظ هندی مارزون راه و کله قافله دا می گویند یعنی محل زدن قافله. حدولایت گهکران تا اینجاست. حیوان‌صفت جماعتی‌اند. دایم بایکدیگر در مقام منازهت ومجادله‌اند. هرچند خواستم که دفع این نزاع بشود فایده نکرد. ع : جسان‌جاهل به سختی اردانی
روز چهارشنبه منزل با باحسن!بدال‌شد. برشرق دویه‌این مقام به‌يك کروه فاصله آ بشار یست که آبش به غایت تندمی‌ریزد در تمام داه کابل مثل این آیشاری نیست. در داه کشمیر دو سه‌جا اذین‌فسم آ بشارهاهست در میان [ بکیری که منیح این آب است. راجه مانسنگه عمارت مختصری ساخته‌است. ماهیها که به ددازی‌نيم گز ودیع گز بوده باشد ددین آب بسیاریست. سهروز ددین مقام ۳ توقت افتاد. بانزدیکان شرابها خورده شد وبه‌شکار ماهی توجه نمودم. تاحال‌سفره دام که از دامهای‌بقررست و بهزبان هندی بهنورجال می گوینده نینداخته بودم. انداختن آن خالی از اشکالی نیست. بدست خود این دام دا انسداخته ده [۴۰ب] دوانده‌ماهی گرفتم ومرواریدها در بینی آنها کشیده به آب سردادند.
دیباچه 2۹
از مورخان ومتوطنان آنجا احوال با باحسن دا استفسار نمسودم هیچکس خبر مشخص نگفت. جای به متام مذ کود مشهود است چشمه‌ایست اذ دامن کوهچه بسرمي‌آید در غایت صافی و لطافت چنانچه این ببت امیر خسرو دا شامل است:
در تهآ بشزصفار یکت خرد کور تواندیه دل شب شمرد
خواجه‌شمس‌الدین خوافی که مدتی به شغل وذادت والد بزرگوارم مشغول داشت» صفه بسته‌وحوض درمان آن‌تر تیب داده که آب چشمه آنجا ددمی آید» واذ آنجا به‌زراعت وباغات صرف میشود بر کناد این صفه گنبدی بجهت مدفن خود ساخنه بوده است بحسب اتفاق آنجا نصیب اونشد وحکیم ابواللتح گیلانی وبرادرش حکیم همام داء که در خدمت والد بزر گو ارم نسبت مصاحبت وقرب محرمیت تمام داشتند» حسبالحکم آنحضرت در آن گنبد نهاده‌اند.
در پانزدهم امروهی منزل شد. عجب سبزه ذاریکدستی بود که اصلا پستی و بلندی نداشت به‌نظردر آمد ددین‌موضح وحوالی آن‌هفت‌هشت هزارخانه کهتر ودله‌زالك(و لگردان) متوطن اند وانواع فساد و تعدی‌وداهزنی ازاین جماعه به وقو عمی‌یا بد. حکم فرمودم که‌سر کار اتك واین حدود به ظفرخحان پسر زین‌خحان کو که تعلق داشته باشد و تازمان مراجعت رایات اجلال از کابل تمام دلهزا کان را کوچانیده بهجانب لاهور دوانه سازد و کلانتران کهتران را پدست در آودده مقید ومحبوس نگاهدارد.
زمان بنای قلعه اتث: روز دوشنبه هفدهم کو چ شدويك منز ل‌درمیان نزديك به قلعه‌اتك بر کنار دریای تیلابمحل تزول رایاتاجلال گشت. ددین‌منزل مهابت‌خجان به منصب‌دوهزارو پانصدی سرافرازی یافت. قلعه مذ کور ازبناهای حضرت عرش آشیانی است که به سمي و اهتمام خجو اجه‌شمس لدین خوافی با تمام‌زسیده. مستحکم قلعه‌ایست. درین روذها [ ۴۱ لت] آب یلاب از طغیان فرود آمده بود چنانچه به هژده کشتی پل بسته‌شد ومردم به سهولت و آسانی گذشتند.
امیرالامر! را به‌واسطه ضعف‌دل وبیمادی دراتك گذاشتم ربه بخشیان حکم‌شد» که چون ولایت کابل برداشت لشکر عظیم ندارد سوای نزدیکان ومقربان دیگری دا اذ آب نگذرانند و اردو تامعاودت رایات جلال‌دراتك بوده باشد. روزچهارشنبه نوزدهم باشهز ادها وجندی از حاصکان بر جاله‌سو ار شده اذ آب یلاب سلاعت گذشته به کناد دربای کسامه فرود آمدم؛ دریای کامه آبی است که پیش قمبه جلال آباد می گذرد. جاله جائیست که از بانس وحش ترتیب داده؛ درته آن مشکهای پرباد کرد مسی‌بندند ودرین ولایت آن‌راشال
ی می‌گویند ودر دریاها و آبهای که سنگها ددمیان دارد از کشتی ایمن تریست.
دوازده‌هز ار روپیه به‌میرشریف آملیوجمعی که در لاهور بخدمات تعیین بردند داده شد که بهفقر! تفسیم نمایند. به‌عبدا لرزاق معموری وبهاری داس بخشی احدیان حکم شد که سرانجام جمعی که به‌همراهی ظفرخان تین شده‌اند» نموده و آنهادا دوانه سازند و از آنجا يك‌متزل درمیان بهسر ای باده منزل شد. مقا بل سرای‌باده در آن‌طرف آب کامه قلعه‌ایست که زینخان کو که ددوقتی که باستیصال افغانان یوسف زذیثی تعیین شده بود احداث نموده به نوشهره موسوم ساخته است وقریب پنجاه‌هزار روپیه حرج آن شده ومی‌گویند که حضرت جتت آشیا نی‌ددین دمین شکاد گر کك‌می نموده‌اند و از حضرت عرش آشیانی نیز شنیدم که من‌هم درملاژست پدر خود دوسه‌مرتبه تماشای این‌شکار کرده‌ام.
روز سه‌شنبه یستو پنجم به سرای دولت آباد فرود آمدم احمد بیگ کابل جا گیردار پرشاود بیاملکان یووسف زیثی غودیه خیل آمده ملازست نمودند. جون حدمت احمد بیکگک مستحسن یفتاد ولایت مذ کور اذو تغییر نموده به‌شیرحان افغان عنایت کردم. چهارشنبه بیست‌وششم دربا غٌ سردارخان که در حوالی پرشاود ساخته منزل شد. کور کهتری را که معبد [۱ ۴ب ] مقردجو گیان است وددین‌نواحی واقع بود سیرنمودم - به‌گمان آنکه شاید فقیری بهنظر درآید که از صحت او فیضی‌توان یافت آن‌خود حکم عنقاً کیمبا داشت يك کله ۷ بی‌معرفت بهنظر در آمدند که از دیدن آنها بجز تیرگی‌خاطر چیزی حاصل نشد.
روز پنجشنبه به‌منزل جمرود دوزجمعه به کو تل خیبر بر آمده درعلی مسجد منزل شد وشنبه از کو تل مادپیچ گذشته به‌غریب حخحانه فرود آمدم. درین‌منزل ابو القاسم نمکی جاگیرداد جلالآ باد زرد آلوی آورد که در خوبی کم اذ زددآلوی حوب کشمیر نبود. در ین‌منزلد که کیلاس که واند بزد گو ارم آن د! شاه آ لو نام نهاده‌اند از کایل آوردند. چون میل بسیار بخوردن آن داشتم با آنکه بمدعا نرسیده بوده در که شراب بسه دغبت تمام سوره‌شد. سه‌شنبه دوم صفر ظاهر بساول که بر کتار دریا و اقع بود؛ منزل شد. آن‌طرف دریا کوهی‌است که اصلا درخت وسبزه ندارد و اذین جهت این کوه‌را کوه بیدولت مینامند. از پدد خود شنیدم که امیال این کوهها معدن طلا می با شد. در کوها له بوغان دروقتی که والد بزد گسوادم متوجه کابل بودند شکار قمرغه نمودم. صد آهوی سرخحه شکادشد.
چون خدمات ما لی وملکی ودرا بامیرالامرا فرموده بودم و بیمادی او امتداد تمام‌پیدا کرد وسیان برطبیعت او بنوعی غا لب کشت که آنچه درساعت مقرر مد کور ی کشت رگن ساعت دیکر به یاد اونمی‌مانده وروذبروذ این نسبان در ذیادتی بود. بنابراین دوز چهادشنبه
دیاحه ۶۱
هآ
سوم‌صفر خدمت‌وزادتدا به آصف خحان فرموده خلعت خاصه ودوات وقلم مرصع بدو مرحمت کردم. از اتفاقات حسنه؛ قبل ازین به بیست‌وهشت سال, درهمین منرل والد بزر گو ادم؛ اورا به منصب یر بخشی سرفراذ ساخته بودند. لعلی که برادرش ابوالقاسم به چهل هزاد روبه خریداری نموده فرستاده بود: آن لعل دا بجهت تسلیم وزارت [۴۲الف] پیشکش نمسود. حواجه ابوالحسن دا که حدمت بخشیگری داشت به‌همراهی خود التماس نمود. جلالآباد دا از ایو القاسم تمکین تغییر نموده بهعر بخان مرحمت فرمودم. درمیان رودخانه نیمله سنکث سفید واقع بود فرمودم که آن را بصورت فیلی ترتیب داده در سینه آن فیل این‌مصراع دا که مطا بق تاریخ‌هجری بود نقش کردند. ع: سنك سفید فیل جهانگیر پادشاه (سنه ۱۰۱۶)
در همین روز کلیان بسر راجه بکرماجیت اذ گجرات آمد ومقدمات غر مکرد اذین حرامزاده مفسد به‌سمع اشرف دسیده بود از آنجمله لولی زن مسلمانی دا در خسانه تخود نگاهداشته به‌ملاحظه آنکه میادا این‌مقدمه شهرت کند مادر وپدزان اورا کشته در خحانه خود گور کرده است. فر مودم که اورا در بندنگاه‌دادند تا به‌حقیقت اعمال وافعال اوباز زسیده‌شود. بعد از تحقیق فرممودم که اول زیان اودا ببریدند. بعد از آن فرمودم که درزندان ابدی بوده پاسگبا نان و حلالخو اران طعام‌می‌خورده باشد. چهارشنبه سرخساب منزل شد و از آنجا به چکد لك نزول‌نمودم. درین‌منزل چوب بلوت که برای سوختن بهترین چوبهاست بسیاد دیده شد. این منزل اگر چه کول و کریوه نداشت اما تمام سنگلاخ بود. جمعه دوازدهم به آپ باريك وشنبه به پورت بادشاه مقام شد. یکشنبه چهاردهم به‌حدود کا بل فرود آمدم. صدارت وقضایی بلده مذ کور ددین‌منزل به‌قاضی عارف پسر ملاصادق حلوابی تفویض شد شاهآلوی واه ازموضع گلبهار درین‌مقام آوددند قریب به‌صد عدد به رغبت تمام خودده شد. دو لت دیس دهچکری [۲ ۴ب ] کلی حند غیرمکرد آورده گذرانید که ددمدت | لعمر نسد‌یده بودم. از آنجا به‌گرامی نزول اجلال اتفاق افتاد ددین‌منزل جانوری ابلق بهشکل موش‌پران کسه‌به زبان هندی گلهری می‌گویند آورده بهنظر گذرانیدند وچنین گویند که درخانه که این جانود باشد موش پپرامون آن خانه نمی‌گردد. بهاين تفریب‌این‌جانور را میرموشان می‌گویند. چون تاحال ندیده‌بودم» مصودان فرمودم که شبیه آندا بکشند. از راسو کلانتر است غایتا صودت او به گر به مشکین مشابهت تمام دازد.
احمدبیگ‌خان را به‌تنبیه وتادیب افغانان بتکش تعبین نموده به عبدا لرزاق معموری
2 جها نگیر نامه
که در انك بود حکم‌شد که دو لكرو یه به‌تحو بلداری موهن داس پسر دراجه بکر ماجیت‌همر اه سازد که به کومکیان لشکر مذ کود تقسیم نمایند وهزادبرق‌انداز نیز به‌همراهی این‌لشکسر مقرر گشت. شیخ‌عید | لرحمن ولد شیخابوا لفضل بهمنصب دوهزاری دات وهزارو پانصدسوار سرفر از گشته بهعطاب افضلخانی ممتاز گردید. پانزده‌هزار روییه به‌عز تخان مسرحمت شد و پیست‌هز ار رو پیه دیگر بجهت مرمت قلعة پیش بلاغ تحوریل او مقرر گشت. سر کاد جونیودرا بهجا گیر دلاورخان افغان مرحمت نمودم.
ورود به‌کاپل: روز پنجشنبه هژدهم از پل مستان تابا غ شهر آرا که محل نزول دایات جلال بود دودو یه رو پیه‌ونصف‌وریع آن برفتر! ومحتاجان افشانده به با غ مذ کور داخل‌شدم. بسیار به‌صفا وطراوت بهنظر در آمد. چون‌دوذ پنجشنبه بود به‌مقر بان ونزدیکان صحبت‌شراب داشته بهجهت گرمی هنکامه از جویی که دد وسط این‌با غ جاریست و تخمینا چهاد گز عرض آن بوده باشد بههم-الان وهسنان فرمودم که ازین جو بجهند. اکثر نتواستند جست در کناد جوی ومیان‌جوی افتادند.من‌هم اگرچه جستم اما به آن چستی که ددسن سی‌سا لکّی درخحدمت والدبزرگوار خود جسته بودم ددین‌ايام که عمرمن به‌چهل‌سالگی رسیده بود به آن قددت و چالا کی‌نتر انستم جست.[ ۴۳الف ] در همین دود هفت‌با غ که از باغات مقرد کابل است پیاده سیر نمودم-تاحال به‌عاطر نمی‌دسد که اینقدر داه پیاده دفته باشم- اول‌با غشهر اراسیر کردم- بعد از آن بهبا غ معتاب وباغی که مادد کلان پدرمن بیگه بیکم تعمیر کرده دسیدم و از آنجا به اورته با غ وباغی که مریم مکانی که مادرمن باشد ساخته, گذر کردم وبا غٌ صودت شا نه یاك‌چنار کلان دارد که مثل آن چناردردیگر باغات کابل نیست» وچهاربا غ دا که بزدگترین پاغات بلده مذ کور است؛ دیده بجا وه‌قام مترد مراجعت نمودم. شاه آ لوی بردرعت ط-ور نمودی دارد پروانه از آنچنان بنظر درمی آید که کویا قطعه یاقوت مدودیست که برشاخهای درخجت معلق داشته‌اند. بنای با غ شهر آرا شهریا نو بیگم دختر میرزا ابوسعید که عمه حقیقی حضرت‌فردوس مکانی است. نهاده‌اند ومر تبه‌مرتبه بر آن اضافه‌ها شده درشهر کابل به این لطافت وصفا باغی نیست. اق-ام‌میوه‌ها وانگودها داردوطر ارت آن به دزجه‌ایست که‌به کفش پای در ضمن آن گذاشتن از طبع راست وسلیقه درست دوراست. درحرالی این با غ وفشی لایق بهنظر در آمد» ازما لکان آن‌زمین دا خریدادی تموده فرمودم که آبی» که از اطر اف گذرگاه میآید» دروسط این‌ذمین گرفتد باغی تر تیب دهند که بهآن خوبی و لطافست دد معموره عا لم نبوده باشد و نام آنرا جهان آرا نهادم تادر کا بل بودم بعضی اوفات بامقر بان ونزدیکان وگاهی بااهل‌محل درباغ شهرآرا صحبت میداشتم: وشیها بعلما ویه کابلمی-
دیباجه ۶۳
فرمودم که مجلس طبع‌افز | و تبراندازی تر تیب داده به‌رقص ادغشتك قیام واقدام می‌نسردند. بههر کدام ازجماعه یقرائیان‌علعتها داده هزادروپیه مرحست فرمودم که در [۴۳ب] میا نه‌حودها تقسیم نما یند وبه دوازده کس ازععتمدان در گاه فرمودم كه‌يك‌هز ارروپیه در هرروز که دد کا بل باشم به ففرا ومسا کین وارباب احتيا ج برسانند وحکم کردم که درمیان دوجنادی که بر کتاره جوی وسط باغ واقع است که یکی‌دا فرح‌بخش ودیگریدا سایه‌بخش نام کرده‌ام» برپارچه سنگی سفیدی» که طول آن يكگز وعرض آن سه‌ربم گزبوده باشد نصب کردند ونام مراتا به‌صاحب‌قرانی به تر تیب بر آنجا نش نمودند وبه‌طرف‌دیگر نگاشته‌شد که ز کات واخراجات کایل‌را با لتمام بخشیدم. هر کس از اولاد واعقاب‌ها به‌علاف‌این عمل نماید» به غضب وسخط الهی گرفتاد آید. تازمان جلوس من این اخحراجات معمول وهستمر بود وهرسال مبلغهای کلی بدین علت از بندههای خدا می گر فتند. دنع این بدعت دد زمان سلطتت‌من‌شد درین آمدن به کابل تخضیف ودفاهت تمام دراحوال رعایا ومردم آنجا واقع شد وملکان ورئیسان غزنی ونواحی آن به خلعتها ونوازشها سرفراز گشته ومطا لب ومتاصدی که داشتند باحسن وجوه فبصل پذیرفت- ازعجایب اتفاقات آنکه روزپنجشنبه هدهم صفر که بهشهر کابل داخل‌شدم مطابق تادیخ هجری است. فرمودم که بر آن سنک نقش کردند وقریب به تختی که دردامنه کوه جنوب رویه کا بل واقع است» مشهور به تخت شاه صفه از سنکگ بر آودده‌اند که‌حضرت فردوس مکانی در آنجا نشسته شراب نوشجان فرموده‌اند» يك‌حوضه مدور بريك گوشه این صفه برسنگ کنده‌اند که قریب‌به دومن هندوستان شراب می گرفته باشد. نام مباركه خود را با تاریخ به‌دیوار صفه مذ کور کهتصل به کوه است. این عبادت نقش نموده‌اند که-«تختگاه بادشاه عا لم پناه ظهیرالدین با بربن عمرشیخ گور کان خلدالّه ملکسه فی‌سنه ۱۴ -»٩ من‌هسم فرمودم که تختی دیگر دربرابر این‌صفه تراشیده بر حوضچه بههمان دستود بر کناد آن کندند ونام مرا بانام‌صاحبقرانی بر ]“نجانقش کردند. درروزی که من بران تخت نشستم» هردوحوضچه را [۴ ۴الف ] فرمودم که اذشراب پرساختند و به‌بنده‌هایی که دد آنجاحاضر بودند دادند.شاعری از شعرای غزنی در تادیخ آمدن من به کا بل یافته بود که: ع: پادشاه بلادهفت‌اقلیم
او را به خلعت و اتعمام نوازش نموده: فرمودم که بردیو اد متصل به‌نخت مذ کود اين تادیخ را ثبت تما یند.
پنجاه‌هز ار روپیه به‌پرویز مرحست شد. وزیرالملك را میربخشی ساختم. به قلیج‌خان
مس
۶۲ جهانگیر نامه
فرمان‌شد که يك ثك وهفتادهزاد روپیه از خزانه لاهور به‌مددخر جح لشکر قندهاد روانه‌ماید. سیر خبا بان کابل و بی بی‌ماهرو نموده به‌حکام تیججا فرمودم که به‌جای‌درختانی که حسین بیگ روسیاه بریده‌بود نها لها شاندند واو لک پودت چالاك دا نیز سیر نموده‌عجب‌جای باصفایی به خار دد آمد. دئیس چکری» يك دنگی دا به تبر زده آورد. تااین وقت ریک را ندیده بودم پیز کوهی میا ندوتفاوت به بز همین شاخ است. شاخ رنکكه خم داراست وشاخ بز راست مادپیچج است.
صفت ترکی‌ذانی خوبش: به تقریب احوال کابل واقعات حضرت فردوس مکانی به نظر میگذشت تمام به عط‌مباركك ایشان‌بود. مکر چهارجزء آن را بهعط خود نوشتم ودر آخر اجزای مذ کورهم عبارتی به تر کی درقلم آوددم تاظاهر شود که این چهادجزه بهعط من است» وبا وجود آ که در هندوستان کلان‌شده‌ام؛ در کفتن ونوشتن تر کی عاری فیستم. در سست دپنجم صذار بااهل محل‌سیر جلگاه سفردسنکت که‌در نها بت‌صفاً وحره‌ی بود. نمو ده‌شد. روز «مریه پیستو ششم سعادت ژیادت حضرت‌فر دوس مکانی دریافتم. زرو طعام ونان و حلوای فراوان به‌دوح کد شتگان فرهودم که به فقر | تفسیم نمودند. دقیه سلطان بیگم داعتر میر داهندال تا حال زیارت بدر خود نکرده بودنده ددین‌روز بهآن شرف رسيدند. روز بنجشنبه سیوم ر بیعالاول در خیا بان فرمودم که اسپان دوندة حاصه وشاهزاده‌ها وامراء را [ ۴ ۴ب ] دوانیدند. يكاسپ کر نت عربی که عادلخانی والی دکن بهجهت من فرستاده بوده از همه اسبان بهتر دوید.
در همین‌روزها پسر میرذا سنجر هرازه و پسر میرزاباشی که کلانتر ان وسردادان هز ازه بو دنل آمزه ملازمت کرو هز ار ه‌های دهبه میرداد دوریکت که به تیر زده پسودند آورده کذر انیدند. به کلاتی این‌دنگها دیگردیده نشد وده دوازده از تکه مارخور کلان بزر کتر بود.
شبر رسیدن شاه‌بیک‌خان حا کم قندهار به پر گنه شور که جا گیر اوست رسید. به‌نعاطر قر اردادم که کابل را پاو عنایت کرده رواند هندوستان شوم. عرضداشت راجه سرسنگدیو آ مد که بر ادرز اده‌عود را که فتنه انگیزی‌می کر دبه‌دست‌در آورده بسیاری‌ازمردم اودا به‌فتل‌رسانیده است. فرهودم که بهقلعه گو الیا فرستند. تا در آنجا محبوس ومقرد باشد پر گنه گجرات سر کاد پنجاب به‌شیر خان افغان مر حمت شد. چین قلیج و لد ولیج حان را به منصب هشتصدی ذات و پانصدسواد سرافراز ساختم. دوازدهم خسرودا طلبیده فرمودم که زنجیر اذپای او بجهت سبر با غْ شهر آد ابر داشتند ومهر پدری نگذاشت که اودا به سیربا غ مد کور نفرمایم. قلعه| تلث ونر احی آن از تخیبر | حمد بیگت به‌ظفر خان مر حمت نمودم تاجخان که بد دفع افغا نان مفد بنگش تعیین یافته بوده پنجاه‌هزار دوپیه شفقت نمودم درچهاردهم علیخان کرود را که از
دیباچه ۶۵ ملازمان قدیم والد بزر گو ادم بود» وداروغگی نقاره‌خان باو تعلق داشت» بخطاب نوبتخانی سرفراز ساخته بهمنصب با نصدیذات ودویست سوار ممتاز گردانیدم.مهاسنگه پسرداده‌داجه‌مان سنکه‌را هم بجهت دفع مردودان ینکش تعین نموده دامداس دا اتالیق او ساختم. روز جمعه هژدهم وذن‌قمری سال چهلم واقع شد. دوپهر ازروز مذ کور گذشته این مجلس منعقد گشت. ده‌هزار روپیه از جمله زروزن مذ کود به ده کس اذ بندههای معتمد خود دادم که به مستححقین وارباب احتیا ج قسمت نمایند. درین‌دوز عرضداشت سردارخان حا کم قندهار از راه هزاده وغزنین دصید» بهدوازده‌دوز به مضمون آنکه ایلچی شاه‌عباس که روانه در گاه است داصل هرات‌شد. شاه بهمردم خودنوشته است که کدام واقعه طلب فتن‌جسو بیحکم من برسر قندهار [۲۵الف] دفته است. مکر نمی‌داند که نسبت ما باسلسله علیه حضرت صاحبقرانی بخصوص به‌حضرت جنت آشیانی‌اولاد امجاد ایشان‌درچه مرتبه است. ا گر احیاناً آن ملك دا دد تصرف در آورده باشند به کسان وملاذمان بر اددم جها نگیر پادشاه سپرده وبجا ومقام نود مسر اجعت نمایند. بخاطر رسید که به‌شاه بیکخان فرمایم که داه غزنین به‌روشی ضبط نماید که مترددین فندهار به فراغت به کابل تواتند آمد. قاضی نورالدین دا ددهمین دوزها به منصب صدارت سر کاد ما لوه وادجین تعبین نمودم. پسرمیرزا شادمان هزاره پسرداده قراچه‌عان که از امرای معتبر عمده‌حضرت جنت آشیانی بود آمده ملاذمت نمود. قراچه‌خان ذنی اذ مردم هزاده خواسته‌بود. این پسر ازو متو لد شده است.
روزشنبه نوزدهم راناشتکر ولد رانااودیسگه دا به منصب دوهز ارو پبانصدی ذات و هزارسوار سرافراز ساختم به دای منوهر منصب هزادی وششصد سوار حکم شد. افنانان شنوادی قوچی آوددند که هردوشاخ اویکی‌شده بوب به شاخ آهوی رنکث شباهت داشت. همین افغا نان بزمارحوری کشته آوردند که مثل او ندیده‌بودم پلکه تخیل‌هم نکرده بودم به مصوران فرمودم که شبیه او دا بکشند. چهادمن‌وزن هندوستان کشیده‌شد درازای شاخ اويك ونیم گز» نیم پا و کم (نصف يك‌چهارم) به‌گر در آمد. روز یکشنبه بیستوهفتم شجاعتخان را به منصب هزارو پا نصدی ذات وهز ارسوادامتیاز بخشیدم. حویلی گوالیاربه جاگیر اعتبارخان مرحمت‌شد. فاضی عزت‌الله دا با براددان بهعدمت بنگش تعیین فرمود.
آخرهای همین‌دوز عرضداشت [۴۵ب] اسلام‌خان از آگره باخطی که جها نگیر قلی- خان ازبهاد باه نوشته بود رسید. مضمونآنکه به‌تاریخ‌سیوم صفر بعد از يك پهرقطبالدین- خان را در بردوان از ولایت بنگا له علیقلی استاجلو زخم زد وبعد از دوپهر شب در گذشت.
تفصیل این مجمل آنکه علیقلی مذ کور که سفره‌چی شاه‌اسماعیل والی ایران بود بعد
۱ از فوت او بنابر شر ارت وفتنه‌انگیزی که در طبیعت داشت» گريخته به قندهار آمد درملتان حانخا نان‌زا که برسرولایت تعیین شده بود ملاقات نموده به‌همراهی او روانه ولایت مذ کور شد. خانخانان غایبانه ادرا داعل بندههای عرش آشیانی ساعت ودر آن سفر حدمات بسه تقدیم رسانده.به متصب فر اخورحالت خود سرفراز گردید: ومدتی در خدمت والدبزر گوادم بود ودر ایامی که به دو لت متوجه ولایت دکن‌شدند ومرا برسر دانا تعیین فرمودند آمده نو کرمن شد. اودا بهعطاب شیرافکن سرفراز ساختم. چون از الهآباد به ملاذمت والد بزر گوار خود آمدم وبنابر بی‌التفاتی که نسبت بهمن به‌ظهور دسید اکثر ملازم و مردم من متفرق‌شدند. دهم ددین‌وقت ازخدمت‌من جدائی اختیار نمود. بعد از جلوس از دوی مروت تقصیر ات اودا درنظر نیاورده» درصو به بنگا له حکم جاگیر کردم از آنجا اخباد دسید که امثال این فتنه‌جویان دا ددین ولایت گذاشتن لابق نیست. به قطب!لدین‌خان حکم رفت که اورا به در گاه فرستد واگر خیال‌باطلی کند به سزادساند. خان مشادالیه اورا به واجبی می- شناخت بامردمی که حاضر بودند» به مجرد دسیدن حکم به بردوان کسه جاگیر اوبوده ایلغاد می نما یدو او جون ازدسیدن قطبا لدین‌خان خبردار میشود تنها بادوجلودار به استقبال متوجه می کردد و بعدازرسیدن ودرآمدن به میان فو ج مردم‌خان مشادالیه مردم اودا فرو می گیر ند. او جون فیالجمله اذین روش آمدن قطب| لدین خحان کو که به مظنه شده بسود ازروی فریب می‌گو ید [ ۴۶الف]؛ که این چه‌روش توزلد است؟ خانمذ کور مردم خود را مانع کرده نها به او همراه‌می‌شود که مضمون حکم را خحاطرنشان سازد ودداینوفت فرصت جسته فی‌الفود شمشیر کشیده دوسه‌زخم کاری بهاو میرساند انبه‌عان کشمیر ی از حا کم‌زاده‌های آنجا چون به‌حان مشادالبه نست وجهت تمام داشته از دوی حلال نمکی ومردانگی ود را رسانیدی زخم کاری برسر علیقلی‌خان میزند و آن مفتن شمشیر سیخگی به انبه‌عان زده زخمش کادی میافتد. جون قطب لدین‌خان دا به‌این‌حال‌دیدند مردم هجوم آورده او را پاده پاره کردند و به‌جهنم فرستادند. امبد که هميشه درجهنم‌جای آن بدبخت روسیاه بوده باشد. انبه‌عان همان جا شهادت یافت. قطب! لدین‌خان کو که بعد ازجهاد پهر درمنزل‌خود به دحمت ایزدی پیوست ازین خبر ناخوش چه‌نویسم که چه‌مقداد متالم و آزرده گشتم قطب لدین‌خان کو که به‌متز اه ور زند عزیز وبرادد مهر بان ویاد یکجهت من بود باتتدیرات الهی جدتوان کرد. دضا برقضا داده صبر دا پیش نهاد همت خود ساختم . بعد ازرحلت حضرت عرش آشیانی وشنفارشدن ایشان مثل این دوقضیه که فوت مادر قطب‌الدین کو که و شهادت‌یافتن او بوده باشد» برمن
دیباچه ۶۷
روزجمعه ششم دییم‌الاخر به‌منزل خرم که در آورته باق‌ساخته بسود والحق عمارت است بس موژون» دفتم اگر چه سنت‌پددم این بود که در هرسالی دومر نبه مطابی سال‌شمسی وسال‌قمری‌خودرا وزن‌می‌فرمودند وشاهزاده‌هادا درهمين دوزسال‌شمسی به ون درمی آوددند؛ غایتا ددین‌سال که ابتدای شانزدهم قمری بود ازسن فرزند حرم جوتکیان و منجمان بهعرض دسانیدند که فیالجمله کُرانی طالم درسال مذ کود واقع است ومزاجش نیز از حد اعتدال منحرف گشته بود فرمودم که اورا بهطلا ونقره وسایر فلزات به‌دستود معهود بر کشيدند و به ققرا و اریاب احتیاج زر وزن مد کود دا تفسیم [ ۴۶ب] نمودند تمام آن‌روز در منزل بسابا خرم به حرمی وخوشحالی گذشت وا کثر پشکشهای او پسندیده افتاد.
چون خوبیهای کابل دا دریافته ا کثر میوه‌هایش خورده شده بود بنابر بعضی مصلحتا ودودی ازپایه تخت روزیکشنبه چهادم جمادیالاول حکم کردم که پیشخانه بهجا نب‌هندوستان بیرون برند. بعد از چند دوز ازشهر بر آمده جلگه سفیدسنکک محل دایات جلال گشت. اگر چه‌هنوز انگور به کمال نرسیده بوداما پیش اذین انگود خوب کابل خودده شده بود. اقسام انگود خوب میشود. خصوصا صاحبی و کشمشی. شاهآ لوهم میوه حوشخوار حوش چاشنی است. نسبت به‌دیگر میوه‌ها پیشتر می‌توآن خودد.
من دريك روز ناصدوپنجاه از آن خودده‌ام. مراد از شاه آلو گیلاس است که دداکثر جاهای ولایت ( - ماوزاءالهر) میشود. چون گیلاس به‌گیلاسی که ازنامهای چلیاسه است. مشتره میشد» حضرت‌والد بزد گوارم آنرا شاه آ لو نام‌فرمودند. ذردآلوی پیو ندی خوب‌میب شود وفرادان است. غایتا ددبا غ شهر آرا درختیست که آن دا میرژامحمد حکیم» عموی من؛ نشانیده بود و به میرذایی مشهود است. زددآ لوی‌این‌ددخت سبتی به دیگر زرد لوها ندارد. شفتا لوهم به غایت نفیس وبا لیده میشود. ازاستا لف شفتا لوی آودده بودند؛ در حضور خود وزن نمودم‌یر ابر پیست‌وپنج دویه که شصت‌وهشت‌متقال معسول است؛ به‌وژن در آمد» باوجود لطافت میو ه‌های کا بل هیچکدام دد ذایقه من لذت انبه ندادد. پر گنه مهابن به‌جاگیرمها بت‌عان مر حمت شد. عبد | لرحیم بخشی احدیان بهمنصب هفتصدی ذات ودو یست‌سواد سرفراذ گردید. میارلاعان سروالی به فوجداری سرکاد حصار تعیین یافت. فرمودم که میرذا فریدون برلاس را درصو به‌الله [باد جاگیر نما ند. درچهاددهم ماهمذ کود ارادتخان [۴۷الف ] برادد اصف- خان را بهنصب هزادی ذات و پانصدسوار سرفراز ساخته حلعت خاصه واسپ عنایت نموده خدمت بخشیگری صو به پته‌نه وحاجی‌پود به‌اومررحمت کردم. چون قودبیگی من بود. بدست اوشمشیر مرصح یه جهت فرزند اسلام‌غان صاحب صو به ولایت مذ کود فرستادم. دد وقتی که
۶۸ جها نگیر نامه
مید فنم در حوالی علی‌مسجد و غریب‌خانه عنکبوت کلانی دا که در جثه برابر به حرچنگی بود دیدم که گلوی مادی‌دا به ددازی يك‌گزونيم خفه کرده اودا نیم‌جان ساخته است» بجهت تماشا ساعتی توقف نمودم بعد از لحمه‌ای جان داد. دد کسابل خبر به‌من‌رسید که درژمان سلطان‌محمودغز نوی به حوالی ضحالك و بامیان شخصی خواجه تابوت‌نام وفات یافته درغادی مدفون است وجسد او تاحال از یکدیگر نباشیده بسیاد غریب‌بود. یکی از واقعه‌نسویسان معتمد خود دا باجراحی فرستادم که به‌غاز دفته احوال دا چنانچه باشد ملاحظه کسرده خبر مشخص بیاودند. آمده چنین به عرض دسانیدند که نصت بدن که بهزمین متصل است اکثر از یکدیگر فرودیخته ونصفی‌دیگر که به زمین نرسیده» بحال خود است. ناخن دست و پسای وموی‌سر نریخته موی‌دیش ویروت تایکطرف بینی فروديخته. از تادیخی که بسردد آن غاد نقش کردهاند» چنین ظاهرمیشود که وفات او بیشتر از زمان سلطانحمودغز نوی بوده است. کسی این شخص دا به‌واقعی نمی‌داند.
روز پنجشنبه پانزدهم ارسلان بی‌حا کم قلعه کاه مرو که از نو کران میانه ولیخانوالی وران‌بود آمده ملازمت کرد هميشه شنیده میشد که میرزاحسین‌پسر میرذا شاهرخ دا اوزبکان کشتها ند ددین ایام شخص آمیده عرضداشتی بنام او کذرانید ولعل پیا زید نک که بسه صد روپیه می‌ادرید» به دسم پیشکش آودده بود» اراده واستدعا آنکه فوجی به کمك او تعین کردد. تا بدخعشان دا از دست اوزبکان بر آدد. کمر خنجر مرصح بجهت او فسر ستاده شد و فرمان [ ۴۷ ب] صادر کشت که چون دایات اجلال ددین حدود تزول دادد اگر فی! لواقسع میرزاحسین پسرمیرزاشاهر خ‌توثی» اولی آنکه بهعدمت شتابی تاملتمسات و مدعیات تورا بر آورده دوانه بدعشان سازیم. دو لكثر و یه بجهت مدد خر ج لشکری که به همر اهی‌مهاسنگه ورامداس که برسر متمردان بنکش تعیین یافته بودند فرستاده‌شد. روز پنجشنیه بیست‌دوم بسه با لاحماد رفته تماشای عمارات انا نمودم جایی که قابل نشیمن من باشد نبود» فرمودم که آن عمارت را ویران کنند ومحل ودیر انخانه پادشاهانه تر تیب دهند. درهمین‌زوز از استا لف شفتا لوی آوددند. برابربه به کلانی که تاحال بهاین کلانی شفتا لو دیده‌نشده بوده فرمودم که به‌وژن در آوردند به‌قدر شصت‌وسه روپیه اکبری که شصت‌تو له بوده باشد. بر آمد. چون دو بصت کردم دائه او نیز دو نصف شد ومغز آن شیرین بود. در کابل بهتر ازین میوه از اقسام میوه‌های سردرختی خودده‌نشد. در بیستوپنجم از ما لوه خبر رسید که مررزاشاهر خ عالم فا نی را وداع کرد الّتعا لی اودا غریق بحر رحمت گرداناد از آن‌روز که به‌عدمت‌والد بزرگو ادم آمده تاوقترحلت اذاو امری به‌فعل نیامده که باعث غبارخاطر اشرف گردد. همیشه مخلصانه
خحدمت می کرد. میرزای مذ کود بحسب ظاهر جهادپسر داشت حسن وحسین که از يك‌شکم بر آمده بودند. حسین از برهانبود گریخته از داه دریا به عراق دفت و اذ آنجا به بدحشان. می گویند که هنوز هست جنانچه پاره از سخنان اوو کس‌فرستاده اونوشته‌شد. اماهیچکس به تحقیق نمی‌داند که این‌همان‌میرزاحسین است یا بدخشیان. بهدستور دیکر میرذایان جعابی آنرا برانگیخته میرزاحسین‌نام‌نهاده‌اند. اززمانی که میرزاشاهر خ از بدحشان‌بر آمده سعادت‌ملازمت پدرم دریافت تاحال که قریب بیستو پنج‌سال بوده باشد. به‌هرچندوقت بدخشیان بنابرجفاه و آزادی که [۴۸الت] از اوزبکان دادند بدخشی پسر را که فیالجمله چهره و نمودی داشته باشد و آثار نجا بتی ددوظاهر به‌پسر میرزاشاهرخ ونژاد میرزاسلیمان شهرت‌داده جمعی کثیر از اویماقات منفرقه و کوهستانیان بدخشان که آنها دا غرچه می گویند» بر سر او جمع میشو ند وبا اوز بکان‌مجاد لهومخاصمه نموده بعضی ازولایات بدخشان دا از تصرف آنها بسر می‌آورندء واوزبکان هجوم آودده آن مپرزایی جعلی دا بدست درمی آودند وسر اودا برسر نیزه کرده در تمام ملك بدخحشان می گردانند» وباز بدخشیان فتنهانگیز تانگاه کرده میرزای‌دیگر بهم رسانده‌اند تاحال‌چندین میرژا کشته‌شده‌باشد» به‌عاطرمی‌رسد که تاازبدخشانی اثر وخبر خحواهد بود این‌هنگامه دا گرم خواهند داشت. پسرسوم میرزا» میرزاسلطان اس ت که صودنا و سیر تا از جمیع اولاد میرزا امتباز تمام دارد. من اررا ازوا لد بزرگوار خود التماس کرده دد خلمت خود نگاه‌داشتم وبهتر ببت احو ال او پرداخته اورا ازجمله‌فر زندان میدانم. در جمیع اطوار واوضاع هیچ نسبتی یه برادران خودندادد بعداژجلوس اورا بهمنصب دوهزاریذات وهزارسوادسر فراز ساختم وبه صوبه ما لوه؛ که جا گیر پدراو بود» فرستادم. پسرچهادم‌بدیعس الزمان است که میرذا اودا همیشه درعدمت خود نگاه میداشت» بهمنصب هسزادیذات و پا نصدسواد سرفراز یافت. تابه کابل آمده بودیم شکار قمرغه واقع‌نشده بود چون ساعت توجه به‌هندوستان نزديك‌شد وشوق شکاد آهوی سرخه برطبیعت غالب بود» فرمودم که کوه قرقرا که از کابل هفت کروه‌بوده باشد به تعجیل قبل‌نمایند. روز سه‌شنبه چهادم جمادیالاول بهشکاد متوجه شدم فریب صد آهو به‌قمرغه در آمده بود. نصف آن شکار شده‌باشد. به غایت شکاد گرمی دست‌بهم داد. پنجهز ارو پیه ددقمرغه بهانعام دعایائی که حاضر گشته بسودند؛ مر حمت نمود.
در همین‌روز بر[ ۴۸ب] منصب شیخعبدا لرحمن پسر شیخابوا لفضل پانصدسوار اضافه حکم شد که درهز ارذات وسوار بودهباشد. روز پنجشنبه ششم به‌تختگاه حضرت‌فردوس‌نکانی رفتم. چون فردای آن ازکابل برمی آمدم امروذ دامئل‌عرفه عید دانسته دد آن سرمنزل فرمودم
۷۰ جهانگیر نامه
که مجلس شراب‌تر تیب دهند و آن حوضچه را که ددسنک کنده بودند پرازشر اب سازنسد. مجمو عمقر بان و بنده‌هایی که ددمجاس حاضر بودند. پیا له‌هاداده‌شد. به آن‌عوشحا لی دشکفتگی کم دوزی‌شده باشد.
روزجمعه هفتم بعد از گذشتن يك‌پهر به‌سبار کی وفرعی اذشهر ب رآمسده جلگه‌سفید سنکمحل نزول گشت. ابا غ شهر آر! تاجلکه مذ کور بردودست راه اذ قسم زر درب‌وجونی که نصف‌وربع دوپیه بودهباشد به‌فقرا ومسا کین می‌پاشیدم درین روزددوقتی که به نیت‌بر آمدن از کایل بر فیل‌سو ادمی‌شدع» حبرصحت امیرالامر اوشاه بيك خان رسید. خبر تنددستی آین‌دو بنده عمده دا برحود به‌فال مبادك داشتم روزسه‌شنبه دوازدهم از جلکه سفید سنکت يك کره کو چ نموده به گر امی‌منزل‌شد. تاش‌بیگ‌خان دا در کابل گذاشتم که تاآمدن شاه‌بیک‌خان بهواجیی از شهر ونواحی خبردار باشد.
روزدوشنه هژدهم ازمنزل پنچاك دونيم کروه براه دو آبه طی‌نموده دد چشمه که بر کناد آن چهادچناد است نزول واقم‌شد. هیچکس تا غایت ددصدد ترییت این‌سرزمین نشده ازحا ات وقا بلیت آن‌غا فل افتاده‌اند. بسیاد به کیفیت‌جائیست وقا بل آن‌هست که در آنجا عمادتی وجایی به‌ساز ند. ددهمین‌منزل شکارقمرغه دیکر واقع‌شد تخمیناً یکصدودوازده آهسو و غیره شکادشده باشد. بیست‌وجهاد آهوی‌دنگك وپنجاه آهوی سرخد وشانزده ب زکوهی. تا حصال من آهوی [ ۱۴۹ لب ] ریک‌را ند یل ه بودم. الحق که عجب جانور حوش‌شکلیست اکرچه آهوی‌سیاه هندوستان‌بسیار حوش‌سبت بهنظر درمی آید غایتا اين آهودا فسبت وتر کیب دیگر است. فرمودم که اوح ورنکی‌را وزن کردند. قو ح‌بكءن و سی‌وسه‌سیر بر آمد وررکگ دومن و ده‌سیر . دنگی به این کلانی جنان‌می‌دوید که دوازده‌سکگک دونده وتبز تک بعد از آنکه مانده شده بودند اودا به‌صدهزار محنت گرفتند. از گوشت گوسفند و بزبربری گذشته گوشتی به لذت آهوی دنک نمی‌باشد. درهمینموضع شکاد کلنکگ نیزشد, خر وج خسرف بازه بگر: | گر چه‌مکرد از حسرواعمالناشایسته‌به‌وقو ع آمد وقا بل‌هز ار گو نه عقو بت بوده مهر پددی نگذاشت که قصد جان او نمایم. با آنکه درقانون سلطنت و طریقه جها ندادی مراعات این امود ناپسند‌یده است» چشم از نیز نت اوپوشیده اودا ددنهایت آمودگی ودفاهیت نگاه‌می داشتند ظاهرشد که او کسان‌نزدبعضی او باش ناعا قبتاندیش می- فرستاد و آنهاد! به‌فساد وقصد من‌ترغیب‌نموده به‌وعده‌ها امیدوادساخته جمعی اذتبرودوز گادان کو تاه‌فکر به‌یکدیکر اتفاق نموده میخو استه‌اند که درشکارهای که در کابل و اطراف آن راقم‌می‌شد» قصدمن‌نمابند. از آنجا که کرم واجب‌تع لی حافظ وپاسبان این‌طایفه علیه است»
دیباجه ۷۱
توفیق این‌معنی نمی‌یاید. دوزی که سرخاب محل نزول گردید یکی از آن‌جماعت سر بازنده خوددا به‌خواجه‌ویسی؛ دیوان فرز ند خرم» می‌دساندومی گو ید که قریب به پانصد کس بافساد حسرو بافتح‌الّه پسر حکیم ابو الفتح ونودالدین پسرعنایت‌الدین علی آصف خان‌وشر یف پسر اعنمادا لدو له متفق شده. فر صت‌طلب وفا بو جو یند» که ٩ ۴ب ] قصد دشمتان و بدخو اهان‌بادشاه نما یند. خواجه‌ویسی این‌سخن دا به خرم می‌دساند و او بیطافت شده این‌مه‌نی‌رادرساعت‌به‌من گفت. من خرم‌دا دعای برخورداری نموده در صدد آن‌شدم که مجمو غ آن کو ته‌اندیشان را بهدست در آورده به عقو بتهای گوناگون سیاست نمایم. باز به حاطر رسید که جون بر سرسفر واقع‌ايي گرفتو گیر آنها باعث شورش وبرهم‌خوردگی اردوخواهد شد. همان سرفتنه‌هادا فرمودم که گرفتند وفتح‌اللّه دا مقید ومحبوس به‌معته‌دان سپرده» آن‌دو بیسعادت دیگر داباسه چهاری که عمده آن‌سیاه رویان‌بودند به‌پاسا رسانیدند.
قاسم علی که ازملازمان حضرت‌عرشآشیانیبود؛ بعداز جلوس اودابه‌عطاب‌دیانتخانی سر قر از گردانیدم» دایم فتح له را تادو لتخواه باذمی‌نمودودر باب‌او سخنان مد کودمي‌ساخت روزی به فتحالله گفت که در محلی که حسرو گریخته بود وحضرت اوراتعاقب‌می‌نمودندبه‌من گفتی که پنجاب دا به‌عسرو میباید داد واین‌بحث دا کو تاه کرد فتحالله منکرشد و ازطر فین رجوع به‌سو گند نموده مباهله کردند. ازاین گفتگو دهپا نزده‌ردوز زیاده نگذشته بسود که آن بدبخت منافق گرفتاد گردید وشامت سوکند درو غ کار خود کرد. روز شنبه بیست‌ودوجمادی- الاول بر فوت جلالا لدین مظفر اردستانی که ازحانواده حکمت و طبابت بود دسید مدعی این‌معنی بودکه نسب‌من به جالینوس میرسد. بهرتقدیر معالج بی‌نظیر بود. تجربه او بسر علم اوزیادتی‌داشت. چون به‌غایت‌خوش‌قیافه وخوش‌تر کیب بوددد ایام ساده‌ده ثبها به‌مجلس شاه‌طهما سب‌می ر سد» شاه این‌مصر ع رابرومی‌خو اند. : خوش‌طبیبی است بیا تاهمه بیماد شویم.
حکیم نادعلی که معاصر او بود؛ ددفضیلت برو ذیادتی دارد درعلاج ویمن فدم و صلاح وپا کيزگی[ ۰ ۵الف] اطوار واخلاق حکیم مذ کود زیاده است ودیگر اطبای‌زمان‌به‌او نسبتی نداشتند. ودای طبابت بسیار خویها بااو بود. اخلاص خحاص بهمن داشت. در لاهسود حا نه ساعت درغایت لطافت وصفاء مکرد التماس نمود که او دا سرفر از سازم. چون‌خحاطراو بهغا یت‌عزیز بود قبول‌این‌منی نمودم. حکیم‌مذ کود قطم‌نظر از نسبت مصاحیت وطبا بت دد سرانجام مهمات و معاملات دیا نیز دستی داشت. چنانچه درالنهآ باد مدتی دیوان س رکارخود
۷۲ جهانگیر نامه
کردم. بنابر کثرت دیانت دد مهمات بسیار سخت‌گیر بود و اژ این رهگذد مردم از سلوك او بسیار آزدده بودند. قریب بیست‌سال فرحه شش داشت و بهحکست يك‌طوری خوددا نگاه میداشت ددائنای‌سخن کردن | کثراوقات اودا سرفه دست میداد که دخساره و چشمان اوسرخ میشد ورفته‌رفنته دنگ‌او به کبودی»نجر می گشت. مکرر بهاو می‌گفتم که تو طبیب‌دانایی جرا علاج کوفت خودنمی کنی؟ به عرض رسانید که قرحه‌شش اذان بایت نیست کسه علاج آن توان کرد دداثنای‌این کوفت.یکی ازخدمتگاران‌نزديك اودرمیان ادویه که «مه‌روز به‌عوردن آن معتاد بوده ذهر داخل‌نموده به حکیم می‌خوراند. چون این معنی ظاهر میگردد. در صدد علاح آن میشود. درنجون کم نا کردن بسیار میا لغه داشت» هر جند ضروری بود. بحسب اتفاق شبی به‌صحت خانه می‌رود وسرقه بروغلبه نموده آن‌دیش وجراحت شش‌اومی کشاید و جندان خون‌از دهن ودما غ اوروان میشود که بی‌هوش گشته می‌افند و آواز مهیب ازوظاهرمی کردد. آفتا بچی خبرداد شده به‌صحت‌خانه درمیآید واورا درون آغشته دیده فریاد برمی آودد که حکیم را کشته‌اند- بعداز ملاحظه ظاهر می گردد که دربدن او آثار عم نیست وهمان قرحه شش است که منفجرشده. قلیج‌خان [ ۰ ۵ب] را که حا کم لاهودیود خبرداد می‌سازند و این معامله زا به تحقیق‌نمودن اورا به‌عاك می‌سپادند. فرزند قابلی ازو نماند.
در بیستوچهارم میان با غ‌وفاونیمله شکاری واقع‌شد» قریب چهل آهوی‌سرخه کشته شده باشد ماده‌یوزی درین شکاد گاه بهدست افتاد. زمینداران آنجا یغمانی وافغان شانسی آمده گفتند که درین صدسال صد و بیست سالنه مایاد دادیم نه از بدران‌عود شنیدها یم که ددین سرذمین بوزدیده باشند.
دوم جمادی‌الاخر دز با غ وفا منزل‌شد ومجلس ودن شمسی منعقد کشت. در همین رود ارسلان بی‌نام اوزیکی که از سردادان و امرای عبدالموخان بود و دریتولا حکومت قلعه کاه مرو بهاو تعلق‌داشت قلعه دا برتافته سعادت ملازمت دریافت» جون ازروی احعلاص آمده بود اورا به علعت خاصه سرفر از گردانیدم. اوژيك ساده پر کاریست قا بلیت دعایت وتربیت دادد. چهارم ماه حکم شد که عربخان درحجلال آ باد شکار گاه دشت‌ار نه‌را قمرغه به‌نماید. قریب به سبصد جانودشکار کرده شد.سیو پنج فو چ‌وقو شچی بیستو پنج ارغا نی نود و توغلی پنجاهو پنج» سفیده نو دو پنج جون میان روز بود که بهشکار گاه رسیدم وهوا فی| لجمله خزهین داشت‌سگان تازی حوب ضایع‌شدند» وقت‌دواندن سک صباح یا آخر دوز است.
روز شنبه دوازدهم درسرای کوره‌منزل شد ددین‌متزل شاه‌بیگخان باجمعیت خوبآمده ملازمت نمود. اذ ترییت یافته‌های‌پدر یزر گو ارمن‌حضرت‌عرش آشیانی است. به‌ذات خودیسیاد
دیباجه ۷۳
مردانه وصاحب تردد است. چنانکه مکرر درزمان‌دو لت پدرم شمشیرهای نمایان زده ودرزمان جها ندادی من قلعه قندهاررا در برابر افواج داری ایران خوب نگاه داشت و تايك سال‌قبلی بود تا آنکه افواج قاهره‌به كمك اودسیدند. سلو کش باسپاهی امرایانه واز دوی قدرت نیست به محض همین[ ۵۱الف] که درجنگها بااو موانقت نموده‌اند تابمانند ناز بسیادی از و کر م ی کشد واين معنی اورا به‌نظرها سبك دارد. مکرد ازین سلوك اودا منع کردم. چون جبلی اوشده فایده برآن متر تب نگشت.
روز دوشنبه چهاردهم‌هاشم خان‌را که ازخانه زادان این‌دو لت است» به منصب سههز اری ذات ودوهزانی سوار سرفراز ساخته صاحب صو به ولایت اودیسه ساختم. درهمین روذ خبر رسید که بدیعا لزمان و لد میرزاشاهر خ که درولایت مالوه بود ار دوی‌نادانی وخردسالی با فساد جمعی از فتنه‌جویان روانه میشود که خوددا به ولایت دانارسانیده او دا بینند. عبدالله. خان حا کم آنجا اذین‌معنی آگاهی یافته تعاقب‌می‌نماید ودر اثای داه اودا گرفته بدیخت چندی را که بااو درین‌امر منفق بودند به‌قتل‌می‌رساند. حکم شد که اهتمام‌عان از آکره روانه گشته میرزادا به در گاه آودد.
بیستوپنجم ماه مذ کور خبررسید که امام‌قلی‌خان برادرزاده و لی‌خان‌حا کم‌ماوراء لثهر میرزاحسن نامی‌را که به‌پسری میرزا شاهر خ شهرت یافته‌بود می کشد. مجملا کشتن فرزندان میر زاشاهر خ ازعا لم کشتن دیوشده است. چنانچه می‌گو یند که اذهرقطره او دیو دیگر پیدا
میشود.
درمقام دهکه شیرخحان افغان؛ که ددوقت دفتن اورا به پشاود بجهت محافظت کوتل خیبر گذ اشته بودم آمده ملاژمت کرد. درحفظ وحراست دراه تقصیر نکرده بوده است ظفرخان ولد زین ک و که که به کوچانیدن اففانان دله‌زاك وجماعه کهترین که در حوالی اتك‌بیاس و آن‌نواحی مصدد انواع قبایح بودند» مأمود گشته‌بود. بعد ازانصرام آن خدمت و بر آوردن آن‌مفسدان که قریب به‌صد هزارخانه بودندء روان‌ساختن آنها بهجانب لاهود ددهمین‌منزل به سعادت ملازمت‌سرفر از گردید وظاهر شد که این‌عدست را چنانچه‌با یدوشاید به تقدیم رس نیده است. جون‌ماهر جب که مطابق آبان‌ماه الهی بوده» دررسد ومعلوم کشت که از ماههای مقرد وزن‌قمری والد بزدگوارمن است.: مترد داشتم که قیمت مجموع اجناس دا که درسال شمسی وقمری خوددا بدان‌وژن‌می‌فرمودند. حساب نمایند و آن‌چه‌شود آن‌مبلغ دا به شهرهای کلان قلمرو فرستاده بجهت ترویج رو ح‌مطرح منورآنحضرت به‌ارباب احتیا ح[ ۱ ۵ب ] وفترا تقسیم نما یند. مجمو ع يك تك دو بیه که سههز ار تومان ولایت عراف است وسه لك‌خحانی به حساب
۷۴ جها نگیر نامه
اهل ماوداءالهر یاده باشد. این‌دا مردم معتمف دردوازده‌شهر عمده مثل آکره ودهلی و لاهور و گجرات وغیره قسمت نمودند.
دوز رنجشنبه سوع‌ماه‌دجب فرزند صلابت‌خان دا که کم اذفرزندان حقیقی نمی‌دانم:به حطاب خان جهانی امتیاز بخشیدم و فرمودم که اورا ددفر امین واحکام‌خان جهان می‌نوشته باشند وخلعت خاصه وشمشیر مر صح نیز عنایت شد. وشاه بيك‌دان را به‌عان دودان مخاطب ساخته کمر خنج ر مرصع وفیل‌مست واسپ‌خاصه مرحمت نمودم وتمام سر کاد کابل و تبراهو بنگش و ولایت سواد وبجود ودفع ودفع افغانان آن حدود بهجا گیر وفوجداری اومقررشد. واز با باحسن ابدال مرتعص گشت. رامداس کجهواهه را نیز فر مودم که دزین ولایت جاگیر نمو ده دا نحل کو مکیاناین‌صو به می‌سازند. منصب کشن‌سنگه و لدمو تهه راجه را هزادی ذات و پا تصد صواد ساختم.
فرمانی بهمر تضیخان حا کم گجرات درقلم آمد که جون ازصلاح وفضیلت و پرهیز گادری پسرمیان وجیهها لدین بهمن دسیده است. میلفی ازجانب‌ما بهاو گذدانیده ازاسمای الهی‌اسمی چند که مجرب‌بوده باشد» نویسانیده به‌فرستند اکر توفیق ایزدی دفیق شود بسدان مسداومت مینموده باشم.
قبل‌ازاین ظفرخان دا به بابا حسنابدال به‌جمع کردن شکاد دخصت کرده بودم. شاخ پندی کرده بود. ببست‌وهفت آهوی سره وشصت‌وهشت آهوی سفید درشاخبند در آمده بود. پستو ند آهورامن خودبه‌تیرژدم و پرویز وخرم‌باهم جندی را به تبر انداعتند. دیگر به‌حاصان ونزدیکان‌حکم‌شد که آنهاهم تیراندازی نمایند خانجهان ازهمه خو بتر تیر انداعت. هر آهو که زد بر سر تبردفت.
در چهاردهم ماه باظفرخان در راول‌پندی قمرغه تر تیب داده‌بود يكآهوی سره را ازپله دود به تیرزدم ازدسیدن تیروافتادن آهو بسیار شگفته‌شدم. سی‌وچهاد آهوی سرخه سیو پنج آهو قراقور ع که بهزبان هندی اورا چکاده‌می گویند ودوخول شکارشد. در یست‌ویکم قمرغه دیکر به‌سعی واهتمام بلال‌عان» درسه کروهی فاعه رمتاس دست بهم‌داد نزدیکان سر ادف عزت‌دا درین شکاد همراه برده بودم شکارخوبی شد. به شکفتگی تمام گذشت. دویست آهو اذسرخه وسفیده شکارشده بود از رهتاس که کوههای آن از این آهو دارد گسذشته سوای کرجهالد و نندنه [ ۲ ه۵الف] درتمام هندوستان جای‌دیگر این نو ع آهوی سرخه نیست. فرمودم که آهوی‌سرخه را زنده گرفته نگاهدارند که شاید چندی از آینها بهجهت تخمز نسده به هندوستان برسند بیستوپنجم در حوالی رهتاس شکار دیگرشد. دزین شکارنیز همشیره‌هسا
دیباچه ۷۵ واهلمحل همراه بودند قریب به‌صد آهوی‌سرخه شکارشد. مذ کورشد که شمس‌خان عموی جلالخان گهکر که‌دراین‌نو احی میباشد باوجود کلان سالی بهشکار يك گونه دغبتی دارد که جوانان خردسال‌را آن شوق وشعف نباشد. چون طبعش‌دا برفقر وددویشها مایل شنیدم به‌عا نه اور فتم. وضع طورش خوش آمد. دوهزاد روبیه بهاو ومواذی‌همین مبلغ را به زنان وفرزندان اوداده پنجده دیکر که حاصل کلی‌داشت دروجه مدد معاش اومقرر نمودم تاازروی دفاهیت وجمعیت خاطر اوقات‌می گذدانده باشد.
ششم‌ماه‌شعبان درمقان چندا له امیر الامرا آمده ملازمتنمود. اذصحت‌یافتن اوخوشحال شدم. جمیع اطبای هندو و مسلمان قراد مردن او داده بودند. الله تعالی به‌فضل و کرم خحود اودا تشریف‌شفا ارزانی داشت تااسباب‌پرستان مشیت ناشناس‌دا معلوم‌گردد که قادد پر کمال هردرد دشوار دا که ظاهربینان اسباب گزین دست‌از آن بازداشته‌باشند به محض لطت و مرحمت ذاتی حویش علاج ودرمان می‌تواند کرد. درهمین‌روز دای رایسنگه که ازامسرای معتبر راچبوت بود به‌سب تقصیری که اذو درفضیه خسرو به‌وقوع آمده خحجالت‌زده وشر مسار درجا ومقام خودمی گشت. به وسیله امیرالامرا سعادت ملازمت ددیافت» و گناه او عفومقرون گردید. درحینی که از گره به‌عزم تعاقب خسرو بر آمدم اورا ازغایت اعتماد دد آگره گذاشته مقرر کردم که چون‌محلها طلب شود. همراهی‌لهاید. بعد از طلب محلها دوسسنزل آمده دد موضع متوده به‌محض شنیدن سخنان اراجیف اذ محل جداشده به‌وطن ود دفت وبخاطر گذدانید که فتنه وشورشی به‌میان در آمده بینم که منجر به کجا خواهد شد.
کریم کادساز بنده‌نواز آن‌قضیه دا در [۵۲ب] عرض اندلاروژی صورت داده ساك جمعیت آن مفسدان دا ازهم‌پاشانید واین‌حرام نمکی بر کردن اوماند. بجهت‌خاطر امیرالامرا فرمودم که همان‌منصبی که داشت به‌حال خود باشد وجاگیر اورا مسلم و برقراردارند. سلیمان- بیکگک را که اذملازمان ایام شاهزادگی بود به عطاب فدا ی شا نیسر بلندساختم. روزدوشنبه دواندهم با غ دل‌آمیز که بر کنار ددیای داوی داقح است منزل شد. والده خوددا ددین‌باغ ملازمت نمودم. میر زاغازی که دد سردادی لشکر قندهاد مصدر خدمات پسندیده شده بود ملاژمت نمود. عنایت‌بسیاد به اوفرمودم.
سلسله شاه نعمت اه ولی کرمافی: روزسه‌شنبه سیزدهم به‌مبار کی داخحل لاهورشدم.دوز دیگ رش میرخلیل الّه و لدمیرغیاث! لدین‌محمد میرمیر ان که اذاولاد شاه‌نعمت اللهو لی‌بوده ملازمت نمود. دردو لت شاه‌طهماسب در تمام‌قلمرو او به بزد گی این‌سلسله» سلسله نبود. جنانچه حو اهر شاه‌حانش بیگم نام درا نه میر نعمت‌الله پدر میرمیر ان بود؛ دختری که اذایشان بهم رسیده‌شاه
۷۶ جها نگیرتامه به پسر رشید خود» اسمعیل‌میرزا خواستگادی نمود وپسران میرمیر ان را داماد ساخته دختر تخود را به پسر کلان او که همنام‌بدد کلان‌عودبود؛ داده دختر اسمعیل میرزا دا که ازخواهرزاده شاه بهمرسیده‌بود به‌پسر دیگرش میرخلیل مذ کود نسبت کردند. بعد اافوت شاه رفتهرفته خرابیها به‌اینسلسله داه یافت؛ تا درعهد دولت‌شاه‌عباس یکبادگی مستاصل گشتند واملاك و اسبا یی که داشتند ازدست آنها بیرون‌رفت. دیگر درجا ومقام خود نتو انستندبود میرخلیل به ملاژمت من آمد. جون در دراه محنتها کشیده بود و آثار اعلاص اژوجنات احوال او ظاهسر کشت مشمول عواطت بی‌ددیغ کردم ودوازده‌هز اردو پیه نقدبه‌او مرحمت‌نمودم ومنصب‌هز اری ذات ودو یست‌سو ارسر فر از گردانیده حکم جاگیر کردم.
به‌دیوانیان حکم‌شد که منصب فرزند خرم دا موافق هشت هسزاری و پنجهز اد سواد سرفراز گردانیده [۵۳الف] جاگر از حویلی اوجین دسر کار حصاد فیروذه تتخواه دهند. رود پنجشنبه پیست‌ودوم حسبالتماس آصف خان» با اهل‌محل بهعانه اودفتم» وشب دد آنجسا گذدانیده دوزدیگر پیشکشهای خود دا ازنظر گذرانید تاده لك دویه ازجواهرات و رصع آلات واقمشه وفیلان واسبان سامان نموده بود. جندقطعه لعل ویاقوت وجنددانه مروادید و پاده اقمشه وجندپادچه چینی فنفودری وخطابی به‌ممرض قبول افتاده تتمه‌را بهاو بخشیدم.
مرتضی‌خان ازگجرات انگشتری که ازیكقطمه مل عوشرنگک حوش آب نگین ونگین حانه وحلقه آن دا تراشیده بودند بهودن يكو نیم تا نك ويك‌سر خ که يكمثقال و با نز ده‌سر خ بوده باشده به‌طر یق پیشکش فرستاده بود از نظر گذدشت وبه‌غایت بسندعاطر افتاد. تساامروز چنین انگشتری شنیده‌نشده بود که به‌دست‌هبچيك ازسلاطین دد آمده باشد. يك‌قطعه !عل و شش بر چه هم که دوتانک‌پانزده‌سر خ وزن داشت و بیست‌وپنج‌هزاد روپیه قیمت نمودند فرستاده بسود. ابگشتری به‌همین‌مبلخ قیمت شد. درهمین‌روزها فرستاده‌شریف مکه باعرض داشت و پرده دد نصا نه کعیه به‌ملازمت‌دسیده» اظهارا حلاص بسیارنموده بود. پنج لكدام که هفت‌هشت‌هز اررو پیه بوده باشد به فرستاده‌های مذ کود مرحمت‌شد ومقررنمودم که موازی يك لكروپیه بجهت شربت از تحت وننایس هندوستان روانه ساذند.
صو به قندهار به‌میرزاغازی: روز پنجشنبه دهم ماه مر زاغازی را بهمنصب پنجهزاری ذات وسوار سر فراز ساخته با آنکه کل ولایت تهته به‌جاگیر او مقرد بود پاده اذ صو به‌ءلنان نیز به جا گیراو مقرد گشت وحکومت قندهار ومحافظت آن ملك که سرحد هندوستان است» به عهده کادوانی وحسن سلو اومفرد گردید وخلعت [۳ ۵ب ] وشمشیر مرصحعنا یت نموده رخصت‌دادم. (میرزای غازی فیالجمله کمالی داشت. شعرهم خوب می گفت وقاری‌تخلص
دییاحه ۷۷
۰.
می کرد. این بت ازوست. بیت: گرية من گرسبب خندهُ اوشد چه‌عجب ابر هرچند که گربدرخ گلشن خندد)
در پا نز دهم پیشکش خانخانان بهنظر در آمد چهل‌زنجیرفیل وپاده جواهر ومرصع آلات واقمشه ولایتی وپارچه که‌در د کن و[ نحدودبه‌هممی‌رسد‌فرستاده‌بود. مجمو ع يك‌لك وپنجاه هزاررو پیه قیمت‌شد. میرزارستم وا کثر بندههای تعینات صوبه مذ کودهم پیشکشها فرسناده بودند. چندفیل از آنجمله‌پسند افتاد. خبرفوت رای در گا که اذ نواختهای والد بزد گو ام بود؛ درهژدهم همین‌ماه دسید. چهل‌سال زیاده‌درملازمت حضرت‌عرش آشیانی در جر گه امرا منتظم بود تادفته‌رفته پله منصب او به‌جهادهزادی رسید. پیش از آنکه سعادت ملازمت پددمن دریا بد» ازنو کران معتبر دانا اودیسنگه بود. درشهربور دهم گذ شت کنکاش سیامیگری خحوب میرسید.سلطان۸ه اففانی که طبعش به‌شر وفسادآمیخته بود درعدست خسرو بسرمی برد وسبت محرمیت تمام داشت. چنانچه علت نامه گر یختن آن بیسعادت این‌مفسد بود. چه ازشکست و به‌دست‌افتادن خسروجانی بتك پابیرون برده ودرا به‌دامن کوه خضر آباد و آن حدود کشید. آ خر الامر بدست میرمغل کرودی آیجا کفنا شاه جون باعن صلالت و خرابی این‌فسم‌پسری شده بوده حکم کردم که اوزا ددمیدان لاهور تیرباران کردند و کسروری مد کود بهزیادتی منصب وخلعت مفتخر وسرفراژ گردید. در بیست‌دنهم شیرخان افغان که از بندههای قدیم من بوده فوت‌شد. توان‌گفت که خود قصد خود کرد چرا که به‌شر اب‌مدادمت تمام داشت. به توعی که در پهری جهار پیا له لبریزعرق دو آ تشصی‌شورد. وروزه‌رمضان سال گذشته دا خورده بود. دداین‌سال به‌خاطرش رسید که ماه‌شعبان دا درعوض قضای دمضان گذشته روذه گرفته دوماه متصل روژه‌دار باشد از ترلاعادت که طبیعت ثانی است ضعف عده پیدا کرد و اشتهامطلق بر طرف‌شدورفتهرفته ضعف‌قوی‌شده در پنجاه‌وهفت‌سا لگی در گذشت. فسرزندان[۵۴الف] و بر ادران اورا به‌قدد حالت نواعته پاده ازمتصب وجاگیر اودا بهآ نها مرحمت نمودم.
در غره‌شهرشوال به‌صحبت مولانای محمدامین که ازمریدان شیخءحمود کانکررست زسیدم. شیخ‌محمود مذ کود از بزدگان وقت خودبوده است وحضرت جنت آشیانی بسدیشان عقیده تمام داشتند چنانچه يك‌مر تبه آب بردست ایشان ریخته‌اند. ومولانای مشارالیه مردیست نيكذات و باوجود علایق وعوایق وادسته و بروش وشیوه فقر و شکستگی نف سآشناه صحبت ایشان مرا بسیار وش آمد. بعضی وردها که درعاطره کرده بودند مذ کور ساخته تصایسیح ادجمند وسخنان دل‌پسند از ایشان شنیدم وخیلی تسلی حاصل کشت هزار بکهه زمین به طریق مدد معاش وهز اردو پیه نقدگذرانیده اذایشان وداع کردم. يك‌پهر از دوز یکشنبه گسذشته از
۷۸ جها نکر نامه
لاهور به‌قصدتوجه دارالخلافت آگره برآمدم. قلیج‌خان دا حا کم و میرقوامالدین دا دیوان وشیخ‌یوست‌دا بخشی وجمالا لدین‌دا کوتوال ساخته كه‌هريك فراحود حالت‌خلعت»رحمت نموده متوجه مقصد گشتم. بیستوپنجم از دریای سلطا نبود گذشته در دو کروهی نکو در نزول راق‌شد. والد بزرگو ارم از زرو زن‌بیست‌هر ار زو به به‌شیخ| بو ا لفضل داده بودند که در مبان این‌ده بر کنه كی پسته آیشادی تر سب دهند. الحق درغایت صفا وطر اوت وسربلی سامان یافته است. به معزا لك جا گیرداد نکودد فرمودم که بريك‌دست این‌پل عمارتی و باغچه بسازد که آینده ورونده از دیدن آن»ءحظوظ شو ند. دوشنبه دهم ذیا اعد موز بر ا لملك که پیش از از جلوس سعادت خدمت دریافته, دیوان سر کادمن بود به‌مرض اسهال در کذشت در آ جر آن عبر پسری شوم قدم در خانه‌او متو لد کشت که در عرض جها روز سرمادرو پدر را حودد. درسن [ ۴ ۵ب ] دوسه‌سا لگی اوهم برطرف شد. تاخانه وزیرالملك بیکبادگسی خراب نشود منصور برادرزاده اورا نواخته به منصب سرفراز ساختم غایتا : ع: بوی‌عشق اذو نمیآید
روزدوشنبه چهاردهم دراثنای داه شنیده‌شد که درمیان پانی پت و کسرنال دوشیرهست که آزار بساد از آنهابه مترددین‌می‌رسد. فیلان را جمع دمو ده روانه گشتم جون بجا ومقام آنها دسیدم. خودبرماده فبلی سوار گشته فرمودم که فبلان دا بردود آنها بطرین قمرغه‌ایستاده کردند وهردودا به عنایت الهی به‌تفنگکزده شر آن دودا که راهبر ینده‌های خدا پسته‌بسودنده دور کردم. رود پنجشنبه دهلی‌محل نزول گردید ودرمنزل که سلیم‌خان افغان درایام حکومت نود ددمیان آب جون‌ساخعنه وسایم کده‌نام دهاده والد بزد گوادم اینجادا به مر تضی‌خحان که دملی وطن اصلی اوست داده‌بردند» فرودآمدم. عسانمذ کور مشرف بردریا صفه ازسنکت ساخته در غا یت صفاو لطافت درته آن‌عمادت متصل به آب جو گنبدی مربعی کاشی کادی به‌فرموده‌حشضرت آشیانی ساخته‌اند که به آن‌هوا کم جای بوده باشد درژمانی که حضرت‌جنت آشیانی دردهلی تشر یف داشته‌اند اکثر اوقات آنچا نشسته بامصاحبان ومجلسیان خود صحبت می‌داشته‌اند من چهادروذ ددین‌سرمنزل بسر برده بامقر بان و نزدیکان مجلس شراب ترتیب داده داد عیش و کامرانی دادم. معظم نحان که حا کم‌دهلی بود پیشکشها گذدانید دیگر جاگیردادان و اما لی و موالی که بودند به‌قدر حالت خود پیشکشها ونذرها سامان‌نموده بهنظر در آودند. خسواستم که در پر گنه پالم که ازمضافات بلده مذ کود است وازشکاد گاههای مقردست طر ح‌شکاد قمرغه انداخنه‌چندروز بدین‌امر مشغولی نمایم. چون به‌عرض‌دسید که ساعت نزديك‌شدن] گره نزديك است ودیکر ساعتی ددین نزدیکی بهم نمی‌رسد فسخ عزیمت نموده به کشتی نشسته براه دریا متوجه گُشتم.
دیباچه ۷۹
رسیدن اولاد میر زا شاهرخ: [۵هالف] در بیستم ماه ذی5مده جهار پسر وسه‌دختر از اولاد میرزاشاهر خ که به‌پدزم ظاهر نساعته بوده آوردند. سر ان را به بندههای #عتبر ودختر ان را به خدمه محل سپردم که به‌محافظت آنها قیام واقدام نمایند.
در بیست‌ویکم‌ماه مذ کور داجه‌مان‌سنگه اذقلعه رهتاس که درولایت پتنه و بهار واقع است» بعداز فرستادن شش‌هقت‌فرمان آمده ملازمت کرد. اوهم به‌طریق خساناعظم‌از منافقان و کهنه گرگان این دولت ابد پیوند است. آنچه اینها بامن کردهاند و آنچه از من نسبت به آنها بهوقو ع آمده عا لما لسر آیر به آن داناست. شا یدهیچکس نتو اند گذرانید. راجه مذ کود یکصد زنجیر فیل اذزتروماده به‌طریق پیشکش گذرانید غایتایکی‌هم لیاقت آن‌نداشت که داخل فبلان خاصه‌شود. چون‌اززعایت‌یا فته‌های پدرم بودتقصیرات‌او برروی اونیاورده به‌عنایت‌پادشاها نه سرفراز ساختم. ددین دروذجل سخنگوی که مشخص مپان طرطی کُفته آواد می کرد آوردند. بهغایت غریبوعجیب نمود. در تر کی این جانود دا طرغی می‌گویند.
ظهو د توروزسوه از جلوس‌هما بون
روز پنجشنبه بتادیخ دوم‌ذی‌حجه مطا بق غره‌فروردین‌ماه آفتاب عالمتاب که جهان رایه فرو غود دوشن وتا بان‌دادد ازبرح‌حوت به‌عشرت‌سرای‌حملء که مقام‌فر ح وشادمانی است؛ انتقال نموده عا لمرا دونق‌دیگر بخشیده وتادا ج‌دیدگان وسرما و ستم‌دسید گٌان خزان دا بسه دستباری بهاد خلعتهای نودوزی وقباهای سبز فیروزی پوشانیده تلافی وتداركك نمود بت:
باز فرمانآمد از سالارده مرعدم‌زا کانچه خوردی بازده
ددموضع ریکنه که در پنج کردهی آگره واقع است مجلس نسوروذ منعقد گشت و دد ساعت‌تحویل فیروذی وخرمی برتخت‌شستم وامر ادنزدیکان وسایر بندگان به لو ازم‌میاد کبادی قیامواقدام نمودند. خانجهان را درهمین مجلس منصب پنجهز ادی ذات وسو اد سرفرازساختم وحواجه جهان‌را بهعدمت بخشیگری امتیازدادم. وزیرخان‌را از وزادت‌صو به بنگساله معزول ساخته ابوالحسن شهابخانی‌دا بجای‌او فرستادم ونورالدین قلی کو توال آگره‌گشت. چون مقبره منوده‌حضرت‌عرش آشیانی برسرراه واقح‌بود. بخاطر دسید[ ۵ وب] که اگر دراين گذشتن سعادت زیارت ایشانر | دریا بم» کوته‌اندیشان را بخاطر خواهد رسیدء که چون ممسر عبود بر آنجا واقع‌بود؛ زیادت نمودند به حودقرازدادم که ددین‌مر تبه به] ره داخل‌شرم وید از آن بدنیت زیادت چنانجه حضرت‌ایشان به‌جهت‌حصول وجودمن از آکره تااجمیر پیاده ترجه فرموده بودند من‌هم از آگره تامقبره منوره ایشان که دونیم کروه است پیاده دفته این سعادت
۸ جها نگیر نامد دریابم. و کاشکی میسرمی‌بود که بهسر اين داه دا طی‌می کردم- دوپهر از دوذ شنبه پنجم ماه گذشته به‌ساعت‌سعید متوجه آ که گشتم ومواذی پنجهز از رو بیه زد دیزکسی از دودست راه پاشیده بهدو لت سرای همایون که دردرون لعه برد داعل گردیدم. دزین‌روز راجه نوسنگه دیو پوز سفیدی آورده کذدانید, ا کرجه ازدیگر انواع حیوانات پر نده وجرنده جنس‌سفید که آن‌داعویفولمی گویندپیدا می‌شوده غایتا یوزسفید دیده‌نشده بود. خطهای او که‌سیاه‌می‌باشند بدرنگك بود وسفیدی بدن‌او نیز به‌نیلی میل‌داشت. از جانو ان طو یغان آنیجه‌من دیدهام شاهین وپاشه وشکره که درز بان فادسی بیغو می گو یند و کنجشك. زاغ و کيك ودراج وپودنه وطاوس است.| کثراوقات درقوشخانه بازطو یغون می باشدوموش بران طو یخون‌هم‌دیدهام ادجنس آهوی میاه نیز که بغفیر از هندوستان درجای‌دیگر نمی‌باشد و آهوی چهکاده که بهزبان فارسی‌سنیده می‌گو بند. طو یفون‌مکرر به نظرددآمده است. درین‌روزها رتن سر بهوج هاده که از امرای معتبر را جبوت است آمده ملاژمت کرد. سدفیل پیشکش آودده‌بود یکی از آنها به‌غایت‌پسند افتاد. درسر کاد به‌پا نزده‌هز ار روپیه قیمت‌نموده داعل فیلان خاصه شد و نسام اودا دتن گچ نهادم. نهایت‌قیمت فیل پیش داجهای کلان هند از بیستوپنج هزار روپیه زیاده تمی‌بساشد. اماحالا بسیار گران شده است. دتن دا به حطاب سر[ عهالف ] بلندی رای سرفراز ساختم. مبر ان‌صددجهان دا بهمنصب پنجهزاری ذات ویکهز ارو پا نصد سوارومعظم‌عانر! چهارهزاری ذات ودوهز ارسو اد ممتاز گردانیدم. عبدانثه‌خان بد.:ء ب سههز ازو با نصدی سرفراز گشت. مظفر حان‌و بهاو سنگه هر يك به‌منصب‌دودهر ادیذات وهز ارصو ار امتیاز یافتد. ابوالحسن دیوان را هز ارو پا نصدی و اعتمادا لذو له را هزاریذات ودو بستد پنجاه سواد ساحتم.
دز بیستوچهارم در اجه‌سور جسنگه.طفا ی فرز ندحرم آمده ملازمت کرد. شیام پسرعموی امسرای متهود را آودد فیالجمله شعوری دارد وسواری فبل دا وب می‌داند. داجف سور جسنگه از شعر ای هندی ذبان شاعری‌همر اه آورده بود. دره‌دحمن بهاين مضمون شعری کذر انید: که اگر آفتاب پسر میداشت: همیشه روزمی بود هرز شب‌نمي‌شد. جرا که بعد از غروب آن پسرجانشین اومی‌شد و عا لمرا روشن میداشت. بحمدالله‌وا لمنة که پدرشماراخعدای این نو عپسری کر امت کرد که بعداز شنقارشدن‌مردم ماتم که مانند شب است نداشتند. آفتاب ازین دشك‌می برد که کاشکی مراهم پسری مي‌بود که جاتشینی‌من کرده شب دا بسه‌عسالم راه نمی‌داد. چنانچه‌ازدوشتی طا لح ونورعدالت شما باوجود چنین‌واقعه» افساق جنان متوزداست که گویا شب‌دا نام ونشان فیست. بهاین ناز کی مضمون اذشعرای هند کم به‌گوش دسیده به جلد وی این‌مدح فیلی به‌اومر حمت کردم. راجپوتان شاعر دا چادن می‌گویند. یکی اذشعر ای
جها نگیر نامه ۸۱
وقت این مضمون را جنین به‌نظم درآورده: يب و سس
کر پسر داشتی جهان افروذ شب نکشتی همیشه بودی دوز زانکه او چجون نهفت افسرزر بنمودی کلاه گوشه پسر شکر کز بعد آنچنان پدری جانشین گشت این چنین پسری که ز شنقاد گشتن آن شاه کس به ماتم نکرد جامه سیاه
رود پنجشنبه هشتم محرم سنه ۱۰۱۷ جلالا لدین مسعود که منصب جهارصدی داشت و خا لی‌ازمردانگی نبود ودرچند معر که ازو کادها[ ءجب] بهوقو ع آمد» غایتاً خحا لی ازخبطی نبود. تخمیناً درسن پنجاه شصت سااگی بمرض اسهال فوت شد. افیونی گذرائی بود. افبون دامتل پتیر دیزه دیزه کرده میخورد ومقردبود که ا کثر اوقات افیون اندست مادز خود می‌خودده‌باشد چون مرض اوفوت گرفت وحالت مرگ ظاهر گردید ماددش اذنهایت تعلق ازهمان افیون که به پسر نج دمی خو زا نید زیاده براندازه حورده بعد از گذشتن پسر به‌یکدو ساعت اوهم در گذشت تا غایت این قدرمحبت ازمادد به فرزند شنیده نشده‌است. ددمیان هندوان رسمی است کمزنان بعد ازفوت شوهران خواه بجهت محبت وخواه به‌حفظ ناموس بددان وشرم خحویشان خود را میسوزند اما ازمادران درمیان مسلمانان وهندوان مثل اين کاری به‌ظهودنيامده. درپا نزدهم ماه مذ کود اسبی که سر آمد اسبان خاصه من بود. از دوی عنایت به‌زاجه‌مان سنکث مر حمت‌نمودم شاه عباس این اسپ دا با چند اسپ دیگر و تحفه‌های لابق مصحوب منوچهر که اذغلامان معتبرشاه است. به‌حضرت عرش آشیانی ارسال‌نموده بود. اذ دادن اين اسب داجه آن مقدار حوشحا لی وشعف نمود که اگر مملکتی بدوعنایت می کردم معلوم نبود که آن قدرشادی نما بد. وقتی که آوردند سه چهادساله بود درهندوستان ترقی عظیم نمود. چنانچه جمیع بندههای درگاه ازمغول و داجیوت بد اتقاق معروض داشتند از عراف مثل این اسپی به هندوستان نیامده است. جون والد بزر گو ارم ولایت خاندیس وصو به دک را به‌بر اددم دانیال مرحمت نموده به | گره مر اجعت‌می‌فرمودند: از دوی مرحمت به او حکم شد که يك جیزی که خاطر خو اه تو باشد» امن بطلب او وقت پانته این اسب را اللماس نمود. بدین جهت بهاوعنا پت‌فر مودند.
روز سه‌شنبه یستم عرضداشت اسلام نخان مشعر برخبر فوت جهانگیر قلیخان صاحب صو به بنگا له که‌غلام خاص با احلاص من‌بود» رسید. بنا بر[ ۵۷الف ]جوهر ذاتی واستعدادفطری درجرگه امرای کلان انتظام داشت. اذفوت اوخیلی آزرده‌عاطر گشتم. حکومت بنگاله وان یفی شاهزاده‌جها نداررابه‌فر زر ند اسلام حان‌مر حمت کردم. و افضل‌خحان را به‌جای اوصاحب‌صو بهولایت پهارساختم . پسرحکیم علی دا که بجهت بعضی خلمات به‌برها نیورفرستاده بودم آمده‌بازیگری
۸۲ جها نگیر نامه
حنل کرتاتکی همر اه آوددند کدنظیر وعدیل خود نداشتند. چنانچه یکی از آنها به ده گوی که هريك برایر نادنجی بود ويك ترنج و يك سرخ آنچنان بازی می کرد که باوجودبزدگی و حردی یکی خطانمی‌شد. وهمچنین از افسام بازیها آنجنان می کرد که عقل حیر ان‌می گشت. در همین روزها درویشی ازسراندیب آمده جانوری غیرمکردیآورد دیسونك نام روی پشت بر کلان مشایهت نمام دارد وهیأت مجموعی او به‌میمون شبیه است. اما دم ندازد وحرکاتش به میمون سیاه بی‌دم که بدز بان هندی بن‌ما نس کویند می‌هاند. جئه او بر ابر میمون بجه دو سه ماهه باشد. پنج سال پیش از این درویش بوده است معلوم شد که از این کلانتر امی‌شود. حودش اوشیر است. کبله هم می‌حودد. چون بغایت عجیب نمود به مصوران نموده فرمو دم که شبیه او ر! با حرکات مختلف کشیدند. خبلی‌درنظرها کریه مینماید. در این روز میرذا فر بدون برلاس بهمنصب یکهز ار و پاتصدی ذات وهزار وسیصد سوار سرفراز گردید وحکم شد که پا ینده‌عان مغول چون از ترددساهیگری به پایه کبرسن افتاده است» موافق دوهزادی ذات جا کیرمی یافته باشد. الف خان بهمنصب هفتصدی ذات و پانصد سواد سرفر از گردید. منصب فرذند اسلام خان صاحب صو به پنگا له به‌چهادهز اری ذات وسه هز ارسو ار مقرر کشت دمحافظات قلعه‌رهتاس به کشودخان | ۷ ۵ب ]و لدقطب! لدین کو که مفوض گر دید و اهتمام‌خان بهمنصبهز اری ذات‌وسیصد سواد ممتاز گشته به حدمت مير بحری وسامان‌نواده بنگا له تعیین یافت. دزغره صفرشمس! لین ولد خان اعظم ده زنجیر فیل‌پیشکش نموده و بهمنصب دوهزاری ذات وهزار و پسانصد سوار سر فر از کُردیده به تعطاب جهانگیر قلی حانی ممتاز کشت وظفر خجان بهمنصب دوهرادی ذات و هز ادسو اده‌فتخر گردید. چون دعتر جکت سنگه پسر کلان داجه‌مان سنکه دا خواستگادی‌نموده بردم؛ به‌تادیخ شانزدهم مبلغ هشتاد هزار روپیه ساجق گو یان بهعانه راجه ءذ کور بجهت سر افرازی اوفرستادم. مغرب خان ازبندر کهمبایت پرده فرتگی ادسال داشت که تا خایت‌به‌این خوبی کادمصودان فرنگک دیده نشده بود. درهمین دوزها عمه‌ام بخت نسا بیکم درسن شصت ويك سالگی به‌مرض سل و دق به‌جوار دحمت ایزدی پیوستند.
میرزا والی پسر او دا بهمنصب عزادی ذات و دویست سوار سرافراذ گردانیدم. اقم حاجی نام ماوراءالنهری که مدتها در دوم بوده وخعالی از معقولیت وه‌عرفتی نیست خود را ایلجی حوند کاد گفته در آگره ملازمت کرد کتابت مجهو لی نیز داشت نظر به‌احوال و اوضاع کرده هیچکس دا ازبنده‌های در گاه تصدیق به‌ایلچی بودن او نکردند. از زمانی که حضرت صاحب قرانی فتح دوم فرمودند و ایلددم بايزید حا کم انجا زنده بهدست افتاد و بعد از گرفتن پیدکشن وتحصیل مال يك ساله کل ولایت دوم قر اد دادند که به‌دستورملك مسذ کور را
جهانگیر نامه ۳ به تصرف اوباز گرداند. در همین اثنا ایلدرم بايزید وفات یافت. ملك دا به‌پسر اوموسی چلپی مرحمت کرده خود معاودت فرمودند. تاحال ازجانب قاصره آنجا با وجود چنین احسانی کس نيامده و ایلچی “فرستاده‌اند الحال چگونه باود توان کرد که این شخص ماوراء الهرگ‌فرستاده و ندگار باشد. اصلااین‌سخن [۵۸الت | معقول نیفتاد وهیچکس بر صدقدعویاو گو اهی نداد. بنا براین فرمودم که هر جا می‌خحو استه باشد برود.
ازدواج با دختر جکت سنکه: در چهارم دبیع‌اول دختر جکت سنگه داخل خدءعه محل گردید و درمتزل حضرت مریم زمانی‌مجلس عقد وطوی منعقد گشت ازجمله جهیزی کسه راجه مانسنگه همراه نموده: شصت ز نجیر فیل بود.
چون دفع و دفح رانا دا پیش‌نعاد حاطر همت داشتم بخاطر گذرانیدم که مهابت خان را باید فرستاد. دوازده هزارسواد مکمل با سرداران کاددیده بهمراهی او تعین نمودم وسوای آن پانصد نفر احدی و دوهزار برق انداز پاده باتو بخانه مشتملبر هفتاد هشتاد توب و کجنال رشتر نال وشصت زنجیر فیل حدمت معین کرده پیست لك وبه خحزانه حکم شد که همر اه این شکر بوده باشد. دد شانزدهم ماه مذ کور میرحلیل نله بسر شاه نعمت‌الله پسزدی که مجملی از احوال او وسلسلةً او پیش اذ این نوشته شده به‌مرض اسهال در گذشت. ازسبمای او آشار انعلاص‌مندی وددویش مشر بی ظاهر بود. اکرعمرش امان مي‌داد و مدتی در عدمست می گذ رانید به متاصب عالي سر افرازی می‌یافت. بخشی برهانپور انیه‌ای چند فرستاده بود یکی از آنهادا فرمودم که بهوزن در آوردند. پنجاه و دونیم توله برآسد. روز چهارشنبه هسژدهم دد منزل مریم‌الزمانی مجالس وزن سال چهلم ازسال‌های قمری تر تیب‌بافت وذر وذن دا فرمودم که به عورات ومستحتان قسمت نمودند.
روز پنجشنبه چهارم دییع‌الاعر ظاهر یک بخشی احدیان بهعطاب مخلص خانی و ملانقیبای شبستری که به‌فضیلت و کمالات آداسته بود وعلم تادیخ و انساب دا حوب می‌دانست بهعطاب مودخ حانی سرافراز گردید. و دهم همین ماه بر عوزدار بر ادر عبدا لله خان داعطاب بهاددغا نی‌داده[ ۸ ۵ب ]از اقران‌ممتاز گردا نیدم. مو نس بسرمهترهان کوزه‌ای ازسنگ یشم کهدزعهد دولت‌مبرزاالغ بیک‌گود کان بنام نامی ایشان‌ساخته‌شده بودگذرانید. بغایت‌تحفه‌نفیس وخوش اندام و سنگش‌ددنهایت سفیدی وپا کیز گی بود. دد گردن کوزه‌اسم مبارله میرزا دا با سنه‌هجری به عط رقاعی کنده‌اند. درحد ذات خود غایت نفاست دادد. من هم فرمودم که اسم مرا و اسم مبار عرش آشیانی را بر کناده لب کوزه نقش کردند. مهترخان‌ازغلامان قسدیمی این دولت است. سعادت خدمت جنتآشیانی دریافته و درعهد سلطنت والد بزرگوارم بهمر تیه امارت
۸۴ جها نگیر نامه
رسیده بود و اورا از معتمدان‌می‌دانستند. درشانزدهم فرمان صاددشد که ولایت سنگرام جناً نجه يك سال دروجه انعام فرزند اسلام خان مقرربوده یکسال دیگر در وجه‌انعام افضل خان‌صاحب صو به بهار مقررباشد - درین دوز مهابت خان دا بهمنصب سه هزاری ذات و دوهزار وپانصد سوار سرافراز گردانبدم ویوسف خان و لد حسین خان تکریه بهمنصب دوهزاری ذات وهشتصد سوازممتاز کردید,
در یست وچهادم مها یت خان دا با امراء مردمی که بجهت دفع و دفع رانا مقرد گشته بودند: مرعص ساختم: خان مذ کور به‌خلعت واسپ وقیل خاصه وشمشیرمرصع سر بلند گشت. ظفرخان به‌عنا یت علم سر افراز گردیده به حلعت خحاصه وحنجرمرصع امتیاذ یافت. به‌شجاعت خان هم علم مرحمت شده خلعت وفیل خاصه عنایت کردم. داچه نرسنگه دیسوخلعت و اسب حا صه ومنکلی‌خان اسپو خنجر «رصع ونر این داس کچهو اهه وعلی‌قلی ددمن‌وهژ بر خان‌بهمین دستوریافتند. به بهادرخان ومعزالملك بخشی خنجر مرصع شفقت شد. همین طریز جمبع [۵۹ الف ] امرا وسرداران هريك بقدرحالت ومرتبه خود به‌عنایت‌پادشاهانه سر افراز گردیدند.
يك پهر از روزمذ کود گذشته خانخانان که بهمر تبه بلند اتالیفی مسن ممتاز است. از برها نیور آمده ملاژمت کرد آن مقدارشوق وخوشحالی برو غلبه کرده بود که نمیدانست که یه پا میآید يا پسر مضعاربانه خود دا درپای من انداعت ومن‌نیز سر او دا از روی مرحمت و مهربانی برداشته او را در کنارعطو فت وشفقت کشیدم و دوی او دا بوسیدم. دو تسبیح‌مروارید وچند قطمه لعل و زمرد پیش گذدانید. قیمت جواهر مذ کور سه لك روپیه شد وسوای‌آن از هر جنس وبهرمتا ع بسیادی بهنظر در آورد.
هفدهم جمادیالاول وزیرخان دیوان بنگاله آمده ملازمت کرد. شصت ذنجیر فیل نر و ماده ويك قطعه لعل قطبی پیشکش آودده بود. چون ازخدمتگاران قدیم بود و اذو همه خدمتی میآید فرمودم که درملازمت باشد. چون قاسم خان با برادر کلان خود اسلام خان اصلاساز- کادی نمی کرد» او رااز بهاد بهعدمت حضو رطلیده شده بود دد این روز آمده ملازمت نمود. دز بپیست و دوم آصف حان لعلی بذ وزن هفت تانکگ که ابو القاسم برادر او در بندد کهمبایت به‌هفتاد و پنج هزاد روپیه عریده بوده پیشکش نمود بهغایت خحوش رنکت وخوش‌اندام است. اما به عقیده من زیاده ازشصت هزاد دوپیه نمی‌ادند. با آنکه از دلیپ پسر دایسنگه تقصیر ات عظیم به وقو ع آمده بو چون پناه به فرژند نان جهان آورد گناهان او به عفومقرون گشت و دیده ودانسته ازجرایم او در گذشتم. در بیست وچهادم‌فرزندان خانخانان که ازعقب می آمدند؛ رسیده ملاژمت کردند وموازی بیست وپنجهزار روببه پیشکش گذرانبدند. درهمین روز ان
جهانگیر نامه ۸۵
مذ کود نود ذنجیر فیل پیشکش کرد.
روز پنجشنبه غره‌جمادیا لنی‌ددهنزل حضرت مریم الما نی مجلس[ ٩ ۵ب ]وذن‌سال‌شمسی سرانجام پذیرفت و پاره از آن ژر به عورات قسمت نمودم ونتمه حکم شد که به فقرای‌ما لك محر و سه تقسیم تما ینل. چهارم ماه فرمودم که دیوانبان به حان اعظم مطا بق عنصب هفت‌هز ادی جاگیر تتخواه دهند. درین روزماده آهوی شیردار آوردند که به‌فراغت می کذاشت که او را می‌درشيدند. و هر روزچهار سیر شیر ازو دوشیده میشد تا غایت دیده و شنیده شده بود مزه شیر آهو وشیر گاو و کادمیش تفاوتی تد‌ازد. می گویند که‌تنگی لفس رافا یده می‌دهد.
درپا نردهم ماه راجهمان سنگه بجهت سرانجام لشکر دکن که بدان خدعت تعیین یافته بود؛ الّماس رحصت آبیر که وطن اوست نمود. فبل عاصه هشیارست نام به او عنا یت کرده رخصت دادم. روزدوشنبه دو ازدهم ماه غرس حضرت عرش آشیانی بود سوای ار اجات‌مجلس مذ کور که علی‌حده مقرر است: چهارهزار روپیه دیگرفرستادم که به‌فقرا و درویشان‌که در روضه منوره حاضر اند تقسیم کنند. دربن روزعبد الله و لد خان اعظم را به تحطاب سر افر ازحان وعبدا لرحيم پسر قاسم شان را به عطاب ثر بت عانی سر افر از گردانیدم. روز سه‌شنبه سیزدهم دختر خسرو دا طلبیده دیدم فرزندی که اين قدر به پدر ماند کسی یاد ندارد. منجمان می‌گفتند که قدم او بر پدرش مبارك نیست. اما برشما مبارك است. آخرظاهر شد که درست یافته بودند بعد از سه سال گفته بودند که او را باید دید. چو ازسن مذ کور در گذشت دیده شد.
در بیستویکم خانخا نان متعهد صاف‌ساختن ولایت نظام! لملکیه که‌درشنقارشدن حضرت عرش آشیانی بعضی فتورها بهآن راه بافته بودگردیده نوشته داد که ار درعرض دوسال این خدمت با نصرام نرسانی مجرم باشم مشروط با آنکه سوای لشکری که در آن صوبه تعیین‌اند دوازده هز اد دیگر باده لك دوه عزانه بهمراهی اومعین گردد. فرمودم که به‌زودی سامانلشکر وزانه‌نموده اورا دوانه سازند. در بیست وششم‌مخلصخان بخشیاحدیان دا به‌خدمت‌بخشیگری صو به دکن سرافر از ساخته جای [ه ۶ الف] او را به ابر اهیم حسین بسر بحر عنایت‌نمودم.
درفره رجب پیشرو خحان و کمال خان که از بندههای روشناس مقرر بودند وفات یافتند. پیشروخان دا شاه طهماسب به‌عنوان غلامی به پدر کلان من داده بودند. سعادت نام داشت در خدست حضرت عرش آشیانی‌چون به‌داروغگی ومهتری فر اشخانه سرافر از گردیده حطاب‌پیشرو خانی یافت درین‌خدمت به نوعی ماهر بود که‌گویا جامه‌ایست که برقامت قابلیت اودوختهاند. درسن نود سالگی ازجوانان جهارده ساله جلد تر بود. سعادت خحدمت پدر کلان من و بدددن و من دریافت. تا دم مرک يك لمحه بی کیفیت شراب نبود.
۸۶ جهانگیر نامه
آ لوده شراب ففانی به‌خال دفت آه ادملایکش کفن تازه بو کنند (فغانی)
با نزده لك روببه ازوماند. پسری درغایت ناقا بلی دارد دعایت نام بنا برحقوق خدمت بددش مهتری نصف فراشخانه بهاو ونصف دیگر به تخماق خان مرحمت شد. کمال‌عان که از بندههای فدوی با اعلاص من بود از طایفه کلالان دهلی است ببنا برظهود و دیانت وغایت اعتماد او را یکاول‌بیکی ساختم. اینچنین حدهتگاران بسیار کم بهم‌می‌رسند. دو پسرداشت‌بهر دوشفتت بسیاد کردم اما مثل او کجا.
در دوم ماه مذ کوز لعل کلاونت که اخردی باز درعدمت پدر من کلان شده بود وهر نقش وصوتی که بهز بان و روش هندی می بستند و به‌اویاد می‌دادند در سن شصت وپنج‌سا لگی باکه هفعاد سالگی فوت کرد. و از کنیزان او در این قضیه افیون سورده خود را هلاه ساعت ازمسلما نان کم زنی جنین‌وفا بجا آورده باشد.
خو اجه سرایان بنقاله: در هندوستان حصوصاً در ولادت سلهت که از توابع بنگا له آتشت از قدیمر سم‌شده بود که رعایا ومردم آنجا بعضی اذفرز نداد خود راخو اجه سرا نموده و درعرض مال واجبی به‌حکام می‌دادند. و اين سم رفته رفته ب‌دیگر ولایت بز سرایت کرده [ه ۶ ب] هر سال چندین اطفال ضایع و مقطو عا لنسل می‌شدند و ایسن عمل‌رواح تمام یافته بود. در این ولا حکم کردم که من بعءد هیچکس بهاین ام قییح قیام و اقدام ننما ید وخرید وفروعت خواجه سرایان خرد سال بالکل برطرف باشد. یه اسلام حان وسایرحکام صسوبه بنگا له فرما نها صادر گشت که هر کس‌مرتکب این امر شود تنبیه وسیاست نمایند. خو اجه‌سرای نعردسال نزد هر کس باشد بکیرند تا غایت هیچکس ازسلاطین سابق این تسوفیق نیافتند. انشاانله تعالی در اندكك فرصتی چنان خواهد شد که این دسم مردود بالکلیه برطرف شود وهر گاه حرید و فروخت اجه سرا منع شده هیچکس به‌این‌فعل ناخوش بی‌فایده اقسدام نخو اهد نمو د.
اسب سمندی ازجمله اسپان فرستاده شاه عباس که سرطو یله اسپان حاحه من بود؛ به نع نخانان‌مر حمت کردم؛ آنقدر حو شحال شد که بشر ح راست‌نياید. الحق بهاین کلانی‌و حو بی اسپی تاغایت به‌هندوستان نیامده است وفیل فتوحه دا که درجنگ بیبدل است با بیستز تنجبر فیل دیگر به‌اوعنایت نمودم. چون کشن سنگه خالوی خرد حرم که بهمراهی مهابت خان تعیین بود» حدمات پستدیده به‌تقدیم رسانیده در جنک مسردم را با زحم برچه به‌پای او رسید. تا
بیست کس نامی او به‌قتل آورده بود وقریب سه هزار کس دا دستگیر ساخته بهمنصب دوهز اری
جها نگیر نامه ۸۷ ذات وهز ارسو ارسرافر ازشد. درچهاددهم ماه مذ کردحکم کردم که میرزای‌غازی منو جه‌قندهار شود از اتفافات حسنهبه‌مجرد آنکه میرذامشادا له ازبهکر دوانه ولایت مذ کور میگردد. خبر فوت سردارخان که از ملاژمان مقرد روشناس میرزا محمد حکیم عم من بود و به تخته ييك اشتهار داشت‌می‌رسد نصف منصب او دا به‌فرزندان اومرحست نمودم.
زبارت روضه منوره‌عرش آشیانی: روز دوشنیه‌هفدهم پیاده به‌قصد زیارت روضه‌منوره حضرت عر شآشیانی متوجه شدم. اگرمیسر می‌بسود این داه به‌مژه ویسر می‌پیه‌ودم. حضرت والد بزر گوادم بجهت [ ۶۱ الف] ولادت من ازفتحبور به اجمیر که بکصد وبیست کر وه است پیاده یه زیادت حضرت خواجه بزر گو ار خواجه معینالدین چشتی متوجه گشته بودند. اک من به سر وچشم این داه بپيمايم هنوز چه کرده باشم. چون بهسعادت زیارت مشرف‌شدم وعمادتی که پرسر روضه منوزه شده بود دیدم به نوعی که حاطر خواه من بود؛ بنظر ددنیامد. چرا که منفلور آن بود که رو نده‌های عالم مثل این‌عمادت درمعموره دیا نشان ندهند. جون در اثنای عمارت مذ کود ازخسرو ببطالع این نو ع امری به‌ظهود آمد وبا لضروده دوانه لاهود گشتم معماران به سلیقه خود يك طوری ساخته بودند. آخرالامر بعضی تصرفات نموده شد و با آنکه لح کلی صرف نموده سه چهار سال کاد کرده بودند: فرمودم که دیکر باره معماران ماهر بهاتفاق مردم‌صاحب وقوف بعضی‌جاها دا به نوعی که قراد یاید بیند ازند. رفته رفته‌عمارت عالی سامان پذ یر گردید وباغی درغایت صفا بردورعمارت مقبره منوده تسرئیب یافت. درواژه در نها یت دفعت وعظمت مشتمل برمیناده‌ها ازستکك سفید ساخته و پرداخته‌شد. مجملا” پانزده لك رو پیه که موازی پنجاه هز اد تومان دایج ایران و پنجلك حانی مطابق زد توران بوده‌با شد» خحرج این عمارت عالی را بهمن شنو انبدند.
روزیکشنبه بیست وسیوم‌بدخانهحکیم علی به تماشای حوضی که مثل آن درزمان‌حضرت عرش آشیانی درلاهور ساخته بوده با جمعی اذ مقربان که آن حوض را ندیده بودند رفتم. حوض مذ کود شتن کر ری کر است. ودر پهلوی‌حوض خانه ساخته شده درغایت روشنی که دراه بهآن خا نه هم از درون آب است و آب از آن داه به‌درون درنمی آید» و ده دوانده کس در در آن خانه صحبت می‌توانستند داشت اذنقد و جنس آنچه در وقت او کنجید پیشکش‌نمود. بعد ازملاحظه خانه و در آمدن جمعی ازنزدیکان در آنجا حکیم را بهمنصب دو هزاری سرفراز ساخته: به دو لت خانه معاودت نمودم.
روز یکشنبه چهاردهم شعبان‌خا نخا نان‌به‌عنایت کمر شمشیرمررصع وخلعت [۶۱ ب ] وفیل حاصه سرافر از کردیده بخدمت دکن مرحص کشت و راجه سورجسنکه که از تعینات خحسدمت
۸۸ جهانگیر نامه مذ کودبود بهمنصب جهارهز اری ذات و دوهزار سوارممتازشد. چون مکرد بهعرض د سید که از بر ادران ملازمان مر تضی خحان آزاد به رعایا وسکته احمدآباد گجرات‌می‌دسد و ضبط خویشان ومردم خود به‌واجپی نمی تواند کسرد؛ صوبه مذ کور ازو تغییر نموده به‌اعظم تحان مرحمت فرمودم ومقردشد که خحود درملازمت‌بوده جها نگیر قلیخان پسر کسلان او به‌نیا بت او روانه کجر ات گردد. منصب جها نگیرقلی خان اذ اصل و اضافه سه هزار ذات و دوهز ارو پانصد سو ادمقرد کردید وحکم شد که بهاتفاق موهنداس دیوان وسعود بیگ همدانی بخشی مهمات صوبه مذ کود دا فیصل‌می‌داده باشند. موهنداس بهمنصب هشتصدی ذات وپانصد سوارسعود پیکث بدسیصدی ذات ویکصد و بنجاه سوار سراف-رازذ گردیدند از بندههای حضور تربیت خان به منصب هفتصدی ذات وچهاد صد سو ارونصر الله خان بهمین منصب ممتاژ گشتند. مهتر نحان که مجملی از احوال اونوشته شده درهمین دوز وفات نمود ومونس خان پسر او دا به منصب پا نصدی ذات ویکصد وسی سوار سرافراژ ساختم.
روزچهارشنبه‌چهاددهم ذی حجه خسرو دا از دخترخان اعظم پسری متو لد شد. نام او را بلند اختر نهادم. درششم ماه مذ کور مقرب خان صودتی فرستاده که عقیده فرنگان این است که [ ۶۲ الف] این صودت شییه حضرت صاحب قرانی است. دد وقتی کسه ایلددم با یزید بدست شک فیروزی اثرایشان گر فتاد آمد» ذصرانی که در آن وقت حا کم استنبول بود» ایلچی با تحف وهدایا فرستاده اظهاد اطاعت و بندگی نمود ومصوری که‌همراه ایلچی ساخته بودند؛ صودت آن حضرت را شبیه کشیده بر ده اکر این دعوی اصلی داشته باشد. هیچ تحفه پیش‌سن بهتر ازاین نخو اهد بود. جون به‌صودت و حلیه اولاد وفرزندان سلسله علیه آن حضرت‌شأبهتی ندارد» خاطر به‌راست بودن این تسلی نمی‌شود.
نوروز جهادم ازجلوس همابون
تحویل حضرت لیر اعظم فیض بخش عالم به برج حمل شب شنبه چهاردهم دی حجه سنه ۱6۰۱۷ هجری اتفاق افتاد ونوروذگیتی افروزبه‌مباد کی وفرخ ی آغازشد. روز جمعه ۵محرم ته ۵ ه. ق حکیم علی وفات یافت. حکیم بی نظیری بود و ازعلوم عربیه نیز بهره تمام داشت. شرحی برقانون دزعهد خلافت والد بزر گو ارم تا لیف نموده است. گدش [۶۲ ب ] برفهمش زیادتی داشت چنانچه صودت او برسیرت و کسبی برذاتی. مجملا بد باطن و شریر- التفس بود. در بیستم صفر میرزا برخوردار دا بهعطاب خسانعا لم سرافرازساختم. ازنسواحی فتحیود هندوانه‌ای آوردند که بهاين کلانی تا حال دیده‌نشده بود. فر مودم که بهوزن در آوردند.
جهانگیر نامه ۸۹
سی وسه سیر ونیم کشیده شد. رود دوشنبه نوزدهم دبیع‌الاول مجلس وزن قمری درخانه دالد بزدگو ادم ترتیب یافت. پاره اذان زد به‌عوداتی که دران روز جمع گشته بودند قسمت شد. جون ظاهر شد که بجهت نظام وسرانجا‌مهمات صو به دکن ضرود است که یکی از شاه‌زاده‌هارا روانه سازم بنابراین بخاطر دسید که فرزند پرویز دا باید فرستاد. فرمودم که سامان فرستادن اونموده ساعت رعصت تعیین نمایند. مهابت خان را که بخدست سردادی لشکر دانای متهور تعیین بود» بهه‌صاست بعضی خدمات حضور به در گاه طلبداشته عبدا لله حان دا بخطاب فیروز جنگی سرافرازی ساخته به‌عوض اوتعیین نمودم و عبدالرذاق بخشی دا فرستادم که به‌جمیع منصبداران آن لشکرحکم پرساند که از گفته خان مذ کود ببرون نرفته شکر وشکایت او را عظیم موّثر شناسند. درچهارم جمادیالاول یکی ازبزبانیان که قبیله مقرداند بز حصی بنظر گذرانید که به‌طریق بزماده پستان داشت دهقداريك پاله فهوه خوری هرروذ شیرمی‌داد. چون شیر ازنعتهای الهی است وماده پرورش بسیادی از حیوانات است. این امر غریب داشکون خوب دانستم. هشتم ماه مد کسود خحرم پسرنحان اعظم دا بسه‌منصب دوهزاری ذات وهسزار و پا تصدی صو ار سرافر ازساخته و دادائیی ولایت سور تهه که به‌جون‌گده مشهود است فرستادم. حکیم صدرا را بهمنصب پانصدی ذات وسی سوارممتازساخته بسه‌خطاب مسیحالزمان نامود گردانیدم. درشانزدهم کمر شمشیر مر صع به راجهمان سنکه فرستاده شد. ددپیست و دوم بیست لك رو پیه بجهت مدد حر ج لشکر [۶۳الف] دکن که‌بهمراهی فرزند پرویز تعیین یافته‌اند, از تحویل خحزانچجی علی‌حده نموده پنج لك رویبه دیگر بجهت مدد خر ج پرویز مقرد گشت. دوز چهارشنبه بیست وپنجم‌جها نداد که قبل ازاین بههمر اهی‌قطب! لذین‌خان کو که به ولایت بنگا له تعیین بافته‌بوده آمده ملاذمت نمود. به و افعی بهمن معلوم شد که اومجذوب مادرزاد است. چون خحاطر متعلق به سامان دکن بود بهتاریخ غره جمادی‌الار امیرالامرا دا نیز به خحدمت مد کور تعیین نمودم و بهعنایت حلعت و اسپ سر افراز گردید. کرم چند پسر جکنا نه را بهمنصب دوهز اری ذات وهزاد و پانصد سوارنواخته به‌همراهی فرزند پرویزمتررفرمودم. درچهارم ماه سیصد وهفتاد نفرسواد احدی به کومك لشکر رانا به همراهی عبدا لله نعان مقرر گشتند. يك صد رأس اسپ نیز اذطوایل سر کارفرستاده شد که بهر کس از منصبدادان واحدی که صلاح داند» بدهد. درهفدهم يك قطعه لعل کسه قیمت آن شصت هزار دوبه بود به‌فرز ند پرو یز عنا یت کردم ويك قطعه دیکر با دومروارید که تبقشا چهل هزار روییه می‌ارزید به‌فرز ند حرم مرحمت شد. روز دوشنبه بپست وهشتم جکنا نهه بهمنصب پنجهز ادری ذات و سد هز ارسو ار سرافر اذ گردید. در بیستم ما‌دجب داجسنگه به‌منصب‌چهارهزادی ذات و سههز ارسوادسر بلندی
سس سس سس سا اس سم یس ال سس سرت سرت سس سس سس سس سس سس ماس یواست سس و اس وی و وتا ای ی سس سس موس تس سس تا ونر »منت مسا ولپ وی روبص ایس درب سس رم سس
یافتو بخدمت دکن مرعص گشت. روز پنجشنبه نهم‌شاهز ادهشهر یاز از جرا ت آمده‌ملاژمت‌نمود.
رخصت شدن پسرویز به مهم دکسن: دوز سه‌شنبه چهاردهم فرزند پرویز را به‌عدعت تسیر ملد کن زخعصت نمودم. حلعت و اسب خحاصه و کمر شمشیر وخنجرمرصعح عناایت شد» وسرداز آن و امرائی که بههمر اهی او تعیین یافته بودند به‌قدرمر تبه وحالت خود هريك بهعنایت عاعت و اسپ وفیل و کمر وشمثیر وخنجرمرصع خوشدل وسرافر از گردیدند. هزازنفر احدی درملارمت پرویز بهعدمت دکن تعیین نمودم. دد همین دوزها عرضداشت عیدالله عان آمد که دانای معهور را در کوهستان وجاهای قلب تعاقب نموده[ ۶۳ ب] چند ذنجیر فیل و اسباب اوبدست افتاد. چون شب دد آمد جانی بتك پا بیرون برده بدر دفت. جچون کار دا بسرو تنگك ساخته‌ام عنقر یب گر فتارخحو اهد کشت با بقتل حواهد رسید. خان مذ کور دا به.نصب‌پنجهزاری سرافرازساختم و تسبیح مرو ار ید که به دوهزار روپیه می‌اردید به‌پرویزعنا یت شد. جون ولایت حا ندیس وبراد بهفرزند مشارالیه داده شده بود: قلعه اسیر دا هم بدو مرحمت کردم و سیصد رس اسب به‌همراهی اومقرد گشت که به احدیان ومنصبدار ان وهر کس که لایق عنایت باشد؛ بدهد. در بست وششم سیفخان بارهه بهمنصب دوهز ار وپاتمدی ذات و همزار وسیصد ویجاه سوار سر افر از کردید و بهعدمت فو جداری سر کار حصارمقرد گشت.
روز دوشنبه چهارم شعبان يك زنجیر فیل به وزیر حان عنایت شد. درجمعه بیست و دوم حکم فرمودم که بنگک و بو ره که منشاء فسادهای کلی است» در بازار نفر وشند وقماز خانهها دا بر طرف سازند و دزین باب تا کید تمام نمودم.
در بیست و پنجم شیری ازشیر حان: نحاصه آوردند که به کاوجنکت انداز ند مردم بسیار بجهت تماشا ایستاده جه‌اعه از جو گیان هم بودند شیر بهیکی ازجو گیان که برهنه‌بود بدطر بق بازی نهاز دوی غضب متو جه شده او دأبزمين انداخعت و چنانچه بهماده خودجفت‌می‌شودبا همان‌طریق؛ بالای‌جولای بر آمده جنبیدن گر فت روز دیگر هم‌همان‌طورحر کتی نموده جند او بت این حر کت ارو بو قو ع آهمیدم. جون تا غایت جنین امری دیده نشده بود وغرایب تمام داشت نوشته شد.
در دوم دمضان غیا نخان حسبلاللماس اسلام خان بهمنصب هزار وپاتصدی و هشتصد سو از سرافر از کردید. فربدون خان برلاس دا بهمنصب دوهزار وبانصدی ذات و دومز ارسوار ممتازساختم. هز ارتو لچه طلا ونقره وهزاد دوپیه دردوزتحویل حضرت یر اعظم به بر ج‌عقرب که به اصطلاح هندوان‌سنگرات می گو یند تصدق نموده [ ۶۴ الف] شد. دد دهم ماه مد کودر نیلی بدشاه بیکک خحان پوزی مرحمت کردم. وسلام! لله عرب که ازجوانان قر اد داده عرب‌است؛ ازعویشان مبارلاحا کم دذفول بنابر توهمی که ازشاه عباس درحاطر اوقر اد گرفته بسوده به
جهانگیرنامه وه ملازست من آمد. او دانو اخته به‌متصب جهارصدی ذات ودو یست‌سوار سرافر ازساختم. مجدداً فوج دیگر که یکصد ونود وسه منصبدار دچهل وشش نفر احدی بودند ازعقب پردیز بخدمت دکن فرستاده شد و بنجاه دأس اسب نیزحواله یکی از بندههای در گاه شد که به پرویز دساند. در روزجمعه سیزدهم مضمونی به‌حاطر رسید و این غزل درسلك نظم در آمد.غزل: ۱ من چون‌کنم که بر غمت برجگسر رسد تا چشم نارسیده دگسر برد گر دسد ۲ مستانه میخراسی و مست تو عالمی اسیند میکنسم کته یاقا متطتن دنرگ ۳ مدهوش گشته‌ام که بپویم ده وصال فریاد اد ان کنم که مبادا بر رسد ۴ در وصل دوست مستم و در هجر بقرار داد از چنین غمی که مسرا سر بسر دسد وقت نیاز و عجز جهانگیر سر ینه امد آنکه شعلة نود ائسر دسد روزیکشنبه پانز دهم پنجاه هزار دویه ساجق به‌خانه صبیه مظفر حسین میرزا پسرسلطان حسین میرزا بن بهرام میرزاین شاه اسمعیل صفری که بجهت فرزند خرم حواستگاری شده بود فرستادم» وهفدهم ماه مبارك خان شیروانی بهمنصب هزاری ذات وسیصد سوار سرافراز گردید و پنجهزاد دوپیه نیز به‌اومرحمت کردم وچهار هزاد دوپیه به‌حاجی‌بن اوزبك عنایت‌شد. دربیست و دوم رك قعلعه لعل ويك‌دا نه مروار ید بهشهر یار شفقت کردم. يك لب روپیه مددخر جح گویان به جماعه اویماقات که بهعدمت دکن تعیین یافته بودند داده شد. دوهزار روپیه به فرخ بیکك مصود که از بی‌بدلان عصر است لطف نمودم. چهارهزاد دوپبه بجهت خرح بابا حسن ابدال فرستاده شد وهزار دو یه حواله ملاعلی احمد مهر کن و ملارودبهان شیرازی نمودم که درعرش حضرت [ ۶۴ ب] شیخ سلیم به‌روضه ایشان صرف نمایند. يك فیل بسه محمد حسین کاتب وهزاد دوبیه به‌حواجه عبدالحق انصاری مرحمت‌شد. به دیوانبان حکم کردم که منصب مر تضی حان را مطا بق پنجهز اری ذات وسواد اعتبارنموده جاگیر 7نخواه دهند. به‌برادر زاده بادی جند قانوی‌گوی سر کار آ کره حکم کردم که هز ار پیاده از زمینداران] گره سامان نموده وماهیانه قرار داده به‌دکن نزد پرویز برد وپنج لك روپیه دیگر بجهت مدد خرح پرویز مقرد گشت.
روزپنجثنبه چهارم شو ال اسلام حان بهمنصب پنجهزادی ذات وسوار سرافراذ گردید. ابوالبی اور يك بهمنصب يك هز ار وبا نصدی و ظنرعان بهمنصب دوهزار وپبانصدی امتیاز یافتند. دوهزار روپیه به بدیعالزمان میرزا پسر شاهرخ وهزاد ده پیه به‌تهیان مصر مر حمت شد وحکم کرد که دقاره بهج‌می مرحمت شود که پله منصب آنها سه هزادی وبالاتر از آن دسیده با شك. پنجهز ار دو بیه دیگر از زر ون بجهت تعمیر پل باب حسن ابدال وعماراتی که در آنجا واقم است حواله ابوالوفا پسر حکیم ابوالفتح شد که اهتمام نموده پل وعمادات مذ کور دا درغایت استحکام به‌انصرام دساند.
وقوع خسوف ماه: روز دوشنبه سيزدهم چهادگهری از روزمانده ماه‌آغاز گرفتن نمود بهمر تبه که تمامی جرم‌آن منخسف گشت. و تا پنج گهری شب کرفته بود. بجهت دفم حو ست آن خحود را بهطلا ونقره و پارجه وغله وزن نمو ده اقسام حیوانان ازفیل و اسب وغیره تصدق کردم. قیمت مجمو ع پائز دههز ار روییه شد. فرمودم که به مستحقان وفتر | قسست نمودند. در بیست و پنجم دخررام جند بندیله بها لتماس پدر او بهعدمت گاری نحود گر فتم و به میرفاضل برادد زاده میرشر بت که بهفو جدادی قبو له و آن نواحی مقررشده بود يك فیل عنایت فرهودم وعنایتا لله بهتعطاب‌عنا یشخان سرافرازشد.
چهادشنبه غره ذیقعده باری‌چند بهءنصب با نصدی ذات وسب د سوار ممتاز گشت ويك قبضه کهیوه [۶۵ الف ] مرصع بهفرزند بابا خرم مرحمت شد. ملاحیاتی که پیش‌ضانخانان فرستاده بعشی سخنان زبانی که مشعر برانواع مرحمت وشفءت بود» پیغام داده بودم» ی يك قطعه لمل و دومروارید که حانخانان بدست او فرستاده بود وتخمیناً پیست هزاد رو یه قیمت داشت آودده گذرانید. میر جمالا لدین حسین که دربرها نبود بود و به‌حضور اوطلبداشته بودم آمده ملازمت کرد. دوهزاد روییه به‌شجاعت‌خان ۵ کون مرحمت شد. در ششم ماه مذ کود پیش از آرکه پردیز به بر ها یود برسد» عرضد اشت حانخانان و امرا رسید که دکنیان جمعیت نموده درمقام فساداند. جون معلوم شد که با وجود تعیین پرویز و لشکری که درتعدمت او رثته ومقررشده هنوز به‌مدد و کمكگاحتیاج دادنده بهتعا طر کذّد انیدم که خود متوجه شوم و بهعنایت الهی خاطر ازآن مهم جمع نمایم. در اين اثا عرضداشت اصف خان هم آمد» که توجه حضرت بدین جانب لایق‌اقبال روز افزون است وعرضداشت عادل خان بیجا بودی دسید که اگریکی ازمعتمدان‌در گاه بااین‌طرف مقررشود که ملتمسات ومستدعیات خحود را باو بگویم تا او بهعرض اشرف رساند امید هست که باعث صلاح حال این بنده‌ها گردد. بنایراین معدمات با امرا و دو لتخواهان کنکاش نمودم تا هر کسی را آنجه بخاطر رسید بهعرض رساند. فرزندعان
جها نگیر نامه ۹۳
جهان عرض کرد که با آنکه چندی از امسرایمعتبر بجهت تسخیر آن ءلك مرحص شده باشند» توجه حضرت به‌نفس فیس ضرود نیست. اگرحکم شود بنده هم به‌ملازمت شاه اده پرو یز برود. و این خحدمت را درملازمت ايشان انشاالله به تقدیم رساند. همه دو تخواهمان دا این سخن معقول و پسندیده نمود. با آنکه هر گز جدائی او دا بخاطر قرارنداده بودم» چون مهم کلانی بود؛ به‌ضرودت دضا دادم وفرمودم که بهمجرد آنکه مهمات آنجا صورت یابدء بیتوقف متوجه ملاژمت شود و ذیاده ازيك سال دد آن حدود [۵ع ب] نباشد.
روز سه‌شنبه هفتم ذیقعده اختیارساعت رخصت او بود خلعت خاصه زر دوزی و اسپ خاصه با زین مرصع و کمرشمشیر مرصع وفیل خاصه عنایت فرمودم وتومان تو غ هم مرحمت شد. وفدائی خان را که اذ بندههای صاحب اخلاص است خلعت و اسپ ومدد حرج لطلف نموده بهمنصب هزاری ذات وجهادصد سواد اذ اصل و اضافه سرافراز ساختم» وهمراهتعان جهان تعبین نمودم که اگر کسی را نزد عادلخان حسبالالتماس او باید فرستاد» او دا دوانه گرداند و لنکو بندت که در زمان حضرت عرش آشیانی از جانب عادلخان همر اه فنشکشن او آمده بوده او دا هم همراه خان جهان رعصت فرموده اسپ وخلعت و زرعنایت کردم. و از امرا و لشکریان که همراه عبد الله نخان بهعدمت دفع رانای مقهودتعیین بودند. مثل داجه نرسنگه‌دیو وشجاعت شان و راجه بکرماجیت وغیره پا جهاد پنجهزار سوار به کو مك فر ند ان جهان تعیین شدند ومعتمد خان را به‌فدغن‌فرستادم که آن مردم دا سزا ولی کرده دراجین به‌غان‌جهان همراه سازد و ازمردم درخانه شش هراد هفت هز ارسوارمئل یوست خان بارهه وحاجی بی» اوز بك وسلام! لله عرب برادرژاده مبارلاعرب که ولایت‌حویزه و دزفول و آن نواحی ددتصرف دادد و دیگر نزدیکان ومنصبدار ان همراه اوساختم و در وقت رحصت هريك دا بهاضافه منضب وعلعت ومدد خر جح سرافرازنمودم ومحمد بيك دا بخشی لشکر ساحته ده لك روبیه مقررساختم که همراه سازند. به پرویز اسپ خاصه و به‌حانخانان و دیگر امرا و بندههای که تعیین‌بافته آن صوبه بودند: خلعتها مرحمت نموده فرستادم. و بعد از اتماع این امور به‌قصد شکارازشهر بر آمدم وهزاز دوپیه به‌میرعلی اکیر عنایت شد. چون فصل دسیده بود به‌ملاحظه آنکه مبادا ازعبور لشکر نقصانی به‌مزروعات دعایابرسد وبا وجودآنکه قوریساول دا با جمعی اذاحدیان [۶۶ الف] بجهت ضبط زراعت تعبین نموده بودم چندی را حکم فرمودم که منزل به‌منزل ملاحظه پایمالی نموده عرض تقصانی که به زراعتها برسد به دعایا ذرمی‌داده‌باشند و دوهزار روپیه به‌دختر خانخانان کوج دانیال وهزار دوپیه به عبدا لرحیم خر مدد حرح گویان وهز اد دوییه بهقباجای دکنی مرحمت نمودم. در دوازدهم تجنجر خجان برادرعیدالله خان از اصل و
۴ چهانگیر نامه
اضافه به‌سشصب هزاری ذات وپانصد سوار و بهادرخان برادر دیگر بهمنصب ششصدی ذات و سرصد سو ار سرافر از گشتند ددین روز دو آهوی شاعدارو يك آهوی ماده شکاد شد. درسیزدهم يك اسب خاصه برشان جهان مرحمت نموده فرستادم بدیع!لزمان پسرمیر زا شامرخ را ید منصب هزادی ذات و پانصد سواد سرافراز ساخته پنجهزار دوپیه مدد خحرح عنایت کردم و همراهی خانجهان بهعدمت دکن درعصت شد. دراین رود دو آهوی نروسه آهوی ماده شکار شد. چهآرشنبه دهم يك نله کاو ماده ويك جهکاده به‌بندوی دده‌شد. درهفدهم قطعه لعل ويك دانه مروارید جهانگیر قلیخان از گجرات و افیون دان مرصع کادی که مقرب خان از بندر کهنبایت فرستاده بود بهنظر گذشت.
بیستم ماه يلك ماده شیر و يلك نیله گاو به بندوق زده شد. دو بحه همراه ماده شیر بودند بجهت انبوهی‌جنگل وبسیاری درخت ازنظر ناپدید گفتند. حکم شد که تفحص نموده بدست در آورند. جون به‌منزل رسیدم وکین اذشیر بجها را فرزندم خرم آودده از نظر کٌذر انید و دوز دوم مهابت خان بچه دیگر گرفته حاضر ساعت بیست و دوم در وقتی که ایله‌گادی دا به‌قا بوی زدن نزديك ساخته بودم ناگاه جلودادی و دو کهارظاهرشدند و یله گاو رم خورده بدر رفت. ازغایت اعتراض فرمودم که جلودار دا همانجا کشته پاهای کهادان بریده برخر سوارساختد گرد اددو بگردانند تا دیگری این جرأت نکند. بعد از آن شکاد کنان بر اسپ شعاد باژو جره کرده به‌منزل آمدم. ووز دیگر نله‌گاو کلانی را به‌قراولی اسکندربان به بندوق زدم و او را بهمنصب ششصدی ذات وپانصمد سواد از اصل و اضافه سر افر از ساختم [ ۶و۶ ب]. روز جمعه بیست وچهارم صفددخعان که ازصو به بهار آمده بود به سعادت کورنش سر بلندی یسافت. نکشد مهر نذر ويك قبضه شمشیر وپنج فیل از پیشکش گذدا نید. فیل نرمقبول افتاد. درهمین‌روز یاد کار خواجه سمرقندی از بلخ آمده ملازمت نمود و یکجلد مر قح و ند رأس اسب بادیگکر تحف پشکش کذزانید و بهعلعت امتبازیافت.
روزچهارشنبه شذم معزالملك که ازخدمت بخشیگری لشکر دانای مقهود تخیر یافته بود پیمار وخراب آمده ملازمت نمود درچهاردهم ماه مذ کود عبدالرحیم خر را با وجود تقصیرات کلی گناه‌های او دا عفو قرموده بهءنصب بسوذباشی وبیست سوار سرافر ازساعتم و فرمودم که کشمیر دفته به اتفافآنجا محله مردم قلیج خان دا وسایر جا گیرداران و اویماقات لو کروغیر نو کر دیده طومار واقمی بهدرگاه آودد. کشورخان و لدقعلب! لدین‌خانازقلعه رهتاس آمده سعادت خدمت و کورنش دریافت.
جها تگیر نامه ۹۵ توروز بنجم ازجلوس همابون
روزیکشنبه بیست وچهادم بعد اذ دوپهر و سه‌گهری حضرت نیر اعظم به‌برج حمل که خحانه شرف و سه‌ادت است» تحویل نمودند. دد این ساعت فیض بخش دد مقام ناگ تهل که ازمواضع پر گنه بادی بوده باشدء مجلس نوروزی تر تیب داده به‌سنت پدد بزر گو ارم» بر نخت جاوس نمودم. صباح آن روز نوروز عالم افروزبود مطابی غره فروردین ماه سنه پنجم جلوس درهمین‌متام بارعام داده جمیع بنده‌ها و امر ایدر گاه بهسعادت کورنش و تسلیم مبار کباد سرافراز گشنند. پیشکشی بعضی امرا ازنظر گذشت خان اعظم يك دانه مروارید که چهاد هزاد دوپیه قیست شده بودگذدانید. ومیران صسددجهان بیست وهشت دست جانود شکاری از بازو وجره با دیگر تحف بهنظر گذرانید. مها بت ان دوصندوی جهکاد فر نت که اطراف آن دا به‌تختهای باوز وصدف تر تیب داده بودند هرچه در درون آن نهاده میشد» از بیرون به نوعی می‌نمود که گویا طب جایی نیست پیشکش نمود. کشررخان بیست و دو ذنجیر فیل از نر وماده پیشکش گذر انید. همچنین هر کس از بندههای دد گاه [ ۶۷ الف ] تحفه و پیشکش که داشتند کذرانبدند. نصرالله پسر فتح! لله شر بتجی به‌تحو پلدادی لیشکش مقرر گشت. سارنکت- دیو که به بردن فرامین به لشکر ظفر اثر دکن تعبین یافته بود. بجهت پرویز و هريك ازامرا تبرك خاصه سرافر از ساختم. به‌شیخ حسام‌الدین ولد غازی حان بدخشی که طریقه درویشی و گوشه نشبی اختیاد نموده هزار روپبه وخحرجی سال شفقت نمودم. دوز دیگرنوروزذ به قتصد شکادشیر سو ارشدم سه شیر دو ثر و يك ماده شکادشد. به احدیابی که ۲ تا رجلادت ظاهر نموده به‌شیر در آامده بودند انعامها داده بهریادتی ماهاأنه سر افر ازسا ختم. بهتاریخ پیست وششم‌ساه مذ کور ! کثر روزها بهشکاد یله گاوهامشغولی داشتم. چون هوارو به گرمی نهاد وساعت‌داعل شدن آ گره نزديك دسید بهجانب دوب پاس توجه نموده چند دوز دیگر در آن نواحی شکاد آهونمودم.
روزشنبه‌غره محرم سنه‌هز ارو نوزده ررب حاص که روب باس[ پادان کرده‌است پیشکشی که ترتیب داده بوده بهنظر کذدانید. آنچه خوش آمد: درجه قبول یافته تتمه بدا نعام او مشرر گشت. درهمین ایام با یزیدمنگلی و براددان او که ازصو بدبنگا له آمده بودندء به‌سعاد ت کورنش شن آفر از کل سید آدم ولد سید قاسم بارهه نیز از احمد آباد گجر ات آمده بودء به‌دین سعادت امنیازیافت و يكز نجیرفیل‌پیشکش گذرانید. فو جداری صوبه ملاخان ازتغییر تاجخان بهابو بی اوز بكمر حمت‌شد. دوشنبه‌سیوم نزول|جلال دربا غ مندا کر که‌دز نزدیکی‌شهر است‌واقع[ ۶۷ب] شد. صباح ان ساعت دخول شهر بود. بعد از گذشتن يك پهر و دو گهری سوارشدم. تا ابتدای
۶ جها نگیر نامه
معموده بر اسب سواری نموده جون سوار شهر ظاهر کشت بجهت آنکه ازحلایق از دود و نزديك دید سوادی فیل اختیارنمودم و از دوطرف داه ژرافشانده بعد اد دوپهر دد دقتی که منجمان اختیارنموده بودند به‌مبار کی وخرمی به دو لتخانه همایون داخل گشتم. بنابردسم مقرد ایام نوروزفر موده بودم که دو لنخانه دا آئین بسته بارگاهی آسمان تمثال ایستاده کرده بودند. بعد از ملاحظه آئین واچه جهان پیشکشی که ترتیب داده بود» ازنظر اشرف گذدانید. آنچه از هرقسم و هرجنس خواه جواهر وخواه اقمشه وامتعه پسند خاطر به گزین گردید» قبول فرموده تتمه دا بهانعام اوهقررساختم: به‌مشرفان شکارفرموده بودم که مجمو ع جانودانی که از روز آمسدن تا تادیخ دخول شهر شکارشده باشده معروضد ار ند. به‌دین موجب بهعرض رسانیدند که درمدن پنجاه وشش روذيك هز اد وسیصد وشصت و دوجا نورجانداد ازپسر نده و و چرنده شکارشده بود. هفت عدد شیر یله گاو ثر وماده هفتاد را آهوی سیاه پنجاه ويك راس: سایرجانوران ازماده آهو وفره قویرو غ وغبره هشتاد و دو داس؛ کلنکث سیاه دطاوس و سرخحابت وسایرجانودان پرنده بك صد و یست ونه قعلعه شکادماهی يكك هر از و ببست وحه‌عدد.
روز جمعه‌هفتم مقرب‌تخحان از بندد کهمبایت وسورت آمده سعادت‌ملاژمت دریافت. جو اهر ومرصعآلات وظرفها و آلات طلا ونقره به کاد فرنکك و دیگر نفایس وتحفهای غبر [۶۸ا لت ] مکرر آورد؛ وغلام حبشی و اسپان عربی و ازهرقسم چیزی که به‌عاطر دسید آورده بود. چنانجه در عرض دو نیم ماه تحفهای او اذنظر گذشت و ا کثر مرضی خاطر ما گردید. درین روزصفدد. حان که بهمنصب هز ادی و پانمد سوار سرافرازبود: زیادتی منصب که پانصدی ذات و دویست کسرر باشد ممتاز گشته بهعنایت علم سر بلندی یافت و بهجا گیر سابق خود مرعص گردید. و به کشودخان وفریدون خان برلاس نیزعلم مرحست شد. ويك دنجیر فیل فو ج بجهت افضل خان به حواله پشوتن پسر اوشد که به پدرخود ببرد. به‌حو اجه حسین که ازنبا یر حسواجه معینالدین چشتی است به میعاد همه ساله هزاد وپانصد ده پیه عنایت نمودم یوست و دلیخای بهعط ملا میرعلی مصود ومذهب جلد طلا بهغایت تکلف وصفا که هسزاد مهرقیمت دادد؛ ان خانان پیشکش فرستاده بوده معصوم و کیل او آورده گذرانید. تا روزشرف که انتهای صحبت نودوذ است: هررود ی ی جندی از امرا و بندههای در گاه بهنظر کشت و از فایس ۳ هر- کس آنجه پسند خحاطر می‌افتاد قبول نموده تنمه دا باژ می‌دادند. روز پنجشنبه‌سیزدهم مطابق نوزدهم فروردین ماه روزشرف که روز خرمی وخحوشحالی حضرت یر اعظم بود فسرمودم که مجلس جشن تر تیب داده از اقسام مکیفات حاضرساز ند و به‌امر| وسایر بنده‌ها حکم شد که هر کس؛ بخواهش طبیعت خود هرچه میخواسته باشد اختیادنماید | کثری شراب وچندی مفرح
جهانگیر نامه 1۷
و بهضی از افو نیات[ نچهخو استند خوردندومجلس شگفته گشت. دیگر جها نی رقلی خان از گجر ات يك تخت نقره منبتمصود به‌روش وساخت تازه‌پیشکش فرستاده بود بهنظر گذشت به‌مهاسنگه نیزعلم شفقت شد. در ایندای جلوس مکرد[۶۸ب]حکم کرده بودم که‌من‌بعد هیچکس خو اجه سرانکند وخرید وفروعت نشود و هر کس که مرتکب این عمل گردد گناهکاد باشد ددینولا افضلخان چندی از آن‌بدکاران دا ازصوبه بهارفرستاد. که بدین عمل شنیم قیام‌می‌نموده‌اند آن بیعاقبتان دا فرمودم که حبس موّبد نموده نگاهدارند.
در شب پنجشنبه دوازدهم امرعجیب وقضیه غریب روی داد جمعی از قوالان دد حضود سرود می‌گفتند وسید شاه بروش تقلید سماع می‌نمود. و این بیت امیر خسرو که: بیت
هرقوم راست داهی دینی و قبله گاهی ما قله راست کردیم بررسست کج کلاهی
میان خانه این سروده بود. من حقبقت این بیت دا تفحص مینمودم. ملاعلی مه رکن که ددفن خود اذبی نظیران عصر وعهد بود و بت خلیفه وحدمتکاری فدیم داشت و ددایام خردسالی‌ها که سبق‌پیش پدرم او میخواندم» پیش آمده چنین نقل کرد» که از پددخودشنیده‌ام» که روزی شیخ نظام اولیا کلاهی بر گوشه سرنهاده در کنادآب جون بالای پشت بامی‌تماشای عبادت و پرستش هندو ان‌می‌نمودند در اين اثنا میرحسروظاهر میشود شیخ بدیشان متوجه شده می‌فرمایند که‌این جماعت دامی‌بینی؟ و این مصراع دا برز بان جاری می‌سازند. ع
هرقوم داست داهی دینی وقله‌کامی میربی تامل از دوی یازمندی تمام شیخ دا مخاطب ساخته مصر ع ثانی دا که: ع ما قبله راست کردیم برسمت کج کلاهی
می‌خخوانند. ملای مشادا لیه چون سخن دا بدینجا دسانید و کلمهآخرمصر ع ثانی دا که برسمت کج کلاهی برزبانش جادی شد» حال براه متغیر گشته بیخود افتاد دمرا از افتادن اووحشتی عظیم شده برسر ااحاضر شدم | کثری دا مظنه شد که مکر صر ع حادث گشته است. اطباثی که در حدمت‌حاضر بودند؛ مضطر بانه پی تشخیص مرض و دیدن نبض وحاضرساختن دوا شده هر- چند دست وپا زدند بحال نیامد. اوخود درمرتبه اول که افتاده بوده است جان‌بجان آفرین تسلیم نموده. جون بدن فیالجمله حرادتی داشت» گمان می بردند که شاید جانی بافی بوده باشد بعد از اندك زمانی ظاهرشد که کار از کار گذشته وفرو دفته است. او دا اژجلس مرده برداشته بمنزل ومقامش بردند. این قسم مردنی تا حال مشاهده نشده بسود. مبلغی بجهت کفن و دفن او به‌فردندانش فرستادم وصباح آن او را به دهلی‌نقل نموده بدگورخانهآبا واجدادش
سود سوسیا بیس روا تسس تست بت و سس سس
۹۸ جها نکیر نامه
ی
مدفون ساحتند.
رورجمعه بیست ویکم کشود حان که بهمنصب هزارو پا نصدی سرافراز بود به دوهز اری ذات وسو از سرافر از گردید و بهعنایت اسب عراقی ازطو یله حساصه وعلت و فیل خاصه بنام بخت جیت نوازش‌یافته بهعدمت فوجداری ملك اوده و تبیه و تأدیب متمردان آن حدودمرحص گشت. با یز ید منکلی به حلمت و اسپ ممتاز کردیده ۳ براددان به‌همراهی کشود حکم‌شد. تبلی از حلته خاصه عا لم کمان نام به‌حبیب) للد حو | لدنمودهجهت راجهمان سنکه عنایت کرده فرستادم. به کیشوداس مارو اسب خاصه به بنگا له مرحمت کرده شد. به‌عرب خان جساگیرداد جلالآباد فیل شفقت شد. دراین ایام افتخادخان فیل نادری ار بنگاله پیشکش فرستاده بود. چون پسند حاطر من کشت داخحل فیلان خاصه نمودم. احمد بیگت خحان که به‌سردادی نکر بنکش معین است بنا سر تیکو حدمتبها با فرذندان به اضافهای منصب سرافراژ گشتند, منصب صاصد او دوهز اد ذات ۶٩ ب] وپانصد سواد بود بانصدی دیکر بر ذات او اضافه مرحمت شد. نختی طلای مرصع کاری بجهت پرویز سر بیج که به لعل ومروازید تر تب یأفته بوده بد سست و يك هزار زو پیه قیمت شد» بجهت خان چهان بهدست حبیب پسرسر براه حان به‌برها نبودعنا یت کرده‌فر ستادم. درین دوزها ظاهرشد که کو کب پسر قمرخان به‌سنیاسی آشنائی پیدا کرده و رفیه رفته سخنان او که تمام کفر و زددقه است. درمدذاق لفق جاهل جا که عبدا للطیتف پسر میب خان‌وشریت عمزاده‌های خود را ددین ضلالت با خود شريك ساخته بسوده است. جون این معنی شکافته شد بهمجرد اندلك نرسانیدن مقدمه چند خودها مذ کور ساخنند که ذکر آن کراهیت تمام داشت. تأدیب وتنبیه آن را لازم دا سته ک و کب وشریت را بعد از شلای بهقید مژ بد محبوس‌ساختم وعبدا للطیت را یکصد دره جد فرمودم که درحضود زدند. اين تنبید حاص بجهت حفظ شریت بود تا دیگرجاهلان امتال این امودهوس نکنند.
روز دوشنبه بیست وچهارم معظم حان به‌دهلی‌مرخص شد تا متمردان ومفسدان آن‌نواحی را گوشمال دهد. به شجاعت خان دکنی دوهزاد دوپیه مرحمت شد شیخ حسین ددمن را که بجهت بردن‌فرامین به‌بنگا له ومر حمتهایی که بهر يك اد امرای آن صوبه واقع شده بود؛ حکسم کرده بودم مرخص‌ساختم. اسلام خان دا نظر بر ترددات وحدمات شایسته؛ بهمنصب پنجهز ادی ذات وسو اروخلعت خاصه سرافراذساختم و به کشورخان نیزخلعت خاصه و به‌راجه کلیان [۷۰ ات ] اسپ عرافی وهمجنین به‌سایرامرا به بعضی نحلعت حاصه وبه بعضی اسپ مرحمت نمودم. فریدون برلاس که بهمنصب هزاد وبا نصدی ذات وهزار سبصد سوادسرافراد بوده به‌دوهز اری ذات وپانصد سو ارممتاز گردید.
دزشب دوشنبه غره ماه صفر بنابر غفلت خدمتگار ان‌آتش عظیم درخا نخو اجها بوا لحسن افتادتا خبردار شدن و فرو نشانیدن انش اسباب واشیای بسیارسوخته شد. بنا بر تسلی حاطر خو اجه تدارله ذیانی کد بهاو رسیده بود» چهل هزار دویه بدو مرحمت نمودم و به سیفخان بادهه که برداشته و نو اخته من بودعلم‌مرحمت نمودم. معزالملك را که به دبوانی کابل تعبین یافته بود. دوصدی ذات وهفتاد وپنج سواد برمنصب سابق او که هزاری ذات و دویست وبیست وپنج سواد بوده افزوده مرخص‌ساختم. روز دیگر پهول کناده مرصع بهجو اهر قیمتی به‌عان جهان مرحمت نموده به برها نبورفرستادم. شکایت بیوه‌ز نی علیه مقربخان: چون ببوه ذنی ازمقرب ان شکوه نمو که دختر مرا دربندر کهمبایت به زور کشیده گرفته بودبعد ازمدتی که ددمنزل خود نگاهداشت‌چون‌طاب دختر نمودم چنین گفت که به اجل‌موعود مرده؛ با براین فرمودم که این قضیه را تفحص نمایند. بعد ازجستجوی‌بسیار شنصیرا! ازملازمان او که باعث وبانی این تصدی او بوده سیاست رسانیدم ونصف منصب مقربخان کم نموده؛ بداین ضعیفه ستم دسیده مدد معاش وخرجی زاه مرحمت کردم. چون دد روزیکشنبه هفتم ماه قران نحسین واقع شده بود تصدقات ازطلا و نقره وسایرفلزات واقسام حبو بات بهفرا و اربساب حاجات مقرر نمودم که در اکثر مما لك محروسه تقسیم نمایند. شب دوشنبه هشتم شیخ حسین سرهندی وشیخ مصطفی را که به عنوان درو یشی و کیفیت وحالت فقرمشهور ومعروف بودند. طلبیده [ه۷ ب] صحبت داشته شد. دفته رقته مجلس به‌سما ع و وجد گرمی تمام پیدا کرد. خالی اذ کیفیت وحالت نبودند… بعد از انمام صحبت بههر يك ززها داده مرخحص ساختم.. جون مقردمبرز! غازی بیکت ترخحان بجهت سامان آذوقه قندهار و ماهیانه برق اندازان قلعه مذ کود عرضداشت نموده بود. فرمودم که دو لك روییه از خزانه لاهور روانه قندهاد سارند. به تادیخ نوذدهم ماه اردی بهشت سته پنجم جلوس مطابق چهارم صفر در پتنه که حا کم نشین صویه بهار است امری غریب وحادثه‌عجیب رویداد؛ و افضلخان‌حا کم‌صو به مذ کور به گور کپور کدبه‌تاز گی‌به‌جا گیر اومقرر گشته‌بود واذ پتنه تا آنجا شصت کروه‌سافت است: متوجه میشود, وقلعه وشهررا بدشیخ بنادسی وغیاث‌زينخاني دیوان آنصو به وجمعی از دیکرمنصبدادان‌می‌سپارد و به گمان آنکه درین حدود نیم نیست‌شخاطر ازمحا فظت قلعه وشهر چنانچه باید جمع نمی‌سازد و بحسب اتفاق درهمین ایام قطب نامی مجهولی ازمردم او چه که خلقّت‌سرآورشته فتنه وفساد بود به درویشان لاس به ولایت اجینه که درنواحی پتنه واقع است درمی آید و به‌مرد آ نجا که از مفصدان مقررند. آشنایی پیدا کرده اظهارمی کند که من خسروام که از بندیخانه گریخته خود دا بدین‌حدود زسانیده‌اع» ار بهمن
0 ۱ جها نگیر نامه همراهی نموده درمقام امداد و اعانت شوید بعد از :که کاری سرانجام یا بد مداد دولت من برشمایان خواهد بود. مجملا” بدین کلمات ابله فریب آن‌گول طبیعتان را با خود متفق‌ساخته. مشخ ص آنهامی‌ساز د که من خسروام و اطراف چشم خود راکه در وقتی از اوقات داغ کرده بود وعلامت آن‌به‌نظر می‌آمده است بدان گمراهان مینموده ومی‌گفته که در بندیخانه کتودی بر چشم من بسته بودنل این علامت آن است [ ۷۱ الف ] وبدین تزویر وفسریب» جمعی اذسوار وپیاده برسر او جمع می‌شوند وخبریافته بودند که افشلخان درپتنه نیست این معتی دا فتوری عظیم دائسته ایلغادمی نما ید و دوسه ساعت از دوزیکشنبه گذشته خود را بهشهر می‌دساند و به هیج‌چیزمقید نشده روبه‌قلعه می کند وشیخ بنادسی که ددقلعه بوده خبر یافته مضطر بانه سود را بددر قلعه‌میر سا ند وغنیم که ددجلو دیز می آمده» فرصت آن نمی دهد که درو ازه قلعه را ببند ند و به| تفاق غیاث ازراه کهر کی خودرا به کنار آب میرساند و کشتی بهدست آورده قصد آن می کند که خودرا بدا فضلخان دساند. آن‌مقسدان به‌تعاطر جمع بهقلعه در آمده اموال و اسباب افضلخان دا باحزانه‌پادشاهی به تصرف درمی آورند. جمعی‌اذ بیدو نان و اقعه‌طلب که درشهر ونواحی بودند؛ به سر اوجمع‌می‌شوند. این خبر در گور کیود بهافضل نان می‌دسد وشیخ بنادسی وغیاث‌هم ازداه آب خوددا می‌رسانند و کتابات ازشهر میآید که این بدبختی که‌خود زا خحسرو می گو ید به تجیق‌حسرو نیست. افضلخان تکیه به‌فضل و کرم الهی وبدولت واقبال مانموده: بیتوقف برسر آن مفسدان روانه می گردد. ودرعرض پنجروز خودرا به حوالسی بتنه میرساند. چون خبر آمدن اوبه آن‌حرامزاده ومقسدان میرسد قلعه‌را بهیکی ازمعتمدان ود می‌سپارد وسو ار وپیاده خودرا توزول نموده‌چهار کروه اذشهر به‌استقبال برمی آیند» ودر کنار آب‌پن‌بن جنک میشود و به اندلد زد وخوردی سلك جمعیت آن تیره دوز گادان ازهم پاشیده متفر خن گرواباه واز غایت اضطراب دیگر باده آن بخت‌بر گشته باجندی بهقلعه درمی آید و افضلخان سرددپی‌اونهاده امان‌نمی‌دهد که درقلعه را توانند بست مضطربانه بهعانه افضل- خحان در آمده آن‌غا نه‌را قایم‌می‌سازد وتاسه‌پهر در آنخانه بوده زدوخودد مینماید و تخمینا سی کس‌دا به‌زنحم ضایع‌می‌سازد و بعداز آنکه همراهان او به‌چهنم می‌دو ند وود عاجز وزذبون میشود به‌امان بر آمده افضل خان‌دا می بیند. بهجهت تسکین این ماده فساد افضلخان درهمان- روز اورا بهقصاص رسانیده چندی [۷۱ب] از همراهان اورا که ذنده به‌دست‌دد آمده‌بودند مقید مي‌سازد. ایناخبار متعاقب یکدیکر بهسامع جلال میرسد شیخ بتارسی وغیاث‌زین‌خانی ودیگر متصبدارانی که درحفظ وحراست شهروقلعه تقصیر نموده‌بودنده به [ گره‌طلب داشتم وفرمودم که همه دا سرودیش تراشیده ومعجر پوشانیده وبرحر سوار کرده بر گرد شهر و باژ اد
جهانگیر نامه ۱۰۱
گردانیده‌اند تاباعث تنبیه دیکرال گردد.
چون درین‌ایام عرایض پرویزوامرای نعینات دکن وده لتخواهان آنجامتعاقب یکدیگر ر سید که عادل‌خان‌بیجا پودی التماس واستدعا داددکه میرجمالالدین حسین انجودا که‌مجمو ع دنیادادان دکن برقول وفعل اواعتماد تمام دارند نزد او فرستند تابه‌آن جماعت صحبت داشته تفرقه و وحشت دا از خاطر آنها دورسازد. ومعامله آنجا دا حسب‌الاستصواب عادلخان که طریقه دو لتخواهی و بندگی اختیاد نموده صورت‌پسندیده دهد و به‌همه‌جهتی تفرقه و وحشت‌را از خاطر اودورساخته ودلاسای او نموده ازا لطاف وعنایت‌پادشاهی اورا امسدواد سازد. بتابر حصول‌این‌مدعا میرمومی‌الی‌را به‌تاریخ‌شا نزدهم ماه‌مد کور مرعص ساخته ده‌هزار رو په‌انعام مرحمت نمودم و برمنصب سابق قاسم خان که هزاریذات و پانصدسواد بود: بهجهت آنکه به کمك بر ادر خود اسلام‌عان‌رو انه بنگا له گردد پاتصدیذات وسو ارافزودم. درهمین‌ایام بهجهت تنبیه وتأدیب بکرماجیت زمبنداد ولایته»ا ندهو که قدم از دایره اطاعت وبندگی کشیده است مهاسنگه پسرذاده راجهمانسنگه را تعیین نمودم که هم به‌دفع متمردان آن سرزمین قیام واقدام نموده‌هم محال‌جا گیر داجه را که در آن‌نواحی واقع است. عمل‌نماید. روزهشتم ماه مذ کود فیلی‌دا به‌شجاعت‌حان د کنی مر حمت نمودم.
چون‌حا کم جلالآباد از حرابی قلعه آنجا عرضداشت نموده بوده حکم‌نمودم که از خحزانه لاهور آنچه بهجهت تعمیر قلعه مذ کور در کاه باشد برده صرف‌نمایند افتخارخان در بنکا له حدمات [ ۱۷۲ ل ] پسندیده به تقدیم رسانیده بود» حسب!لالنماس صاحب‌صوبه آنجا پا نصدی بر منصب‌سا بق ام که هزارو پا نصدی بود اضا فه‌نمودم. به تادیخ بیستوهشتم عرضداشت عبد اللّمحان فیروز جنکت مشتمل برسفارش بعضی بندههای کارطلب که به‌همراهی او بسه دفع امرای مقهود مردود تعیین بودند: بهعرض دسید. جون‌ازهمه‌بیشتر اظهار خدمتگاری و کار طلبی غزنین‌خان جا لوری‌نموده‌بود برمنصب‌سابق او که هز ارو پا نصدیذات وسیصد سوار بود پا بصدیذات وجهازصد‌سوار افز ود و همچنین درخود خدمت هريك از آن‌بنده‌ها به زیادتی منصب سرافراز گردیدند. دولتخان که بهجهت آوردن تخت‌سنگگ‌سیاه قبل‌اذاین به‌الّهآباد مرحص گشته بود» روزچهارشنبه چهارم‌ماهمهر آمده ملازمت کرد و آن‌تختد! صحیح‌وسا لم آورد الحق عجایب تخته‌سگیست از غایت میاهی وبراقی بسیاد بر آنند که ازقسم سنگ‌محك بوده باشد. طول آن چهارذر ع‌دنيم‌پا کم وعرض آن‌دو ذد عونیم ويك‌طسو و حجم آن سه‌طسو بوده باشد. اطراف آنرا به سنکتراشان‌ماهر فرموده‌ام که اببات مناسب نقش کردهاند وپایها هم از آن‌قسم سنگذبراق نصب‌نموده‌اند. اکثراوقات بر آن‌تخت می‌نشینم. عبدا لسبحان بهجهت
اف
بعضی تقصیر ات دد بندخانه مقید بود. چون برادر اوحان عا لم‌ضامن دمتعهد کاراوشد. اردا ازقید بر آورده به‌متصب‌هز اری ذات وچهادصدسوار سرافراز ساختم و به فوجدادی‌صو به‌اللد آباد تعین‌یافته جاگیر قاسمخان بر ادد اسلام‌خان دا بدو مرحمت کردم؛ و تر یت‌ضان را به فوجداری س رکار الور فرستادم. به تادیخ دوازدهم ماهمذ کور عرضداشت‌حان جهان به عرض رسید که خحانخانان حسب! لحکم بهرفا قت‌مها بتخان روانه در گاه کشت ومیرجمالالدین حسین که به‌رفتن بیجا پور ازدر گاه تعبین‌یافته بود از برها یور به‌همراهی و کلای عادلخان‌متوجه بیجا پوذشد. در تادیخ بیستویکم ماهمذ کور مرتضی‌شان به‌صاحب صویکی پنجاب که از اعاظم مما لك محروسه است سر افراژ ساخته. شال‌خاصه مرحمت فرمودم تاجخان [ ۷۲ ۷ب ]دا که درصو به ملتان‌بود. به‌دادای کابل تعیین‌فرموده برمنصب سابق‌او که سههز اریذات وهزارو پانصد سواد بوده پانصد سواد دیگر افزودم. حسبالالتماس عبداللّهدحان فیروز جنکّك پسر راناشتکر نیز به‌اضافهءنصب سرافر از گشت. مهابتخان که قبل‌ازین بهجهت تحقیق جمعیت امرای تعینات دکن و آوردن خانخانان به‌برها نپور مرعص گشته‌بو جون به‌تواصی آگره رسید خانخانان را درجند متزل شهر گُذ اشته خحود بسشتر آمد وبه‌سعادت کودنش و استانبوسی رام از کفنت و بعد از جندروز به‌تاریخ‌دوم آبان خانخانان آمده ملازمت کرد. جون در باب‌او ا کثر دو لتخواهان مقدمات واقع وغیرواقع ازروی‌نهمیدگی خود عرضداشت نموده‌بودند» خاطر ازو منحرف گشتدیود آنا لفات وعنایتی که همیشه درباره‌او می کردم وازپدر بزد گوادم دیده بودم‌این باد بدفعل نیامده وددین‌سلوند به‌حق بودم‌چرا که قیل‌اذاین تحط تعهدخحدمت‌صو به و کم به‌مدتی معین سپرده درملازمت ساطان‌پرویز بادیگر امرا بدان مهم عظیم متوجه گشته بود. بعد آزرسیدن به‌برها نپور ملاحظه وقت‌نکرده در هنکامی که حر کت لایق نبود؛ وسرانجام رسد ودیگر ضروریات نشده, سلطان‌پرویز لشکرهارا به بالا گهاتی بر آورده رفتهرفته بدو اسطه بی‌التفا تی سردادان ونفاق‌ایشان واعتلاف رائیهای ناصو اب کادی کشید که غله تعسر تمام پیدا کرده يكمن به مبلغها بددست ددنمی آمد و کارسپاه مختل ودرهم‌شده هیچگونه کاری‌از پیش نرفت و اسب وشتر ودیگرچهاد پایان ضایع‌شد ند و بنا برمصلحت وقت‌صلح گو نه بامخا لفان تیره‌بخت نموده سلطان برویز لیگ را به برهانپور باز گردانید. جون معامله حوب‌نشست‌این تفرقه و پریشانی دا مجموع دو لتخواهان از نفاق و بی‌سرانجامی خانخانان دانسته: درین‌باب عرایض بهدر گاه ارسال‌داشتند. اگرچه این‌عنی مطلق باود نمی‌افتاد غایتا این‌عدشه بخاطر راه‌یافت تا آنکه عرضداشت خانجهان رسید که این خلل وپریثانی تمام ازنفاق خحانخانان دست‌داد. یا این عدمتر | باز با ید پدو کذ اشت‌یااودا به‌دد گاه‌طلبیده این نواخته‌برداشته[ ۳ ۱۷ لف ]
جهانگیرنامه
جهانگیر نامه ۰
حودرابدین خدمت تعیین فرموده سی‌هز اد سوارمعین مشخص به كمك این بنده مقررداشت :) درعرض‌دوسال تمام ولایت‌پادشاهی دا که در تصرف غنیم است» مستخلص ساخته وقلعه‌قندهار ودیگرقلعه‌های سرحدرا به تصرف بندههای درگاه در آودده ولایت بیجاپود را نیز ضمیمه ما لك‌محر وسه‌سازم. واگر ام خحدمترا درمدتنذ کور بها نصرام فرسانم از سعادت کود نش محروم بوده روی‌خو درا بهبندههای در گاه ننمایم. چون صحبت میان سردازان وخانخانان‌بسه اینجا دسیده بود بودن اورا در آنجا مصلحت ندیده سرداری دا به حان چجهان تفو یضت فرمودم و اودا بهدر گاه طلبداشتم بالفعل سبب بیتو جهی وبی‌التقاتی اینست: بعداذاین آنچه ظاهر گردد درخودآن ازمراتب توجه و بی توجهی به‌عمل خواهد آمد.
سیدعلی بارهه که از جوانان‌قرراست نواخته پانصدی ذات و دویست سواد برمنصب سایق‌او که هز ادیذات وپانصدسوادبود» افزودم. داداب و تدخانخانان را به منصب هراری ذات وسوار سرافراز ساخته سر کاری غازیپور دا به‌جاگیر اومقررداشتم.قبل‌ازاین صبیه مقظفر حسینو لد سلطان‌حسین میرزای صفوی حا کم قندهار را بهفرزند سلطان خرم نامزد لموده بودم در ین تادیخ‌هفدهم آبان جون مجلس طو ی‌منعقد گشته بود به‌حأنه با با سرم‌دفته» شب‌نیز در آنجا گذرانیدم وا کثر امرا دا به حلعت سرافراز ساختم وچندتن از محبوسان قلعه گوالیاد به تخصیص حاجی‌میرلك از بند خلاصی یافتند ويك لك روپیه که اسلامعان از پر کنات حا لصه تحصیل نموده بوده جون برسر لشکر وحدست بود به انعام اومفرر داشتم. باره طلاو نقره از هر جنس زروغله به‌معتمدان داده مقرد داشتم که به‌فترای ۲ گسره تقسیم نمایند. در همین‌روز عرضداشت خانجهان به‌عرض‌زسید که ایر جو لدخانخا نان‌را انشاهزاده ردحصت حاصل‌نموده حسب الحکم روانه در گاه‌ساعت و آنچه درباب ابوالفتح بیجا بودری حکم‌شده بود؛ جون‌مشار- الیه مرد کار آمدتی بود از فرستادن او با لفعل باعث تومیدی دیگرسرداران دکن که قولها به جهت ایشان دفته میشد بتا بر آن اودا نکه‌داشت وحکم شده‌بود که جون کیشوداس پسر رای کله‌را که [۷۳ب]دد حدمت پرویزمی‌باشد» طلبيده‌ايم. اگر درفرستادن او اهما لی‌رودخواهی نخواهی اوزا روانه عواهی ساخت . چون این‌معلوم پرو یز کشت فی‌النود اودا دخعصت کرد و گفت که این‌جند کلمه از زبان‌من عرضداشت خواهی نمودکه چون حیات خوددا به جهت حدم ت آن تحدای‌مجازی می‌خواهم وجود وعدم کیشوداس چه‌خواهد بود که درفرستادن او ایستادگی‌نمایم. غایتا حدمتگاران اعتبادی‌مرا که به‌هرتقریب طلب‌می‌داد ند باعث نسومیدی و شکست‌خاطر دیگران می گردد وددسرحد مشهودشده حمل بر بیغایتی صاحب وقبله سی‌شود. دیگر امر از حضرت است.
۳۳ ۳
از تاریخی که‌قلعه احمدنگر به‌سعی برادرم مرحوم دانیال به تصرف او لیای دو لت‌قاهره
در آمدء تا تاریخ حال‌حفظ وحراست آنجا به عواجه‌بیکک میرذای صفوی که ازو یشان‌غفران پناه‌شاه‌طهما سب استء مقرد بوده بعداز آنکه‌شورش دکیان مقهود بسیارشد قلعه‌را محاصره کردند درلوازم جانسپاری وقلعه‌دادی تقصیر نکرد. تا آنکه خانخانان وامرا وسردادانی که در برها نپور جمع‌شده بودند درملاذمت‌پرویز متوجه دفع ودفع‌متهوران شدند و از اختلاف رایها و نفاق امرا وبی‌سرانجامی دسد وغله لشکر گران سنگی‌دا که صلاحیت کارهای کلان داشتند بهداههای نامناسب و کوهها و کتلهای صعب در آورده در عر < انداد روز پسریشان و بی‌سامان ساعت. جون کاد بدینجا دسید و تعسر غله بجایی انجامید که جانی ددعوض‌نانی می‌دادند: بی‌علاج بسقصد نارسیده بر گشتند و حشم قلعه که چشم برامداد اين لشکر داشتند از شنیدن این‌خیر بیدل و بی پاشده به‌یکباره جوشیدند و خواستند که از قلعه بر آیند. خواجه. بیکث میرذا چون بر این‌معنی مطلم گشت درمقام تسلی ودلاسایی مردم شد وهرچند کوشید نتیجه نداد. آحرالامر به‌قول وقراد بامردم‌حود ازقلعه بر آمده متوجه برهانیود کشت ودر تار بخ‌هشتم شاهز اده را ملاژمت نموده عرایض که درباب آمدن او دسید چون ظاهر گشت که در تردد و نمك‌حلالی تقصیر نکرده؛ فرمودم که منصب‌او که پنجهزاری ذات وسواد بود بسرقرار داشته جاگیر [۷۴الت] تنخواه دهند. به تاریخ نهم عرضداشت بعضی امرای دکن رسید که به تادیخ پیست‌ودوم‌شعبان میرجمالالدین حسین بدبیجا بود دسید عادلخان و کیل خوددا به‌پیشباز به پیست کروه فرستاده نعودهم تاسه کروه استقبال نمود واز همان‌راه میررا به منزل نو یش برد. جون‌هوای‌شکار بر طبیعت غالب بود درساعت مسعود که‌نجمان اختبار نموده بودند از شب‌پنجشنبه پاتزدهم رمضانمطابق دهم آذر سنه پنجم يك‌بهرو شش کهری گذشته متوجه شکاد شدم ودر با غدهره که متصل به شهراست منزل نخستین واقع‌شد؛ درین‌منزل دوهزارروپیه و فرگل برم نرم حاصکی به میرعلی کبرداده اورا زحصت‌شهرنمودم و ازملاحظه آنکه غلات و مزروعات پی‌سیر وپامال مردم نشود؛ حکم‌فرمودم که غیر ازمردم ضروریه بندههای خاص‌پیش حدمت‌همه درشهر بوده باشند. وحفع وحراست‌شهر بدخو اجهجهان فرموده اودا زحصت دادم. بهتار یخ چهاردهم سعدالله و لدسعیدخان‌را فیل‌مرحمت کردم. به تادیخ هژدهم مطابق ست‌و. یکم دمضان چهلوچهار فیل که هاشم‌خحان و لدقاسم‌خان از اودیسه که دراقصای بنگا له است پیشکش فر ستاده بود» از نظر گذشت. از آنجمله يك فیل بسار حوب ومطبو عبود لذا آنرا حاصه ساختم. به‌تادیخ بیست‌وسیوم کسوف واقع‌شد. از بر ای دفح‌نحوست آن خودرا بسهطلا و نقره
جهانگیر نامه ۱۰۵
وزن کردم ويك‌هزارو هشت‌صدتو له طلا وچهارهز ارو نهصد دویه‌شد. آنرا بادیکر اقسام حبوبات وانواع حبوانات ازفیل واسب و گاو فرمودم که دربلده آگره ددیگر شهرهای حوالی برمستحعان بیمایه ومحتا جان درما نده تقسیم نمودند.
چون‌مهمات لشکری که به سرداری پرویز وسر کردگی‌وسر براهی خانخانان وهمراهی چندی اذ امرای کلان منصب مثل راجهمانسنگه وحانجهان و آصف خان وامیرالامرا ودیخر منصیداران وسرداران اذهرطایفه وهردست که به تسخیر دکن تعبین یافته بودند بدان انجامید که از نصف دراه بر گشته به برهانپور معاودت نمودند وهمکی بندههای معتمد واقعه نویسان داست گفتاد عر ایض بهدر گاه فرستاده بازنمودند که اگرچه برهم خورد گی وعرایی این لشکر را جهتها و سیها بسیار بود اما عمده اسیاب بی‌اتفاقی امرا به تخصیص نفاق خانخانان شد. بنابراین بخاطر گذدانیدم که خان اعظم‌را بالشکر [۷۴ب] تاذه زود باید فرستاد تاتلافی و تدارك بعضی‌امور ثالایق وناشایستک‌ها که از تفاف امر| جنانچه مذ کورشد» دوی‌داده.نماید. بازدهم ذیقعده به تسلیم این‌خدمت سرافرازی یافت وحکم‌شد که دیوانیان سرانجام نموده اودا به‌زودی روانه سازند وخان‌عا لم وفریدون‌حان برلاس وبوست‌خان و لد حسین‌خحان‌تکر به وعلیخان نیازی وباز بهادر قلماق ودیگر منصبدادان‌قر یب دههز ادسوار همراه او تعیین‌نمودم. مقررشد که ورای احدیانی که بدین‌خدمت تعبین‌اند دوهزاد احذی‌دیگر همراه سازندکه همکی دوازده‌هز اد بوده باشد وسی لك رو پیه خحزانه وچندحلقه فیل همراه ساخته رخحصت‌دادم ونعلعت فا حره و کمرشمشیر مرصع واسب وذین‌مرصع وفیل خاصه وپنج لك دوه مدد حرح بدو عنایت نمودم و حکم شد که دیوانیان عظام از محال جاگیر او بازیافت نمایند واسرای تعینات به حلعتها و اسبهاورعایتها سرافر از شدند»ءومها بت‌خان‌دا که جهارهزاری ذات وسههزاز سوار بودپا تصدسواددیگر برمنصب او افزودم وحکم کردم که خان اعظم واين لشکر دا به برهانپور دساند وبه حققت برهم‌خوددگی لشکر پیش باز کرده دسیده حکم سردادی‌خاناعظم به امرای آن حدود دسانیده وهمه‌دا بهاو متفق و يك‌جهت‌ساخته وسامان لشکر آنجا دیده بعد از انتظام ونظام مهمات مرجوعه خحانخانان را همراه گرفته بهدرگاه آورد. دوزیکشنبه چهادم شوال قریب به آخرهای دوزگاد چیته مشغول نمودم دداین دوز ودوز پنجشنبه مقررنمودم که جا ندار کشته‌نشود و گوشت‌تناول نمی کنم. روزیکشنبه خاصه‌به‌جهت تعظیمی که پددبزدگوادم آن‌روز را می‌داشتندچنا نچه گوشت میل نمی فرمودند و کشتن جا دار منع‌بود سیب آنکه روز یکشنبه تولد مبادله ايشان واقع‌شده‌بود میفرمودند که دداین‌روذ بهتر آنست که جاندادن از آسیب قصاب طییعتان حلاص باشند ودوزژ پنجشنبه که روزجاوس من است ددین‌روزهم فرمودم
۱۰۶ جهانگیر نامه
که جاندار دا بیجان سادند. درایام شکاد ددین‌روز تفنکك به جانوران شکادی نمی اندازم. درحا ی که‌شکار چیته میشد. انوپ رای که‌حدمتگز ار ان‌نزديك‌دست جمعی دا که درشکارهمراه [۵ ۷الف ]می باشند پاره راه دورتر ازمن‌سیر کرده به‌درختی میرسد که زغنی چند بر آن نشسته بودند چون نظرش بران‌زغنها می‌افند با کمان و تکه‌چند گرفته بدان طسرف متوجه‌می‌شود. اتفاقا درحوالی آن درحت گاوی‌نیم‌خودده می‌بیند. مقادن آن‌شیری بزد گث قوی‌جثه ازمیان بو ته حند که در آن حوالی بود بر خحاسته روان میشود با آنکه از روز دو گهری پیشتر تمانده بود؛ چون ذوق مرابه شکارشیر می‌دانست خود باچندی که همراه او بودند» شیر دا قبل‌نموده کس بهمن فرستاده تخب ر کرد. چون خبر بهمن دسید جاوریز متوجه گشتم. باباخرم ورامداس واعتماد رای وحا تخان ويك‌دوی‌دیگر بامن همراه بودند به مجرد رسیدن دیدم که شیر دز سا یه درختی نشسته استه خواستم که سواره تفنگی بیندازم دیدم که اسب بیطاقتی نمود پیاده شدم و تفنگت دا سرداست ساخته کشاددادم جومن دد بلندی ایستاده‌بودم وشیر درپستی بسود ندانستم که بدودسید یانرسید تفنگی‌دیگر انداعتم به‌حاطررسید که این تفنکث بسه‌اورسیده- باشد. شیر بر عاسته حمله کرد ومیرشکادی‌را که شاهین دردست‌داشت و به‌حسبا تفای دد برابر اوراقع‌شده بود زخحمی کرده به‌جای خودنشست» ددین‌حالت بندوقی دیگر برسه‌پایه نهاده مجرای‌گرفتم. انوپ رای سه‌پایدزا گرفته ایستاده بود شمشیری در کمرو کلته چوبی دردست و باباخرم درجانب چپ بهاندلافاصله ورامداس ودیگر بنده‌ها درعقب اوو کمال قر اول‌تفنگث پر کرده به‌دست‌من میداد وچون خواستم که گشادنمايم شیرغران بجانب مسایان روان‌شده حمله آور گشت. مقادن آن تفنکگ را گشاد دارم از محاذی دهسن و دندان او گذشت صدای تفنگ او دا پر تیز کرد» جمعی از خدمتگاران که هجوم آورده بودند تاب حمله او نیاودده همه یکدیگر عحوردند» چنانکه من ازدکه و آسیب ایشان يك دوقلدم از جای خود دد پس‌رفته افتشادم. به‌تحقیق میدانم که دوسه کس پابرسنه من‌نهاده ازبالای من گذشتند. به‌مدد اعتماد دای و کمال‌بیک قرا ولا یستا ده‌شدم. ددین‌وفت شیر بهمر دمی کد دردست چپ بودند قصد نمود انوب رای سه با به ازدست کذاشته متو چه شیرشد شیر بههمان چستی چالا کی که حمله [۷۵ب] آود گشته بوده برو بر گشت واو »ردانه به شیر ده بروشد و آن‌چوب را که دردست داشت به هردو دست دوباد برسر شیر محکم کوفت شبردهن با کرده هردو دست انوپ دای دا دردهن کسرفت وجنان عائید که دندان او از آن سره ردودست او گذشت اما آن چوب وانگشتری‌چند که دردست داشت. خبلی مدد شد ونکْذ اشت که دستهای او از کار برود ازحمله ود که‌شیر انوب دای‌ددمیان بردودست اوبه‌پشت افتاد چتانجه سروروی
اومحاذی سینه‌شیرشد دراینوقت با با خرم ورامداص متوجه شدند تامدد انوپ دای نصایند. شاهزاده تیغی بر کمرشیر اندانت ودامداس هم دو شمشیر بکار برد. یکی که به شانه شیر می‌دسد فیالجمله کاد گر می‌افند و حیاتخان به‌چوبی که در دست داشت؛ چندی برسر اوزد؛ انوب دای زور کرده دستهای خودرا ازدهن شیر برمی آودد ودوسه مشتی بر کله ادمی- زند وبه‌پهلو غلطیده به‌زود زانو راست می‌ایستد. دروقت کشیدن دستها از دهن‌شیر چون‌دندان اوازجانب دیکر سر بر آورده بودپاده‌چالامی‌شود وهردو پنجه او ازدوش گذشته ددحین ایستادن که شیرهم ایستاده میشود سینه اورابه آسیب ناخن وچنگال مجرو حمی‌سازده چنانچه‌زخمهای مذ کور دوزی چند اوراآزرده داشت و به‌جائی که ذمین سراشیبی‌داشت در ر نک دو کشتی گیر بریکد یگر چسییده غلطین‌شدند ودرجائی که من ایستاده بودم ذمین فیالجمله هسواد داشت. انوب رای می گوید که الّهءتعا لی این‌قدار شعود بهمن داد که شیر دا عمداً بدان‌سو بردم دیگر از خود خبر ندادم؛ درین‌زمان شیراورا گذاشته روان میشود. اودر آن‌بیخبری شمشیر علم کرده اذپساو درمی آید و برسر او میزند. شیرچون دویمیگرداند تیغی‌دیگر برصورت اومی‌اندازد چنانچه هردو چشم او بریده‌می‌شود و پوست وابروی او که بهشمشیر جداشده‌بود بربالای چشمهای اومی‌افند. درین‌حا لت‌صالح نام چراغچی چونوقت چراغ شده بود مضطر با نه می آمد بهحسب اتفاق به‌شیر کود کی برمی‌خورد شیر به یك‌طبانچه اورا برداشته می‌اندازد وافتادن وجان‌دادن یکی‌بود ومردم‌دیگر رسیده کار شیررا تمام می‌ساذند. چون این قسم حدمت ازو به‌فعل آمدوجانسیاری او مشاهده گشت بعداز آنکه از المزخمها حلاصی‌یافت وبه سعادت ملادست شتافت به‌عطابانی دای سنگدلن اودا امتباز بخشیدم. انیرای بهزبان هندی‌سردار [۷۶الت ]فو جرا می گو بنده از سنکد لن شیرمار مر اداست؛ وشمشیر حاصه مرحمت کرده برمنصب او پاده‌ای‌افزودم. حرم پسرخان اعظم‌را که به حکومت ولایت جون گر تعیین‌یا فته بود به‌حطاب کامل خانی سر افراز ساختم.
روذیکشنبه سیوم‌ذی‌قعده به‌شکارماهی مشغول داشتم» هفتصدوشصت‌وشش ماهی‌شک-ار شد ودرحضود به امرا وابچکیان واکثر بنده‌ها تقسیم یافت. من بغیر ازماهی پو لکدار نمی خحودم اما ازاین‌جهت نیست که شیعه‌مذهبان غیر پو لکداز را حرام می‌دانند بلکه سیب تنفرمن از این‌جهت است که ازمردم کهنه شنیده‌ام و به تجر به نیز معلوم‌شده که ماهی غیرپو لکداد گوشتهای حیوانات مرده می‌حوردوماهی پو تکدار نمی‌خورد. ازاین‌ممر حوددن آن برطبیعت من مکروه آمد. شیعه نمی‌داند که بچه سبب نمی خورد واذچه‌سبب حرام سی‌داند از شبران خحانگی که درشکادهم ر اه می‌باشند يك‌شیر پنج نبله گاورا که بهوزن چهلودومن هندوستان‌بوده
۱۰۸ جها نکر نامه
بر داشته ایستاده‌شد.
نظیری نیشابودی که ددفن‌شعر وشاعری اذ مردم قرادداده بود و در گجرات به عنوان تجارت بسر میبرد» قبل‌آذین طلبیده بودم در پنولا آمده ملاژمت کرد؛ قصیده انودیرا کد:ع بازاین جه‌جوانی وجمال است جهان‌دا تتبع نمو ده. قصیده بهجهت من گفته بود گذ د انید. هزاد رویه واسپ وخلعت به‌صله این‌قصیده بدومر حمت نمودم. حکیم عمید کجراتی دا که‌مر تضی خعان تعریف بسیارنموده‌بوده اوداهم طلبیده‌بودم آمد وملاژمت کرد. نيك‌فسیها وسادگیهای او پیشتر از طبا بت او بود. مدتی ددملازمت بسر برد. چون‌ظاهرشد که دد کجرات سوای او طبییی نیست واوراهم خواهان رخصت‌یافتم هزارروپیه وچندعدد شال بهاو و فرزندان اوداده يك‌ده ددیست به‌مدد معاش او مقرر داشتم وخوشحال به‌وطن مألوف مرعص گشت. یوسف و لدحسین‌خان تکر یه از جاگیر آمده ملازمت کرد دوز پنجشنبه دهم ذیحجه عید قر بان‌شد. چون دردوزمذ کور منع است که جانداد کشته‌نشود درروزجمعه فرمودم که حیوانات‌قربانی را قربان ساختند سه‌کو سفند را به‌دست‌خود قربان کرده بهشکار سوادشدم وضش کهسری ار شب گذشته بود که باز گشتم. ددین دوز یله گاوی شکارشد به وژن نه من وسی‌وپنج سبر چون حکایت این‌یله گاو حالی از غرایبی نبودنوشته‌شد. دردوسال گذشته که بهسیر و شکاد به همین منزل آمده بودم این‌ایلهد! ددهرمر تیه بندوق‌زدم چون زخم به‌جای کادی واقح‌نشده بوده نیفتاد و بدر دفت. دراین مرتبه نیز این یله درشکار گاه بهنظر در آمد وقراولان شناختند که درسال پیش زخعمی بدر دفته‌بود؛ مجملا” سه‌تفنگگ دیگرهم‌ددین روزبروزدم اصلا کار گر نیفتاد وسرددپی اونهاده تا سه کروه مسافت‌درعقب او پیاده‌طی کردم. هرچند تردد کردم بهدست درنیامد آخرالامر نذد کردم که ار این نیله بهدست بیفید گوشت او دا طعام پخته به دوح حضرت و اجه معین| لدین بهفتر | بخود انم ويك‌مهر ويك‌رو پیه نذر حضرت‌والد بزر گوادم نمودم. مقادن این‌نیت یله ازتردد بازماند. برسرو دویده فرمودم که درحال حلال کردند و به اردو آورده به طوری که نذر کرده بودم بهجا آوردم. گوشت‌نیله گاو دا طعام بختند ومهرو دوپیه‌را حلوا ونان سامان نموده درویشان و گرسته‌ها را جمع کرده دز حضور خحود سیم نمودم بعد ازدوسه‌روزی بازیله‌گاوی بهنظر در آمد هرچند تردد نموده خواستم که دريك جا قراد گیرد نا تفنگث انداخته‌شود مطلفاً قا بو بههدست درنیامد تاقریب شام ازعقب او تفنگث بردوش می‌دفتم تاوقتی که آفتاب غروب نمود.مایوس اززدن اوشدم يك‌بار برزبان‌من گٌذشت[۷۶ب] که و اجه این نله هم نذر شماست» کفتن من وشستن اومقادن واقع‌شد» تقنکگک جاق‌ساخته انداختم واورا زدم واین‌هم ب‌دستور یله سابق فرمودم که طعام پخته به‌فقرا حورانیدند.
جها نگیر نامه ۱۰۹
روز یکشنبه نوزدهم‌ذی‌حجه بازشکار ماهی‌شد. ددین دوز تخمیناً سبصدوسی‌ماهی شکاد شده با شد. چهارشنبه بیست‌وهشتم‌ماه مذ کوه دردوپ باس نزول وافع‌شد. چون ازشکار گاههای مقردمن است وحکم است که هیچکس دد آن حوالی شکاد نکنند. آهوی بی‌نهاینی ددان صحراها بهمرسیده چنانچه‌به آبادیها درمی آیند واذ مضرت هر گونه آسیبی ایمن‌اند. دوروز دران صدر ا شکار نمودم آهوی بسیاد به تفنکث و جیته زده شکار کردم. چون ساعت دخول به شهر نزديك‌بود دومتزل درمیان کرده‌شب‌شنبه دوم‌محرم سنه» ۱۰۲ به یا غ عبدا لرز اقمعمودی که نزديك بلکه متصل شهر است نزولاجلال واقع شد. درین‌شب اکثر بندههای ددگاه‌مثل عواجه جهان ودو لتخان دجمعی که درشهر مانده بودند» آمده ملازمت نمودند. ایرج راهم که از دکن طلبیده بودم به‌سعادتآستا نبوس مشرف گشت. دوز یکشنبه‌هم در با غمذ کور توقف واقع‌شد وعبدا لرزاق ددین روز پیشکشهای خودراگذدانید. چون آخرین‌دوز ایام شکاد بود حکم‌شد که مدت شکار وعدد جانودان دا که شکارشده بهعرض دسانند. مدت شکاد از نهم ماه آذر لغایت بیستونهم اسفند ادمز سنه پنج سدماه و بیست‌روز وشکاد برین موجب: شیر دوازده‌قلاده» گوژن يكداس؛ چهلکاده چهل‌دچهاد: کوته پاچه يكداس» آهریره دوداس؛ آهوی‌سیاه شصت‌وسدراس؛ آهوی‌ماده سي‌ويك ر اس دوباه جهارقلاده آهوی کو داده هشت.- راسء پاتل يكداس؛ خرس پنج‌قلاده. کفتاد سه‌قلاده. خر گوش شش, یله گاو یکصدوهشت. داس» ماهی يكهز ارو نودوشش قطعه عتاب يك‌دست. تتعذدی يك‌قطعه طاوس پنج فطعه وسکت یکقطعه» کادوانك پنج‌قطعه دداج پنج‌قطعه سرخاب يك قطعه. سارس پنج قطعه مجمو ع يكهز ارو چهارصد چهارده. دوذ شنبه بیستونهم اسفندادمز مطابق چهادم محرم برفیل سوار شده متوجه شهرشدم. ازبا غ عبدا لرزاق تابه‌دولت خحانه قلعه که يك کروه و بست‌طناب‌مسافت است هز ارو پانصد دویه نثاد کردم. ودر ساعنی که قراریافته بود داحل دو لتخانه شدم. در باد دا به طریق ممهود بهجهت جشن نوروز دراقشمه گرفته آئین بسته بودند. چون در ایام سیرو شکار خو اجهجهان را حکم شده که درمحل عمادتی تمام راست نماید که قابلیت نشستن‌من داشته باشد» خو اجه مشادایه این‌نوع عمادت عالیشان را در سهماه تیاد ومکمل ساخته‌بود. به غایت کاد نمایانی دست‌بسته کرد ومصودان نیز کارنمایان و جلد دستی حوب کردهاند از گردداه بههمان عمادت بهشت مثال داخل‌شده تماشای آن‌منزل نمودم» بهغایت الغایت‌متحسن افتاده به‌تعریف وتحسین بسیار حواجه جهان سر بلندی یافت. پیشکشی که تر تیب داده بود؛ درهمین عمارت به‌نظراشر فگذدانید و یضی از آن پسند خاطر گردید» تتمه دا به اوبخشیدم.
۱۱۰ جهانگیر نامه
لورورششم ازجلوس‌هما بون
دو گهری وجهل پل ازروز دوشنبه گذشته حضرت‌اثیر اعظم به بر ج شرف‌شود» که حمل باشد» تحویل‌نمود. دوزمذ کود غره فروردین مطابق ششم‌محرم سنه ۱۰۲۰ جشن نوروز ترتیب داده بر تخت دولت جلوس نمودم. امرا و سایر بندههای ددگاه سعادت کسورنش دریافته تسلیمات مباد کبادی به‌جای آوددند. پیشکش بنده‌ها در گاه مثل میران صدر جهان و عبدالتمعان فیروز جنک وجها نگیر قلیخان ازنظر اشرف گسذشت. دوزهشتم محرم پیشکش راجه کلبان که از بنگا له فرستاده بود» از نظر گذ شت. زوز بنجشنبه نهم‌ماه مذ کور شجاعتخان دبعضی از منصبداران که به‌طلب از دکن آمده بودند ملازمت کردند» عنجر «رصع ب‌رزاق وردی اوز بكك مرحمت شد.درهمین‌ایام پیشکش نودوزی مرتضی‌خان از نظر اشرف گذشت چیزیسیاری اذهر قسم‌وهر جنس تر تیب داده بود. همه دا دیدم و آنچهپمندحاطر گردید؛ اذجواهر کرانبها اقشمه [ ۱۷۷ ل] نفیسه و فیل واسب گرفته تنمه را باز گُردانیدم وخنجر مرصع به ابوافتح د کنی وسه‌هزار دوبیه به میرعبدالله ويكاسب عراقی بهمقیم‌نعان مرحمت نمودم. شیجاعتخان را به‌همین قصد ار دک طلبیده بودم که اورا به‌ینگا له نزداسلام‌عان فر ستم که در حقیفت قایم‌قام اوباشد. منصب اودا که هزارو پا نصدی ذات وهزادسوار بود پا نصدی ذات وسوار افزوده به‌نحدمت صو به مذ کور تسلیم کنانیدم وخو اجها بو ا لحسن دوقطعه لعل ويك‌دانه مروارید وده انکفخری گذرانید» به ایرج پسر جانخانان کمر خنجرمرصح مرحمت نمودم» منصب خرم هشت‌هز اری ذات وپنجهز ار سواد بود؛ دوهز اری‌دیگر برذات اوافزودم وخو اجه جهان را که‌هز ارو پا تصدیذات‌وهر ارسو اد. داشت؛ با تصدی‌درذات ودویست‌سو ار دیگر اضافه نمودم.
ملاژمت نمودن یادگار علی‌سلطان ایلچی دادای ایران: بیستوچهارممحرم که‌هژدهم فروردین دوز شرف باشد. یادگارعلی‌ساطان ایلچی شاه‌عباس دارای ایسران کسه به‌پرسش زیت حضرت عرش آشیانی و تهنیت‌جلوس م نآمده بود؛ سعادت ملاژمت دریافت وسوغاتی که براددم شاه‌عباس فر ستاده بود» ازنظر اشرف گذرانید. اسبان خوب واقشمه واذهر جنسی تحفه‌های لایق آورده بود؛ بعد از گذرارنیدن سوغات دزهمین روز نعلعت فاخر وسی‌هزار روییه که به‌حساب ولایت هزارئومان بوده باشد به او مرحمت نمودم و کتاباتی که مینی ۳ تهنیت وپرسش قضیه والد بزرگوادم بود» گذّرانید. چون در کتابت تهنیت اظهارمحبت بیش از پیش نموده ودرمراعات سبت ادب و بیگانگی‌دقیقه‌ای‌فرو کذ اشت‌نکرده صوش آمد که
جهانگیر نامه ۱۱۱
کنا بت به‌جنس داخل گردد.
نقل کتا بت شاه‌عباس: «تارشحات سحاب‌فیض د بانی‌وقطر ات‌غمام فضل‌سبحانی‌طر اوت بخش حدایق ایدا ع واختراع‌باشد» همیشه کلشن سلطنت وجهانبانی وچمن زاد ابهت وکامرانی اعلیحضرت فلك مر تبت» خحورشید منزرلت؛ پادشاه جوان بخت؛ کیوان وقاد. شهریاد نامداد» سپهر افتداد» خدیوجهانگیر کشود گشا: خسروسکندرشکوه. دادالوا؛ مسند نشین بار گاه‌عظمت و اقبال صاحب سریر اقلیم دولت و جلال» نزهت افزای دیا ض کامر انی» چمن آدای‌گلشن صاحبقرانی» چهره گثای جمال جهانبانی مین دموزآسمانی: زیودچهره دانش دینش [۷۷ ب]؛ فهرست کتاب آفر ینش مجموعه کمالات‌انسانی» مر آت تجلیات یزدانی؛ بلندی بخش‌همت بلند. سعادت افزای طالع ارجمندء آفتاب فلك اقتداد» سایه عاطفت آفرید گار جم جاه‌انجم سپاه فلك باد گاه. صاحبقر ان خورشید کلاه عالم پناه» از جسویبارعنایت الهی وچشمه‌سار مرحمت نامتناهی سرسبز بوده ساحت‌قدس مساحتش از آسیب خشکسال‌عین | لکمال» محروس باد. حقیقت شوق ومحبت و کیفبت خلت ومودت نحریرپذیر نیست. ع
قلم دا آن زبان نبودکه دازعشق‌گوید باز اگر چه از راه صورت بعد مسائت مانع دریا فت کعبه مصود گردیده اما قبله همت والا نهمت سبت معنوی وقرب باطنی است. لله!لحمد که بهحسب وحدت ذاتی این نیا زمند درگاه ذوالجلال و آن نهال سلسال ابهت و اجلال این معنی به‌تحقیق پیوسته بمد مکانی و دودی صودی جسمانی مانع قربت خیالی و وصال دوحانی‌نگشته رو در یکجهتی است و اذین‌جهت گرد ملال بر آئینه خاطر خحودشید مثال‌ننشسته عکس پذ یر جمال آن مظهر کمال است و همواده مشام جان به دوایح فوایح خلت و وداد وسایم عبهر شمایم محبت و اتحاد معطر گشته؛ به موّانست روحانی ومواصلت جاودانی زنکک زدای خاطر دوست است. بت همنشینم به خحال تو و آسوده دلم این‌وصا لی است که‌دد پی غم‌هجر انش نیست
المنةلله تعا لی و تقدس که نهال آرژوی دوستان حقیقی به ثمره مراد بارورشده شاهد مقصودي که سالها درپرده قضا مستور بود و به‌تضر ع و ابتهال از بادگاه واهب متعال جلوه گری‌آن مسالت میشد: با حسن‌وجهی ازحجلةً غیب به‌ظهود در آمده پرتوجمال برساحت آمال خحجسته مأل منتظر ان انداخته» برفراز تخت همایون و سریرسلطنت ابد مقرون هم آغو شآن انجمن- آرای پادشاهی و زینت افزای سریرشاهنشاهی گردیده و لوای جهانگشای خلافت وشهریاری وچترفلك فرسای معد لت وجهاندادی آن دفعت بخش افسر و اورنکك و عقده‌گشای دانش و وفرهنکک ظل معدلت ومرحمت برمقادق عالمیان اندا حت امید که مهیمن مر اد [۷۸ الفب]
۱۱۲ جها نگیر نامه
بخش جلوس میمنت ماأًنوس آن حجسته طالع همایون بخت فروزنده تاج وفروزنده تخت بر همگنان مبارك ومیمون وفرخنده وهمایون گردانیده وهميشه اسباب سلطنت وجهانبانی وموجبات حشمت و کامر انی‌در تزاید و تضاعف‌باد آمین.طریق وداد و دوش اتحاد که بین الاباء والاجداد انعقاد یافته بتاز گی میانه این مخلص محبت گزین و آن معد لت آئین استقر اد پذیرفته مقتضی آن بوده که چون مژده جلوس آن‌جانشین مسندگور کانی و وادث افسرصاحبقرانی بدین دیاردسد یکی ازمحرمان حریم‌عزت برسیل تعجیل تعیین‌شده بهمر اسم تهنیت اقدام نماید. لیکن‌چون‌مهم آذر با یجان و تسخیر ولایت‌شیرو ان‌درمیان بود تا حاطرمهم آئین ازمهمات ولایات مذ کودجمع نمیشد: عراجعت بسه مستقر ساطنت میسر نبود. دد لواژم اين امر خطیر تأخیر و تقصیر واقع شد. همرچند دسوموآداب ظاهری نسزد ارباب دانش و بینش‌چندان اعتباری ندادد اماطیآن پا لکلیه بحسب ظاهر درنظر قواصر که مطمح نظر ایشان جز امورظاهری نیست طی‌مراتب دوستی ماست لاجرم درین ایام حجسته فرجام بهیمن توجه خدام ملايك احترام مهمات ولایت ازدست دفته برحسب‌مدعای احباصودت‌یافت. با لکلیه از آن‌طرف خاطر جمع گشته‌بدارا لسلطنه اصفهان که‌مقر سلطنت است. نزول واقع‌شد. امادت‌شعا ر کامل الاعلاص, د اسخ الاعتقاد کمال! لدین یاد گار علی را که اباعن جد از زمره‌بندگان یکجهت و صوفبان صافی طویت این دودمان است. روانه درگاه معلی و بارگاه اعلی‌نمود. که بعد از دریافت سعادت کودنش و تسلیم و ادرالك شرف تال و تلشم بساط عزت وادای لوازم پرسش و تهنیت دخصت مر اجعت یافته‌اخبار مسرت ۲ ثارسلامتی ذات مسلایلك صنات وصحت مزاج و هاج خورشیدابتها ج» بهجت افز ای حاطر مخلص خیرخواه کگردد. مرجو آنکه پیوسته دوحهً محبت و وداد مودوئی ومکتسبی وحدیته خلت واتحاد صوری ومعنوی که باروانی آنهادمو الات و اجرای جداول مضافات غایت‌نضرت وعضرت پذیرفته ازنشو ونما نینداخته به‌اردسال دسل [۷۸ب] و رسایل که مجالست روحانی است‌محراد سلسله‌یگا نگی و دافع‌غا ئله‌پیگانگی بوده باشندو دوابط معنوی داه‌ائثلاف صودی متفق ساخته به ارجا ع وانجام‌بهام ممنون دادند.حق سبحانه وتعا لی آن زبد؛خعاندان جاه‌وجلال و حلاصهٌ دودمان ابهت و اقبالدا به تائید غیبا لغیب موّید دادد.»
تا اینجا نقل کنا بت برادرم شاه عباس تمام شد. براددانم سلطان مراد و دانیال دا که دز ایام حیات والد بزر گوادم بهرحمت خدا رفته بودند مردم به‌اسامی‌مختلف نام می بسردند. فرمودم که یکی را شاهزاده مغفور ددم دا شاهزاده سرحوم مي‌گفته باشند. اعتمادا لدوله و عبدالرزاق معموری را که هر يك بهمنصب هز ارو پا نصدی‌سر افر از بودند بهمنصبهز ار وهشتصدی سرافر ازساختمو بر سو اران‌قاسم‌خان بر ادد اسلام خحان‌دو یست و پنجاه‌سو ادافز ودم. ایر ج‌پسر کلان
خانخاتان را که خانه زاد قا بل مستعد بود بهعطاب شاهنو از خانی وسعدالله‌و لد سعید خان دابه لب نو ازشخانی سر بلندی بخشیدم. در ین‌هنگا م بروزنهاو گزها پاره‌ای‌افزوده بودم» چنانچه سوای بروژن مهر و دوه اضافه شده بود. ددین ایام بهعرض رسید که درداد وستدها رفاهیت خلق درآن است که مهر و روپیه به وزن سابق باشد. چون درجمیع امود رفاهیت و آسایش حلق منظور است حکم کردم که ازتادیخ حال که بازدهم اندی‌بهشت سنه شش جلسوس باشد در دارا لضر بهای‌سما لك محروسه مهر ودویه را به دستسودسابق مسکواه ومضسر وب میساخته باشند. جون قل اذاین به تادیخ یکشنبه ازماه صفر سنه یکهزار و بیست و دو احداد بد نهاد شنید که کابل ازسردار صاحب وجود خالی است وخان دوران درنیکنماد است و معزالملك با معدودی چند ازملازمان حود وجندی ازملازمان مومی‌الیه در کابل است فرصت غنیمت دانسته با سواد وپیاده بسیاد غافل و بیخبر خود را به کابل‌رسانیده ومعزالملك به‌اندازه قوت وحالت حود فیا لجمله ترددی‌نموده کا بلیان ومت و طنان‌وسکنه‌شهر خصوصاً جماعهفر ملیان کوچها دا کوچه بندی‌نموده جاهای خودد امضبوط و ستحکم‌سا ختند. اغغا نان[ ۱۷۵٩ لف ] چند توپ‌شدهازاطر اف به کوچه‌ها و بازادها در آمدند. مردم از پشت بامها وسراهای خودآن بدبختان را از تیرو تفنگگ گرفته جمعی کثیر به‌قتل رسانیدند. بار کی که ازسردادان معتبر آن مخذول بود کشته شد. از وقو ع اين مقدمه به‌ملاحظ هآنکه مبادا مردم اذاطراف وجوانب جمع شده داه بیرون شدن بر- آنها مسدودگردد دلداده ترسان وهراسان باز گشتند. قریب به‌هشتاد فر از آن سگان به جهنم رفتند تا دوبست اسب گیر انده از آن مهلکه جان بتك پا بیردن بر ند میدانی که ددلوه کر بود آ خر همان روزخود را رسانیده پاره داه تعاقب نمود. چون فاصله بسیارشده بود وجمعیت‌او انداء کاری نساخته بر گشت بههمان که در زود آمدن نمود وفی‌الجمله ترددی که اذمعزالملك وافع شد هريك بهزیادتی منصب سرافراذی یبا؛تند. نادعلی که بهمنصب هزاری مفتخر بود هز ار وپا نصدی شده معزالملك که هز ار و پا تصدی بود به‌هزاروهشتصدی سرافر از گشت» چون ظاهرشد که خان داوران و کابلیان ددمقام روز گذرانبدند و دفح احداد بدنهاد به دور و درا کشید به‌حاطر گذرانیدم که خان حانان بر درحانه بیکاد ایستاده است او دا با پسرانش‌بدین حدمت تعیین باید کرد. مقارن این انديشه قلیج خان که قبل اذین به‌طلب اوفرمان صادد شده بود از پنجاب آمده سعادت خدمت دریافت ازناصیه احوالش ظاهر گشت که بجهت آ نکه‌عدمت دفع احداد نامزد به خان خانان شده آزدده خاطر است تا آنکه صریح تعهد خدمت نمودقراد یافت که صاحب صو بگی پنجاب متعلق بهمر تضی خان باشد وحود درخانه بسربرد» وقلیج خان ششهزاری ذات وپنج هز ار سو ار سر افرازی یافته خدمت کابل دفع و دفع احداد بدنهاد و
۳۷ جها نگیر نامه
دزدان کوهستان را تعهد نمود. برای خحانخانان فرمودم که درصو به | کسره ازسر کاد قنوج و کالیی جاگر تتخواه دهند تا مفسدان ومتمردان‌آن ولایت دا تنبیه بلیغ نموده بیخ وبنیاد آنها را براندازد. در وقت رعصت هريك به خلعتهای خاص و اسپ دفیل سرافرازی یافته دوانه شدند. درهمین ایام بنا برحسن اخلاص وقدم خدمت اعتمادالدو له را بهمنصب دو هزادی ذات و پا نصدسو ارسر بلندی بخشیدم وببلغ‌پنجهزار دوپیه نقدبه‌طریق انعام مرحمت فرمودم. مهابت- نحان را که بجهت سامان و اجب لشکر ظفر اثر دکن و دلالت نمودن امرا بحسن اتفاق و یکتا دلی فرستاده بودم بسه‌تادیخ [۷۹ ب] دو از دهم ماه تیرمطابق پیست ویکم دیع‌الثانسی در دارا لخلافه آ گره ملاژمت نمود.
ازعرضداشت اسلام خان به‌ظهود پیوشت که غیاث خان درصو به بنگا له مصدرعدمات پسندیده گشته بنا براین پانصدی برذات او افزودم که دوهسزادی بوده باشد. پرمنصب داجه کلیان نیز که ازتعینات صوبه مذ کوراست پانصدی ذات دسیصد شواداضافه نمودم که مجمو ع هزار وا نصدي وهشتصد سواد بوده باشد. هاشم خحان دا که در اودیسه بود غایبانه او را به حکومت کشمیر سر افراز ساخته عم اوخواجگیمحمد حسین دا به کشمیر فرستادم که تا رسیدن او از احوال آنجا با خبر باشد در زمان والد بزر گوادم بدر اوقاصم خان کشمیر دا گرفته بود چین قلی ج که ادشد اولاد قلیج خان است ازصوبه کابل آمده ضعادت ملاذمت ددیافت. چون نسبت خحانه زادی با جوهر ذاتی جمم داشت بهعطاب چین قلیج نصانی سربلند گشت.وصب. الالتماس پدر او به‌شرط تعهد خدمت تیراه پانصدی ذات وسیصد سواد برمنصب او افزودم.
به تادیخ چهاردهم امرداد بنا بر سق خحدمت و وفود احعلاص و کاددانی اعتمادا لدو له را بهمنصب والای وزازت مما لك محرونه‌سر بلندی بخشیدم. و درهمین دوذها کم خنجر مرصح به‌یاد کار علی ایلچی دادای ایران مرحمت فرمودم عبدالله خان که به شرداری لشکر رانای مقهود تعیین بود؛ چون تعهد نمود که ازجانب گجرات به ولایت دکن درآید, او دا به صاحب صوبگی وحکومت صوبه مذ کود ترافراز ساخته داجه باسورا به‌عوض او بهسرداری لشکر امرا تعبین نمودم وپا نصد سواد برمنصب او اضافه نمودم و درعوض گجرات صوبه مالوه به خان اعظم مرحمت کردم وچهار لك دوپیه بجهت سامان و شرانجام لشکری که بسه همراهی عیدا لله خان از داه ناسك ترینکک بهولایت دکن تعیین یافته بودند فرستاده شد. صفدر خان با بر ادران اذصوبه بهاد آمده به‌ضعادت آستانبوس‌مشرف گشت.
یکی از ملازمان پادشاهی کهدرخا تم بندعا نه کارمی کند کادنامه‌ساخته بنظر گذرانید که تا امروزمثل این کاری‌دیده‌نشده‌بود بلکه نشنیده ايم. جون‌نهایت غرایب داددبه تفصبل نوشته‌میشود
جها نگیر نامه ۱۱۵
[۸۰ الف ]. ددپوست فندقی چهار مجاس از استخوان فیل تراشیده ترتیب داده است. اول مجلس گشتی گیران است. دو کس با هم در کشتی گرفتن؛ یکی در دست نیزه‌گرفته ایستاده است و دیکری سنکث درشتی در دنت دارد و دیگری دستها برزمین نهاده نشسته است ددپیش اه چوبی و کمانی وظرفی تعبیه نموده است. مجلس دوم تختی ساخته ویر بالای‌آن شامیا نه تر تیب داده و صاحب دولتی بر تخت نشسته يك پای خود دا بربالای پای دیگر نهاده و تکیه دد پس پشت اونما یان‌ساخته و پنج‌تفر ازخدمتگاد ان در گرد وپیش او ایستاده کرده است وشاخ ددعتی برین تخت سایه انداخته, مجلس سیوم صحبت زیسمان باذیست. چربی ایستاده کرده و سه طناب برین جوب بسته‌اند و دیسمان‌بازی بربالای 0 پای داست حود از پس‌سر بدست چپ گرفته و بربازی ایستاده بزی دا برسرچوب‌گرفته وشخصی دهلی در گردن اندا خته می‌نواژد و مردی دیگر دستها دا بالا کرده ایستاده است و چشم بسردیسمان بازدارد و پنج کس دیکر ایستاده‌اند. از آن پنجکس یکی چوبی در دست دارد. مجاس چهادم درعتی است در ته‌آن درنعت صورت حضرت عیسی دا نمایان ساحته وشخصی سر برپای ایشان نهاده و پیرمردی با ایشان درسخن است وجهاد کس دیکر ایستاده‌اند. جون چنین کاد نامه ساخته‌بود او را به انعام و زیادتی علوفه سرافر ازساختم.
دد بیستم شهریور میرزا سلطان دا که ازد کن‌طلبیده بودم آمده ملازمت کرد صفددخحان به اضافه منصب سرافر ازی یافته به کومکی لشکر امرای مقهسودتعیین یافت. چون عبدالله ان فیروز جنگ اراده نموده بودکه از راه ناسك ترینگ به ولایت دکن درآید بخاطر رسانیدم که رامداس کجهو اهه را که از بندههای با اعلاص والد بزد گو ادم بو بهمراهی او تعیین نمایم که همه‌جا خبرداراحوال‌او بوده نگذارد که‌ازو تهور وشتاب‌زدگی بیوقت به‌فعل آید بجهت این‌قسم حدمت او را بهرعایتهای‌عالی سرافراز ۸۰۱ ب] ساخته حطاب راجگی که در گمان‌او نبودکرامت نمودم. نقاده‌عنایت‌نمودم وهم قلعه رتنبهور را که از قلعه‌های مشهورهندوستان است بدوشفقت کردم وعلمت فانعر وفیل و اسپ داده مرحص ساختم. خحواجه ابوالحسن دا که از دیوانی کل تغبیر یأفته بود بخدمت صوبه دکن به‌مناست آنکه در نعدمت پرادر مرحومم مدتها در آنحدود بوده تعیین نمودم.ابوا لحسن پسر اعتمادا لدو له را بهعطاب اعتفاد حان سرافرازی بخشیدم. پسران معظم خان را به‌مناصب لایق ممتاز ساخته به‌بنگا له پیش اسلام خسان‌فرستادم. راجه کلیان به‌سردادی اودیسه به‌تجویز اسلام حان مقرر گشت و بهاضافه دوصدی ذات وسواد سرافر از گردید. چهادهزار رو یه به‌شجاعت خان دکنی مرحمت نمودم. هفتم آبان بدیع) لزمان ولد میرزا شاهرخ از دکن آمده ملازمت کرد.درین روزها بجهت شودیدگی وهرج مرج
۱۱۶ چها نگیرنامه
که درولایت ماوراء للهرواقع شده بسیاری اد امرای وسپاهیان‌اوز يك‌شل حسین بی و پهلوان با با دنورس بی ددمن و بیرم وغیره التجا به درگاه ما آودده ملازمت‌نمودند. هریکی به‌علت واسپ و زد نقد ومنصب وجاگیر سرافراز گشتند. روز دوم آذرهاشم‌خان از بنگا له آمده سعادت ملازمت و آستانبوسی دریافت.
پنج لك دوپیه بجهت مدد خحرج لشکر فیروزی اثردکن که به‌سردادی عبدا لله خان‌قرد بوده است بهدست دوب خواص وشیخ اثیاء بهاحمد آبادگچرات فرستادم.درغره دی به قصد شکارهوضح سمونگره که ازشکار گاه مقردمن است. متوجه شدم. بیست و دوآهو شکارشد از آن جمله شانزده آهو را حود شکاد کرد. وشش دیگر دا خرم شکارنمود. دو دوزودوشب آنجا بوده شب یکشنبه بخیروخو بی به‌شهرمعاودت نمودم.شبی این بیت‌ددخاطرم پرتوانداخت: بیت
بود بر آسمان تا مهر دا نور میادا عکس او ازچتر شه دور
به‌چر اغچیان وقصه خحوانان فرمودم که در وقت سلام [ ۸۱ الف] وصلوات فرستادن وقصه گذرانیدن درآید باين بیت کنند وحالا شایع است. سیوم دی روزشنبه عرضداشت ان اعظم رسید که عادلخان بیجاپودی از تقصیر ات گذشته خود پشیمان‌کشته درصدد بندگی و دو لتخواهی بیش ازپیش است. چهاردهم دی مطابق سلخ شوال هاشم خان به کشمیر دخصت بسافت. به یادگاد علی ابلچی ایران فرگل خحاصه مرحمت نمودم. به اعتقاد حان شمشیری ازشمشیرهای ححا ده شیر اندام نام شفت نمودم.شادمان ولد حان اعظم را به‌تععلات شادخانی سرافر ازساخته منصب او از اصل و اضانه به‌يك هزار وهفتصدیذات وپانصد سوارمشخص‌شدء و برعا یت‌علم سر بلندی پافت وسردار خحان بر ادرعبدا لله خان‌فروز و ارسلان بی اور يك که حر است‌سیوستان باومقرر است‌به‌غا پیت علم تب اقرآن کشت
پوستهایآهوی شکاد امه را فرمودم که‌جای‌نمازها تر یب‌داده دردیوان خانه حاص وعام نگاهداد ند که‌مردم‌بران نمازمی گذادده‌باشند. میرعدل وقاضیدا که مداد امورشرعیه بر ایشان‌است. خاصه به‌جهت‌حرمت‌شر ج فرمودم که مین بوس که بهصو رت سجده است‌نکنند,
روز پنجشنبه بیستودم ماهدی باز بهشکار سمو کره متوجه شدم. چون آهسوی بسیاری در آن‌حوالی جمع شده بود. ددین مر تبه خواجه جهان را دخصت کرده بودم که طر ح شکاد قمرغه انداخته آهوان دا ازهرطرف دانده درجای وسیعی که دور آن سراپرده‌ه] و کلالبارها کشیده باشند در آورده ضبط نمایند. يكونيم کروه ذمین‌دا سراپرده گرفته‌بودند. جون خبر رسید که شکار گاه تر تیب یافته وشکادی بسیاد بهقید دد آمده است منوجه گشتم. روژجمعه
شکار شدو تا پنجشنبه آینده هرروز بامردم محل به قمرغه دد آمده آن‌مقدار که خاطردغبت‌می‌نمود
جهانگیرنامه ۱۱۷
شکارمی کردم پاره زنده گرفتار می گُشتند و بیضی به ثفنگك وتیر کشنه می‌شدند. روزیکشنبه و پنجشنبه که تفنگث به جانود نمی‌اندازم به‌دام زنده گرفتند. ددین هفت‌روز نهصدوهنده آهوی نروماده شکارشده بود از آنجمله ششصدوچهل و يكداس آهوی تروماده که زنده گرفتار شده بودند. چهادصد و جهارداس به‌فتحور فرسناده شد که درمیان جو گانگاه آنجاسردهندوهشتادو چهار داس دیگر دا فرمودم که حلقه‌های نقسره دربین کسرده در همان زمین آزاد کردند و دو یست‌وهفتاد [۸۱ب ]وشش آهوی که به تفنگکو تیروچیته کشته شده بودندروز بروز بسه بیگمان وخادمان محل وامرا و بندههای در گاه قسمت میشد. چسون از شکاد کردن بسیار دلگیرشدم به‌امرای فرمودم که بهشکار گاه رفته آنچه ما نده باشد مجمو غرا شکادنما یندوخود بخیر یت روانه‌شهر شدم.
درغره بهمن مطابق هندهم ذیقعده حکم کردم که درشهرهای کلان مما لك مروسه مثل احمد آباد واللّهآباد ولاهود و آگره ودهلی وغیره غلودخانها بهجهت فقرا ترتیب دهند. تاسی محل نوشتهشد. ازاین‌جمله شش‌محل سابق دایر بود بیستوچهارمحل دیگر الحال‌حکم شد که دایرسازند. درچهادم‌بهمن هزادی برذات راجه‌نرسنک دیو اضافه نسودم که ذات چهارهز ادی وسواد دوهزادی‌نفر باشد وشمشیر مرصع بدو مرحمت کردم و شمشیردیگر از شمشیرهای تحاصه که شاه بحه نام‌داشت به شاهنو انخان عنایت شد و درشا نزدهم اسفندادمز- یدیع لزمان پسرمیرزا شاهرخ به‌لشکر امرای مقهود تعیین یافت وشمشیری بهجهت داجه‌باسر بهدست او فرستاده‌شد.
جون مکرد به سامع جلال رسد که امرای سرحد بعضی متدمات که به ایشان مناسبتی ندارد؛ ازقوت به فعل می آورند وملاحظه توره وضوابط آن نمی کنند به بخشیان فرمودم که فرامین مطاعه به‌امرای سرحدصادر گردانند که من‌بعد مرتکب این امود که خاصه پادشاهان است نگردند. اول آنکه در جهرو که ننشینند و به امر او سردادان کمکی‌خود تکلیف چ و کی وتسلیم چوکی نکنند وفیل به‌جنگث نیندازند وددسياستها کورنکنند و گوش وبینی نبرند وبه- زور تکلیف مسلمانی بکسی نکنند وعطاب به ملازمان خود ندهند و نو کران‌پادشالهی دا کورنش وتسلیم نفرمایند و اهل‌نغمد دا بروشی که در ددبادمعمول است تکلیف چو کی‌دادن نکتند و وقت بر آمدن نقاره ننوازند واسب وفیل که بهمر دم دهند خواه ملازمان پادشاهی و خحو اه به‌ن و کران حودجلو و کسك بر دوش آنهاداده تسلیم نکن نندودرسو اری ملازمان‌پادشاهی دا درجلو خود پیاده نبرند واگر چیزی بهآنها بنویسند مهر براو کنند. این ضوابط که به آئین جهانگیری اشتهادیافته. الحال معمول است.
۳
۱۱۸ جهانگیر نامه
نوروز هفتم آزجلوس هما بو نی
غره فروردین سنه هفت جلوس روزسه‌شنبه شانزدهم شهر محرم‌سنه یکهز ار و بیستویکم دز دارا لخلافه آگره مجلس نوروز عالم افروز وجشن مسرت [۸۲ الف] بخش عشرت‌اندوز سازمان پذیرفت. بعد ازگذشتن چهار گهری اذشب پنجشنبه سیوم ماه مذ کود که ساعت اختیاد کرده منجمان بود؛ برتخت نشستم. بلستودهمه ساله فرموده بودم که درباد دا آئین بسته تا روزشرف این مجلس برقرار باشد. خسرو بی اوزيك که درمیان اوز بکیه به عسر وقرقچی اشتهار دارد» در همین روزها آمده سعادت ملاژمت دریافت. جون ازمردم قراد داده مساوداءاللهر بود او را به‌عناینها سر بلندی بخشیده حلعت فاخره دادم. یادگاد علی ایلجی دارای ايران داپانزده هز اد روپیه مدد حرج‌گویان عتایت نمودم. ددهمین ایام پیشکش افضلخان که از صوبه‌بهاد فرستاده بودازنظر اشرف گذشت. سی زنجیر فبل وهژده دأس کونت و پاده‌ای‌اقمشه بنگاله و چوب صندل ونافه‌های مشك وجوب عود و اذهر جنس چیزها بود. پیشکش ان دودان هم بهنظر در آمد. چهل وپنج راس اسپ و دوقطاد شتر وجینی خطایی و پوستینهای سمور و دیگر تحت وهدایا که در کابل و آن حدود بهم می رسد فرستاده بود و امرای درعا نه‌تکلیفات در پیشکشهای خود نموده‌بودند. بضا بطه‌همه‌سا له‌درهردوز از روزهای جشنمذ کود پیشکش‌یکی از بنده‌هامی گذشت و به تفصیلملاحظه نموده آ نچه پسندحاطرمی افتادمی گر فتم وبافی به‌اومر حمت میشد وسیزدهم فروردین مطابق بیست ونهم محرم عرضداشت اسلام ان رسید. عشعر بر آنکه به‌یمن‌ا لهی و ببر کت وتوجه اقبال شاهنشاهی بنگا له ازفساد عثمان افغان پاك گشت.
پیش از آنکه حقیقت این جنگ مرقوم گردد سطری چند اژحصوصیات آنجا درتلم آورد: بنگا له ملکی است ددنهایت وسیعت و اقلیم دوم. طول آن از بندرچاتگام تا گهری چهادصد وپنجاه کروه وعرض آن از کوههای شمالی تا پایان سر کارمدادن دویست و بیست کروه جمع آن تخمیناً شصت کرود دام بوده باشد. حسکام سابق همیشه بیست هبزار سواد ويك لك پیاده ویکهزاد زنجیر فیل چهارپنج هزار منزل کشتی ازنواده جنگی وغیره‌سرانجام می‌نموده‌اند.
از زمان شیرخان وسلیم نخان پسر او اين ولایت درتصرف او و افغانان بود. ون اوریکث سلطنت وفرمان روای دارا لملك‌هندوستان بو جود اشرفت اقدس وائد بزد کوادم زنب و ذینت گرفت افواح [ ۸۲ ب] قاهره بر سر آن ملك تعیین فرمودند ومدت مدیدی قتحآنجا را پیش نهاد هست داشتند تا آنگه ولایت مذ کود بحسن سعی اولیای دولت قاهره از تصرف داود کر ات ی که آخرین حکام آنجا است بر آمد. و آن مخذول العاقت ددجنکک خحانجهان کشته کشت و لشکر اوپریهانو»تفرق گردید. ازآن تاریخ بازتا حال این ولایت درتصرف بندههای
جهانگیر نامه ۱1۹
در گاه است. غایتاً پاده ازبقایای افغانان در گوشه و کناد اين ملك مانده بودند بعضی جاهای دور دست دا تصرف داشته تا آنکه دفته رفته ! کثری ازین‌جماعه عاجز و ز بون‌گشتند. ولایاتی که متصرف بودند. بدست اولیای دولت قاهره در آمد. چون انتظام امورسلطنت وفرمان‌دوائی به محض فیض وفضل ایزدی‌به‌این نبازمند درگاه الهی مفوض گشت. در اول‌سال جلوس‌داجه- مان سنکه دا که به حکومت و دارای آنجا مقرد بوده به در گاه طلب داشته» قطب! لدین‌خحان را که به‌شرف کو کلتاشی من ازسایر بنده‌ها امتیاژ داشت؛ بجای اوفرستادم. درا یتدای در آمد به آن‌ولایت بهدست یکی از فتنه کیشان که تعینات آن ملك بود درجه شهادت بافت. وآن عاقبت نااندیشی نیز بجزای عمل خود دسید و کشته گشت.
جهانگیر قلیخان را که صاحب صوبه وجا گیردار ولایت بهاربود؛ بنابر قرب وجواد به منصب پنجهز اری ذات وسوار سرافراز ساخته حکم فرمودم که به بنگاله دفته‌آن ولایت دا متصرف شود و به‌اسلام نحان که دد دارا لخلافهآ گره بودفرمان فرستادم که به‌صوبه بهاد متوجه گشته آن ولایت دا به‌جاگیر ود مقرر شناسد. چون اندله مدتی ازحکومت دادای جهانگیر قلیخان گذشت به واسطه زبونی آب وهوای آنجا بیماری صعب‌بهم‌رسانید و رفته رفته مرض قوی وقوی ضعیف گشته کار او به‌هلالك انجامید. جون خبر بیمادی و دد گذشتن او درلاهود مسمو ع گردید فرمان به‌اسم اسلام خان صادر گردید که صو به بهار دا به‌افضلخان سرده ود تأ کید هرجه تمامتر روانه بنگا له گردد. در تعیین این حدمت بزرکی | کثر بندههای در گاه پتا بر خردسالی و کم تجر بگی اوسخنان‌می گفتند. چون جوهر ذاتی و استعداد فطری او منظورنظر حق بین بوده خود او دا بجهت این خدمت اختیادنمودم. بحسب اتفاق مهمات‌این ملك بروشی ازو سر انجام پذ پرفت که از ابتدای در آمد اين ولایت به تصرف اوایای دولت ابد پیوند تا امروزهیچکس از بندههای در گاه دا میسر نشده بود.
یکی ازکارهای نمایان [۸۳ الف] او دفح عثمان اقفان مقهور است که مکرر در زمان حیات حضرت عرش آشیانی او دا با افراح قاهره مقابله و مقا نله دست داد و دفع اومسر بگشت. درین ولا که اسلام خان دها که را محل نزول ساخته بود و دفع و دفع زمیندادان آن نواحی دا پیش نهاد همت داشت بخاطر گذرانید که فوجی برسرعثمان مقهسود و ولایت او باید فرستاد. اگر اختیار دو لتخواهی وبندگی نماید چه بهتر والا به طریق دیگر متمردان او را سزا داده نیست ونابود سازند. چون شجاعت خان درهمان ایام به اسلام خحان پیوسته بود)؛ قرعه سرداری این خدمت به اسم او انداعته شد. چندی دیگر از بندههای مثل کشور خان و افتخار خان وسید آدم بارهم وشیخ آچهه بر ادرزاده مقر بخان ومعتمد خان و پسران معظم خان
.۱۷۰ جهاانگیر نا مه
واهتمام خحان ودیگر بنده‌ها به‌همراهی او تین نمود؛ و ازمردم خودنیز جمعی همراه کرد. دد ساعتی که مشتری کسب سعادت ازومی‌نم‌ود اين جماعه را دوان ساخت و میرقاسم پسر میرب مراد دا بخشی و واقعه‌نویس نمود و از زمینداران نیز چندی بجهت داه‌نمونی همراه کرد دد ساعتی افو اح‌نصرت قرین روانه گشتند.
چون به‌حوالی قلعه وزمین‌او نزديك‌شدند چندی از مردم زبان‌دان را به نصیحت او فرستادند تااودا دلالت به دو لتخواهی نموده اذطریق بغی وطغیان براه صواب بسا آودند. چون غرود بسیار در کاخ دما غ او جا گرفته‌بود وهميشه هوای گرفتن ملك بلکه دیکر داعیه‌ها درسرداشت اصلا گوش به سخنان این‌جماعت‌ننموده مستعد جدال وقتال گردید و در کنار ناله که زمین آن تمام جهله ودلدل بود» جای جنگٌ‌فرارداد. روز یکشنبه نهم محرم شجاعتخان ساعت جنک اختیاد نموده افواح‌نامبرده دا مقرر ساحت که هر يك بجا ومتام‌عود رفته آماده جنک باشند. عثمان‌دران روز قرارچنک باخود نداده بود. چون شنید که لشکر پادشاهی‌مستعد گشته آماده| ندنا چار اوهم‌سو ارشده به کنار ناله آمدوسواروباده خوددا برابر افواح منصوره بازداشت. جون‌هنگامه‌جنگ گرم گشت» هرفو ح بهفو ح روبرو خود متوجه گردید؛ درمر تبه‌اول آن‌جاهل خیره‌سرفیل مست‌جنکی خوددا پیش انداخته برغول هراول میتازد. بعد از زد و ودد پسبار ازسرداران هراول سید آدم وشیخآچهه به درجه‌شهادت مي زر سند. سردار بر انفادافتخاد. نحان هم درسترز و آویز تقصیرنکرده جان خودرا نثار می‌آماید وجمعی که در سر او بودهاند آنقدر تلاش می کنند که پاده‌پاده میشو ند. همچتان سر کرده چرانغاد کشورخان داد مردی ومردانگی داده خودر! فدای کار صاحب [۸۳ب] می‌سازدبا آنکه ازان تبره‌بخت یز بسیادی کشته و ز حمی شده بودند آن مد بر حساب لشکریان ر ازدوی‌دانستگی و فهمید کی به حساطر می آودد ومشخص خود می‌ساخت که سردادان هراول و برانغاد وجرانفاد کشته‌شدند. همین غول مانده ا زکشته وذخمی خود بردانکرده درهمان گرمی برغول می تازد و ددین جانب پسر و برادران وخویشان شجاعتخان ودیکر بنده‌ها داه بران گم‌اهان گرفته برمثال شیرانه پلنگان به پنجه ودند آن‌تلاش‌می کردند. چنا نجه بعضی‌درجه شهادت یافته جمعی که زنده ما ندندزحمهای منکر برداشتند. دراین‌وقت‌فیل مستی‌بخته نام که فیل اول بوده برشجاعتخان میدواندشجاعتخان دست به‌برچه برده برفیل میزند آن‌طور فیلمستیر| از برچه چه‌پروا است بهشمشیر برده‌شمشیر پی‌ددپی می‌زنداز آن‌هم جه‌محا با. بعد از آن جمدهر کشیده دوجمدهر می‌رسا ند.و آن‌هم بر نمی گردد و شجاعتخان‌را بااسپ‌ذیرمی کند به مجرد از اسپ جداشدن جهانگیر شاه گفته برمی‌جهد
وجلرداد اوشمشیری دودستی بردستهای فبل میرساند چرن فبل به زانو در می آید به اتفاق
جها نگیر نامه ۱۳۱
جلوداد فیلبانرا از بالای فیل به‌زیر می کشد وبه همان جمدهر که دددست داشتددین‌پیادگی به نوعی برخرطوم وپیشانی فیل میزند کسه فیل اذ الم آن فریادزنان برمی‌گردد. وچون زخمهای بسبار داشت به فو ج‌خودرسیله میافتد واسب شجاعتخان سالم برمی‌شیزد ودر حینی که سوارمی‌شود آن مخذولان فبلی‌دیگر برعلمدار او میدوانند وعلمدار اودا بااسپ‌ذیر می کنند که از آنجا شجاعتخان نعره مردانه بر کشیده علمداردا خبردار میسازد دمسی گوید که مردانه باش که من زنده‌ام» ودرپای علم در ین‌وقت تنکک هر کس از بندههای در گاه حاضر بودند؛ دست‌به تیرو جمدهر وشمشیر برده برفیل می‌دوند وشجاعتخان‌هم خود دا رسانیده به علمدار نهیب مي‌دهد که بر خیز واسب‌دیگر بجهت علمدار حاضر ساخته اوراسو ارمی‌ساز ند» و علم‌را برافراخته برجای خود می‌ایستد» وددائنای این گیروداد تفنگی برپیذانی آن مقهود میرسد که هرچند زننده آنرا تفحص کردند ظأهرنشد. به مجردرسیدن این‌تفنکک از آن‌گرمی باز آمده می‌داند که از این زحم جان بر یست تادو پهر و نیم باوجود چنین‌ذخمی منکره مردم خوددا به جنگ ترغیب می‌نمود ومعر که قتال وجدال گرم بود» بعداذ آن غنیم روگردان شده افواج قاهره سرددپی آنها می‌نهند وزده زده آن مخذولان را در محلی که دایره کرده‌بودند درمی آورند. آن‌مخدولان به تیرو تفن مردم دا نکاهداشته نمی گذ ارند که مردم پادشاهی بجا ومقام آنها در آیند. [۸۴الف] چون ولی‌برادر علمان وممریز پسراو ددیگر حویشانو نزدیکان برژخم عثمان مطلع‌می‌شوند. به‌نعاطر می گذدانند که از این‌زخم‌خود اود! خلاصی میسرنیست اگر ماهم‌چنین شکسته ود يخته بقلعه خود دوم يك کس‌زنده نخواهد رسید. صلاح چنین است که امشب ددهمین‌جای که دایره کرده‌ايم بمانيم وشب فرصت جسته خودرا به قلعه خود رسانیم.
دوپهر اذشب گذشته عثمان به‌چهنم و اصل‌می گردد ددد پهرسیوم جسد پیجان اودا برداشته وخیمه واسبانی که همر اه داشتند ددمنزل گذ اشته به محکمه‌حود متوجه‌می‌شوند. قراولان لشکر فیروزی اثر اذاین‌معنی خبربافته شجاعتخان را آگاه‌می‌ساز ند صبح دوشنبه دو لتخواهان جمع شده صلاح می بینند که تعاقب باید نمود ونگذاشت که این تیره‌بختان نفس بر آودند. غایتا به‌جهت‌ما ندگی سپاهیان و کفن ودفن شهیدان وغمخواری مجروحان وذخمیان در پیش‌رفتن یا فرود آمدن متردد خاطر بودند. ددین‌اننا عبدا لسلام پسرمعظم خان باجمعی از بندههای در گاه که مجمو ع سیرصد سو از وجهارصد توبچی باشند میرسند چون این‌جماعه تاژه‌زور در رسید‌ی به همان‌قر ارداد تعاقب عمل نمرده» متوجه پیش‌شدند. اینخبر بهو لی؛ که بعد از عثمان سرمایه فتنه وشورش بوده‌می رسد که‌شجاعتخان‌با لشکرظفر آزما بافو ج‌دیگر تازه‌زور که | لحال‌پیوسته! ند
اينك رسیده آمد چاره‌خود جز این نمی بیند که به‌وسیله احلاص درست وباز گشت بطریق‌مستقیم دو لتخو اهی به شجاعتخان رجو م‌آورد. آخر الامر درمیان داده پیغام میفر ستد- که آن کسی که باعث‌فتنه وفساد بود دفت‌ما جمعی که ما نده‌ایم سبت بندگی ومسلمانی درمیان است. اگرفول بدهند آمده شماً رابه ینیم وبندگی در گاه اختیاد کنیم وفیلان حو درا بر سم پیشکشن بگذر انیم» شیعاعت‌شان ومعتقدخان که روزجنکت دسیده مصدرخدمات پسندیده گشته بودند وسایردو لت.- خحواهان به مقتضای وقت ومصلحت دوت‌تول داده وبه‌آن جماعه راسلی ساخته دوزدیگر ولی [ب۸۴ ]وپسران ویرادران وخویشان عثمان‌همگی آمده شجاعتخان ودیگر بنده‌هادا دیدند وجهل‌ونه ذجیر فیل پیشکش گویان آودده گذدانبدند. بعداز انصرام این خحدمت شجاعتخان جندی از بندههای در گاه را در ادهارو ]نطرف که در تصرف آن‌تبره روزگاد نیاق کَذ اشته ولی وافنانان دا همراه گرفته به تادیخ ششم شهر صفر دوژدوشنبه بافواج قاهره ددجهانگیر نگر آمده به اسلامعان پیوستند چون این اخبادسرت آثاد در آگره باين نبازمند دردگاه‌الهی رسید سجدات‌شکر به تقدم رسانیده دفع ودفع این‌قسم غنیمی رامحض از کرم بی‌ددیغو اجب تعا لی‌دانست»و بنا براین دربرا براین‌نیکو خحدمتی اسلام‌خان به‌منصب‌شش‌هز اریذات‌سر افرازی یافت وشحجاحتخان‌دا بخطاب رستم زمان سر بلند کردم وهز اریذات وسو اد برمنصب اواضافه فرمودم ودیگر بنده‌ها هريك به‌اندازه خدمتی که از ایشان به فعل آعده بود به زیادتی منصب ودیگر دعایتها ممتاژ گشتند. ودرمر تبه اول که این خبررسید کشته‌شدن عثمان به‌طریق اداجیف مذ کود میشد. به جهت صدق و کذب این‌سخن بددیوان لسان‌الغیب خواجه‌حافظ شیرازی تفال نمودم این غزل بر آمد. غزل دیده درپا کنم وصبر به صحر افکنم وانددین کار دل‌عویش به‌دریا نکنم رو لاف واتنبتز 6 مرمع در ند مر( کش جوز کم
چون این بت بهغایت مناسب مقام بود تفأل بهآن نموده بعد از چندی خبرآمد که عثمان دا تبر قضای بل خدای‌رسیده. هرچند تفحص نمودند زنده آن پیدا نشد. بنابرغرابی که داشت آین‌منی مرقوم گردید.
درشا نزدهم فروددین ماه مثربخان که اد بندههای عمده ومحرم‌قدیم الخدمت‌جهانگیری است و به منصب سه‌هزاریذات ودوهز ارسو ار سرافرازی یافته از بندر کهنبایت دسید سعادت ملاژمت ددیافت. به او بهجهت بعضی مصلحتها حکم کرده بودم که بندر کووه دفته وذیری‌دا که حاکم کووه است بیند وتفایسی که در آنجا بهدست آید جهت سر کار خحاصه خر یداردی نماید.حسبالحکم به استعداد تمام به کووه رفت ومدتی در آنجا بود. نفايسي که در آنجا
جها فگیر نامه ۷
بهدست افتاد اصلاروی زرندید بههر فیمتی که فر نگیان خواستند زر داده گرفت ون از بندر مذ کور معاودت نمود متوجه در گاه گشت واسباب ونفایسی که آودده بود به‌دقعات در نظر گذرانید و از هرجنس چیزها وتحنها داشت. اژجمله جانودی چند آورده بود سپارغریب وعجیب جنانچه تاحال ند یده بودم. بلکه تام اودا کسی نمیدانست. حضرت فردوس مکانی اگرچه درواقعیات‌عود صورت واشکال بعضی‌جانوران‌را نوشته‌اند غایتاً به مصود ان‌نفررمودند که صورت آنها تصویر نمایند. چون [۵مالف] اين جانودان در نطرمن بهغایت غریب در آمدهم نوشتم دهم درجها نگیر نامه فرمو دم که مصوران شبیه آندا کشیدید تاحیرتی که ازشنیدن دست‌دهد از دیدن زیاده گردد. یکی ازان جانوران درجثه از طاوس ماده کلانتر و از نرفیالجمله حردتر» گاهی که درمستی جلوه مینماید دم خحود دا ودیگرپرها را طاوس آسا پریشان میسازد وبه دقص درمی آید. نول وبای اوشبیه به نول وپای عروس است. سروگردن وذیرحلتوم اوهرساعتی به دنگی ظاهر میشود وقتی که ددمستی است سرخ سرحست. گویا که تمامدا به مرجان مرصع ساخته‌ا ند و بعد از زمانی همین‌جاها سفیدمی‌شود. و بطریق پنبه به نظر ددمیآید و گاهی فروزه‌رنگک ظامرمی‌گردد بوقلمون آسا هرزمان به دنگی دیکر دیسده میشود ودر پارچه گوشتی که برسر خود داند به تاج فردوس مشابهت دادد وغریب اینست که درهنگام مستی پارچه گوشت مذ کود به طریق خحرطوم از بالای سراو تايكوجب می‌آویزد وباز که آن‌رابالا می کشد چون‌شاخ کر گدن‌برسراو مقداردوانگشت نمایان می گردد. اطراف چشم او هميشه فیروژه گون است ودرآن تغییروتبدیل نمی‌رود وپرهای به الوان مختلف بهنظر میآید به حلاف رنکهای پرطاوس دیگر میمونی آورده بود به هیات عجیب و شکل غریب دست,پا و گوش وسراو بعینه میمون است ودوی او به روباه می‌ماند. دنک چشمهای او بسه رنگ چشم‌باز لیکن چشم او ازچشم باز کلانتر است از سر او تا سردم يك‌ذرع معمول‌بوده باشد؛از میمون پست‌ترو اژرو باه بلندتر.پشم او به‌طریق پشم گوسفند ورنگک آن‌خا کستریست از بناگوش تازنخ سرخ‌است میگون دم اواز نیم ذرع وسهانگشت ددازتر. غایتاً به خلاف دیگر میمونها دم این جانور افتاده است به طریق دم گربه. گاهی آوازی ازو ظاهر میشود به طریق آواژ آهوی برم مجملا خیلی غرابت [۸۵ب] داشت.
ازمر غدشتی که اودا تذرومی گویند تا حال شنیده‌نشله که درحانه او بچه گرفته باشند. دررمان وا لد بزد گوارم نیز سعی بسیاد کردند که تخم بچه بکند» نشد» من‌فرمودم که چندی از پر وماده‌او به یکجا نگاه داشته دفتهر فته به تخم آمدن آن تخمها را فرمودم که ددزیر ما کیان کُذ اشتند. درعرض دوسال مقدار شصت‌هنتاد بچه بر آمد و تاپنجاه شصت کلان شدند.
۱۳۴ جها نگیر نامه
هر کس این‌معنی شنید تعجب تمام نموده مذ کود ساحت که درولایت هم براددم سعی بسیار کردند مطلق تخم‌نداد وبچه ازو حاصل‌نشد.
درهمین ایام پرمنصب مها بت‌خحان هزاری ذات و با نصدسوار افزودم که چهارهز اری ذات هزازوپانصد سوار بوده باشد. ومنصب اعتمادا لدو له از اصل واضافه جهار همزادی ذات وسه‌هزار مقرر گشت. و برمنصب مهاسنگه نیز پانصدی ذات وسوار افروده‌شد که اذاصل واضافه سههز اری ذات ودوهزاد سواد بوده باشد و برمنصب اعتمادخان‌باتصدی ذات ودویست سواد افزوده هزادی ذات وسیصدسواد کردم.خواجه ابوالحسن درین‌روزها ادن آمسده سعادت ملازمت دریافت ودو لتخان که به فوجدادی اللهآباد وسر کادجونیود تعبین یافته بود آمده ملازمت نمود. برمنصب او که هزادی بود پانصدی افزوده‌شد. روزشر فکه نوزدهم فروددین باشد منصب‌سلطان‌خرم را که دههز اری‌بود؛ دوازده‌هزاری سرافراز ساختم اعتبارعان را که به منصب سههز اری ذات وهزار سو اد بلندبود چهارهزاری کردم. مقر بخان دا که منصب او دوهزاری ذات وهزاد سوار بود» پانصدی ذات دسوار افزودم و برمنصب خواجه جهان که دوهز اری ذات وهز ارودویست سوار بوده پانصدی دیکر اضافه فرمودم.
چون ایام‌نودوز بود | کثر بنده‌ها به اضافه منصب سر افرازی يافتند. ددهمین تادیخ دلیب ازد کن آمده ملازمت نمود. جون‌بدد او راجه‌داسنکه وفات‌یافته بوده اودا به خطاب داي سر بلند ساخته خحلعت پوشانیدم. فش دیگر داشت سودج ستکه نام باوجود که دلب پسر تیکه اوبود» می‌خواست که سود جسنگه جانشین او باشد به تقریب محبتی که بامادر او داشت دروقتی که احوال اوقات‌او مذ کودمی‌شد» سورجسنکه از کم تحردی و خردسا لی بعرض رسانید که پدر مرا جانشین خودساخته و تیکه داده است. این‌عبادت مرا خوش‌نيامد. فرمودم که اگر پدرتراتیکه داده مادلیپ‌را تبکه داده سر افر از می کنیم و به‌دست‌خود اوراتیکه کشیده جاگیر و وطن‌پدد اودا به او مرحمت کردم به اعتمادا لدو له دوات وقلم مرصع عنایت شد. لکهمی چند راجه کماون که از داجهای معتبر کوهستان است وپدر اوراجه اودرهم درزمان حضرت عرش آشیانی آمده بود دروقت آمدن التماس نمود که پسر راجه تودرمل آمده‌دست دست مرا گرفته به ملازست آوند. بنا برالتماس او پسر راجه به آوردن‌او مأمود گشته بود. تکهمی چندهم التماس نمود که پسر اعتمادا لدوله آمده مرا به‌ملاژمتآورد. شاپور دا فرستادم که او را به ملازمت آودد. از تحنهای کوهستان خود اسبان کونت اعلی وجسانوران شکاری از باز جره‌وشاهین وطاوس ونافهای‌شكو پوستهای آهوی مشك که نافه بران بند بود و شمش, ها که بهزبان آنها کناده می گویند و ازهرجنس چیزها آورده گذرانید. درمیان‌راجه‌های کوهستان
جها نگیر نامه ۱۲۵
این داجه مذ کور با آنکه طلای بسیاد دادده معروف ومشهود است. می‌گویند که کان طلا در ولایت اوهست. به‌چهت طر ح عمارت‌دو لتخانه لاهور خواجه‌جهان‌را: که درین کادها مهادت تمام دارده فرستادم چون مهمات دکن به‌جهت‌نفاق سرداری وبی پروائیهای خان‌اعظم صورت خوبی پیدا نکرد وشکست عبداللهعان دست‌داد خواجها بوالحسن دا که به جهت تحیق این قضایا طلبیده‌بودم؛ بعد از تحقیقو تفحص بسیار ظاهر شد که شکست عبدالعان پاده‌ای‌ازممر غرور وتیز جلویها وسخن‌نشنویهای او وپاده‌ای‌به سبب فاگ و بی‌التفاتی امر داقع‌شله بود. مجملا فرارداد آن بود که عبداللهعان از جانب ناسك‌ترینك با لشکر کُجرات و امرای که به همراهی او تعیین‌یافته بودند دوانه گردد. این‌فوح سردادان معتبر وامرای کار طلب مثل [۸۶ب] راجه رامداس وتان‌عا لم وسیفخان وعلی مردان بهادر وظفرخان ودیگر بندههای آراستگی تمام‌داشت عددلشکر ازده‌هز ار گذشته و به‌چهادره‌هزار رسیده ازجانب برادد مقرد بود که راجه‌مان‌سنکه وخان جهان وامیرالامرا و بسیاری اذ سرداران متوجه‌شوند واین‌دوفوج از کورچ ومقام خبردار باشند تاددتاریخ معین از دوجانب‌غنيم دا ددمیان گیرند. اگر این ضا بطه منظود می‌بود ودلها متفق می‌گشت وفرضها دامنگیر نمیشد غا لب‌ظن آن‌بود که الّتعالی فتح‌روزی کردک.
عبدالّهعان جون از گهاتیها گذشت و به‌ولایت‌غنيم دد آمد» مقید نشد که قاصدان فرستاده از آن فوج خبری بگیرد و به‌موجب قرادداد حر کت خودرا باحر کت آنها مواذنه نموده چنان کند که در روز و وقت معين‌غنيم رادرمیان گیرند. بلکه‌تکیه بر قوتوقدرت خود کرده این‌معنی را درخاطر آورد که اگر به تنهایی این‌فتح از جأنب منشود بهتر خواهر بوده واین داعیه را درعاطر قرارداده هرچند رامداس خواست که به او قراد دهد که‌به‌تآنی و آهستگی پیش می‌رفته باشد فایده نکرد. غنیم که اژو ملاحظه تمام داشت جمعی کثیر ازسردادان و بر کیان پرسراو فرستاد وروزها بااو درزدوخورد بودند وشها درانداختن بان واقسام آتشبازی تقصیر نمی کردند. تا آن که غنیم نزديك‌شد واصلا از آن فوج بهاو خبری‌نرسید. هرچند بهدو لت آباد که محل جمعیت د کیان بود نزديك میرسد عنبر سیاه‌رو یکی از اطفال دا که نسیت قسرابت به سلسله‌نظام| لملکیه به‌اعتقاداو دادد بهجهت آنکه‌مردمازشان‌سردادی اوقبول کنند» بسروری برداشته بدست خحود گرفته‌است وخودرا پیشوا وسردار قفرارداده مر تبه بهمر تبه مردم می‌فرستد و کثرت و ازدحام غنیم زمان؛ بیشتر مي‌شد تا آنکه هجوم آورده به! ندانعتن بهآن ودیگر افسام آتشبازی کار دا بروتنگ‌تر ساختند. آخرالامر دو لتخواهان‌صلاح دیدند که چون اذان فوج مددی نرسید ود کنیان تمام‌رو به ما نهاده‌اند» مصلحت دولت در آن است که با لفعل بازگشته
۱۳۶ ۱ جها نگیر نامه
سرانجام دیگر نموده شود همگی یکدل ويك [۸۷الف] زبان‌شده پیش از طلو ع صبح‌صادق روانه شدند تاسر حدولایت خودد کنبان‌همر اه و هرفوجی که بافوجی ده برو گشته درزد وخورد تقصیر نمی نمودند. درین‌رود چندی از جوانان مردانه کارطلب به کاد آمدند. علی‌عمردان بهادر داد بهاددی‌ومردا نگی‌داده زخمهای منکر برداشت وزنده بهدست غنیم افتاده معنی حلال نمکی وجانفشانی دا بهمرهان خودفهمانید وذوا لفقار یک هم ترددات مردانه نموده بانی بیای او رسید وبعد ازدودوز دیگر در گذشت.چون بهولایت راجه بهرجو که از دو لتخواهان درگاه است داخحل شدند آن‌جماعه باز کشتند وعبد الله‌عان متو جه گجرات گردید. سخن ایسن است که ا گر دددفتن عنان کشیده می‌دفت ومی گذاشت که این‌فوح دیگر به او ملحق میشد کار خاطرخواه او لیای دولت قاهره صودت می‌ساخت. به مجرد آنکه خبر بر گشتن عبدالله‌حان به سرداران فوجی که از داه براد متوجه بودنده دیگر توقف دا مصلحت ندیده باز گشتند و درعادل] باد که درحوالی برها نپور واقع است به اردوی پرویز ملحق شدند.
چون این اخباد در آگره بهمن دسید شورش تمام درطبیعت خود یافتم وعزیمت نمودم که خحود متوجه شده‌این غلامان صاحب کشدا از بیخ وبنیاد براندازم. امرا ودو لتخواهان‌یدین معنی اصلا داضی نشدند. خواجهابوالحسن بعرض‌دسانبد که مهمات آن‌طرف دا بروشی که حانخانان فهمیده دیگری فهمیده اودا باید فرستاد تااین‌مهم ازنظام افتاده دا به نظام آودد و به‌مصلحت وقت صلحی درمیان اندازد تابه‌مرور ایام سر انجام براصل نموده شود. دیگر دو لتخواهان ددین‌قدمه همداستان گشتند.رایهای همه باین فرار گُرفت که خانخانان دا باید فرستاد وخواجهابوالحسن نیز همراه برود و به‌همین‌فرارداد دیوانیان مهمسازی او وهمراهیان او نموده‌روز یکشنبه‌هفدهم اردی بهشت‌سنه‌هفت جلوس‌مر حص گشت‌شاهنو از خانو خو اجه ب وا لحسن ورزاق اوزيك وجندی‌دیگر از همراهیان درهمین‌تادیخ تسلیم ردخصت‌نمودند. خانخانان به منصب ششهزاری ذات وسوار سرافرازی یافت. شاهنو ازخخان سههزاری ذات وسوار تسلیم نموده دارا بخان به اضافه پا نصدی ذات وسیصد سوار که مجمو ع [۸۷ب] دوهز ادی ذات و یکهز ادو پا نصد سو از باشد سر بلند گردید, و به‌رحمن داد پسر خوردادهم منصب لایق دادم به خا نخانان خلعت‌فاخره وخنجرمرصع وفیل‌خاصه با ترایلها واسب‌های عراقی عنایت نمودم. وهمینین به‌پسر آن دهمراهان او نیز خلعت واسب مرحمت شد.درهمین‌ماه معز الملك با پسران از کابل آمده به‌سمادت آستانبوسی سر افر از گشت. شیام‌سنگه ورای مکند بدوریه که از تعینات لشکر بنکش بودند» حسبالالتماس قلیج‌خان بهزیادتی منصب سر بلندی یافتند. شیام سنگه‌هز ارو پا نصدی‌بود پا نصدی دیکر بهمنصب او اضافه‌شد ورای مکندنیز به‌زیادتی‌منصب مفتخر گردید.
جهانگیر نامه ۱۳۷
وفاتآصف خان: مدتی بود که اخباد بیمادی آصفخان مید سید وچندمر تبه دفع‌مرض شد وبازعود نمود تا آنکه ددبرهانپور ددسن شصت‌وسه‌سالگی دد گذشت. فهم و استعدادش بهغا یت خوب بود غایتاً خست وسبکی برطبیعتش غالب بود» شعرهم می گفت. خسروشیر ین به‌نام من نظم کرده نام[ ن دا نورنامه نهاده‌ام در زمان والد بزر گسوادم به ددجه امارت و وزارت رسیده بود باآنکه درزمان پادشاهزادگی چندمر تبه ازوسبکیها به فعل آمد وا کثر مردم بلکه خسرو هم‌برین مذاق بود که بعد از جلوس اذمن نسبت به او ناخوشیها به فعل خواهد آمد» به خلاف آنچه‌درخاطر او ودیگران قرادیافته بود درهقام دعایت شده اودا به منصب پنجهزاری ذات وسوار سرافراز ساختم. و بعد از اند مدتی وذیرصاحب استقلال شدمجملا در رعایت احوال اودقیقه فرو گذاشت نشد وبعد ازفوت او فرزندان اودا منصبها داده دعاینها کردم. آخرالامر ظاهر شد که فیت اخلاص او درست بوده ونظر بر اعمال ناجوش ود کرده همیشه ازمن توهمی درخاطرداشت. از قضیه وشودشی که در راه کابل وافع شدمی- گویند خبردار بوده بلکه تقویت آن تیره‌بختان مینموده بادی‌مر| باورنمی‌افند که در برابر این دعایت وشفقت مصدر نادو لنخواهی وتیره‌بختی گردد.
فوت میرذاغای ترخان به اندله فاصله در بیستو پنجم‌همین‌ماه که اددی‌بهشت باشد خبرفوت میرزاغازی‌خان رسید. میرزامشارالیه ازحا کم‌زاده‌های‌تته ازذات ترخان است درذمان والد بزرگو ارم پدر او میرذاجا بی کی ودو لتخواهی اختیاد نموده [۸۸الف] به همراهی خحانخا نان که برسر ولایت اوتعیین یافته‌بود درلاهود بشرف ملاذمت استسعادیافت و به کرم پادشاهانه ولایت اورا بدوارزانی‌داشته خودملازمت دربار اختیادنموده‌مردم خود دا بهجهت حفظ وحراست تته رعصت کنانید. وتا بود درملازمت گذدانید. آخرالامر ددبرهانیور وفات یافت. میرزاغازی ولد او که ددتهته بود به‌موجب فرامین عرت آشیانی به ایالت وحکومت آن‌ملك سرافرازی یافت به سعیدخان که در بهکر بود حکم‌شد که اورا دلاسانموده به در گاه آورد. خان‌مشارالیه کسان فرستاده اورا به دو لتخواهی دلالت‌نموده. آخرالامر اورا به آ ره آورده به‌شرف‌بای‌بوسیوالد بزر گوارم سرافراز گردانید. در آ گره بود که حضرت‌عرشآشیانی شنقارشدند ومن بر تخت دولت جلوس‌نمودم. بعداز آنکه خسرورا تعاقب نموده و به‌لاهود داخل‌شدم خبر دسید که امرای سرحد خراسان جمعیت‌نموده برسرسمرقند آمده‌اند» وشاه‌بیگ حان حا کم آنجا درقلعه قبلی شده‌منتظر كمك است. با لضروده فوجی به سرداری میرزاغازی ودیگر امراوسرداران به کمك‌قندهاد تعیین‌شدند این‌فوج چون‌به‌حوالی قندهار میرسد لشکر حراسان قوت توقت درخودنادیده معاودت نمودند. میرذاغازی به قندهار در آمده ملك دقلعه
۱۳۸ جها نگیر نامه
را به سردارخان که بهحکومت آنجا مقرر گشته بود سپرده‌شاه‌بیگ‌خان به‌جاگیر خود متوجه کشت ومیرزا غازی ازراه بهکر عزیمت لاهود نمود. سردارحاناندلمدتی که در قندهاد بود وفات‌یافت وباز آن ولایت محتاج به سردازصاحب وجود می کشت درین‌مسرتبه قندهسار را اضافه تهته نموده به میرذا غازی نمودم. از آن‌تادیخ تازمان رحلت در آنجا لوازم‌حفظ و حراست قیام و اقدام می‌نمود. سلولد او بام‌ترددین به‌عنوان پسندیده بود.
چون میرزا غازی وفات یافت سرداری‌به‌قندهار بایست فرستاده ابول بی اوزيك دا که درملتان و آنحدود واقع بود بدین خدمت ما مورساختم. منصب او هزارویا نصدی ذات وهز ار سو ارمقرر نمودم و بهعطاب بهادرخان وعام سر بلتدی‌یا فت. حکومت‌دهلی وحفیا وحراست‌آن ولایت به‌مقر بخان مقرر گشت. دوب خواص دابه خطاب [۸۸ب] خو اصخانی ومنصب هزاری ذاتو پا نصد سو ارسر افرازساعته‌فو جداری‌سر کارقتو ج رابدومرحت نمودم وچون صبیداعتقاد خحان و لد اعتمادا لدو اه دا جهت خرم خواستگاری نموده بودم ومجا ل سکتضدائی او درمیان بود دوز پنجشنبه هژدهم خودداد به‌متزل او رفته يك روز وشب آنجا بودم. پیشکشها گذدانید و بیگمان وماددان خود وخادمان محل دا توده‌ها سامان نموده به اما سر وپاها داده.
عبدا لرزاق دا که بخشی درخانه بود بجهت سرانجام ولایت تهته فرستادم که تا تعیین سردار صاحب و جود سپاهی و رعیت آنجا را دلاسا نمودهآن ولایت دا بهقید وضبط در آودد. بهاضافه منصب فیل وپرم نرم خاصه سرافراذی یافته مسرخحص گشت. معزالملك دابجای او بخثی ساختم. خواجه جهان که بدیدن عمادت لاهور و قسرارطرح آن مر حص‌گشته بود در اواعرهمین ماه آمد ملازمت کرد. میرذا عیسی ترخان ازخویشان میرزا غاذی که در لشکر دکن تعیین بود بجهت مصلحت تهته او دا طلبیده بودم» درهمین تاریخ بخدمت استعسادیافت. چون فا بل رعایت وتر بیت بود او دا بهمنصب هزاری ذات وپانصد سوار ممتاز فرمودم» چون پاره برمزاج غلبه کرده بود به‌استصواب‌اطبا روزچهارشنبه ماه مذ کود قریب به يك انار از دست چپ خون کشیدم.چون خفت وسبکی تمام دست داد بخاطر رسید که ار در محاورت حون کشیدن دا سبك شدن میگفته باشندبهتر خواهد بود. الحال همین عبارت گفته ميشود. به‌مقر بخان که فصد کرده بود کهپوه مرصع عنایت نمودم. کشنداس مشرف فیلخانه و اسطبل که از زمان حضرت عرش آشیانی تا حال متصدی آن دو خدمت بود عمرها آرزوی داجکی داشت بخطاب داجکی و به‌سنصب هزاری کامروا گشت. میرزا دستم و لد سلطان حسین میرزا صفوی دا که در لشکر دکن تعیین بود» حسب التماس اوطلب ۸٩[ الف] نموده بودم. رود شنبه نهم (ماه) تیر با فرزندان آمده‌ملازمت کرد. يك قطعه لعل وچهل وشش دانه مروارید پیشکش کسذدانید.
حجها نکر تامه ۱۳۹
بر منصب نساجخان‌حساکم بهکر که از امرای قدیم اين دولت است پانصدی ذات و سوار افز وده شد.
قصه قوت شجاعتخان از امودغریبه است. بعد ازآنکه مصدرچنان خدمتی گشت اسلام ان او دا بهسر کار رودیسه د عصت‌می کند. در اثنای داه شبی برماده فبلی چس و کندی داد سو اد میشود وخواجه سرای‌حرد سالی دا بهءتب خود جا می‌دهد. وقتی که از اددوی خود برمیآید فیل مستی‌بر سرداه بسته‌بوده‌اند» آن فیل از آواذ سم اسپان وح کت سواران ددصدد آن میشود که زنجیر بکسللانل بدین جهت شور وغوغا بلند میشود. جون شودوغوغا به گوش خواجه سر امی‌رسد مضطر با نه شجاعتخان دا که درخسواب يا درپیشعوری شراب بوده پیداد میسازد ومی گو ید که‌فیلمست با زشده‌ومتوجه این‌طرف است. بهمجرد شنیدن این سخن‌مضطرب شده بیتا بانه حود د! از بالای‌فیل‌می‌اندازد و بعد از انداعتن انگشت پای‌او به‌سنگمی‌خورد و شکافته‌میشود وبهمین زم بعدازدوسه روز ددمی گذرد. مجملاازشنیدن این‌خبرحررت تمام دست داد. چون‌مردانه بهمجرد فر یادی که‌به‌او رسید یا سخنی که ازخردسا لی‌شنید این قسم‌مضطر با نه خود را بیندازد ددواقع جای حبرت است. در نوددهم ماه تیرخیر این حادثه بهمن زسید پسر ان او دا پنوازشات ومنصها داجوی کردم. اگراین قضیه او دا دست‌نمی‌داد چون خدمت‌نمابانی کرده بود به رعایتها وشففتها سرافرازی می‌یافت. ع
با قضا برنمی‌تو ان آمد
یکصد وشصت ذنجیرفیل ثر وماده اسلام مان از بنگا له فرستاده بود درهمین روزها از نظر گذشت و داخحل فبلخانه حاصه شریفه گشت. د اجه‌لکهمی چند داجه کماون [ ۸۹ ب ] استدعای رحصت نمود. چون به‌پدر او در زه-ان حضرت عرش آشیانی یکصد رأس اسب مرحمت‌شده‌بود» بههمان دستور به‌اومرحمت نمودم وفبل نیز داده شد و تا اینجا بود به خلعت سرافراژی یافت وخنجر مرصع هم دادم. به برادران اونیزخلعتها و اسبها داده شد ولایت او را بدستوربه‌اوعنایت فرمودم شاده‌ان و کامروا بجا ومقام باز گشت. به تقریبی این بیت امیر- الامرا خو انده شد. بیت
بگذر سیح از سر ما کشتگان عشق پاگ زنده کردن تو به صد خون برابر است
چون طبح من موزون است گاهی به اختباد يا بی اعتیادمصراعی یا بیتی اژخاطر من سر می- رند این بت پرربان دذشت: یت
اد مسن متاب دخ کته نیم یی تو يك نس یکدل شکستن تو به صسد حون برابسر است
حون خو انده شد هر که طبع نظمی‌داشت در پن زسنه بیتی گفته گذر انید. ملاعلي احمد
که احرال او پیش اذین گذشت بدنگفته بود. بت ای محتسب ز کریه پیر مان بترس يك خم شکستن تو به‌صد خون برابر است
ایوالفتح د کنی که اد امر ای معتبر عادلخان بود قبل از این بدوسال دو تخواهی اختبار نموده حود دا داخل اولیای دولت قاهره ساخته بود در دهم امرداد بملاژمت آمد ومنظورعنایت و تر بیت گشته بهشمشیر وخلعت سرافراژی یافت. و بعد ازجند روز اسپ خاصه نیز بدوسرحمت نمودم. خواجکی محمد حسین که بنیا بت برادر زاده خود به کشمیر دفته چون حاطر اذمهمات آنیجا جمع ساخعت ددهمین روزها آمده ملازمت نمود. جون بهعکومت تهته و دارای آنجا سردادی پایست فرستاد پخاطر دسانیدم که میرژا رستم را فرستم. منصب او دا که پنجهزادی ذات وهزار وبا نصد سواد بود؛ پنجهز اری ذات وسو ارساخته بسه‌تادیخ بیست وششم جمادی- الثانی مطابق دوم‌شهر یود تسلیم حکومت‌تهند نموده وفیل خاصه بااسپ و ذین مرصع وشمثیر [ه والف] مرصح وخلعت فاخحره داده دعصت نمودم. و پسر ان او وپسران مار <سین میردای بر ادد او به اضافه‌های منصب وفیل وخلعت سرافراژی یافته» بهمراهی اومر حص گشتند. دای دلیپ را به کومکی میرزا دستم تعیین نمودم که چون جا ومقام اونزديك به این حسدود است؛ جمعیت خوب در آنجا حاضر سازد وپانصدی ذات وسواد پرمنصب او افزودم که دوهزاری ذات وهز ارسو ارباشد. فیل هم عنایت شد. ابسوالفتح دکنی در سر کاد مانکیور و آن حدود جاگیر کرفته بود مررحص گشت کد هم سرانجام جا گیرخود وهم به‌حفظظ وحراست آن ملك‌نما ید. حسرو بی اوذ بك که بهفو جداری سر کار میوات تعبین شد منصب اوهشتصدی ذات وسصد سو ار بود الحال هزادی ذات وپا نصد سوارحکم شد. واسپ نیز مرحمت نمودم. چون نظر بر عدمت قدیم مقربخان نمودم بخاطر دسید که آرزو در دل اونبا ید گذ اشت ومنصب او دا کلان کرده بودم وجا گیرهای خوب يافته بود» آرزوی علم ونقاده داشت بهاين عنایت هم سرافر از و کامروا گشت.
صالح پسرخواندة خحواجه بیکمیرزا بسیازجواك تردد و کارطلب است اودا به‌نعطاب خنجر خحانی سر گرم خدمت ساختم. دوز پنجشنبه پیست و دوم شهریودموافق هفدهم دجب‌سنه ۱۰.۳۱ هز اد و بیست ويك درمنزل مریم‌الزمان مجلس وذن شمسی منعتد شد. به‌این‌روش خحود
جها نگیر نامه ۱۳۱
را وزن کردن طریق هندو است حضرت عرش آشیانی که مظهر لطف و کرم بودند اين ددش را پسندیده خود را هرسال دومر تبه بدا قسام فلز ات ازطلا ونقره وغیره و 1[ امتعه‌نفسه وزن می‌فرمو دند. يك‌مر تبه مطابی سال شمسی و دیگرموافق سال قمری» ومجمو ع آن دا که قریب به‌يك لك روپیه است‌به‌فقر | وارپاب حاجت تقسیم‌می کردند. من هم این سنت دا مرعی‌می‌دادم» و بههمان دستور خود دا وزن نمودهآن اجناس دا بهفقرامی‌دهم. معتقد خان دیوان بنگا له چون از آن خدمت معزول گشت؛ پسر او وبرادران وبعضی خدمتگادان عثمان را که اسلام ان بهمراهی او بدر گاه فرستاده بود بعد اذملازمت بنظر اشرف گذرانید و تعهد احوال هریکی از آن افنانان به‌عهده یکی از بندههای معتبر [ ٩۰ ب] مقررشد وپیشکش خود دا که بیست وپنج زنجیر فیل ودوقطمه لعل و پهول کتاده «رصح و حواجه سرایان معتبر و اقمشه بنگا له غیره‌تر تیب داده برد بنظر در آورد. میرمیر ان پسر سلطان حواجه که ددلشکر دکن نعیین بود» بطلب آمد سعادتآستانیوس دریافت. يك قطعه لمل پیشک شگذرانید. چون میان قلیچ خان که سرداد لشکر بنکش و سرور کابل است وهیان امرای آن صو به که بهمراهی وسردادی او تعیین یافته‌اند به تخصیص خاندوران نزاع رکفت و شنود بود بجهت تحقیق آنکه ناسازی اذجسانب کیست حواجه جهان را فرستادم. یازدهم ماه مهر معتقد ان بهمنصب والای بخشیگری سرافرازی پات و منصب دوهصزاری ذات وسیصد سوار مقرر شد دیکر مرتبه برمنصب مقر بخان پاده افزودم که منصبش دو هزاری ذات و دوهزار سوار از اصل و اض‌اه بوده باشد. حسب- الا لتماس‌عانخانان فریدون خان برلاس بهءنصب دوهز ارو پا نصدی ذات و دوهزارسواد ازاصل و اضافه سرافراز گردید. دای منوهر به‌هزاری ذات وهشنصا سواد سرافراز شد و داجه ترسنگك دیو بمنصب چهار هزادی ذات و دویست سوار سرافراز شد. بهادت دا که ثبیره دام چند بندیله است بعد از گذشتن رام چند بهعطاب داجکی سرافر از ساختم. ظفر خان از صوبه کجرات به‌موجب‌طلب در پیست وهشتم آ بان آمده ملازمت کرد و یکتطعه لعل و سه دانه مروارید پیشکش گذر انید.
ششم آذده‌طا بق‌سیوم‌شو ال از برها تیودخبر دسید که امپر الامرا روز یکشنبه بیستوهفتم آبان در پر کنه تها نیسر فوت کرد[ ۱ ٩الف] بعداز بیماری که اورا درلاهوردست داده بوددیگر بارشعود وهوش ازو کمترظاهرمی‌شد به‌حا فظه اش صان‌تمام داه یافته بود. اخلاص‌بسیاری داشت.حیف که ازو فرزندی نماند که قا بل تربیت وعنایت باشد.
چین قلیج خان را کداد پیش پدر خود که‌در پشاور بودآمده بستم آذر ملاژمت کردیکصد مهر و یکصد دو پیه نذر گددانید وپیشکش خود دا از اسب و اقمشه و دیکر اجناس که همر اه
داشت» بنظاردر آودد. ظفرخحان را که ازعانه‌زادان و کول زاده‌های معتبر است نواخند بدصاحب صوبگی بهار سر افراز ساختم وپانصدی ذات وسواد به منصب او افزوده سه هزاری ذات و دوهز ار سوارمشرد داشتم. با ببراددان بهعلعت و اسپ سر افر ازی یاه ز عصت شد. همیشه آرزوی او این بود که بخدمت علی‌حده سرافرازی پاید تا جوهر ذاتی دا بفهماند. من هسم و استم که او را ی زمايم این حدست دا محك آزمایش او ساختم.
دون هنگام سیر و شکار بود» روز سدشنبه دویم باعده مطابق چهادم ماه دی از دار | لخلافه [ کره به‌قجیرد شکاد بر آمدم و در با غُ دهره متزل شد وجهار روز در آن بان توقف افتاد.
روزدهم ماه مذ کود خبرفوت‌سلیمه سلطان بیکم که درشهر بیماد بودند شنیده شد. والده ایشان گر خ بیگم صبیه حضرت فردوس مکانی بودند و پدر ایشان نودالدین محمد از نو اجه زاده‌های‌عو اجه نقشیندند. بجمیح صفات حسنه آراستکی داشتند. درزنان این»قدارهنر وفا بلیت کم جمح‌می شود وحضرت جنت آشیا نی این خحو اهر زاده ود دا از دوی شفشت تمام نامزد بیر م خان‌نموده بودند: بعدازشنقارشدنا یشان در آغازسلطنت‌حضرت عرش آشرانی‌این کتخدائی واقع شد وپس از کشته شدن خان مشادالیه والد بزد گوارم ایشان د! به عقّد ود در آوردند و ددسن شصت و سه سالکی برحست خدا واصل گشتند. همان روز اد باغ دهره کو چ شد. و اعتمادا لدو له را بجهت سرانجام برداشتن ایشان [ ٩۱ ب] فرستادم و در عمادت با غ مندا کر که بیگم خود ساخته بودند فرمودم که ايشان دا نهادند. درهفدهم ماه دی میرزا علی بیگث| کبر شاهی از تشکر دکن آمده ملازمت نموده خواجه جهان که درصو به کا بل سرحص شده بود» دز پسست ویکم ماه مذ کود باز گشته سعادت‌خدمت دریافت ومدت رفتن و آمدن سه ماه و بازده زوز کشید و دوانده مهر و دوازده روپره نذرگویان آودد. درهمان روز داجه دا مسداس نیز از اشکرفیروزی دکن آمده ملازمت نمود. یکعد ويك مهر گذدانید. به‌امرایدکن خلعت زمستانی فرستاده شد. جون بندر سودت به‌جاگیر قلیج خان مقرر بوده چین فلیج ان دا بجهت ضیط وحراست آنجا التماس نمود که مرعص گردد. دد بیست وهفتم دی به‌تعلعت و خحطاب خان وعلم سرافراژی یافته مرعص شد. بجهت نصیحت امرای کابل دناسازی کسه میان ایشان و قلیج- جان واقع بود داچه را مسداس را فرستادم و اسب وخلعت وسی هز اد زوپیه مدد رح عا یت شد.
درششم بهمن کد بر گنه بای محل نز ول بود» خبر فوت خواجکی محمد حسین که از بندههای قدیم | لخدمت این دو لت بوده رسید. بر ادر کلان آومحمد فاسم جان در زمان ژالسد بزر گو ارم رعایت کل‌بافته بود وخو اجگی محمد حسین هم بخدمات که از دوی اعتماد فرموده
جها نکر نامه ۳۲
شود مثل بکاولی و امثال آن سرافرازمی گشت. ازوفرزندی نماند و کوسه بود که اصبلا جد محاسن وبروت اويك‌موی ظاهرنمی‌شد. در وقت سخن کردن اوهم بسیادف ریاد می کرد ومثل خواجه‌سرایان فهمیده میشد. دیگر شاهنو ازخان که خانخانان از برهانپودبجهت عرض بعضی مقدمات روان ساخته بود؛ درپانزدهم ماه مذ کور آمده ملاذمت کرد. یکصد مهر ویکصد روبه نذر گذدانید» چون معاملات دکن بجهت تیزجلویهای عبدالله خان ونفاق امرا صودت خوبی پید| نکرد و دکنیان راه سخن یافته بهامرا و دو لتخواهانآنجا حکایت صلح درمیان > وعادلخان طر یقه دو لتخواهی اعتیار نموده الماس کرد که اگر مهم دکنیان بمن دجوع شود چنان کنم که بیضی [ ٩۲ الف ] محال که ازتصرف اولبای دولت بر آمده باز بتصرف در آید. دو لنخواهان نظار برمصلحت وقت نموده این معنی دا عرضداشت نمودد و به"جویز وله شد وخانخانان ممید سرانجام مهمات آنجا گردید و به‌خان اعظم که هميشه نحواهان دفع امر ای متهود برد این خحدمت دا بجهت کسب واب التماض نمود. حکم شد که بدما لوه که به جا گیر اومفرد است دفته ان سرانجام متوجه این خدمت شود و بر‌نصب ابول بی اوز بك هرز ادی ذات و پانصد سواد دیگر افزوده شد که جهارهراری ذات وسه هزار و بانصد سوار بوده باشد. مدت شکار دوماه و بست روذ کشد. در این ایام همه روزمتوجه شکار بودم جون به نوروز عالم افروز پنج شش رود بیش مانده بود بخریت معاودت نموده بیست چهارم اسفندار مذ با غ دهره محل نزول گشت. مقر بخان وجمعی ازءنصبداران که حسبالحکم درشهر مانده بودند درین‌روزآمده ملازمت کردند. مقر بخان صراحی «رصع و کلاه فرنگی و کنجشك مرصح عشن کزان سه روز در با غ مذ کور توقف واقم شد. دوز بیست وهفتم داعل شهر شدم. ددین مدت دویست و بیست وسه رأس آهو وغیره ونود وپنج نیله‌گاو و دوعولد وسی و شش قطعه کاروانك وغره ويك هزار و چهارصد دهفت ماهی شکارشد.
نوروز هشئم‌ازجلوس‌همابونی مطابق محرم سنه ۱۰۷۲۲ شب پنجشنبه بیست وهشتم ماه مد کور و موافق غره فروددین سنه جلوس بعد از گذشتن سه ونیم گهری حضرت نبر اعظم از بر ج‌حوت به‌برج حمل که نحاانه فرخی وفیروزی ادست نقل نمود وصبا حآن رود نردود عالم افروزژ بود مجلس جشن به آئین همه ساله تر تیب و تزئین یافت و آخر های‌آن دوز بر تخت دولت جلوس واقع شد وامرا و اعیان دو لت ومقر بان در گاه تسلیم مبار کباد بجا آوردند و درین ایام حجنه فرجام همه روز به دیوانخا نه عاص وعام برمیآمدم ومطا لب ومدعیات بعرض دسید. و پیشکشهای بندههای
۱۳۴ جهانگیر نامه
درگاه ازنظرمی گذشت. ابول‌بی حا کم قندهاد اسپان عراقی و سکان شکادی پیشکش فرستاده بود؛ بنظر در آمد. ددنهم ماه مذ کود افضل [۲٩ب] خحان از صوبه بهار آمده ملازمت تسود و یکصد مهر و یکصد دوبیه تذر گذراتید و يك زنجیر فیل بنظر دز آورد. در دوازدهم ۳ اعتمادا لدو له بهنظر در گذشت اذ جواهر و اقمشه و دیگر نفایس آنچه عوش افتاد به‌درجه‌قبول پیوست و از فبلان پیشکش افضلخان ده‌زنجیر دیکر ددین رود دیده شد. درسيزدهم تکرش تربیت خحان به‌نظردد آمد معتقّد خان منزلی دد آ کره خر یدادی نموه وجند روزی آنجا به‌سرشد ومصیبت پی ددبی او دا روی داد.
شنیدهایم که برچهارچیز حکم سعادت و :جیست‌هی کنند. اول بردن ودو یم بر بنده وسیوم برمتزل وچهارم بر اسپ. بجهت دانستن سحادت و تحوست‌خاصه ضابطه قر ار یافته بلکه‌می گو یند که به‌صحت بوسته است. اندله زمیتی را ارخاك خحالی باید ساخعت و با آن خا کها دا در آن ذمین میباید ریخت اگر برابر آید میانه است آن خانه دا نه سعدمی‌تو ان کفت و نه نحس و اد کمن کرد حکم برنحوست آن‌می کنند و !کر زیاده بر آید سعد و مبارلداست.
درچهاردهم تن اعتباد حان بهنظر گذشت و آنچه مقتبسول افتاد برداشته شد. منصب اعتبار ان که هز اری وسیصد سوار بود دوهز اری ذات و پانصد سوارشد پا تصدی ذات و بنجاه سوار برمنصب تربیت ان افزودم که دوهز اری ذات وهشتصد وپنجاه سواربوده باشد.
هو شنک پسر اسلام خحان که در بنگا له پیش پدرخود بود. درین روژها آمده ملازمت کرد. چندی اذمردم مکهه را که ملكك ایشان متصل به پیگو داد جلنکگ است بلکه درین ولایسات هم در تصرف اینها است همراه آورده بود. از کیش و روشهایآنها مقدمات به تحقیق شد. مجملا” حیوانی چندند بصورت آدمی ااحیوانات‌بری و بحری همه چیز می خورند وهیچ چیز دد کیش ایشان منع نیست و باهمه کس می‌خورند. خو اهرخود را که از مادد دیکر باشد مي‌گیرند و تصرف می کنند و صورتهای ایشان بهفر اقلمان شبیه است. اما دیمان ایشان قبتی است و اصلا به تر کی نمی‌ماند وهمين‌يك کوه است که‌يك[ ۳والت ]سر آن ولایت به کاشغرمتصل است وسر دیکر آن ولایت به‌پیکو. دینی درست و آئین ی که از آن تعبیر به دین‌تو ان کرد ندادند. از دین مسلمائی دود و از کیش هندوئی مهجودند.
دو سه روز به‌شرف مانده فرزند حرم خواهش نمود که بفمتزل او رفته شود تا همانجا پیشکش نوروز ازنظر بکدرد. النماس اودرجه قبول یافت. يك روز ويك شب درمزل آن‌فرزند توق نموده شد بیشکشهای خحود را بهنظر آودده آنچه بسك خاطر انتاد کر فته شد و تتمه را
بداو بخشیدم. روزدیگرمر تضی خان پپشکش خود را گذرانید. از هرجنس چیزها سامان نموده
جهانگر تا 0 بود. تا دوزشرف هر دوذپیشکش یکی اذامر | بلکه دو سه ازنظرمی گذشت. روزدوشنبه نوزدهم فروردین مجلس شرف ترتیب یافت در آن دوزسعادت اندوذ برتخت دولت جلوس نمودم‌حکم شد که اقسام کیفعا ازشر اب وغیره آن حاضر ساز ندتا هر کس بخواهش خاطر خود آنچه خواهد بخورد. بسیادی ار تکاب شراب نمودند. پیشکش مها بت خان ددین‌دوذ گذشت. يك مهرهز ار تو له که به کو کب طالع موسوم است به‌یادگاد علی ابلچی والی ایران دادم. مجلس شگفته گذشت. بعد ازبرحاستن حکم کردم که اسباب آئین دا باز کنند. چون در ایام نودوز پیشکش مقترب ان سامان نیافته بود» از هر قسم نفایس وتحنهای حسوب بهم رسانیده بود. ازجمله دوازده رأس اسپ عربی که به‌جهاز آورده بود و دیگر ذین مرصع کارفرنگی ازنظر گذشت پرمنصب نوازش نان با نصد سو ار اضافه شدکه دوهزادی دذات وسوار بوده باشد. فیل‌مهنی بدن نام که اسلام خان ازبنگا له فرستاده بود بهنظر ددآمده و داخل فیلان حاصه شد.
درسیوم اردی بهشت خو اجه یادگار بر ادرعبدالله خان از جر ات آمده ملازمت کرد. یکصد مهرجهانگیری نذر گذدانید. بعد ازچند روز که دره‌لازمت بود به خطاب سردادغانی سراف رازی‌یافت. چون بخشی صاحب استقلال به لشکر بنگش و آنحدود با یست فرستاد.معتقدخان رایه‌این حدمت اتیار نمودم و برمنصب او سیصدیذات و پنجاه سو ار اضافه‌شد کدهز ارو پا نصدی ذات وسصد [۲ ٩ب ] وینجاه سواد بوده باشد رعصت نمودم مقررشد که بزودی روانه گردد.
محمد حسین خان جلبی دا که درخریدن جواهر و بهم رسانیدن تحفه وقوف تمام داشت پاده‌ای زر داده‌د عصت نمودم مقررشد که اذ دراه عراق‌به‌استنبول رود و تحفهای خوب‌ونفایسی که بهمرساند بجهت سرکار ما خحریداری نماید. ددین صورت ضروری بودکه والی ایران را ملازمت کند کنابی به‌اوداده بودم ویاد بودی هم به آن همراه بود. مجملا در حوالی‌مشهد برادرم شاه عباس د امی‌بند. شاه اذو تثحص می کند که چه چیز حکم است که بجهت سر کار ایشان حریداری نمائی؟ جون مبا لغه‌می کند جلبی یادداشتی که همراه داشت ظاهر میسازد. دد آن یادداشت فیروزه‌عوب وموما ی کانی اسپها نی‌داخل بود. می‌فرءاید که‌این دوجنس بخریدن میسر فیست بجهت‌ایشان می‌فرستم. اویسی تسوپچی را که ازملاژمان روشناس اوبود اختیاد نموده شش انیا نچه فیروزه که تخمیاً سی سیر خا که داشت وچهادده تو له مومیائی‌وچهاداسب عراقی که‌یکی از آنا بلق بودحواله اومی کند و کتابی‌مشعر براظهارمصت ودوستی بیش ازپیش نوشته در باب زبونی خا که و کمی مومیائی عذر بسیارخواسته بودند. حا کهای بسیاربنظر آمد هرچند حکا کان ونگین سازان تفحص کردند يك‌نگینی که قا بلیت انگشتری سانعتن داشته باشد بیدا نشد غالبا دراين ایام خبا که فیروزه بطریقی که در زمان مرحوم شاه طهما سب ازمعدن
برمی آمده حالا برنمیآید. هدین مقدمه را در کنا بت ذکر کرده بود. در باب ار ءومیائی ازحکما سخنان شنیده بودم. چون تجربه شدظاهر نگشت. نمی‌دانم که اطبا در اثر آن مبا لغه ازحد گذرانیده‌اند يا بجهت کهنگی اثرآن کم شده باشد. بهر تقدیر بروشی که قر اد داداطبا بو د» پای‌مر غ راشکستهزیاده از | نجه می گهتندخو رانده‌پاره‌ای برمجل شکستگی مالیده شد و تا سه دوزمحافظت امودند وحالآ نکه مد کورمیشد که صیاح تاشام کافی است بعد از آنکه ملاحظه نموده شد اثری ظاهرتشد وشکستگی ٩۴[ الف ] بحال خود بود. در کاغذ علی حده‌سفارش‌سلام‌الّه عرب را نوشته‌بودند همان لحظه منصب وعلو فه وجا گیر او را افز ودم.
فیلی آزفیلان حاصه با تلایر به‌عبد اللهنعان فرستادم ونیل‌دیگرهم به‌قلیج‌جان مر حمت‌شدو دوهز ادسواد برادرعبداله دا دواسپه وسداسیه فرمودم که تنخواه دهند وچون سابقاً بهجهت خدمت جونگر پا نمدی‌ذات وسصد سوار برمنصب برادراو سردارخان افزوده‌شده بوددرثانی- | لحال این‌خدمت به کاملحان مقر گشت. حکم کردم که آن‌اضافه دا برقرار گذشته دد منصب او اعتبار نما یند وسرقر ازعانر! که هز ارو پانصدی ذات و پا نصد سوار» صد سوار دیگر اضافه فرمودم.
پیست‌وهشتم اردی بهشت‌ما‌نیز مطابق بیست وششم د بیعالاول سته ۰۲۲ ۱روذ نجشنبه مجلس و دن‌قمری‌درخا نهمریم | ازما نی ترئیب‌یافت وپاره‌ای‌اززروزنم3 کود به‌عودات ومستحقان که درخانه وا لدهام جمع‌شده پو دند» فر مودم که بخشش کرد ودرین‌رود مر اری سر متصبت مر تضیخجان افزوده‌شد که ششهزاری ذات و پنجهز ارسوار بوده باشد. حسرو بیگك غلامعیر ذاب جانی از تهته بههمر اهی‌عیدا لرزاق معموری‌آمده ملاژمت نمود. سردارخان بر ادر عبد اللّه‌عان به احمد آباد گجرات رخصت یافت. دوب که پازهر داشتند از کر ناتك افغانی آودده بود. همیثه شنیده‌می‌شد که هرجانوری که پاذهر مي‌دادد؛ بیاد لاغر وزبون میباشد وحال آنکه این بزها در نها یت ثر بهی وتاز گی بودند. یکی از آنهارا که ماده بود فرمودم که کشتد چهّار بازهر ظاهر میشود این‌معنی باعث حبرت تمام گشت.
پوزمقرر است که‌غیرجا بی که می با شد بهماده خود جفت‌نمی‌شود چنانجه و الدبزد گوادم يك‌مدتی تاهز ار بوز جمعح نموده بسیار و اهان این پودند که اینها با یکدیگر جفت‌شو ند و اصلا نمی‌شدند وبارهایوژهای‌نروماده ددباغات قلاده بر آورده سر دادند. درا ینجاهم نشد. درین ایام یوز نری قلاده تحو درا 7 بر سرماده بودی می‌رود وجات »ی‌شود و بءد از دونیمماه سه
بچهز ائدو کلان شد. چون فی‌الج.له [ ۴٩ب] غرایبی‌داشت» نوشته شد. ظاهر این‌معنی یمن
ها نگیر نامه “۱
داشت هر گاه بوز بایوز جفت نگردد شیرخود به‌طربق اولی هر گز شنیده نشده بودکه بعداز گرفتادی جفت شده باشد. چون درعهد دولت‌این باذمند الهی وحشت ازطبیعت جانودان صحرای برداشته شده چنانچه شیران به نوعی‌رام گشته‌اند که بی‌قید وذنجیر گله گله در میان مردم می گردند» به ضردایشان بهمردم میرسد ونه وحشت ودمندگی دادند. بهحسب اتفاق‌ماده شیری آبستن‌شد بعد از سهماه سه‌بچه زائید واین‌هر گز زشنیده بودیم که شیر جنگّلی بعداز گرفتاری به‌جفت خود جمع‌شده باشد. از حکما شنیده میشود که شیر شیر به‌جهت‌دوشنائی چشم بهغایت فا ید مند است.هر چندسعی کردیم که نم شیر دد بستان اوظاهر شود میسر کشت به عا طر میز سد که‌چون جانور غضبنال است وشیردد پستان ماددان ازدوی مهری که به بچه‌شود دادند» چون در پستان او مقارن خوددن ومکیدن‌شیر می‌شده باشد یادروقت گرفتن‌او بهجهت آوردن شیرغضب اوزیاده گشته در پستان عشك می‌گشته باشد.
دراو احر اددی‌بهشت خو اجه‌قاسم برادر خو اجه‌عبدالعز یز که از حسو اجهای نقشندیه است ازماوداءاللهر آمده ملاژمت نمود. بعدازچنددوز دواژده‌هز ار روپیه به طریق انعام بهاو مر حمت‌شد. جون خواجه‌جهان درحواای‌شهر؛ پا لیز خریزه به‌عمل آودده بود: بعسداز گذشتن دو پهر دوز پنجشنبه دهم‌عرداد بر کشتی سواد شده از داه دریا بهسیر پا لیز روانهشدم. مردم‌محل همر اه بودند. دوسه گهری دوزمانده دسیديم. شب ددپا لیز گذ رانیدم.. عجب باد وجکری‌شد که خیمه‌ها وسراپرده به‌پا نماند. بر کشتی در آمده آنشب دا بسر بردم. پاده‌ای‌ازشب‌جمعه درسیر پالیز گذرانیده بهشهر بازگشت نمودم. افضلخان که مدتی مدید به‌الم دنبل وذخمهای غریب گرفتان بود» دردهم خرداد در گذشت. جاگیر و وطن‌راجه‌جمکن دا که درعدمت دکن تقصیر کرد بود تغیبر نموده [ ۵ ٩الف] به‌مها بتخان عنایت‌نمودم.
شیخ پیر که ازو ارستگان و بس‌تعلقان وقت است وخاص بهجهت محبت واحلا ص که بامن دارد طلریقه عدمتکاری وهمراهی اختیازنموده است و ددپر کنه میرتهه که وطن ادست قیل‌از اين بای مسجد نهاده‌بود ددینولا به‌تقریبی مذ کود کشت. جون خحاطر او دا متعلق باتمام این بنای خیریافتم» چهارهز ار رو په به اودادم که خود رفته به اوصرف نماید و حرجی شال خحاصه یه او مرحمت نمودم دعصت کردم. دردیوان‌خانه عاص وعام دومحجر اذ چوب ترتیب می يا بد. درمحجراول امرا وایلجیان و اهل‌عزت می‌باشند. دداین‌دایره کس به‌غیر حکم داخحسل نمي‌شود ودزمحجر دوم که و سیح تر از محجر اول است. جمیع بندگان از منصبد ار آن‌ور یزه‌منضصب واحدیان و کسانیکه‌اطلاق نو کری توان کرد‌راه می‌یا بند. دربیرون این‌محجر نو کران وامرا وسایرمرد‌ی که در دیوانخانه مذ کور می آیند. می‌ایستند. چون میان محجر اول ودوم تقرقه
۱۳۸ جها نگیر نامه
و تسس تس ان سس توس سا تست سس سس سس ات باس سس ات سس رخا را ات ی سس
نبود به‌عاطر رسید که محجر اول دا به نقره پا ید کگرفت. فرمو دم که محجر مذ کور وتردبانی که ازاین‌محجر به بالاخحانه جهرو که نهادها ند ودوفیل را که بردودست: شیمن جهر و که کسه هنرمندان اژ چوب ترتیب داده‌ا ند درنقره گیرند. بعداذ اتمام به‌عرض‌دسید که یکصدوپیست وپنج من نقره بهوزن هندوستان که هشت‌صدوهشتادمن ولایت باشدء صرف‌فرموده شد الحق که صفا و نمود دیگر پیدا کرد چنانچه گویا چنین باشد.
سیوم‌ماه‌تیر مظفرخان ازتهته آمد و ملازءت کرد. دوازده مهر نذر گذرانید مصحف جلدمر صح ود کل مرصح پیشکش گویان بهنظر در آورد. چهارم‌ماهعذ کور صفدرخان اذ صو به بهار آمده ملاژمت کرد و یکصدعدد مهر بهنظر گذرانید بعد از آ نکه مظفر خسان روزی‌چند در ملاژمت بود: پانصدی ذات پرمنصب سابق او افزوده علم عنایت فرمودم وشال حساصه داده رخحصت‌تهته کردم. میدانستم که سکت‌دیوانه هرجا نوری دا که مسی کزد البته می‌میرد غايتاً این معنی درفبل به صحت نیو سته بود. در زمان من‌چنیننو اقع‌شد که شبی سکی دیوانه به‌جای بستن‌یکی از فیلان حاصه کجهی نام‌در آمده پای‌ماده فیلی‌را که همر اه فیل عاصه می باشد شین کرد [۵ ب] وماده‌فیل به یکیار بهفر یاددرمی آ ید. فیلبا نان دویده خودرا می‌دسانند آن‌سات رو به گریز نهاده به زقومدادی که در آن‌حوالی بود درمي آید وبعد از ذمانی بازدر آمده حود دا بهفیل‌خاصه میرساند ودست اودا می‌گزد. فیل اودا ذیر کرده می کشد چجون مدت‌يك‌ماه وپنج‌روز ازاین‌مندمه می‌گذرد روزی که هوا ابرناك بود» غریدن رعد به‌گوش‌ماده فیلی که دز عین جر | بود میرسد و به يك‌بار فرباد می کند واعضای او به لرزه در آمده خود را میا ند ازد باز برخحاسته تاهفت‌روز آب از دهان او می‌رفت و نا گاه فریاد می کرد و بسی آرامسی‌داشت. فیلیا نان هر چند درصدد علا ح‌شد نده نفع‌نکرد وروزهفتم افتاده مرد. وبعداژ مردن ماددفیل به یکماه قیل کلانرا به کناره آب به‌صحرا می بر ند به‌همان‌طریق ابر و رعد ظاهرشد. فیلمذ کود درمستی به لرژه در آمده‌برذمین نشست وفیلیا نان اودا به هزارمشقت به جا ومام نعود آوزند. بعد ازهمان‌مدت وهمان حالت که ماده‌فیل را دست داده بود» این‌فیل‌نیز تصدت‌شد. ازوقو ع این‌مقدمه حیرت ثمام دست داد. الحق جای حیرت است که جانوری باین کلانی و بزدگی هیکل و تر کیب بها ندادجراحتی که ازحبوان ضعیفی به‌اورسد این‌مقدار متا ثر گردد.
چون‌خا نخا نانمکرر استدعای دخصت شاهنو ازخان‌پسر خود نموده‌بود» به‌تادیخ‌چهارم امرداد اسپ وخلمت داده ر خصتد کن نمودم. یعقوب بدخشی را که عنصب او هفتصدی و پنجاهی بود بنایرترددی که ازو بهوقو ع آمده بود بمنصب هزارو پا نصدی ذات وهزارسواد سرافراز ساعته بععطاب خانی اورا سر بلند گردانندم وعلم‌نیز کرامت‌شد.
مین
جها نکیر نامه ۱۳۹
طوایف هند: طوایف‌هند برچهار گروه قراریافته وهر کدام بهآئین وطریق حاص‌عمل می نما یند» ودرهرسال روزی معین دارند. اول‌طایقه برهمن یعنی شناسنده ايزد بی‌چون. وظینه اینان شش‌چیز است علم آمو ختن ودیکر ادا تعلیم‌دادن و آتش پرستیدن ومردم‌را دلا لست» پپرستش کردن وچیزها به محتاجان دادن وچیزی گرفتن واین‌طایفه ( ۹۶الف] را روزی مین است و آن‌روز آحرماه ساون است که ماودوم اد برسات است این روزرا مباراه داسته عابدان ایشان به کنار دریاها و تالایها می‌رو ند وافسونها خوانده برریسمانها وزشته‌ها میدمند وروزدوم که اول‌سال نواست این‌رشته‌هارا بردست راجها وبزرگان عهد می‌بندند وشگون‌می‌دانند و این‌رشته دا ین می‌گو بند یعنی نگاهداشت. این‌روز درماه‌تیر که آفتاب جهانتاب در برج سرطان است داقع‌می گردد.
دوم چهتریست که به کهتری معروف ومشهور است دراد انچهتری طایفهایست که مظلومان دا ازشرظا لمان محفوظدارند. آئبن‌این‌طایفه را سه‌چیزاست یکی آنکه خحود علم بخو اند ودیگری تعلیم ندهد ودوم آنکه خود آنش‌برستی نماید ودیگریدا به‌پرسنش دعسوت نکند. سبوم آنکه به محتاجان چیزی بدهد و خود باوجود احتیاج چیزی نگیرد. دوز این طایفه بنجی رسمی‌است. درین‌روز سوادی کردن و لشکر برسرحصم کشیدن پیش ایشان مباره است ورام چند که اور! به‌عدای می‌پرستند دراین‌رود برخصم ظفریافته است. این دوذ دا معتبر می‌دارند وفیلان واسبان آدایش کرده پرستش می‌نمایند وان روز درماه شهریود که آقتاب در برج سنبله است؛ واقفح میشود. به نگاه دارنده های اسبان وفیلان انعمامها میدهند.
سیوم طایفه پیش است واین‌جماعه این‌دوطایفه را که ذکر ايشان گٌذشت خدمت می- کنند وزراعت وخرید وفروعت وسود وسود اشغل مقررایشان است. این طایفه را هم روزی معین است که آنرا دیوالی می‌گویند» واين دوز درماه‌مهر که آفتاب دربسرج میزان است واقع‌می گردد. درروز بیستوهفتم ماههای قمری می باشد ودرشب این‌روز چراغها می‌افروذ ند ودوستان وعزیزان درخا نهای یکدیگر جمعیت نموده هنکامه قمار بازی گرم می‌سازند. چون معاش این طایفه برسود وسودا است بردن وپای‌دادن دا دراین روزشگون می‌گیر ند.
طایفه چهارم شودر است این گروه کهترین طوایف هنودند. همه دا خدمت می کنند و از ین جیزها که مخصوص هرطاینه‌مذ کود گشت بهره ندارند وروز [۹۶ب] اینعا هو لی است که به‌اعتقاد ایشان رود آخعرسال است. این‌روذ ماه‌اسفندازمذ که حضرت یر اعظم در برج حوت منزل دارند واقع میشود. درشب این‌روز آنشها درهر کوچه‌هاو گذرها برمی‌افروزند و
۱۷۰ بجهاً نگیو نامه چون روزذمی‌شود تايك‌پهر خا کسترها برسرودوی یکدیکر مسی‌افشانند وشور وغوغای عجیبی برمی‌انگیز ند و بعداز آن خودرا شست‌وشوی میداده رختها می‌پوشند و بهسیر باغات وصحر اها می‌دوند. چون ضابطه مقررهنود است که مردهای‌خودرا می‌سوذ انند. ۲ تش‌افروعتن ددین‌شب که شب آخرسال گذشته است کنابه از .آنست که سال گذشته را که به منز له مرده است‌می- سوژانند. درایام والد بزر گو ادع‌امر ای‌هند ودیکر طوایت به‌نقلید ایشان رسم را کهی به‌جای رسانیدند که لعلها ومروادیدها و گلهای مرصعح بسه‌جواهر گرانبها در دشته‌ها کشیده بردست مبار ایشان می بستند و تاچندسال این‌دسم معمول بود. چرن تکلف‌دا ازحدگذدانید» این‌معنی بر ایشان گران آمده منح‌فرمودند وبرهمنان به‌شگون همان دشته‌هاه ابر یشمها را که ضا بطه‌ا یشان است می بستند. من درین‌سال به‌سنت پسندیده ایشان عمل نموده فرمودم که امسرای‌هند و اعبان این‌طایفه دا کهی بردست من به بندند. روزرا کهی که نهم امرداد بود باذهمان ععر که قایم‌شده دیگر طوایف بران تقلید رفته اذاین تعصب باز نداشته‌اند همین سال را قبول نموده فرمودم که به‌همان‌ضا بطه قدیم بر همنان‌رشته‌های و ابر پشمها بسته باشند.
دراین‌دوذ به‌حسبانفاق عرس‌حضرت عرش آشیانی واقع‌شد وعرس‌قاعده‌های است که درهندوستان معمول‌است درهر سال دررود فقوت مرد عزیز خود طعامها و حلو اها و اقسام و شبو ها به‌انداژه حاات وقددت شود تر یب داده علما وصلصا وسایر مردم جمع میشو ند واین‌مجلس گاه‌باشد که به‌يك هفته بکشد. در این‌روز با با خرع‌دا فرستادم که بسهروضه متبر که ایشانر فته این‌مجلس‌را متعتد سازد. دوهز ازرو پیه بهدو کس از بندههای معتبر داده‌شد که به‌فثر ا واریاب احتیاج تقسیم نمایند.
درپا نز دهم‌ماه امرداد پیشکش اسلامعان از نظر گذشت. شصت‌وهشتذ نجیرفیل و جهاد رأس اسپ آن سرذمین که به‌تانکی [۹۷الف ] مشهود است وپنجاه تفر خحو اجه‌سرا و پانصد پر گاله تفیس سنار گامی فرستاده بود.
جون‌ضا بعاه‌شده که وقایع جمیع صو بها به تخصیص سرحد بهعرض می‌دسیده باشد و و اقعه نو بسان ازدر گاه بدین خدمت تعبین میشو ندواین ضوابط است که پدد بزر گو ارم کردها ند ومن‌هم موافق آن‌عمل می کنم وفواید کلی ونفع عظیم مشاهده میشود واطلاع دیگر براحو ال عالم وعالمیان بهم میرسد. اگر فواید کلی آن‌مرقوم کردد؛ سخن ددار میشود. و دراینایام واقمه‌نویس لاهود نوشته بود که در آخرماه تیرده کس ازشهر به‌امن آباد که در دوازده کروهی واقع است می‌رفته| ند جواهر گرمی بههم میز سا ند پناه به‌سایه درختی مي برند. مقارن آن‌باد و
جکری هي سد و آن بادجون بر جماعه مذ کود می‌وزد به لر زه در آمده‌نه کس ار ۳11 دول نی
جهانگیر نامه ۱۴۱ درخت جان دادند ويك کس‌دنده ماند و آن زنده مدتها بیماری‌داشت تابعداز محنتهای بسیاد علاص‌شد. جانودانی که بردرعت مذ کور نشیمن داشتنده‌همکی افتاده مردند ودد آن نواحی هوا این قسم خرابی پیدا کرد که جانودان صحرایی به کشت‌زارها آمده خودرا می‌انداختند و بر بالای سیزه غلطان‌جان می‌دادند. شتا جانوران بسیار هلازء کرد 3
درروز پنجشنبه بیستویکم امرداد تسبیح نموده به قصد شکاد به کشتی سو ار شده‌متوجه‌موضع سمونگر که ازشکادگاههای مقرد من‌است گشتم. درسیوم شهربودخان عالم‌دا که ازدکن به‌مصلحت‌فر ستادن عراق وهمر اهی ایلچی دارای اير ان طلب‌نموده بودم» درا ینجار سده‌ملازمت کرد وصدمهر نذر گذدانید. چون سمونگر به‌جاگیر مها بتخان مقرد بود مازلی دلگشا در غایت تکلف بر کناد دریا ساخته بود؛ بسیارحرش‌افناد. يك‌ذنجیر فیل و یك‌انگشتری نگین زمرد پٍ نمود. فیل‌را داخل فیلان خاصه نمودم. تاششم شهریور مشغول بودم. دداین‌چند روز چهل‌وهفت راس آهوی نروماده ودیکرجانوران شکارشد. درین‌روزها دلاورعان يك‌قطعه
ط ع
لعل پیشکش فرستاده بود. مقبول افتاد» وشمشیر ۷1 وب ] خاصه جهت اسلام خحان فسرستادم. برمنصب حسنعلی تر کمان که هز اریذات وهفتصدسوار بود پانصدی ذات و بك‌صدسوار افز وده شد. آخرهای رود پنجشنبه پیستم‌ماه مذ کور در متزل مریم لزمانی وزن‌شسی به‌فعل آمد خوددا به‌فلزات ودیگر چیزها بهدستور معمول وزن نمودم. درین‌سال سن‌من چهلوچهار سال شهسی بوده باشد.
ودرهمین روزهایاد گارعلی ایلچی دادای ایران وخان عالم که از اینجانب به همراهی او تعیین‌شده‌بود مرخحصگشتند به یادگار علی اسپ بازینمرصح و کمر شمثیر مرصع وچارقب طلادوزی و کلگی مرصع با پرجیغه وسی‌هزار روپیه نقد مرحمت شد که مجمو ع چهل‌هزاد روبیه بوده باشد به‌شان عالم کهیوه مرصح با پهو تکناده که علاقهٌ آن از مروارید بود شفات نمودم.
در بیست‌ودو باه مذ کور بهروضه‌قدسه منوره والدبزر گوارم بهشت ۲ باد فیل‌سو ارمتو جه گشتم. دردفتن پنجهزار دوپیه زر دیزگی افشانده شد و پنح‌هز ارروییه دیگر به حسواجه‌جهان دادم که به‌درویشان قسمت نماید وتسبیح نماز شام کرده به کشتی متوجه شهر گشتم.چون‌منزل اعتمادا لدو له بر کنار آب‌جمنه واقع‌بوده آنجا فرود آمدم وشب ددره‌نزل‌او گذرانیده تا آخرهای روزدیگر آنجا بسر بردم واذپیشکشهای او آنچه خوش آمد قبول‌فرموده متوجه دو لتخانه گشتم. منزل اعتقاد حان‌هم در کناد آبت جمنا واقع بود» حسب لالتماس او بامردم محل آنجا فرود آمده منازل اورا که تاژه سالعته بود سیر کردم. الحق‌جاهای مطبو ع ودلیسند بود. بسیاد خوش
۱۷۲ جهانگیر نامه آمد. پیشکشهای لایق از اقمشه وجواهر ودیگر نفایس سرانجام نموده بود. مجمو ع ازنظر اشرف گذشت وا کثر پسندنحاظر افتاد وقریب به‌شام دانعل دو لتخانه همایون‌شدم.
جون منجمان و اخترشناسان‌امشب‌ساعت توجه بهجانب اجمیر اختیاد نموده بودند هفت.- گهری ازشب‌دوم شعبان مطا بق بیست وچهارم شهر بود گذشته به‌فیروزی داقبال به‌قصد آتصوب از دارا لخلاقه آگره بر آمدم. ودراین‌عزیمت دوچیز منظورخاطر بود اول ذزیادت دروضه‌منوره خو اجه‌معینا لدین چشتی که [۹۸الف] از بر کات دودح پرفتوح ایشان کشایشهای بزدگ به این دودمان والارسیده و بعد از جلوس زیارت‌مرقد بزر گو اد ایشان میسرنگشته بود. دوم‌دفع ودفح رانا امرسنکه‌مهور که از زمیندادان وراجهای معتبر هندوستان است وسری‌وسرداری او و ]با واجداد اودا جمیع راجها ورایان این ولایت قبول دارند. دبریست که دو لت ودیاستب درخانواده اینواست» مدتی درحدود مشرق که پودب رویه باشد» حکومت داشته‌اند ودر آن ایام پهعطاب راچگی معروف ومشهود بودهاند. بعداز آن به‌زمین‌دکن افتادند و بشتر ولایات آنجا به‌تصرف در آوردند وبه‌جای داجه لقب دوپ را جزو اسم خود ساختند. بعداز آن به کوهستان میوات در آمدند ورفته‌رفته قلعه‌های چتور دا به تصرف در آوردند. از آن تاریخ تا امروز که هشتم سال از جلوس من است. يكهز ارو چارصدوهفتادويك سال میشود. بیست وشش ازاین‌طایفه که مدت حکومت ایشان بك‌هز اروده سال است راول حطاب داشتها ند و از راول که اول شخص است که به‌دایی اشتهاد یافته تارانا امرسنگه که امروذ دانااست؛ بیست وشش‌نفرند که در عرض چهار صدوشصت‌ويك سال ریاست وسردادی داشته دداین‌مدت‌مدید گردن به اطاعت هيچيك از سلاطین کشودهند درنیاوده وا کثر اوقات درمقام س رکشی و فتنه انگیزی بوده! ند. بچنا نیحه درعهد سلطنت حضرت فردوس‌مکانی راناسایکا جمیع راجها ورایان و زمیندادان این و لا بت را جمح‌ساخته با يك لك وهشنادهز آرسر ار وجندین لك پیاده درحصوالی یبانه جنگ صف‌نموده وبتائید بادی‌تعالی ویادی ویاودی بخت لشکر ظفر اثر اسلامیه برفو ج کفرغلبه کردند وشکست‌عظیم بر احوال‌او داه‌یافت. تفصیل این جنگدا درتوادیخ معتبر تخصیص درواقعیات که از تصنیفات حضرتفردوسمکانی استمذ کور وسطود است. والد بزد گوارم که مرقد منورش محل‌فیض نامتناهی باد» دددفع این سر کشان سعیهای بلیغ [۹۸ب] بسه‌جا آوردند وچندین‌مرتبه لشکرها برسراوتعیین نمودند ودرسال دوازدهم ازجلوس خود بسه‌تصد تسخیر ولعه جتور که اذ محکمهای مرر معمو ده عا لم است و برهم‌ددن ملك دانا عز یمت فرمودند وقلعه مذ کود را بعداز آنکه جهادهاه وده‌رود قل داشتنداز کسان‌پدر رانا امرسنکه به‌چنگک وجدال ازروی قوت وقدرت تمام گرفتند وقلعه را خراب نموده بر گشتند درهرهر تبه
جهانگیر نامه ۳۳۳
افوا ح‌قاهره کاد را براو تنکك ساأخته چنان‌می کردند که بهدست در آید یاخراب و آواره‌گردد مقادن‌این امری‌رو می‌دادکه اين‌مهم انصرام نمی‌پافت تادر اواخر عهد دريك‌روز ويك‌ساعت تحود به‌تسخیر ملكد کن متوجه گشته ومرا بالشکر عظیم وسردادان معتبر برسررانا فرستادن-د به حسب اتفاق این‌هردو کاد به‌واسطه اسپابی که ذکرآن طول‌دارد صورت پذیر نگشت تا نکه زمان خلافت به‌من‌رسید.
چون این‌بهم نیم کاده من‌بود» بعداز جلورس او لین لشکری که به حدود مما لك فرستادم این لشکر بود. فرزند پرویزدا سرداردساخته عظمای‌دو لت که درپایه تخت حاضر بودندبدین خدمت تعیین گشتند وخزانه معموره وتو پخانه موفوره همراه داده دوانه ساختم. چون‌هر کاری موقوف بروقت است ددیناثا قضیه خسرو بد عاقبت به‌وقوع آمد ناچاد تعاقب او به جانب پنجاب بایستی نمود ومیانه ولایت وپایه تخت که دارا لخلافه آگسره بود خالی می‌ما ند» با لضرودت نوشتهشد که پرویز بایضی اذ امرا برگشته به‌محافظت آگره وحوالی وحسواشی آن قیام نماید مجملاآددین مر تبههم مهم راناچنان که می‌بایست نشد. چون بسه‌عنایت‌الفی خاطر از فتنه حسرو جمع‌گردید ودیگر باره آ ره محل نزول رایات عالیات گشت؛ افواج قاهره بهسر کردگی مها بتخان وعبداللهعان ودیگر سردادان تعیین‌نموده‌شد. از آن تاریخ تا وقت‌عزیمت رایات جلال به‌اجمیر پیوسته ولایت اوپایمال عساً کر فیروزی اثر بود. غایتاً آن مهم صورت‌پسندیده پیدانمی کرد. به‌عاطر گذرانیدم که چون ددآگره کاری ندادم ویقین‌مسن کشت که تاخحود متوجه نشوم ات کاو صورتی | ۹٩۹الف] پیدا نمی کند, ساعت»قرر ازقلعه آ گره بر آمده منزل دربا غ دهره واقع‌شد. روژدیگر جشن دسهره دوی‌داد و به‌دستود معمول اسبان وفیلان دا آرایش کرده ازنظ رگذرانیدند.
تصسرو؛ جون مکرد و الده‌ها وهمشیره‌ها به عرض دسانیدند که خسرو از کسرده تعود بسیاد نادم ویشیمان است: عرق ععلوف وشفقت پدری درحر کت آمده اورا طلبیده مقرد کردم که هرروز به کودنش می آمده باشد. ددیا غ مذ کود هشت‌روز متام واقع‌شد پیست و هشتم خبر رسید که اجه را مداس که در بنگش وحدود کابل همراهی صو به‌دار خدست می‌نمود؛ وفات یافت.
غره ماه‌مهر ازبا غ کو چ‌شده خواجه‌جهان دا برای نگاهبان دارا سلطنه آ گره ومحافظت حزاین‌وعماها رخصت فرمودم. وفیل وم رگل خاصه بهاو مرحمت شد. دزروزدوم مهر خبرر سید که راجه‌باسود درئهانه شاهآباد که‌سرحدولایت‌رانای مقهور است وفات‌یافت. دهم‌ماه‌مذ کور روپ باس که الحال‌به‌امن آباد موسوم است مازل گشت. سابق این‌محال به‌جاگیر روب‌خواص
۱۳۴ ۱ جها نگیر نامه مقرر بود. بعداز آن به‌پسر مهابت‌حان که امان‌اللّه نام‌دارد مرحمت نموده فرمودم که بنام او مي‌خوانده باشند. یازده‌روز دراین‌منزل مقام واقح‌شد. چون ازشکار گاههای مقرر است هر روز بهشکار سوار می‌شدم. چنان که درین چندروز يك‌صدو پنجاه‌وهشت آهوی‌ماده ونر وسایر جانوران شکار ند. بیستو پنجم ماهعذ کود ازامنآباد کو چ‌فرمودم ودرسیویکم این‌ماه مطاپی هشتم‌رمضان حواجها بوا لسن‌دا که ازبرها نپور طلب‌نموده بودم آمده ملازمت کرد. پنجاه‌مهر وپاره مرصح الات و یلكز تجیر فیل که اورا داخل فیلان خاصه کردم؛ فک گذداند.
دوم آیان موافق دهم زمضان شبر فوت قلیج نان دسید که از قدیمان این دولت بود در هشتادسا لکی به دحمت خدا رفت.درپرشاور بهعدمت دفع ورفع اففانان پیر تادیگی قیام داشت منعب او ششهزاری ذات وپنجهز اری سوار بود. مرتضی‌خان دکنی که در علم پو لنهه بازی که به اصطلاحد کنیان پکنکی[۹ ٩ب ]ومغولان شمشیر بازی می‌گو بنده بی‌نظیر بود. مدتی پیش او بهاين ورزش متوجه بودم. دذئبولا اودا به خحطاب ورزش خانی سرافراز ساختم.
چون ضابطه کرده‌ام که شبها ار باب استحقاق ودرویشان ازنظرمن گذرانیده باشند تا نظر به‌حالت هريك انداخته زمین وزرنمقد وپوشش بهآنها مسرحمت نمایم درمیان آن مسردم شخصی اسم جهانگیر دا بااسم «اله! کیر» به حساب ابجد مطابق یافته بود. به عرض دسانید واين معنی‌دا به تفأول او دشگون به یابنده آن ذمین واسپ وخلعت کرامت نمودم.
روز دوشنبه پنجم‌شو ال مطا بق بیست‌وششم آبان ساعت داخل‌شدن به اجمیر قراریافته بود صبح‌روز مذ کور متو جه گشتم. جون قلعه وعمارات روضه حضرت خواجد بزد گو ارظاهر کشت قریب به‌يك کروه دراه دا پیاده طی کردم و اذ دوجانب معتمدان تعیین کردم که به فقر| وارپاب احتیا ج زدداده می‌دفتند. چون‌چهاد گهری از روذ گذشته داخل شهرو معموده شدم ودر کهری پنجم شرف زیارت روضه متبر که دست داد بعداز دریافت زیارت به دو لتخانه همایون متوجه گشتم وروزدیگر فرمودم که همه حاضران این بقعه شر یف را از خرد و بزرگک وشهری ورهگذری از نظر بگذر انند تافراخور استحقاق به عطایای جزیل خشنود گردند.
هفتم آذر بدقصد سیروشکاد تالاب بشکر که از معا بد مقسرر هنود است وددفضیلت آن‌سخنان می گویند که به‌هیج عقلی‌راست نیاید ودرسه کروهی اجمیر واقع است متوجه گشتم. ودوسه‌رز در آن تالاب شکادمرغابی کردم و به اجمیر معاودت نموده معبدهای قدیم وجدید که به اصطلاح هنود دیوهره می‌گو یند» به اطراف این تالاب بهنظر دد آمد از جمله داناشنکر که عم امر ای مقهور است؛ ودر دولت‌ما ازامرای بزرگ است دیوهره ساخته درغا یت تکلف. جنانکه يك لكرو پیه مذ کور شد که صرف‌نموده به تماشای این عمادت در آملم. صودتسی
چها نگیرنامه ۵ بهنظر آمد ازسنگک سیاه تراشیده از گردن بالابه‌هیأت سرخولد [۱۰۰الف] وما بقی شبیه به بدن آدمی,عقیده ناقص هنود آنست کنه یسك وقتی بنابر مصلحتی که دای حکیم وعلیم اقتضا فرموده بدین‌صورت جلوه ظهور نموده است. این صورت را بدینجهت عزیزداشته پرستش نمایند. فرمودم که آن صورت کریه ز ادرهم‌شکسته درتالاب مذ کسور انداختند. بعد ازملاحظه این‌عمادت برقله کوه گنبدی سفید مشاهده گشت که مردم ازهرطرف بدانجادرمی آپند. ازحقیقت آن‌پرسیدم. کفتند جو گی‌در آنجامی باشد ساده لوحاتی که‌بدیدن اومی‌رو ند کف آردبه‌دست آ :ها میدهند که دددهان انداخته آوازجا نوری که از آن سفيهان‌دديك وقت ایذایی یافته باشند نمایند نا آن گناه بدین عمل‌زایل گردد. فرمودم تا آنمحل‌را خراب نموده آن جوگی‌دا از آنجا احراج نمودندوصودت بتی که در آن گنبد بود شکستند.دیگر عقیده داشتند که این تالاب را عمق نیست. بعداز تقحص ظاهرشد که هیچ جای آن ازدوازده گر زیاده عمق ندارد. دود آن دا یز پیمودند. قریب يك ونیم کروه بود.
شا نز دهم آذرخبردسید که قر اولان ماده‌شیری‌دا قبل نموده‌اند. درساعت متوجه شده به مجرد دسیدن به‌تفنگك زده باز گشتم. بعدازچند روز یله گاوی شکارشد و حضودخود فرمودم تا ازو پوست‌بر آودده بجهت فقر اطعام پختند. دو یست‌وجند نف جمح شده بودنداز آن‌طعا مور دند وبه‌هريك بدست خود زدها دادم. ددهمین ماه خبردسید که فرنگان‌گووه بی‌قولی نموده چهاد جهاز اجنبی‌را که ازجهازات مقرر بندرسورت بود درحوالی بندر تاراج نمودند وجمصی کثیر ازمسلمانان اسیرساخته مال ومتاعی که در آن جهاز بودمتصرف گشتند. این معنی برخاطر گران آمده مقربخان را که بندرمذ کودحواله اوبود» بجهت تلافی و تدارك این‌امر اسپ‌وفیل‌وخلمت داده هودهم آذز مرحص ساختم . بنا بررحسن تردد وخدم‌اتی که ازیوسف خان و بها ددملك در صو به و بهوقو عآمده بودبه‌علم آ نهاداسر فرازساخته فرستادم و نوشتهشد کهمقصد اصلی اذینعز یمت بعد [ ۰ آب] اززیارت حضرت و اجه سرانجام رانای مقهور بود بنأبرین به‌حاطر گُذرا نیدم که خود دراجمیر توقف نموده فرزند سعادتمند با باعرم داپیش بفرستم واین اندیشه به‌عاعار صو اب بود.بنابرین ششم‌دی که اختیارساعت شده‌بود به‌فرخی و فیروزی اودا مر حعص ساختم وقبای طلادوذی کل مرصع که مروارید براطر اف گلای آن کشیده بودند وجیره ژردوزی دیشه مرو ادید وفوطه زر بفت مسلسل مروارید وفیل فتح گنج نام نحاصه مع‌تلایرو اسب‌خاصه‌وشمشیر مرصع و کهپوه مرصح مح پهول کناده بدومرحمتنمودم. سوای»ردمی که سابق بهسر کرد گی حان اعظم درین خدمت تعیین بودند دوازده هز ارسو اردیگر به‌همراهی آن فرز ند معین ساختم وسر ان‌سپاه رافر اخورقدرهريك اسپان خاصه وفیلان و خلعتهای فاخره سر افراز ساختهر عصت
۱۳۶ جها نگیر نامه
نمودم وفدائیخان بهعدمت بخشیگری‌این لشکر تعیین‌یافت.درهمین ساعت‌صفدرخان بهعکومت کشمیر از تغییرهاشم‌نعان مر حص‌شده اسبوخحلمت بافت. روز جهارشنه یازدهم خو اجه ایو الحسن رابخشی کل ساخته خلعت مرحمت نمودم.
يك‌دیکگک کلانی فرموده بودم که در آگره بجهت روضه متبر که خو اجه بسازند؛ ددهمین روزها آورده بودند. فرمودم که بجهت فتراطمامی در آن دیگ طبخ نمایند. و درویشان اجمیر ۳ جمع ساز ژد تادر حضود به آ نها خورانیده شود. پنج هز ار کس حاضر شدند و همه ازین طعام سیر خوردند و بعد از خوردن طعام‌به‌دست خود به‌هريك ازدرویشان زرها داده مسر ص‌ساختم. اسلام شحان‌حا کم بنگا [ه درین ایام به منصب ششهز آری سراف رازی‌یا فت و به‌مکر مان پسر معظم- حجان علم مر حمت شد.
غرهاسفند ار مذ معا بق دهم محرم سنه۱۰۲۳ به شکار نیله گاو از اجمیر بر آمدم.[ ۱ ۰ اف ] روزنهم معاودت نموده به‌چشمه حافظ جمال که دردو کروهی شهسرواقع است؛ منزل‌نمودم و شب‌جمعه را در آنجا گذدانیده آخر روز بهشهرداخل شده. در ین‌هشت‌روزده نیله کاو شکاد شد. چون نیکو خدمتی خواجه جهان و کم جمعیتی او بجهت حفظ وحراست آگره و آن‌تواحی به عرض دسید» پا نصدیذات ويك‌صدسواد برمنصب سایق اوافزوده شد.درهمین دوزها ابواشتح دکنی که ازجا گیر آمده ملازمت دریافت. دزسیوم ماه مذ کور خبر فوت اسلام نعان دسید که در دور پنجشنبه ز جب‌سند۱۰۲۳ وفات یافته بود. دريك روز بی‌سابقه بیمادی و تشویش این‌امر نا گزیر اورادست داد. ارخانه‌زادان وترست بافتها | ین‌مقد اد جوهر کاردا نی که اژو به‌ظهورد سید» ازدیگرظاهرنشد. حکومت بنگا له را اذروی!ستقلال کرده وولایا تی که‌درعمل‌هريك ازجا گیر- دادان سایق به‌تصرف او لیای دو لت درنيامده بود: داخل ولایات عملی شد. ار اجل اودا درنمی‌پافت مصدرعدمات کلیمی کگشت. ان اعظم با آنکه خحود استدعا نموده بود که شاهز اده فیروزمند بدین ندمت مأمور گردد و باوجود بهانواع دلاسا ودضا جویی ازجانب آن فرز ند تن بساز گاری درنداده به‌شیو ه ناستو ده سود عمل می‌نمود. جون این مقدمه مسمو ع کشت ابر اهیم حسین را که ازعدمتگاران معتمد حضور بود» نزداو فر ستادم وسخنان لطف‌انکیزمهر آعیز بدو پیغام کردم که دروقتی که در برها نپور بودی به آدژوها این‌عدمت را ازمن‌التماس نمودی جون این خدمت‌را که سعادت دادین خوددران‌می‌داستی درمجا لس ومحافل مد کودمی کردی که ددین عزیمت اگر کشته شوم شهید واگرغالب آیم غازی تحو آهم بود؛ به تو تفویض نمودم. آنچه از کومك ومدد وتوپخانه حواستی سرانجام یافت. بعداز آن نوشتی که بیحر کت دایات جلال بدین حدود فبصل اين‌مهم خالی اذاشکال نیست به کنکاش تونزول اجلال دداجمیرواقع
جها نگیر نامه ۱۳۷
شد واين نواحی‌محل سر ادقات جاهو جلال گشت؛ الحال که شاهز اده را بهفر ایض و جوه‌معقو له استدعا تموردی ومجمو ع مقدمات برای کنکاش وصو ابدید تو به‌عمل آمد؛ بات چیست گُویا از معر که‌به کنادمی کشی ودرمقام ناساز گاری در آمده بایاحرم را که در ین‌مدت‌هر کر ازخود جدا نساخحته بودم» محض به‌اعتماد کاردانی توفرستادم باید که طریق [ ۰۱ ۱ب ] نیکخو اهسی ونيك اندیشی منظورومرعی‌داشته. شب‌وروز ازخدمت فرزند سعادت.ند غافل نباشی؛ واگر بخلاف این‌سخنان عمل‌نموده ازفرارداد ود قدم بیرون بنهی‌دانسته باش که زیانکادعو اهی بود.ا بر اهیم حسینز فت واین‌سخنان را به‌همین تفصیل حاطر نفشان اوساخت. اصلانتیجه نداد و ار جهل‌وقراد داد خود باز نبامد. با با عرم جون دید که و جود اودرین کارمخل است اور ا نگا هداشته‌عرضداشت نمو د که بودن او ب‌هیچ وحه لایق نیست ومحض بجهت. نسبتی که به‌عسرو دارد» در مقام کار ی به‌مها بت خحان فرمودم که رفته اورا ازاو دیپود بیاودد.
محبد تقی‌دیو ان بیو تات تعبین شد که به مندسور دفته فرزندان و ۰تعلقان او را به‌اجمیر زساناد. در پا نزدهم ماه مذ کورخبررسید که دلیپ و لددای رایسنکه که جلت او سررشته بفی و فاد بود اذبر ادر کوجك خود سورح سنگه که برسر او تعیین شده بوده شکست عظیم خحورده دریکی ازمحکمهای سر کار حصارددقبل است. مقادن آن‌هاشم خوشتی‌فوجداروجا گیرداران آن نراحی اور | بددس دز آورده مقبل به‌دز گاه رساند. جون»کرد ازو وقایع قبایج سرزده بو ده پیاسا رسیدو کشتن او باعت عبرت بسی اذمغدان شلر و به‌جلدوی این حدمت پرمنصب‌راوسودح سنکه پانصدی ذات ودویست سوادافزوده کی درچهاردهم عرضداشت با باخرم رسید که فیل عا لم کمان که رانارا بدان نازش تمام بوده باهفده ز نجیر فیل‌دیگر بهدست بهادر ان لشکرظفراثر افتاد. عنفر یب صاحش دز کر فتار خو اهدشد.
نودوز نهم از جلوس هما.بون
سنه ۱۰۲۳ دوپهرويك گهری ازشب جمعه نهم شهرصفر گذشته آفتاب عالمتاب به برج حم لکه خانه قوت وشو کت وشرف ادست پرتوافکن کشت دصباح آن که غره فروددین‌ماه سنه ٩ بوده باشد. مجلس جشن نوروزی در حطه دلپذیر اجمیردست داد. دروقت تحویل که ساعت سعدبود» جلوس بر تخت سعادت واقبال و اقع‌شد. بهرسم مقر ردو لتخانه را بهاقمشهنفیسه و جو اهر مرصع آلات آئین بسته بودند. درهمین دقت خجسته فیل عالم کمان که لباقت خشاصه شدن‌داشت باهفده زنجیرفیل دیکر از نروماده که فرزند با باحرم از فیلان دا نافرستاده [۱۰۲ الف ] بود.ازنظر گذشت‌وباعث انبساط خاطردولت خواهان گردید. روزدوم نوروز به‌سواری
آن دایمنا خوب‌دانسته بران سو ارشدم وزر بسیادی‌نثارشد. درتادیخ سیوم منصب اعنقادخان که دوهز اری ذات وبا تصدس و اد بود» سههز اری وهز ادسو ارمقررفرمودم و به عطاب آصت‌خانی که دو کس هم ازسلسله اينها بدین‌عطاب سرافرازی یافته بودندسربلند ساختم» وبرمنصب دیانت حان نیز پاتصدی ذات و دویست سوار افزوده شد و هم ددین ایام اعتمادا لدو له را بهمنصب پنجهز ادی ذات ودوهز ارسواراذاصل واضافه سرافراز ساختم. حسبالا لتماس با باخحرم منصب سیفخان پانصدی ذات ودویست سوارو بر منصب دلاورعان پانصدی ذات وسواد برمنصب کشن سنگه پانصد سوار افزودم و برمنصب سرفرازخان پانصدی ذات وششصد سواد افزوده شد. روزیکشنبه دهم پیشکش آصف خان از نظر اشرف‌گذشت. در چهاردهم اعتمادا لدوله پیشکش حود گذرانید. ددین دو پیشکش فایس بنظر در آمد. آنچه پند خحاطر افتاد گرفته تتمه را بازدادم .
چین‌فلیج‌خان را با برادران وحویشان و لشکروجمعیت پدرخود از کابل آمده سعادت ملازمت در یافت. ! پراهیم‌عان که متصب هفدصدیذات و سصدسو ارداشت بهمنصبهز ار و پا نصدی ذات وششصد سوار سرافرازی یافتهه بهمنصب جلیل | لقدر بخشی گری درحانه به‌شر کت خو اجه ابو لحسن مقرر گشت. درپانزدهم این‌ماه مها بتخان که به آوددن‌خان اعظم و پسراوعبدالّه مقرر کت بودء آمده ملازمت کرد. درنوزدهم مجلس شرف تر تیب‌یافت. درین روز پیشکش‌مها بت خان از نظر گذشت دفیل روپ‌سندرنام بجهت فرز ند پروبز فرستاده‌شد. بعد از گذشتن‌روزمد کور فرمودم که حان اعظم رابه اصت‌خان بسیار ند که اورا درقلعه وا لیاریگاه دارد. جون‌غر ض‌اذ فرستادن او بهقلعه آن بودکه میادا درمهم رانا بنابررابطه وجهتی که به عسرودارد نفاق وفساد ارو بهوقو عآید. حکم فرمودم که اورا درقلعه بطریق بندیان نگاه ندارند بلکه اسباب فراغتو آسودگی ازخوردنیو پوشیدنی جهت او آماده و مهیا دارند.
چین‌قلیج‌خان را درهمین دوزها بهمنصب دوهزاروپا نصدی ذات وهنتصدسواراذاصل و اضا فه سرافرازساختم. بر[ ۰۲ ۱ب ] منصب تاجخان که به‌دار ایی‌و لایت‌بهکر معین بو د؛ پا نصدی ذات وسو ارافزوده شد. درهژدهم اردی بهشت خسرورامنع کور نش‌نمودم وسیب آن‌بود که‌بنا بر عطوفت وشفتت پدری والتماس والده‌ها وهمشیره‌های او مقرر فرموده بودم که همه روزها به کورنش‌می آمده باشد» جون ازسیمای‌او آثارشکفتگی و خوشحالی ظاهر نمیشد ودمیثه ملول و گرفته‌تعاطر بهنظر من‌در آمد» فرمودم که به کورنش درنیاید.
درزمان والد برد گو ارم «ظفرحسین میرزا ومیرزا دستم پسران‌سلطان حسین‌میرذابسرادد شاه طهماسب صفوی که قندهار وزمین داورو آنحدود در تحت تصرف داشتند به‌واسطه قسرب
جها تکیر نامه ۱۴۹ خحراسان و آمدن عبدالله عان اوزيك بدان ملك عرایض فرستادند که ما ازععسده نکاهداشتن این ولایت بیرون نمی توانیم آمد اگریکی از بندههای در گاه دا بفرستند تااين محال بدوسپرده حودهاروانه ملاامت شویم. چون مکرراین معنی‌ر اعرضد اشت تمودندشاه بيك‌خان را که! لحال به عطاس‌خان دورانی‌سرافر ازاست به‌دار ای وحکومت قندهار وزمین‌داود و آن‌حدودفر ستادند وفر امین‌عنایت آمیز به‌میرزایان نوشته ایشان رابه‌در کاه طلب نمودند بعداز آمدن عنایات شاءل حال هريك نموده‌ولایاتی که دوسه برابرقندهار جمح داشتند به] نها مرحمت‌شد. غایتاسر انجامی که بایست از آنها نشد. رفتهرفته آن ولایات تغییریافت. مظفررحسین‌هیرژاهم درایام حیات و الد بزر گو ارم بهرحمت خحدا رفتومیر زا رستم رابه‌همر اهی خانخانان به‌صوبه دکن فسر ستادند. در آنجا اند مایه جا گیری‌داشت. چون‌نخت سلطنت به‌وجود من آرایش یافت اورا ازد کن به قصد آنکه‌رعایت ننموده بهیکی ازسرحدها بفرستم طلب‌نمودم. مقار نآمدن اومیرز اغازی‌ترعان که حکومت تتهه وقندهارو آن واحی‌متعلق بدو بود؛ بهرحمت خدا رفت. به‌تعاطررسید که او را به نهته بفرستم ناد آنجا جوهرذاتی خودرا حاطر نشان ساخته آن ملك را به‌عنو ان پسندیده محاافظت دماید و بهمنصب پنجهز اری ذات وسو ارسرافر ازساخته دو تب روببه مد مددخر ح بدو مر حمت فرموده بهصو به‌داری ملك [ ۰۳ ۱الف ] تهته اورا رنعصت نمودم و عقیده آن بود که ازودز آن سرحد خدمتها بهوقو ع آید به‌حلاف توفع مصد رهیچکو نه حدمتی نشد ظلم و تمدی را یجای دسانید که حلق بسیاری ازسلول زشت‌اوبه‌شکوه د رآمدند وخبری ضد ازو شننده شد که آوردن اولازم کشت. یکی از بندههای در گاه دا به‌طلب او تعیین نموده اورا بهدر گاه طلبیدم ودر بیست وششم اردی بهشت اورا آوردند. چون‌ظلم و تعدی ازوبر حلق خدا بسیاررسیده بود باز حو است آن به‌مقتضای عدالت لازم گشته اورا بهانیرای سنگه‌لن‌سپردم به‌حقیقت عمل او باز رسیده شود. اوفی! لجمله تتبیهی یافته دبگران نیز نبیه وعیرت پذیر گردند.
هم در ین روزها خبرشکست احداد اففان رسید وحققتش آنکه معتقدخان در پولم گذر که درحوالی پرشاور واقع است باافواج قاهره نشته بود وخان دوران باجمعی‌دیگردرحدود کا بل و آن نواحی‌سرراه آن روسیاه داشتند. دراین‌ائنا نوشته ازپیش بلاغ معتقدنحان میرسد که احداد به کوت تیراه که در بیست کروهی جلالآباد است یاجمعیت بسیارازسو ار وپیاده آمسده است وازجماعتی که دو لتخواهی‌واطاعت اختیارنموده بودند پاره را کشته وجندی رابندی کرده‌می خواهد که به تبراه فرستد واراده تأختن جلالآباد وپیش بلاغ دارد بهمجرد رسیدن این خبرمعتقدخان باجماعتی که با او بودند به‌سرعت تمام روانه‌می‌شود وچون به پیش بلا غ‌می‌دسد جاسوسان جهت تفحص غنیم‌می‌فرسند. صبح چهارشنبه ششم خبر می‌یا بد که احداد در همانجا
۱۵۰ جها نگیر نامه هست تکیه بهعنایت الهی که درباره اين نیازمند در گاه است کرده افواح قاهره دا دوفوج میسازد و حودرا بغنیم می‌رسا ند. او باجهارهز ار پنجغز اد سوار و پیاده کار کرده به‌غرور وغفلت تمام نشسته در گمان او نبود که بغیرازخان دوران‌درین نواحی‌فوجی‌باشد که بروچیره تواندشد. جون‌خبررسید افواج بادشاهی بآن بخت بر گشته می‌رسدو ] ثاروعلامت لشکر ظاهرمی گردد. مضطر با ند مردم خودرا چهار ترپ ساخته ود بربلندی که یسك بندوق انداز دفعت داشتو بر آمدن بر ای به‌دشو ازی‌میسر می‌شدنشسته مردم خودر | به‌جنگث می‌اندازد و برق اندازان‌افواح قاهره آن مقهوران را بسته نفنگك ساخته جمعی کثیررا به‌جهنم می‌فرستند. »عتقدحان با لشکرغول ودرا بههر اول‌رساننده غنیم رافرصت‌زیاده ازانداختن دوسه تیرناداده پالو پا کیزه برمی‌دارند وه‌چهار کروه تماقب نموده قریب هر ارو پانصد نفرسوار وپساده به‌قتل میرسند وبقیةالسیتف | کثری زخمیومجرو ح و یراق انداخته فراربرقر ارمی‌دهند. افواح قاهره شب‌درجنگ گساه بسر برده صبا حآن ششصد سرجدا کرده به پرشاورمی آودند. کله منارها در آنجا مي‌سازند وپا نصد سر اسب و مو اشی بی‌شمارومال [۰۳ اب ] و اساحه بسیار بددست میافتد و بندیان تیراهی حلاص میشو ند و از ین‌طرف ازمردم روشناس کسی‌ضایج نمی شود.
شب پنجذنیه غره خحرداد به‌عزم شکارشیرمتو جه بهکر شدم؛ وروز جمعه دوقلاده شیررابه تشگ زدم درهدین روزمعروض کشت نه تعیب‌خحان بهر حست‌خد | پبوست خانشارالیه‌از سادات سیفی‌وقز د ینی الاصل است مز ار پدر اومیر عیدا للطیف هم در اجمیر بوده دوماه پیش از ۲ نکه‌وفات یابد کو ج» او که با یکدیگر انس دالفت تمام داشتند دوازده روزی ددیماری وتب کدذرانیده شربت نا کّ و ارمر گک‌نوشید. فرمودم که اور اهم در پهلوی زن که درروضه متبر که حو اجدبزر گو اد نهاده بودند نهادند چون ازمعنقدخان حدمت شایسته در جنک احداد به‌وقوع آمسدبه‌جادوی این عدمت بدحطاب لشکرخانی سرافر از گشت و دیانتخان که بهاو دیپوربه حدهت بابا خرم ورسانیدن بعضی احکام مرخحص گنته بود؛ هفتم خردادآمد وازسر براهیهاو توزك با باحرم‌مقدمات حوب بهعرض دسانید. فدائیخان که اذنو کر ان ایام شاهزادگی من‌بود و بعدازجل وس رعایتها یا فنف درین لشکر اورا بخشی‌ساخته بودم. دردوازدهم همین ماه ودیت حیات پازسپرد.میردا رستم چون از کرده‌ای‌ناخوش خود اظهارندامت و پشیمانیتهام می‌نمود مروت وءردمی مقتضی آن شد که تقصیر ات اورا به‌عقومقر ون گردانم.در آخرهمین ماه او دا به‌حضور طلبیده تلافی تحاطر او نمودم وخلعت پوشانیده حکم کردم که به کورنش دسلام می آمده باشد.
دریازدهم ماه تبر شب یکشنبه ماده فیلی از فیلخا نه عاصه در حضورمن‌زائید. مکررفرموده بودم که تحقیق مدت حمل فیل‌نمایند. آخرالامرظاهرشد که بچه ماده يك سال وشش‌اه و بچه
جها نگیر نامه ۱۵۱ نررنوزده‌ماه درش؟ م مأدرمی‌ما ند» پخلاف تو لد آدمی که | کثر بجه ازشک کم ما در بهسر فرودمی آ ید و بچه فیل اکثربه با برمی آید. جون بچه ازمادرجدا شد مادر به‌پاخاله بر بالای اوافشانده آغاز مهر با نی‌ولانه گری نمود و بچه لمحه‌افتاده بعداز آن برخاسته متوجه پستان مادرشد. چهاردهم مجلس گلاب پاشی که درزمان قدیم به آب پاشیمشهورست وازدسوم مقرب پیشینیان است‌منعقد گشت. درپنجمامرداد غبرفوت راجهمان سنگه رسید. راجه‌مذ کور ازعمده‌های دولت والسد بزر گوادم بود. چون اکثر بندههای در گاه رامر نبه مر تبه بدعدمت‌د کن‌فرستاده بسودم ااهمم تعینات این‌حدمت بود. بعداذ آ یکه در ین‌عدمت وفات یافت: میرزابها وسنکه راکه پسررشید او بود؛ به درگاه طلب نمودم. جون درایام شاهزاد گی‌طریقه خحسدمتگادی بیش‌ازذپیش بهمن [۴ ۰ ال ] داشت تا آنکه ریاست‌و کلانتری سلسله آنها مطابق ضا بطه که درهندم‌عمول است به‌مهاسنگه پسرچکت سنگه که کلانثر اولاد راجه بود ودرایام‌حیات او وفات یافت: می‌دسید؛ من آنرا منظور نداشته بهاوسنکه دا بهعطاب میرزا راجه ممتازساختم و بهمنصب‌جه ارهز اری ذات وسه هز ارسو ارسراقر اذگشت وانبیر که وطن آ باو اجداد او بود به اومرحمت کردم و تلافیو تراضی خاطرههاسنگه نموده پانصدی برهنصب سابق اوافزودم. وولایت کرهه رابه‌انمام اومقرد داشتم و کمر خنجرمرصح واسب وخلءت بجهت اوفرستادم. درهشتم این‌ماه که امرداد باشد تغیبری درمزاج حود یافتم رفتهرفته به تب وسر درد کشید
به‌ملاحظه آآنکه مبادا اختلالی به‌احو ال ملك و بندههای خداراه با بد این‌عنی‌را ازا کثرمحرمان ونزدیکان پنهان داشته حکماء واطبارا نیز آگاه نساختم. چندروزچنین گذشت از حریم عصمت بفیر از نورجهان بیگم که ازو بخود مهر بان‌تری‌گمان نداشتم: هیچکس‌دابرین قضیه محرم نساختم وپرهیز از خورشهای گر ان می‌نمودمو بها ندله مایه‌غذ ای سك قناعت کرده: همه روذ به‌قاعده‌قرر به‌دیوان خا نه‌عاص وعام وجهرو که دشن وضسلخانه بدطریق‌معتاد برمی آمدم تا آنکه در بذره
آثارضعف ظاهر گشت» بعضی از بزر گان مطلع گشتند. يك دونئی ازاطبا که محل‌اعتماد بودند» سل مسیحالزمان وحکیم| بو القاسم وحکیم عبدا تشکور اظهاد نمودم. چرن تب هقرفت نکر ددوسه شب معتاد شراب‌شورده نشد این‌معنی باعث زیدتی‌ضعف و کم‌قوتی گشت. در اثنای تشویش وغابه تب شبی به‌روضه منوره خو اجه بزر گو ازدفتم ودرآن آشبانه متبر که صبحت خودرااز باری تعا لی درخخو استم وصدقات ونذورات قبول نمودم. الّهتعا لی به‌عحض فضل و کرم ود خلعت صحت عطا فرمود رفتهرفته تخفیتف یافت ودردسر که شدت عظیم داشت به تصرف وعلاج‌حکیم عبدا لشکورفروندست ومزاج درعرض بیست‌ودوروز به‌حا لت اصلی باز آمد. بندههای درگاه بل سایر خلایق به‌شکرانه این عطیه بزرگک تصدقات گذرانیدند. تصدق هيچيك را قبول نکردم و
۱۸۵۴ جها فگیر نامه
فرمودم که هر کس درخانه خحود آنچه میخو اهد بهفقر | سیم نما ید.
دددهم شهر پور خبردسید که تاجخان حا کم تهته وفات یافت.ازاسرای قدیم این‌دو لت بود.دد یماری بحاطر گذرانیده بو دم که جون صحت کامل دوزی گردده جنیایجه در باطن از حلمه یکو شان‌ومعتقدان تحو اجه بزر گوارم و توجه| ۴ ۰ اب ] ایشان راسب‌وحود میدانم» طاهراً نیز گوش خودرا سوراخ نموده در ج رکه حلقه بکسوشان ایشان باشم. شب پنجشنبه دوازدهم شهریور مطابق شهررجب گوش خودرا سوراخ نموده درهر گوش بك دانه مروارید آبسداد در کشیدم. چون این معنی‌مشاهده بندههای درگاه مخلصان هواخواه گشت؛ چه جمعی که در حضور و برخعی که درسرحدها بودند» همگی به تلاش ومبا لغه گوشهای ودرا سوراخ نموده به دررو لا لی که در جواهرخانه حاصه بود بدیشان مر حمت‌می‌شد: زینت بخش‌حسن حلاص کشتند تا آنکه رفتهرفته سرایت به‌احدیوسایرمردم نمود.
آ خردوز پنجشنبه بیست ودوم مامذ کور معلایق دهم شهرشعبان مجلس دزن شمیمی‌در دیوانخانه خاص آراسته گشت و بهدستور مقرر شر ایط بجا آمد.درهمین‌روزمیرزا راجه بهاوسنگه کامر وا ودرستکام به وطن خود رخحصت یافت. بهوعده آنکه زیاده بر دوسه ماه توق نکند. در بیست وهفتم ماه مهر خبررسید که فریدون‌خخان برلاس دراودیپور بدرحمت خدا واصل گشت. از طبقه بر لاسیه بغیر او سردازی نما نده‌بود. چون این طایفه رادریس‌ده لت حقوق بسیار و نسبت بی‌شمارست مه رعلی پسر اورا دو ازش نموده بهمنصب هزادی ذات وسو ارسر افر ارساختم. پنابر خدمات پسندیده که ازنخان دوران بهوقو ع آمده هز اری‌برذات او افزودم کسه از اصل واضانه ششهزاری ذات وینجهز ارسو ار بوده باشد,
ششم! بان قر اولان خبر آوردند که درشش کروهی‌سه شیردیده شد. بعداز تسبیح نیمروز متوجه شده هرسه شیررا به‌تفنگک شکار کردم. روزهشتم ماهمذ کرر هنگامه دیوالی آغازشد. دوسه شب درحشور خود فرمودم که بندههای در گاه بایکدیگر بازیها نمودند. بردهاو باعنه]ا و اقع شب درهژدهم این ماه نعش اسکندزم‌مین ثراول راکه از خدمتگاران فشدیم من بود ودر زمان شاهز ادگی‌خدمت بیار[ ی ۰ ۱الف ] کرده از اودیپور که محل نزول فرزند با باخرم‌بود؛ به اجمیر آوردند. به‌قراولان دهم جر گهای او فررمودم که نعش اورا برده در کنسار تال‌شنکسر بسپارند. خدمتگاری بهاخلاص‌بود. دردو ازدهم آذد دودختر که اسلام حان درحیات ود از زمیندار کوج کد ملك او بودوانتهای ولایات شرق وافع است کر فته بودبا بسراو نو ده جهارز نجیر فیل‌از نظر گذشت ازفیلان مد کود حندی داخل‌فیلان حاصه شدند. درهمین تادیخ هوشنکگ پسو اسلام ان از بنگا له آمده سعادت آستا نبوسی‌در یا فت. دوز نجیر فیل پیشکش و یکصد مهر و یکصد
جها نگیر نامه ۱۵۳ رو پیچه نذر گذرانید.
در شبی از شبهای دی بخواب می‌بنیم که حضرت عرش آشیانی به‌من‌مي گو ین د که بابا کناه عزیز را که خحان‌اعظم باشد بجهت خاطر من ببخش. بعدازین خواب بخاطر قرار داد که اورا از قلعه بطلیم. در حوالی اجمیره‌دره واقع است در نهایت صفا و انتهای این دده چشمه ظاهر شد که آب آن در آبگیری دداذ پهنادد جمع می‌شوددبهترین آبهای اجمیراین آب است و این دره و اين چشمه به‌حافظ جمال معروف و مشهود بود. چون عبور ددین‌سقام واقع شد فرمودم که عمارتی در خور اینجا بسازند (چون محل مستعد وقابل تر بیت بود) دد مدت يك‌سال جای ومقامی ترتیب یافت که رونده‌های عالم مثل این جای تشان‌نمی‌دهند. حوضی جهل گز در جهل کز ساخته شد و آب‌چشمه زا به‌فواده در آين حوض جاری ساخته‌اند فواره ده‌دوازده گزه‌یجهد و بر کناد این‌حوض نشیمنهای عمادات یافته همچنین درم تبه‌بالای آنکه تالاب وچشمه در آنجا واقع است جاهای موزون وایوانهای‌دلکشو آرامگاهی‌عاطر پسند بعضی ازان مصور ومنقش به‌عمل استادان ماهر ونقاشان جایکدست ساندته و برداختهاند. چون خواستم که نام آن مکان نسبتی بنام مبارك من داشته باشد نام آندا نورچشمه نهادم. مجملا عیبی که دادد اینست که بایستی اینجا واين مقام دد شهری عظیم با گذدهایی که حلایق را بران عبود افتادی واقم میمود. از آن تاریخی که اتمام یافته ا کثراوقات پنجشنبه‌ها وجمعه‌ها را در آنجامیگذرانم و فرمودم که بهجهت اتمام آن‌شعر تاد یخی بگویند. سعیدایگیلانی[۰۵ ۱ب] زر گر باشی این مصر ع دا که محل شاه‌نودا لدین جها نگیر تادیخ پافت و خحوب کگفته است فرمودم که بربالای ایوان عمارت پایان این قطعه دا به‌سنگک نقش کرده نصب کنند.
در اوایل ما‌دی سودا گران از ولایت آمدند و انار بزد وخربزه کازیز که سر آمد خر بزه‌های خحراسان است. آوردند. جناأ نچه جمیح بندههای در گاه وامر‌آای سرخحد از این‌میوه حصه يافته به‌لوازم شکر گزارک‌منعم حفیقی پرداختند. تاغایت گویا فرداعلی حسربوزه و اناد را درنیافته بودم. با آنکه همه‌ساله از بدخشان خر بزه واز کابل اناد لسادبخراد می آودندغایتا آن خر بزه و انار را هیچگو نه مناسیتی بااناد یزد وخریزه کادیز بود. جون حضرت‌والد بزر گوادم را انارالله برهانه به‌سیوه مبل ودغیت تمام بود افسوس بسیاد خورده شد که این میوه کاشکی در ایام فیروزی بخش آنحضرت ازولایت په‌هندوستان می آمد تا از آن بهر‌ود ومحظوظ می گشتند.
اعتراع عطر جهانگیری: همین تأسف به‌عطر جهانگیری دادم که مشام شریف‌شان ازین‌عطر بوی‌یاب نگشت. این عطر اختراعی است که دد زمان دولت ابد پیوندما ببه‌سعی
۱۵۴ جها نگیر نامه
والده نورجهان‌بیگم به‌ظهور آمد. در هنگامی که کلاب‌بیگیر ند فیالجمله جربی اد ظرفهای که گلاب را گرم از کوزه برمی آید دد آنجا ظاهرمی‌شرد و این چربی دا انداندله جمع ساخته چون از گل بسیار گرفته شود قدد محسوسی از آن چربی بهم‌می‌رسد. در خرشبوئی و عطریت به‌درجه‌ایست که اگر يك‌قطره از آن بر کف مالیده شود مجاسی دا معطر میسازد و چنان ظاهرمیشود که چندین غنچه گل سرخ يك باد در شگفتن آمده باین شوخی و ملایمت بوی‌نمی باشد. دلهای‌دفته دا بجا می آورد وجانهای پژمرده دا شگفته میسازد. بسه‌جلد وی‌این اعتراع يك‌عقد مروادید به‌مختر ع آن عطا فرمودم. سلیمه سلطان‌بیگم نودالله مرقدها حاضر بودند. این‌روغن را عطر جها نگیری نام نهادند.
در هوای هندوستان اختلاف تمسام مشاهده [ ۶ ۱الف] میشود . دد همین فصل دی در لاهور که‌واسطه است میان ولایت وهندوستان درخت توت بار آورد بههمان شیرینی و لطافتی که در وقت خود میرساند رسانید ومردم چند دوز از خوردن آن محظوظ بودند این معنی راو اقمه نویس نوشته بود.
در همین ایام بخترخان کلاونت که به عادلخان نسبت تمام دارد چنا نچه برادرزاده خود را به‌عقد او درآودده و اورا در گویند گی دوربت گفتن خلینه خحود ساخته است در لباس درو یشان فقیر ان‌ظاهر گشت. اور اطلبیدم واستفسار احوال او نموده در دعایت تحاطر او کوشیدم. در مجلس‌اول دههز ار روپیه نقد و پنجاه‌پارچه اذهمه قسم ويك تدبیح مروادید بساو بخشیدم و اورا مهمان آصفخان ساخته فرمودم که بهواجیی از احوال او خبرداز باشد. این معنی‌ظاهر نشده که خود بی‌اذن ودحصت عادلخان آمده یا آنکه‌اورا بهاين لباس فرستاده تاحقیقت کنکاش اینجا دریافته خبر مشخص جهت‌او برد وغالب ظن‌آن است که اوبااین سبت بی‌تجویز عادلخان نیامده باشد ودلیل برصحت این‌معنی عرضداشتی است که میرجمالالدین حسین که درین‌ایام به‌عنوان ایلچی گری دد بیجاپور است؛ نوشته بود که عادلخان اظهار نموده که آنچه‌نسبت به‌بخترخان از جانب بند گان حضرت‌به‌وقو عآید گویا آن شفقت ومرحمت دد باره من از قوه به فعل آمده است. بدینجهت در دعایت او افزوده تااینجا بود هرروز به عنایت تازه سرافرازی می‌یافت. شبها در ملازمت بسرمی‌برد. ودر پتها که عادلخان بسته و مختر عآن طرز است که آن دا نورس نام نهاده میشنوانید. تتمه‌احوال او دد تادیخی که رخعصت یافته نوشته خواهد شد.
درین‌روزها جانوری از ولایت زیرآباد آورده بودند که رنگك اصلی بدن او موافق ریک طوطی است. لیکن در جثه ازو کوچکتر است. یکی از حصوصیات. این جانورآن است
جهانگیر نامه ۱۵۵
که تمام شب بای خحودرا برشاخ درختی ویاجو بی که اورا بر آن نشانیده باشند بند کر ده‌عود را سراذیب میسازد وباخود زمزمه‌می کند. جون روز شد بربالای آن شاخ درحت درشت می‌نشیندا کرچه می گویند که جانوراندا هم‌عبادتی [۰۶ ۱ب ]می‌باشدء اماغا لب ظن آن است که این فعل طبیعی او باشد. آب‌مطلق نمی‌خورد در طیعت او کار ذهر می کند باآنکه بقای حیوانات بر اب است.
احبادعوش: ددماه بهمن اخبار خوش پیامی درسید. اول خبر اختیاد کردن دانا امر سنکّه اطاعت وبندگی در گاه دا. کیفیت این‌مقدمه آن است که جون فرزند سعادت ند بلند اقبال سلطان‌عرم از جهت نشاندن تتهانجات بسیار خصوصاً درجایی که به‌چند و اسطه زبونی آپ وهوا وصعوبت مکان گمان اکثر مردم آن بود که در آنجاها نشستن تنهانجات ممکن نباشد و از جهت دوانیدن افواح قاهره متعاقب یکدیگر به‌ملاحظه شدت گرما و کثرت باران واسیرشدن واهل وعیال اکثر سکنه آندیار کار بر دانا بنوعی تنگك ساخته بودند که معلوم اوشد که ا گر زمان‌قلیلی دیگر باین دوش بروبگنرد یا از آن ملك آواره یا گرفتار خواهدشد» لاعلاج اختیار اطاعت ودو لتخواهی کرده لوپ کردن خالوی خودرا باهرداس چها له که‌ازمردم معتیر فهمیده اوبود» پیش آن فرزند اقبالمد فرستاده التماس نمود که اگر آن فرزند ارجمند النماس گذشتن از تقصیرات اونموده سلی‌خاطر اوشود ونشان پنجه مباره از برای. او بگیرده او خود آمده ملازمت آن فرزند نماید» ویسر جانشین خودرا که کرن است به در اه والا فرستد تا بطریق سایر راچه‌ها درسلك بند گان این درگاه منتظم بوده خدمت نماید» و ازجهت پیری اورااز آمدن بددر گاه معاف دادند. بنا برین آن‌فرزند نیز آنهادا همراه ملاشکرالله‌دیوان خود که اور! بعد اذاتمام این‌مهم بهعطاب افضلخانی سرافراذ فرممودم وسندرداس میرسامان حود که‌بعداذانصرام این کاد بهعطاب دای دایان ممتاز شد. به‌دد گاه و الافرستاده حقیقت دا معروض داشت. :
جون پیوسته هست‌وا همت معروف آن است که تاممکن باشد خانواده‌های قدیم را حراب نسازیم غرض‌اصلی آن بود که چون‌رانا امرسنگه و آبای او مفرود به‌استحکام کوهستان ومکان خودشده یکی از پادشاهان هندوستان [۱۰۷الف ] را ندیده‌اند واطاعت ننموده‌اند در ایام دو لت من این‌مقدمه از پیش نرود حسبالالتماس آن فرزند تقصیرات او دا مقرون به عفونموده فرمان عنایت آمیزی که سبب خحاطرجمعی او باشد و نشان پنجه مبارك عنایت فرمودم وفر‌ان مرحمت عتوان‌به آن‌فرزند نوشتم که اگر نوعی نماید که آن مقدمه به‌وقوع آیداین خدمت‌عمده را دلخواه کرده خواهد بود. آن فرژندنیز آنهارا همراه ملاشکرالله وسندرداس
۱۵۶ جهانگیر نامه
پیش دانا فرستاد تانسلی او نموده امیدو ار به‌عنا یت‌ومر احم شاهی ساختند و فرمان‌عنا یت‌عنوان و نشان پنجه‌ميارك دا باو دادند. وقراد یافت که روز یکشنبه بیست‌وششم اوبافرزندان آمده آن فرزند اقبا لمند را ملازمت نماید.
ودوم خبر فوت بهادر که از حا کم زادهای ولایت گجرات و خمیرمایه فتنه وفساد بود رمید که الله‌تعالی از کرم خود اودا نیست ونا بود ساعت و به اجل طبیعی در گذشت.
سیوم خبر شکست‌ورزی که به‌قصد گرفتن قلعه و بندرسورت استعداد تمام نموده آمده ودر حوالی بندد مذ کور میان انگلیزان که پناه بدین بندر آوردند و ورزی جنک افتاد و ا کثر جهاذات او ازآتش بازی‌انگلیز ان سوخته شد ناچار تاب مقاومت نیاودده گریزان کشت و کس‌نزد مقربخان که حا کم بنادر گجرات بود فرستاده وددصلح زده اظهار نمود که ما بجهت صلح آمده بودیم نه به‌قصدجنگگ. انکلیز ان این جنگ را برانگیختند. دیگر خبردسید که چندی از راجپوتان که زدن و کشتن عثبردا بخود قرارداده بودند ددهمین‌روزها کمین کرده و فرصت جسته‌عود را باومیرسانند ودحم ناقص ازدست‌یکی از آنها بدو میرسد مردمی که در کرد عنبر بودئد» آن‌راجپو تانرا کشته عنبردا به‌متزل اومی‌رسانند. هیچ نمانده بود که آن‌مخذول معدوم گردد. آحر این ماه که دد بیرو نهای اجمیر بهشکار مشغول می‌بودم؛ محمدییگ ملازم فسرزند بلنداقبال‌مند سلطان حرم رسید وعرضداشت آن‌فرزند گذرانیده معروض داشت که رانا با پسران خود آمده شاهز اده‌را ملاژمت نمود. و کیفیت اینحال از عرضداشت او معلوممیشود در حال روی نیاز بهدر گاه بی‌نیاز آورده‌سجده شکرنمودم و اسب و فیل و خنجرمرصع یه محمل بیگ‌مذ کور عنایت کرده اورا پهعطاب ذوالفقارخانی سرافراز فرمودم. ازمضمون عرضداشت چنان معلومشد که روز یکشنبه پیست‌وششم بهمن‌ماه رانا با آداب [۱۰۷ب] وتوده که بنده‌ها ملازمت نما یند فرزند اقبا لمند دا ملازمت کرد. يك لعل کلان مشهوری که در خانه او بود با پاره مرصع آلات وهفتزنجیر فیل که بعضی ازآن لایق خاصه بود و اذفیلان او که بدست نیامده‌بود همین مانده بود و نه داس اسب پیشکش گذرانید. آن‌فرزند هم ازروی کمال عنایت سبت بهاو پیش آمد چنانچه وقتی که دانا بای آن فرزند دا گرفته عذر تقصیرات خود می- عواست آن فرژند اقبا لمند سراودا دربر گرفته بنوعی تسلی نمود که خاطراو جسع‌شد و حلعت فاحره باشمشیر مرصع واسپ‌بازین مرصع وفیل‌خاصه بابراق نقره باوعنایت کرد و چون از جمله آن جماعه که بااو بودند بیشتراز صد کس نبود که قابل سروپادادن باشد صدو بیست سروپاو پنجاه رأس اسب ودوازده کهپوه مرصم بهآنها داد. چسون روش زمینداران آن است که پسر جانشین با پدر به‌یکجا ملازمت سلاطین نمی آید» اوهم این‌شیوه را مرعی داشته
جهانگیر نامه ۱2۷
کرن دا که پسر صاحب‌تبکه او بود همراه خود نیاورده بود. ازین جهت که ساعت‌روان‌شدن آن فرزندسعادتمند بلنداقبال ازآنجا آخرهای همان‌روز بود اورا رخصت نموده تارفته کرن را بملازمت فرستد. بعد آزرفتن او کرن‌آمده ملازمت کرد. باوهم خلعت فاخره باشمشیرمرصع واسب باز ین‌مرصح وفیل خحاصه عنایت کرد وهمان‌روز کرن را درر کاب خود گرفته روانه‌در گاه و الاشد.
سیوم اسفند ارمذ از شکار به‌اجمیر معادت واقع‌شد. از هفدهم بهمن تاغایت تاریخ مذ کور که ایام شکاد بود: يك‌ماده‌شیر باسه‌بچه وسیزده نیله گاو شکارشده بود. شاهزاده کامکاد دوشنبه دهم‌مام کود در ظاهرمو ضع‌دیورانی که ددنزدیکی شهر اجمیر داقع است تزول نموده حکم شد که جمیع امرا به استقال‌دفته هريك‌درخور حالت‌خشود ونسبت خود پیشکش بگذرانند وفردا که روژیکشنبه بازدهم باشد بهسعادت ملاژمت مشرف گردد. روژدیگر شاهزاده بک و کبه و شکوه‌ته‌ام باجمیع عساکر فپروز که همراهی آن فرزند به‌نعدمت تعیین بودند داخل‌دو لتخانه خاص وعام گشت؛ ودویهرو دو گهری ازروز گذشته که‌ساعات ملاژمت بود دولت کودنش یافت وسجدات‌وتسلیمات بجا آورده» يك [۰۸ ۱الف] هزار اشرفی وهزار روییه بطریق‌نذر و يكهز ارمهرو يك‌هزار روپیه به‌عنوان تصدق گسذرانبد. آن‌فرزند دا پیش طلبیده دد آغسوش گرفتم‌وسروروی اودا بوسیده به‌مهر بانیها و نوازشهای خاص اختصاص بخشیدم. چون ازلوازم خدءت و گذرانیدن نذر وتصدق بازپرداخت معروضداشت که اگر حکم شود کرن به سعادت سجده و کودنش سرافر از گردد. حکم فرمودم که اورا بیاورند. بخثیان به آداب مقرر حاضر ساختند. بعد از فرا غ کورنش وسجده حسبالالتماس فرزند خرم حکم کردم که اورا برجهرو- که دست‌چب مقدمایستاده کنند. بعد از آن به حرم‌حکم فر مودم که‌رفته‌و| لده‌های خود را ملازمت نماید. و خلعت خاصه که مشتمل بود برچارقب مرصع وفبای زر بفت ويك‌تسبیح مسروارید به آن‌فرزند عنایت‌شد. و بعداز تسلیم خلعت خاصه واسب خاصه‌بازین مرصع وفبل خحاصه‌مرحمت شد و کرن‌را هم به علعت فاحره وشمشیر مرصع سرافراز ساختم وامر! و متصبدادان جماعه به سعادت کور نش وسجده سر بلندی یافته نذرها گذدانیدند وهريك درنعور عدمت ومرتبه خود به عنایت سرافراز گشتند. چون‌به‌دست آوردن دل کرن که وحشی طبیعت ومجلس نادیده ودر کوهستان بهسر برده ضرور بود بنابران هردوز مرحمتی تانه مینمودم. چنانچه در روز دوم ملاژمت خنجر مررصع وروزدیگر اسپ خاصه عراقی باذین مرصع بدوعنایت شد. ودر همین روز به دربار محل رفته از جانب نورجهان بیگم هم بهعلعت فاخره و شمشمیر مسرصع واسب بازین وفیل خاصه باتلایر مرحمت شد. سر بلندی یافت و بعداذاین عنایات تسبیح مروازید
۱۵۸ جها نگیر نامه گرانبها مررحمت نمودم. روز دیگر فیل‌حا صه با تلایر مرحمت شد. جون در خاطر بود که از هرجنس و ازهرچیز باو داده‌شود؛ سه‌دست‌باز و سه‌دست‌جره ويك‌قیضه شمشیر خاصکی ویك بکتر ويك‌جوشن خحاصگی ودوانگشتری یکی نگین لعل دیکی نگین زمرد بدوعنایت نمودم؛ و در اواخرماه مذ کور فرمودم که از جمیع اقسام اقمشه از قماش گرفته تا بقالی ونمد و تکیه و از هرفسم‌عوشبوی باظرفهای طلا ودومنزل بهل گجراتی‌واقمشه دا درصدخوان نهاده و احدیها بهدست ودوش گر فته در دیوانخانه حاص وعام حاضر ساختند ومجمو ع بدو مرحمت نمودم.
دیانتخان همیثه درمجلس بهشت آئین سخنان نالایق و کنایتهای صریح به‌اعتمادا لدو له وسراو آصت‌خان میکفت يك‌دوهر تبه اعر اض نموده اودا آزین گفت‌شنود ناحوش منع کردم به‌هیچو جه با [۸. اب ] خود پس ننامد. جون حاطر اعتما دا لدو له را بسیار عزیز میداشتم و با سلسله ایشان نسبتها وپیوندها شده‌بود. این معنی برطبم من گران آمد تا آنکه شبی بی‌تفریب ویحهت‌باز سبخان کفتن آغاذ کرد و آن‌مقدار کت که آثار رقت و آزردگی تمام در بشره‌اعتماد | لدو اه ظاهر گشت. صباح آن بدست یکی از خدمتیهای در گاه اورا به نزد اصفخان فرستادم که چون شب سخنان بی‌مزه نسبت به‌پدرت مذ کور ساخته اورا بتو سپردم نجواه دراینجاخواه در قلعه گوالباد هرجا میخر اهی یگاه‌دار, مادام که تلافی و تداره خاطر پدرت تکند کناه اورا نخو اهم بخشید. حسبالحکم آصفخان اودا بهقلعه گوالیاد فرسناد ودرهمین ماه جها نگیر فلی- مان ه‌اضافه منصب سرافراز کشت دوهز ارو پانصدی ذات ودوهز ارسوار بود پانصدی ذات و سوار اضافه‌منصب‌عنایت شد.
احمد بیان که از بنده‌های‌قدیم این دولت است درسفر صوبه کایل ازو بعضی تقصیر ات بهوقو ع آمد ومکرر از نقاق و نادسائیهای او قلیج‌خان که سرداد لشکر بوده شکوه نمود با لضرورت اورا بهدر گاه طلب نمودم وبجهت تنبه و تاأدیب به‌مها بت‌خحان سپردم که در قلعه رنتنبهور نگاهدارد. وقاسم‌خان حا کم بنکٌا له دوقطعه لعل پیشکش فرستاده بود بهنظر گذشت چون ضا بطه کرده‌ام که ددو یشان وارباب حاجت را که دردر گاه و الا جمع شده باشد. بعدازدو پهرشب بهنظر در آوردند. درین‌سال به‌همین‌دوش درویشان را بدست و حضور حود پنجاه‌هز ار رو پیهو يك لو نودهز اربیگه زمین وچهارده‌موضع درو بست و بیست شش قلبه‌زداعت ویازده‌هزار حروارشالی مرحمت نمودم وهفتصدوسی ودودانه مروارید به‌قیمت سی‌وشش‌هز ار روبیه بهجمعی از بندگان که ازروی اخحلاص گوش خودرا سوداخ نموده بودند عنایت کردم ودراو اخر ماهمذ کور خبر زسید که چهار گهریه نیم از شب یکشنبه یازدهم‌ماه گذشته در بلده برهانپور الله‌تعالی اذ دختر شاهزاده‌مر اد بهفرزند سعادتمند ساطان‌پرويز پسری کرامت فرمود
جها نگیر نامه 12۹ سلطان دود اندیش اورا نام نهادم.
نوزدهم آزجلوس‌هما بو نی
روز شنبه غره فروردین ماهسته. ۱ مطایسق بیستم‌شهر صفرسته ۱۰۲۴ پتجاهوپنج پل گذشته حضرت‌نیراعظم از برج حوت به‌شرف‌شا نه‌حمل‌نزول‌اجلال ارزانی [۱۰۹الف] داشت بعداز گذشتن ازسه گهری ازشب یکشنبه بر تخت دولت جلوس داقعح‌شد. جشن نودو زیه آئین- بندی به‌همه‌ساله تر تبب‌یافته شاهز اده‌های و الاقدر و حوانین‌عظام واعیان حضرت وار کان‌دو لت تسلیم مرار کبادی بجای آوردند. روزغره‌بر منصب اعتمادا لاو له که پنجهز ادیذات و پنجهز ار سوار بود هز اریذات افزوده شدو به کنور کرن و جها نگیر قلی‌عان‌وراجه‌ترسنگه دیواسپان حاصه مرحمت نمودم‌وروز دوم پیشکش صف خان ازنظر گذشت پیشکش پسندیده از جواهر ومرصع آلات و اقمشه ازهرقسم وهر جنس تر تیب داده بود. به تفصیل دیده‌شد. آنچه پسند خاطر افتاد موازی هشتادو پنجهز ار دو پیه بود. دد همین روز شمشیرمرصم مع‌پردله و بندو بار به کرن و يكز نجیر فیل به‌جها نگیرقلی‌حان مرحمت شد.
چون اراده توجه به‌طرف دکن و آن حدود قر ار داد حاطر بود به‌عیدا لکریم‌معموری حکم فرمودم که به‌مندو رفته عمارات بجهت سر کار حاصه از سرنو تعمیرنماید وعمادات سلاطین ماضی دا مرمت کند. دوزسیوم پیشکش راجه نرسنگه دیو بهنظر درآمد يك لعلو پنج دانه مروارید ويكزنجیر فیل بهدرجه قبول افتاد. روزچهارم بهمنصب مصطفیخان پانصدیذات ودوصدسوار افزوده‌شد که هزارو پانصدی ذات ودوصدو پنجاه سوار بوده باشد. دوز پنجم علم و نقاده به اعتمادا لدو له مرحمت نمودم وحکم‌شد که نقاره می‌نواخته باشد و برمنصب آصت‌شان هزادیذات وهزارسواد افزوده شد» که چهارهزاری ذات ودوهز ار سواد بوده باشد وهفتصد سواد نیز بر منصب‌راجه نرسنگه دیو افزوده رصت‌وطن‌یافت که به موعد مقرر به در گاه حاضرشود. درهمین‌روزپیشکش ابراهیم‌حان از نظر گذشت» ازهرقسم‌چیزها پسندیده خحاطرافتاد و گشن جند از راجه ژادهای ولایت نکر کرت بهعطاب راجکی سرافراذ گردید. روز پنجشنبه ششم پیشکش اعتمادا لدو له درچشمةٌ نور ازنظر اشرف گذشت. مجلسعالی ثرتیب یافته بود. ازروی شگفتگی تمام پیشکش او دیده‌شد. از جواهرمرصع‌آلات و اقمشه نفسه موازی يك لك روپیه مقبول افتاد و تتمه باز گشت‌شد. وروزهفتم برمنصب گشن سنگه که‌دوهزارو پانصد سوار بود هز اریذات افزودم» درین‌روز در حوالی چشمه نوريك شیرشکار شد. درهشتم کرن را به منصب پنجهز اریذات وسو ارسرافزاز ساختم و يك‌تسبیح مرو اریداذمرو ادیدو زمرد که لعلی دد
۱۶۰ جها نکر نامه میان‌داشت و به‌اصطلاح هندو ان‌آنر اسمرنی کو یند باو عتایت شد. بر منصب ابر اهیم‌حان هز ادی ذات وجهارصدسوار افزودم که اصل [ ۰٩۹ ۱ب] واضافه دوهز اری ذات وهز ارسوار بودهباشد و برمتصب‌حاجی بی اوز باك‌سصدسوار افزوده‌شد. و برمنصب راجه‌سیام‌سنگه‌پا نصدی ذات‌افزودم که دوهز اروپانصدی ذات وهزاروچهارصد سواد بوده باشد.
روزیکشبه کسوف شد.دو ازده گری از روز مذ کور گذشته از جانب مغرب آغاز گرفتن نمود و اژ پنج حصه چهارحصه حضرت بر اعظم درعتده ذنب منکسف شد و از آغاز گرفتن خود تادوشن شدن به‌هشت کهری کشید تصدقات از هرجنس وهرجیز از فلزات وحیوانات و نبا تات وحبوبات به‌فقرا وسا کنین وادیساب احتیاج داده شد. دریسن‌دوز پیشکش د اجه‌سود ج سنکه از نظر گذشت. آنچه‌برداشته شدموازی‌چهل‌دسه‌هزار روبیه بود. پیشکش بهادرعان حا کم قندهار ددین‌روز بنظر کگذشت مجمو م بهجهار دههز اد رو بیه زسید.
تو لد داز اشکوه: دو پهر ازشب گذشته مطا بق‌شب دوشنبه بیستو هم صفر به طا لح‌قوس درا نه با باعرم از دختر آصت‌شضان پسر تو لد شد اورا دار اشکوه نام نهادم. امید که قدم او درین دولت ابد پیوند و برپدر اقبال مندش مبارله باشد. برمنصب سیدعلی بارهه پانصدی ذات وسیصد سو ار افز وده‌شد که هز اروپا نصدی ذات وهز ارسواد بوده باشد. درتادیخ دهم پیشکش اعتبادخان بهنظر در آمد ازجمله‌پیشکش اوموازی چهل‌هزاد رو یه مقبول اثناد. ددین روز برهنصب خسرو بی‌اوز بك سیصدسواد وبرماصب منکلی‌خان پا تصدیدات ودورصدسواد افزوده‌شد. بازدهم پیشکش مر تضیخان از نظر گذشت. از جمله جواهر او هفت‌قطعه لعل و يلك تسبیح مرو ارید ودوصد وهنناددانه دیگر برداشته آنچه از پشکش او مقبول افتاد موازی‌يك لك وچهل و پنجهزارروپیه بود. دردوازدهم پیشکش میرز! داجه بها وسنگه وراوت شنگر اذ نظر گذشت. درسیزدهم ازپیشکش خواجها بوالحسن يك‌قطعه لعل‌قطبی ويك الماس و يك‌عقد مرو ادید و پنج انگشتری‌و چهاددانه مرو ارید کلان و بارهاقمشه که مجمو ع سی‌ودو هز ار دو بیه باشد مشول افتاد.
دور چهاردهم برمنصب خواجه ابوا لحسن‌هز اری ذات و پانصدسوار افزودم و برمنصب وفاداد خان هفتصد و پنجاهی ذات ودوصدسوار اضافه حکم شد که دوهزاری ذات و هز ارو دوصدسوار بوده باشد.درهمیندوزمصطفی ببکك فر ستاده دادای اير ان سعادت ملاذمت‌ددیافت. بعدازسر انجام مهام گرچستان پرادر [۱۱۰الف] عالی مقدار اورا با کتابت مشتمل برانواع مت دواظهار صلاقت فرستاده بود. باچندرداس اسپ و اشتر وجنداقمشه حلب کسه اد جانب روم بجهت آن برادد کامگاد آمده بود ونه قلاده‌سکت فرنگی کلان‌ددتده که به طلب آن
جهانگیر نامه ۳۹
آن‌ایمای دفته بودبه‌دست اودوانه ساخته‌بو دند» بنظردر آورد. مرتضی‌خان به خدمت تسخیر قلعه گانکره که در کوهستان پنجاب بلکه از معموره‌عا لم به‌استو ادری و استحکام آن قاعه نشان نمیدهند» درین روز رحعصت یافت. از ابتدا ی که صیتاسلام به‌دیار هندوستان‌رسیده تااین‌زمان خجسته فرجام که اورنگک سلطنت به‌وجود این نیازمند درگاه الهی آراستگی دارد» هيچيك از حکام و سلاطین گذشته دست بران نیافته. دد ایام‌و| لدین بزد گوادم يك‌مر تبه لشکر پنجاب برسر این‌قلعه تعیین شدند. مدتی در قبلومحاصره داشتند. آخرالامر منصوبه‌بد نشست که قلعه‌به‌دست نیامد و آن لشکر بهمهمی از آن ضرود تر مقرر گشت. دروقت رخصت فیل‌خاصه با تلایر بهمر تضیخان مرحمت نمودم وراجه‌سودج مل و لد راجه باسوهم جونولایت اومتصل بدین‌فلعه بود تعیین یافت و برمنصب سابق او پانصدی ذات وسواد افزوده‌شد ورای سور جسنگه از جاگیر خود آمده ملامت کرده یکصد و یکمدد اشرفی نذد گذرانید. درهفدهم پیشکش میرزادستم بهنظر در آمد. دوخنجر مرصم ويك تسبیح مروادید و باچندطاق پارچه و يكز نجیر فیل‌وچهار اسب بهدرجه قبول‌رسید و نتمه باز گردانیدم. پانزده‌هز اد روپیه به‌یمت‌آنها باشد. درین‌تاریخ پیشکش کشن‌سنکه که موازی دههز اررو به بود و پیشکش اعتقادخان که هودههز اررو پیهبه‌قیمت در آمد ازنظر گذشت. دوزهژدهم پیشکش جها نگیر قلیخان دیده‌شد. ازجواهر و اقمشه متدار بازده‌هز اررو پیه قبول افتاد. برمنصب‌اعتقاد حان که هفتصدی ذات ودویست‌سوار بود. هشتصدی ذات وسیصدسوار افزودم که اصل و اضانه هز ارو پانصدی ذات وپانصد سواد باشد خسرویی‌اوز يك که از سپاهیان فرار داده‌بود به مرض اسهال در گذشت. روز بیستم که پنجشنبه بود» بعد از گذشتن دوپهر وچهادگهری آغاز شرف شد. ددین روز فرخنده بر تخت سعادت وفیروزی جلوس [۱۰ ۱ب] نمودم. مردم تسلیمات مبارلابادی بجای آوددند. چون‌يك‌پهر ازروذذ کود باقی ماند» متوجه چشمه نور شدم. پیشکش مها بت حان به‌موجب قرارداد در آنجا بهنظر در آمد. از جواهر نفیسی وسرصعآلات و اقمشه و انجه ازهر قسم‌وه جنس بخاطر ر سید تر تیب‌داده بود؛ ازجمله کهیوه مرصح‌حسب الا لتماس او زر گران سر کاد خاصه ساخته بودند که از روی‌قیست متل آن در سر کارتعاصه‌ین نبود. بسك لكگدو بیه قیمت‌شده سوای آن ازجواهر دیکر اجناس يك لك وسی‌وهشت‌هزار ذوپیه برداشته‌شد.الحسق که پیشکش‌نمایانی‌بود. به‌مصطفی بیگک فرستاده دادای ايران بیست‌هزار درب که دههز اردو پیه باشدء عنایت کردم. دد بیستویکم خلمت بهدست عبدا لغفور به‌پانزده کس از امرای دکن فرستادم. راجه بکرماجیت بهجا گیر خود رخصت یافت وپرم نرم خاصه به‌اومرحمت شد. در
۱۶۲ جهانگیر نامه همین دوذها کمرمرصع به‌مصطفی بیگت‌ایلچی عنایت نمودم. برمنصب هوشنگ پسر اسلام‌خان که هزاری ذات‌وپانصدسوار بود پاتصدیذات ودوصد سوار افزودم. در بیست وسیوم ابر اهیم ان به‌صا حب صو بگی بهار سر افر از شد. ظفرخان‌را حکم شد که متوجه‌دد گاه شود. برمنصب ابراهیم حان که دوهز اری ذات وهزارسرار بود پانصدیذات وهزارسو اد افزودم. سیف خحان در همین روزها بهجا گیر مرعص‌شد.
حاجی بی‌اوز بك بهعطاب اوز بك‌عانی سر بلند گشته رحصت جا گیر یاقت. بهادر ملك از تعینات لشکر دکن که منصب دوهزارو پسانصدی ذات ودوهزارو یکصدسوار داشت به اضافه پانصدی ذات ودوصدسو ار ممتاز گشت. برمنصب خو اجه‌تقی که هشتصدی ذات ویکصد وهفتاد سواد بود» دو صدی‌دیگر افزوده‌شد. در بیستو پنجم برمنصب سلاعا لله عسرب دویست سوار اضافه مقرر گشت که هزارو پانصدی ذات وهزاد سواد باشد. از اسپان‌خاصه سیاها بلقی که دارای ايران فرستاده بود به‌مها بتخان عنایت نمودم.
آخر روز پنجشنبه بدعانه با باحرم رفتم و تا يك پهرشب آنجا بودم. قتکن دوم اودر این‌روز از نظر اشرف گذشت. درروز اول که ملازمت نمود يك‌قطعه لعل مشهود دانا که دد روز ملازمت بهآن فرزند گذرانیده بود وجوهریان [۱۱۱الف] به شصت‌هزار رو پیه قیمت لمودند گذرانید. اما آنقدر که تعر بف می کردند نبود. وژن این لعل هشت تانگک است و سابق رای ما لدیو که سردار قبله‌ز! تهور واز دایان عمده هندوستان بود در تصرف داشت.ازو به‌پسر او چندرسین منتقل گشت واو درایام پریشانی‌ونا کامی به رانا اودیسنگه فروعت. و ازو به‌دانا پرتاب‌سنکه دسید واز رانا پرتاب بداین‌رانا امرسنکه انتقال‌یافت وجون‌تحفه‌ای به از آن درسلسله آنها نبود یاتمام فیلان حود که دراصطلاح هندوان کهته چهار می‌گو ند درروز ملازست بهفرزند اقبا لمند با پاحرم گذرانید و حکم کردم که در آن لعل چنین نقش کنند که به ساطان‌حرم درحین ملاذمت رانا امرسنگه پیشکش نموده چند چیز دیگرهم در آن‌روز از پیشکش- های با باحرم مقبول افتاد. از آنجمله صندوقچه بلوری برد کارونديك در غایت تکلف‌ساخته بودند با حندقطعه زرد وسها نگشتری وچهارراس اسپ عراقی ودیگر متفرقات که قیمت آنها هشتادهزار رو پبه میشد.درین‌روز که بخانه‌او رفتم دی کازانن ترتیب داده بود تفرییاً جهار پنج لك روپیه اسباب نفایس بهنظر در آمد. ازمجمو ع آنها موازی‌يك لك روپیه برداشته تتمه را به اومر حمت نمو دم. در بیستوهشتم برمنصب خو اجهجهان که سههزاری ذات وهز ارو هشتصد سوار بود پا نصدی ذات وچهارصد سوار افزودم. در آخرماه به ابر اهیم‌نصان اسپ وخحلعت و خنجر مرصح وعلم ونقاره مرحمت نموده رخصت‌صوبه بهار ارزانی داشتم. حدمت عصرضص
جها نگیر نامه ۹۰ مکرد را که به‌عو اجکی حاجی محمد تعلق داشت. جون او وفات یافت به‌مخلص‌شان که اعتمادی بوده مرحمت فرمودم. سیصدسوار برمنصب زود آورخان افزوده‌شد که هزاری ذات و سواد باشد.
چون ساعت‌رحصت کنور کرن نزديك‌بود میخو استم که اودا پاده بر تفنگ‌اندازیهای خود ]ها سازم. در ین انا قراولان خبرماده‌شیری آوردند. با آنکه فر ارداد آن‌است که بغیر شیر نر شکارنکنم به‌ملاحظه آنکه مبادا تادفتن‌او شیری دیگر بهم‌نرسد به‌همین‌شیرماده متوجه شدم و کرن‌را همراه برده اژو پرسیدم که‌هرجای اودا که بگویی‌حکمی بزنم بعداز قرارداد بجایی که شیردا در قبل داشتند رسیدم. برحسب اتفاق باد وشورش درهوابهم دسبد و فیل ماده که بران [۱۱ ۱ب] سواد بودم واهمه شیر اودا مضطرب‌داشت» در یکجا قر اد نمی گرفت باین‌مانع قوی تفنکک دا بهجا نب اوراست ساخته آتش‌دادم. الله‌تعالی به کرم خود مرا از آن راجه‌زاده شرمنده نساحت وچنانچه قرادداد بود در میان چشم‌او زده اورا انداختم. کرن دد همین دوذ التماس نفنگک خاصه نمود. تفنگت‌رومی‌خاصگی بدومر حمت‌نمودم. چون‌بها بر اهیم‌خان درروز دعصت فیل عنایت نکرده بودم فیل حاصکی مرحمت نمودم يك فیل بهبهادر ملك وفیل دیکر به وفادارعان عنایت نموده‌فرستادم. هشتم اردی‌بهشت مجلس‌وزن قمری ترتیب‌یافت وخوددا بسه نقره ودیگر اجناس ون کرده به‌مستحقان ومحتاأجان تقسیم‌فرمودم. نوازشخان بهجا گیر ود که درصوبه ما لوده بود ذحصت‌یافت. درهمین روزها فیلی به‌نعو اجهابوالحسن مرحمت کردم. در تاریخ نهم خان‌اعظم که در آگره اودا نگاه می‌داشنم وحکم‌طلب شده بود آوردند. با آنکه‌ازو تقصیرات‌بسیار بهوقو ع آمده بود و آنچه در یاب اوبه‌عملی آورده بودم همگی حق باین بوده دروقتی که اودا به‌حضورمن آوردند وچشم برو افتاد آثار حجالت درخود بیشتر ازو بافتم. تمامی تقصیرات اوبه عفومرون ساخته شالی که در کمر داشتم بهاو مرحمت فرمودم.
به کنور کرن يك اك ددب عنایت نمودم وراجه‌سود ج‌سنکه درهمین‌روذ فیل کلانسی دن راوت‌نام که از فیلان نامی اوبود آورده گذدانید. الحق شسادد فیلی است. داخل فیلان خاصه کردم در دهم پیشکش خواجه‌جهان که از آ گره بجهت من به‌دست‌پسرخود فرستاده بود بهنظر اشرف کگذشت ازهرقسم جیز ها بو دبه‌چهل‌هز اد دوپیه فبمت‌شد. در دوازدهم پیشکش خان‌دودان که پنج‌توقوز اسب ودوقطارشتر وسگان تازی وجانودان شکاری بودبه‌نظر در آمد و ددهمین روز هفت زنجیر فبل دیگر راجه‌سور ح‌سنگه شش گذرانید و داحل فیلخانه حاصه شد. بخترخان بعد از آنکه مدت چهادماه درملازمت گذرانیده بود درین‌روز مرحص گشت. سخنان. به‌عادل‌خحان پیغام داده شد وسود و زیان دوستی ودشمنی دا حاطرنشان او نمودم. تعهدات کرد
۱۶۴ جهانگیر نامه
وچنین‌قر ارداد که مجمو خ این‌سخنان دا معول‌عادلخان ساخته اودا به‌راه دو تخواهی واطاعت در آوزد. دروقت رخصت‌هم به‌اوجیزها عنایت کردم. مجملا در ین‌مدت اتدك جه [ ۱۱۲الض ] از سر کاد تعاصه وچه ارشاهزاده‌ها از تکلفاتامر | که حسب! لحکم بهاو نموده بودند قریب به يك لاثره پیه حساب شد که‌به‌اورسیده است, درچهاردهم منصب وجلدوی با باخرم مشخص‌شد.
منصب او دوازده‌هزاری ذات وشش هزار سواد بود بهمنصب بر اددش پانزده‌هز اری ذات و هفت‌هز ار سو ار فرمودم که منصب او دا برابر منصب پرویز اعتیاد نموده سو ای دیگر دا به‌صیفه انعام وجلدوی خدمت به‌اضافه‌نظور دادند و فیل حاصه بجی گج نام مع یرای که دواژده‌هز از دوه را بود بدو مرحمت نمودم. درشا نزدهم فیلی بسه‌مها بت خجان عنایت شد. در هفدهم برمنصب داجه‌سور ح‌سنگه که چهارهزاری ذات وسه‌هز ارسو ار بود» هزادی افزوده‌او را بهمنصب پنجهز اری سر بلند ساختم. حسب الا لتماس عبدا للهعان برمنصب خو اچه‌عبدا للطیف که با نصدی ذات ودو یست سوار بوده دویست اضافه نموده که هزاری ذات و جهارصدسوار باشد. عبدا لله پسر نجان‌اعظم که در قلعه رد تهنبور محبوس بود بها لتماس پدرش اورا طلبیده بودم بهدر گاه دسید و بند ازپای او برداشته به‌حا نه پدرش‌فرستادم. در بیست و چهارم راجه‌سور جسنگه فیل‌دیگر فو ح سنگار تام به‌طریق پیشکش گذدانید. ا گرچه این‌هم فبل حوب است و داخسل فیلان خاصه شد اما به آن فیل او سبتی ندارد واو از نوادد روز گاد است. بیست هزاد روبه قیست شده.
در ببست‌وششم بر منصب بدیع | لزمان و اد میرذاشاهر خ که هفصدیذات و پا تصدسو اد بود سبصدیذات افز وده شد که هرز ادیذات و با تصدسو اد باشد و برمنصب میرحاج والله‌یار کو که که‌هر يك هشتصدیذات و پا نصدسو ار بودند دوصدی ذات‌اضافه مقرر گشت. درهمین‌دوزخو اجه زینالدین که از خو اجه‌زاده‌های‌نقشندی است ازماوراءاللهر آمده ملازست نمود. هژدهر اس اسپ پیشکش گذدانید. فز لباش‌شان که از کومکیان صوبه گجرات بو چون بی‌دعصت صاحب صو به به‌دز گاه آمده بو ده حکم فرمودم که احدی اودا مقید ساخته باذنزد حا کم گجرات برده دساند» تادیگری‌دا این‌هوس نشود.برمنصب مباد کخان شیروانی پانصدی افزوده شد که هز ارو پا نصدی ذات وهفتصدسوار باشد. در پیستو هم يك كرد و ببه بهنعان اعظم مر حمت نمودم وحکم‌شد که پررگنه داسنه و پر گنه کاسنه که موافق پنجهزادی ذات میشود؛ بهجا گیر او مقرد باشد. ودر آخحرهمین‌ماه جها نگیر قلی‌حان دا با برادران وخویشان بهآلهآباد که جاگیر آن مقرر شده‌بود دخصت [۱۱۲ب] فرمودم. وددین‌مجلس بیست‌دأس اسپ وقبای پرم‌نرم خاصگی و دو ازده‌د آس آهو وده‌قلاده‌سکگ تازی به کرن مرحمت‌شد ودوزدیگر که غره خرداد بود چهل
جهانگیر نامه ۱۶۵ رأس اسب وروزدوم چهلديكر أس,وروزسیوم بیسترأس که ددعرض سهروز یکصدو یك رأس بوده باشد به‌انه‌ام کنون کرن مقرر گشت. وددعوض‌فیل فوج سنگارفلی از فیلان عاصه که دههز ار روپیه قیمت داشت بهراجه‌سود ح‌سنگه مرحمت نمودم. ودرپنجم ماه مذ کور جیره وده‌قبا وده کمر ند به کرن عتایت‌شد. ودد بیستم يكزنجیر فیل دیگر مرحمت نمودم.
ملا گدایی:ددین روزها واقعه نو یس کشمیر نوشته بود که ملا گدایی نام درو پشی‌مر تاض که چهل‌سال دریکی از خانقاهای بلده مذ کود منزوی بوده دوسال‌قیل از آنکه ودیعت حیات باژسارد ازوارئان آن خانقاه استدعانموده که اگر دعصت باشد جهت‌دفن خودگوشه‌ای‌ددین حانقاه اختیار نمایم. آنها گفتند چنین باشد. القصه جای اتیار نموده چون مدت‌ذ کودسپری می گردد به‌دوستان وعزیزان و آشنایان خود اظهارمی‌نمایند که بهمن حکم زسیده که امانتی که نزد من است سپرده متوجه عالم آحرت شوم. چندی که حاضر بودند از گفت‌وشنود او متعجب شده اظهار می کنند که انبیار! برین‌سر اطلاع‌نیستچگونه باور توان نمود؟ می‌گو ید کهبه‌من چنین حکم‌شده. وبعد از آن بهیکی از معتقدان خود که از قاضی‌زاده‌های آن‌ملك است‌متوجه شده می گوید که مصحت مرا که به‌هنصدتنکه می‌ارزد هدیه نموده صرف‌برداشتن من خواهی نمود. چون بانگ نماز جمعه بشنوی از من‌عبرخواهی گرفت واين کفتگو درروز پنجشنبهو اقع میشود وهمه اسباب حجره خودرا به آ شتا یان ومریدانقسمت نموده آخحرهمان‌روز به‌حمام رفته غسل‌مینما ید. قاضی‌ژاده مذ کور پیش از آنکه بانگ نماذ بشنود به‌حانقاه آمده تفحص احوال مینما ید. چون بهدر حجره‌می‌رسد. در حجره‌را پیش کرده خادمی‌دا بردر نشسته‌می بیند. ازخادم احوال دامی‌پرسد. او می گو ید که ملاسفارش نموده که دراین خانه تابخودی خود بازنشود به حجر ه درنخواهی آمد.ساعتی از این‌سخن نگذشته که درحجره باز میشود. قاضی‌زاده پا آن نجادم درمی آیند می بینند که رو به‌قبله به‌دوزانو نثسته جان به‌حق تسلیم نموده است. خحوشاحال وارستگان که ازین دامگاه تعلق بدین آسانی پرواز توانند نمود.
برماصب کرم سین رانهود داصدی ذات وپنجاه‌سوار اضافه نموده هزاری ذات و سیصدسوار مقررفرمودم. دد یازدهم این‌ماه پیشکش لشکرخان که سه‌قطاد شترولایتی و بیست پیا لور کابی خطایی و ببست‌قلاده سکك‌تازی بود. اذ نظر گذشت. دردو ازدهم خنجر مرصع [۱۳ ۱ف] به‌اعتباارخان عنایت‌شد وبه کرن کلگی که دوهزار روپبه قیمت داشت مرحمت کردم. در چهاردهم بهسر بلند رای خلمت مرحمت نموده رعصت دکن فرمودم.
در شب جمعه پانزدهم امر غریبی رویداد. بحسباتفاق من ددین‌شب در بهکر بودم. حاصل‌سخن آنکه کشن سنگه‌برادر حقیقی داجه‌سورح سنگه از گو بند داس که و کیل راجه
سای ی یس سر سس سح م و و وب ری مس وت امس یروراب ساسا مت ات ط وس ملس سس تسم
و۱۶ چها نکیر نامه
مذ کور بود بهو اسطه کشتن برادرژاده‌عود گوپال داس نام‌جوانی که پیش از ین به‌مددتی بهدست گو بند داس مذ کود ضایع شده بود و آزاد تمام داشت وسیب این‌نزاع طولی دادد. الفصد کشن‌سنکه توقع آن داشت که کوپال داس چون درحقیقت براددزاده راجه‌هم بود او یه انتفام این‌امر گو بندداس را می کشد. راجه بهو اسطه کاردانی وسر بر اهی که کو بند داس‌قطح نظر از باز و است حون بر ادرز اده خحود نمو ده به‌تغافل می کلز | بید: کش که حون این سم اغماض از راجه دید به‌عاطر گذرانید که من انتقام بر ادرزاده حوددا می کشم و نمی کذارم که این حون بخضید.مدتی این‌معنی را درخعاطر داشت تا آ که دزشب مد کوز برادد ان ویادان و ملازمان تحو درا جمح‌نموده اظهار این مقدمه‌می نماید که‌امشب به‌قصد کشتن گو بندداس‌می‌زو یم . هرجه‌شود ودر حاطر نداشت که بهر اجه ضررو آسیبی رسد راچه خود ادین مقدمه بیخیر» قریب به‌صیح صادق به| تفای کرن براددز اده‌عود ودیگرهمراهان روان میشود چون به‌دروازه حویلی راچه میرسد چندی اذمردم آزموده خوددا پیاده ساخته برسرخانه گو بندداس که متصل به نحا نهر اچه بود مي‌فرستد ونعود همچنان سواره برسردروازه می‌ایستد. آن‌بیاده‌ها به‌درون خحانه گو بند داس در آمده چندینرا که به‌طریق‌محافظت وچو کی بیدار بودهاند در ته شمشیر کشیده می کشند دراثناء این‌زدوخورد کو ند داس بیداز میشود وعضطر باند شمشیر خرددا برداشته از يك‌طرف نجا ره برمی آید تاو درا بهجو کید اران بیر ود حا ره مي‌رساند. آن‌پراده‌ها جون‌از کشبرن آن جند نفر فار غْ میشو ند از یمه [۱۳ اب[ آمده تفحص و تنجسس گو بند داس می– کنند. به او بر می‌تحور ندو کار اودا تمام می‌سازند. پیش از آنکه عبر کذتن گسو بندداس مشخص شرد و به کشتن ت45 رسد بی‌تأبانه از اسب پیاده‌شده به‌درون حویلی درمی آید. هر چندمردم او اضطر اب می کنند که پیاده‌شدن لایق نیست اصلا گوش به‌سخن نمی کند. اگر اندلا ذمانی دیگر توقف می کرد وخبر کشته‌شدن غنیم بدو می‌دسید همچتان سواده ممکن بود که کار اورا تمام ساخته سالم و ازاد برمی گردید» اما جون قلم تقدیر به روش‌دیکر رفته بوده مقارن پیاده شدن ودر آمدن او راجه که در درون محل خود بود از شور وغوغای مردم بیدار می شود و به دروازه حانه خود برهنه شمشیری دردست می | پستد. مردم ازاطراف و جسوانب خبرداد شده رو برویمردمی که پیاده‌شده در آمده بودند متو جه میشو ند. پیاده‌شده‌ها معلوم که جه‌ستدار کس بودند ومردم راجه ازحد وشماد بیرون به‌هريك ازمردم کشن سنگده کس دوبرو مسی‌شدند, مجملا کشن‌سنگه و براددزاده‌اش کرن‌چون برابرخانه راجه می‌دسند مردم هجوم‌آورده هردورا می کشند. کشن‌سنگه هفت‌ژنعم و کرن نه‌زخعم برمی‌دادند. همگی‌درینمعر که شصت‌دشش نفراز طرفین به‌قتل در میآیند. ازطرف داجه سی‌نفر و ازجا نب کشن‌سنگه سی‌وشش نفر.چسون آفتاب
چهانگیر نامه ۱۶۷
عا لمتاب سرزد وعالم را بنود خحود منور ساخحت این‌قضیه بروی کار افتاد. راجه برادر و برادرژاده و جنان‌نو کری که از ود عزیزتر می‌دانست کشته دید و ما بقی مردم متفرق هر کس به‌جای بهدر دفتند. ین خبر دد بهکر به‌من‌دسید حکم کردم که کشته‌هارا بنوعی که دسم آنهاست بسوزند و تحقیق این‌قضیه را به‌واقعی نمایند. آخرالامر ظاهر شد که حقبقت بنوعی بوده که نوشتهشد و بازحواست دیگر نداشت.
درهشتم میزان صدر جهان ازوطن خود آمده ملازمت مود ویکصد مهر نذر گذرانید ورای سود جسنگه به‌عدهت د کن مرخحص گشت. یکجفت مرو ارید بحهغت گوش‌او وبرم نرم خاصه مرحمت [۱۱۴الفب] نمودم وبجهت‌خان جهان نیز يك‌جفت مروارید فرستاده شد.
در بیستو پنجم برمنصب اعتبارخان شصد سوار اضافه نمودم که پنجهز ادی ذات ودو هزاری سوار باشد. درین‌روز کرن بهجا گیرعود رحصت یافت. اسپ وفیل‌خاصه بساخلمت و عقد مروار ید که پنجاه‌هز ار روپبه قیمت داشت وخنجر مرصع که به‌دوهز ار روببه اتمام یافته بود؛ باو مرحمت نمودم. از روژ ملازمت‌تاهنگامرعصت مجمو ع آنچه از نقد جنس وجواهر ومرصحآلات‌به‌او عنا یت کردم دو تك‌زوپیه ویکصدو در اساسپ وپنج زنجیر فیل بود. سوای آنچه فرزند با باعرم به‌دفعات‌بدو داده است. مبار کخان شیروانی دا اسب وفبل عنایت نموده بهمر اهی اومقر د ساختم و بضی سخنان دبانی به‌رانا پیغام نمودم. راجه‌سود ح‌سنگه نیز بفوعده دوماه به‌دطن خود رحصت حاصل نمود در بیستوهفتم پا ینده‌حان مفول که از امرای قدیم این دولت بود ودیعت حیات سپرد.
کشته‌شدن‌صفی میر زا: دراو اخر این.اه خبردسید که‌داد ای‌ایر ان‌پسر کلان‌صفی»یرزا را بهقنل دسانید. این‌عنی باعث حیرانی تمام گشت. چون تحقیق نموده شد» گفتند کسه در درشت که یکی ازشهرهای مقررگیلان است به بهبودنام غلامی را حکم فرمود که صفی‌میرز| بکش. غلام مذ کود وقت فرصت جسته در صیاح‌محرم سنه هز اروبیست و چهار که مرزا از حمام بر آمده متوجه خانه بود به‌دوزخم شمشیر سیخگی کار اوزا باتمام میسازد و بعد از سه روز که جسداو درميان آب و کل بود شیخبها ءا لدین محمد که ب‌دانایی وپارسایی ممسروف و مشهور آندیار است وشاه رابه‌اوعقیده تمام این‌سخن‌رااظهاد می کند ود حصت برداشتن گرفته نعش اورا به‌اردبیل که گورخانه آبا و اجداد ایشان است‌می‌فرستد. هرچند ازمترددین ایران‌به تحقیق این‌معنی نمودم هیچکس حرفی نگفت که خاطر را از آن تسلی گردد چه فرزند کشتن را قوی‌سببی با ید تارفع آن بدنامی نماید.
در غره تیرماه يكزنجیر فیل رنجیت نام با تلایر به‌میرزا رستم مرحمت امودم و به‌سید
جهانگیر نامه
علی بارهه نیز يكز نجیر فیل عنایت شد. میرلحسین حویش خو اجه‌شمس‌الدین به‌بخشیگری و واقعدنویسی صوبه بهاد مقرد گشته دحصت یافت. خواجه [۱۱۴ب] عبدا للطیف قوش بیگی را فیل و نحلعت داده بجا گیرخود رعصت‌نمودم. در نهم ماه‌ع کود شمشیر مر صح به‌خاندوران وحنجری بجهت‌الله داد و ند جلاله افغان که طریقه دو لتخواهی نموده فرستاده شد. سیزدهم مجلس عك آب‌پاشی منعقل کشت و بندههای در کاه کلابهای بریکدیگر با شید ه شگفتکیها کردند.
هفدهم امانت‌خان به بندر کهنبا یت تعیین شد_چون مقربخان اراده آمدن بهدر گاه‌داشن پندر مذ کود اذو تغییر شد. درهمین‌روزها ختجر مرصع بهفرزند پرویز فسرستادم. در هیجدهم اش و حانخانان ازنظر گذ شت. ازهمه‌جنس‌جیزها تر تیب داده بود. جو اهر مسرصحآلاتش که سه‌قطمه لعل ویکصد و نه‌دانه مروارید و یکصد یاقوت وده‌خنجر مرصح به‌یاقوت ومروازید وصراحی مرصع وشمشیر مرصع وتر کش مخمل بند وباده‌رصع ويك‌انگشتری‌نگین الماس بود. قر یب به يك لك روییه پیمت شدو سو اي جواهر ودمرصع ۷ات و بارجه دکنی و کر تانت تکیو ازهر قسم زر دار وساده و بانزدهز تنجیر فیل و يكر أس اسپ که يا لش بهزمین میرسید» نیز بهنظر در آمد. پنشکشن شاهنو ازخان نیز که پنجذ نجیر فیل وسیصدعدد پار چه از هر قسم بود به نظر گذشت.
در بیستم هوشنکت را به عطاب ا کرام‌عانی سر افر از ساختم . روزافزون که از راجهب زاده‌های همتر صی به بهار بود و ازعردی باز بهتعدمت حشور قیام می‌نمود؛ اورابه‌شرف اسلام مشرف ساخته با آنکه پدرش راجه‌سنگرام درمخا لفت بهاو لبای دولت قاهره کشته کته بود راجگی ولایت پدرش‌ردا به‌اوعنایت‌نموده وفیل مرحمت نموده دخصت وطن فر مودم. يكد نجیر فیل به جها نگیر قلی‌نجان عنایت نموده فر ستاده‌شد. بیستوچهارم جکّت‌سنکه و لد کنور کسرن که در سن ده دوازده سالکی بود آمده ملازمت کرد وعرضداشت پلار وپدر کلان جود را امر سنکه کته آثار تجابت و بسزرگگ زادگی ازجهره‌او ظاهر است. بهعلعت و دلجو ثي خعاطر اور احوش ساحتم. بر منعسبا میرز اعیسی ترحان دو[ ۵ ۱ ۱ الثف] صدی‌ذات افز وده شد که هز ارو دوصدی ذات‌وششصد سواد بوده باشد.درآواخر همین‌ماه شیخ‌حسین روهیله زا بهعطاب مبارزخانی سرفراز ساخته به‌موعد مقرر رعصت جا گیرنمودم. به‌عویشان میرزا اشرف‌الدین حسین کاشغری که ددئیولا آمده سعادت آستانبوسی در یافتند ده‌هزار درب مر حمت‌شد.
در پنجم امرداد برمنصب راجه نتهمل که هز ارو با نصدی ذات و یکهز ارو یکصدسو ار بود پانصدی ذات و یکصدسو ار افزوده شد.درهفتم کیشو مارو که سر کار اودیسه جا گیر داشت
جها نگیر نا مه ۱۶۹
وبه و اسطه شکوه‌صاحب صو بهآنجا بهدر گاه طلبداشته بودم آمده ملاژمت نمود. چهارذنجیر فیل پیشکش گذدانید. چون اشتباق‌دیدن فرزندخان جهان بسیار داشتم وبجهت تحقیق مهمات صو بهد کن‌هم يك‌مر نبهآمدن او ضروری بود اورا طلبیده‌بودم» روز شنبه‌هشتم ماهمذ کور ملاذمت نمود. يكهز ارمهر ويك‌هزار روییه نذر وچهارقطعه لعل و بیست‌دانه مروارید ویکقطعه ژمرد و پهو لکناده مرصع که قیمت آنها پنجاه‌هزار دوپیه باشد بطریق پیشکش گذرانید. یکشنبه‌چون عرس حضرت هو اجه بزر گواد بود به‌روضه متبر که ایشان رفته تانصف شب در آنجا گذراندم وخدام صوفیان وجدها وحالها نموده بهفقر| وعذام ذرها به‌دست‌خود دادم همگی ششهزار روپیه نقد و یکصد‌توپ کرته وهفتادنسیح مرجان و کهربا وغیره داده‌شد. مهاسنگه پسرزاده ر اجه‌مان‌سنکه دا به عطاب داجگی سرافراز ساخته نقاده وعام‌عنایت نمودم,
در شانزدهم يك رس اسپ عراقی اذ طویله حاصگی ويكاسپ‌دیگر به مهابت‌شان مر حمت شد. درنوزدهم فیل به‌عاناعظم عنایت شد. درییستم برمنصب کیشومارو که دو هز ادی ذات‌وهز ارسوار بوددویست‌سوار اضافه نموده به‌تحلعت سر بلندی یافت وبرمنصب خر اجه عاقل که هز ارو دوصدی ذات وششصد سواد بود دوصد ذات وسوار افزوده شد. در بیست ودوع به میرذا راجه بهاوسنکه رعصت انبیر که وطن قدیم آنهایت یافته جامه بهول کشمیری خاصه عنایت نمودم. در بیستوپنجم احمد بیکک‌خان که درئلعه رنتلبود محبوس بود ملاژمت نمود. تقصیر ات اوبنا برسبق خدمت به‌عفو مقرون گشت.در بیستوهشتم مقرب‌خانازصو به گچرات آمده ملاژمت نمود ويك کلکیويك قطعه‌لعل تختی مرصع گذرانید و برمنصب‌سلام له عرب‌پا نصدی ذات وسوار افزوده [۵ ۱ب ] شد که دوهزاری ذات وهز ارو یکصدسوار باشد.
در اول‌ماه شهر یور برمنصبهای جمعی که بهحدمت دکن می‌رفنند بدین موجب‌افزوده شد. برمنصب مبارزخان سیصدسوار که‌هز اریذات وسوار باشد و ناهرخان‌نیز صمزادی ذات و سوار سرافر از گردید. دلاورخان بهاضافه سیصدسواد سرافراز گشت که دوهز ارو پساأنصدی ذات وسواد باشد ومنگلیتعان را دوصدسوار افزوده هز ارو پا نصدیذات وسوار ساختم. گرد هر پسر دای سال به‌هشتصدی ذات وسوارممتاز گشت. لفخان قیام‌خانی به‌همین منصب اذاصل واضافه سر بلند گردید. یاد گار حسین به‌هفتصدی ذات وپانصد سوارامتیاز یافت. کمالالدین پسرشیرخاند| همین منصب نواخته‌شدو صدو پنجاه‌سواد برمنصب صیدعبد اه بادهه افزودم که از اصل واضافه هفتصدی ذات وسیصد سوار باشد. درهشتم ماممذ کور يك‌عدد مهر نورجهانی که ششهزاد دچهارصدرو پیه میشد به‌مصطفی بیکک فرستاده دادای ایران مرحمت نمودم وپنج فلاده جبته به‌قاسم خحان حا کم پنگا له مرحمت نمودم. میرژامراد پسر میرذارستم در دوازدهم
2 هار گر تا همین‌ماه به‌عطابا لتفات خانی سرافراز گشت. درشب شانزدهم که شب برات بود فرمودم که کوههای اطراف اناسا گر و کناره‌های آندا چراغان نموده خود به تماشای آن دفتم. عکس چراغها دز اب افتاده عجب نمودی داشت! بیشتر آنشب دا بامردم محل در کنار تال مذ کور گذرانیدم. روذهفدهم مر جمالا لدین حسین که‌به‌ایلچی گری به‌بیجا پور رفته بود. آ.ده ملازست نمود. سه‌عدد انگشتری نکین که یکی از آنها عثیق یمنی بود» ددغایت لطافت وسیرابی که از جنس عفیق به آن‌حو بی کم‌دیده شده است بهنظر در آورد. عادلخان‌سید کبیر نامشخصی ازجااب خود همراه میرمذ کور نموده از فبلان مع یراق طلا ونقره واسیان عرب وجواهر و مسرصع آلات وافسام اقمشه که در آن ملك به‌عمل می آمد فرستاده بود. دد بیستوچع‌ادم این‌ماه از نظر کذشت و عرضداشتی که آوزده بود از نظر کذرانید. درهمین‌رود مجاس وزن شمسی یز منعقل تا در بیست‌وششم مصطفی بیکث ایلچی دخصت یافت. سوای آن چه‌ددمدت خحسدمت بهاو مرحمت شده بود» بیست‌هزار روپیه دیگر نقد وعلعت عتایت نمودم ودر جواب [۱۱۶الف] کتابتی که آوزده بود محبت نامه‌مشعر بر کمال دوستی نوشتهشد.
درچهارم‌ماه مهر منصب میرجمالا لدین سین که دوهزاری ذات وی تصدسو از بسوده: چهادهز اریذات ودوهز ادسوار مقر گشت. در پنجم مها بتخان به‌همراهی خانجهان بهعدمت دکن نامزد شده‌بود به‌ملاحظه ساعتی که بهجهت او اختیار نموده بودند رخصت‌یافت بهعلمت وخنجر مرصع با پهو لکناره وشمشیر خاصه وفیل سر بلند گردید. درنهم خانجهان مرحص کشت وخلعت و نادری خاصه واسپ دا هوار بازین وفیل خحاصه وشمشیر خاصه مرحمت نمودم. در همین تادیخ هر اروهفتصدسوار از تابینان مها بت‌تحان دا حکم‌شد که دو اسبه وسه‌اسیه تتخواه دهند مجمو ع مردمی که درین‌مر تبه به‌عدست دکن تعیین یافتند سیصد و سی نفر ه"صبدار وسه آهزار احدی وهفتصدسوار اویمای وسه‌هزارافغان دلهراك بودکه همگی سی‌هزار موجود می- شود باسی تك روییه خحزانه و تویخانه مستعد وفیلان جنگی بهعدمت مذ کور مترجه شدند. بر منصب سربلندی رای پانصدی ذات ودو یستو شصت شر سوار افز وده‌شد کد دوهز اری ذات و یکهزارو با نصد سوار بوده باشد. با لجیو براددزاده قلیح‌خان بهمنصب هز ادی و هفتصد سواد از اصل واضافه سرافراذ گشت. برمنصب راجه کشن داس‌هم پانصدی ذات واضافه نمسودم. حسب لا لتماس خانجهان منصب شهیازخان لودی که از تعینات دکسن است از اصل واضانه ذوهزاری ذات وهزارسواد مقررشد ودویست‌سواد برمنصب وذیرخان افزوده شد و متصب سهراب‌خان پسرمیرزارستم هزاری ذات و چهادصد سوار از اصل و اضافه قراریافت, در چهاردهم همین‌ماه هز اری دیکر برذات میرجمالالدین حسین و پاتصدسوار افزوده
جهانگیر نامه ۱۷۱
اورا بهمنصب والای پنجهز اری ذات ودوهزارو پا نصد سوار سرفراز گردانیدم. دد نوزدهم راجه‌سور ح‌سنگه باپسرخود گجسنگه که به‌وطن رخصت‌شده بودند آمده ملازمت کسردند یکصدمهرو يكهز ار روپیه نذر گذرانیدند. به‌سید کبیر فرستاده عادلخان يك‌عدد مهر نورجهانی که پانصد تو لچه وزن داشت مرحمت نمودم. در ببست‌وسیوم نود ذنجیر فیل از فیلانی “کسه قاسمخان از فتح ولایت کوچ و فتح مگه وزمیندادان [۱۱۶ب] اودیسه بهدست آودده بود؛ بهنظر کذاشت وداخل فیلخانه‌های خاصه شر یفه رد در پیست‌وشتم ارادتضان بسه‌منصب میرسامانی ومعتمدخان به‌نخدمت بخشیگری احدیان ورضا جابری به‌بخشیگری صوبه پنجاب و واقعه‌نویسی آنجا سرفراژی یافت. سید کبیر که ازجانب عادلخان بجهت الماس عفو تقصیر ات دنیاداران دکن و تعهد باز گذ اشتن قلعه احمد نگرو ولایات پادشاهی که به‌افساد بعضی مفسدان اذتصرف او لیای دو لت قاهره آمده بود درین تادیخ زخحصت‌شد وخلعت وفیل واسپب یافته روانه گردید. جون داجد را ح‌سنگه کجهر اهه دردکن وفات یافت رامداس ۳ آورا بهنصب هزاری ذات و جهارصد سواد سرفراز ساعتم.
درچهارم‌ماه آ بان به‌سیقخان بارهه نقاره مرحمت شده و برمنصب او سیصدسوار اضافه نمودم که سه‌هزادی ذات ودوهز ار سواد بوده باشد.. درهمین تادیخ راجه‌ماند | که در گوالیاد در بند بود به‌ضامنیت مر تضیخان حلاصی‌سا عته ومنصب اودا بر قر از داشته به عدمت‌قلعه کانکره نزد خحان مد کود فرستادم. حسب الا لتماس خان دوران برمنصب صادگ‌خان سیصدسوار اضافه حکم‌شد که هزاری ذات وسوار باش. میرزاترحان از ولایت سنیل که بجا گیر اومقرر بسود آمده ملازمت کرد و یکصدمهر نذر گذرانید.ددشا نزدهم‌راجه‌سور جسنگه به عدمت د کن‌زخصت شد. سیصدسواد برمنصب اواضافه کردم که پنجهز ادی ذات وسه‌هز ارو سیصد سوار. بوده باشد. وخلعت و اسپ یافته روانه گردید. درهوژدهم‌منصب میرزاعیسی ار اصل واضافه هز اروپا نصدی ذات وهشتصدسواد مقرد ساخته خلعت وفیل مرحمت نمودم و ب‌دکن زخصت‌یافت.
درهمین روزها خبر فوت‌چین قلیج بد بخت اذ مضمونعرضد اشت جها نگیر قلی‌شان مسمو ع گشت.. بمد از فرت قلیج‌خان که از بندههای قدیم این‌دولت برد من اين بیسعادت داعنایت کلی نموده امراساختم ومئل جونپور ولایتی را به‌جسا گیر او مقرد داشتم دیکر براددان و حویشان اورا به‌اوهمراه ساخنه همه دا بتابینی او دادم. لاهودی سام براددی داشت درغایت بی‌اندامی وشرادت‌نفس. به‌می‌رسید که بنده [۱۱۷الف] های خدا از سلول او در عذ اب‌اند احدی فرستادم که اورا از جانپود بیاودند. به‌رسیدن احدی بی‌سبی و باعثی داهمه برچین قلیج غلیه کرده بخاطرمی گذراند که برادر مخبط خودرا همراه گرفته میباید گریخت. منصب
خی سس حه.
۱۷۲ جهانگیر نامه
وحکومت وجاه وجا گیر وسرسامان وفرژندان ومردم خود دا گذاشته پاده زرو طلا وجواهسر برمی‌دارد و بامعدودی چند به‌میان زمینداران می‌دود. اینخبر جندروزپیش اذاین دسید و تعجب تما ع‌دست‌داد. مجملا به هرذمینداری که مي‌ز سد مبلغها ازو گر فته اور از حدودخودمی گذر انند تا آنکه خبر دسید که بهولایت جوهرهت در آمد. بهحسب تقدیر زمینداد آنجا پیش جها نگیر قلیخان میباشد اودا باچندی از مردم‌حود می‌فرستد که آن بیعاقبت داگرفته پپاورند. به‌سجرد رسیدن اورا بهدست آورده اداده می کنند که به‌جها نگیر قلیخان برسانند» درهمین انا به جهتم واصل می گرد وچندی که بااو همراه بودند چنین تقریر کسردند که پیشاز ایسن بیمادی بهمرسا نیده بود و آن بیمادی اورا کشت واین‌قدمه نیز مسمو ع گشت که قصد حود نءوده باشد تا بدین حال‌اورانزد جها نگیر قلی خان‌نیاورند. بهر تقدیر جسد اودا با فرزندان و حدمتکادان که همراه داشت یه للهآباد در آوردند. اکثر ذرها ضایع ساخته زمینداران ازو گرفته بودند. حاشا که فمك مثل این‌نو ع روسیاهان دا به‌چنین عقوبتها گرفتار بکند. بیت. از پس فرضی که بودیرامم فرض بود حق ولی النعم در پیست‌ودوم حسب الا لتماسخان دودان برمنصب‌نادءلی میدانی که تعینات لشکر بنگش بود دویست سو ار افزوده‌شد که هر اروپا نصدی ذات وهزاد سوار باشد و لشکرخان را که دوهزاری ذات ونهصد سوار بود صدسوار دیگر اضافه مرحمت شد. دد بیستوچهادم منصب مقربخحان زا که سههزاری ذات ودوهزار سواد بود پنجهزادی ذات ودوهز ارو پانصد سوار مقترد داشتم. ددهمین‌دوزها قیام‌پسرشاه محمد قندهادی که اژ امرا زاده‌ها بود و عدمت‌قراولی خحاصه داشت. بهعطاب خحان سرفر از شد. در پنجم‌ما هآ ذر خنجر مرصح به‌داد | بخان عنا بت‌شد و درنهم بهدست راجه‌سار نکدیو خلعت بجهت امرای دکن عنایت نمودم. چون از صفدرخعان حاکسم کشمیر بعضی مقدمات مسمو ع [۱۱۷ب] گشت. اورا از حکومت آنجا معزول ساعته احمد بیکک‌خان را بنا بسرسبی خدامت تواخته به‌صاحب صوایگی ولایت کشمیر سرفرازی بخشیدم ومنصب اورا که دوهز ارو پا نصدی ذات وپاتصد سواد بود برقرار داشته بهعنایت کمر خنجر مرصع وحلعت امتیاژیافت ورحصت‌شد. و بهدست اهتمام‌نعان‌علعت زمستا نی به‌قاسم‌خحان حا کم بنکا له وامرای تعنیات آنجا فرستادم. پیشکش مکی و لد افتخادخان که يكزنجیر فیل وچهارده‌داس کونت دپاده اقمشه بود در پانزدهم ماهمذ کور ازنظر گذشت و به‌تعطاب مروت‌خانی ممتاز گردید. دیانت خانر! که دریافت و اموال او که بهقید ضبط در آمده‌بود بدو مرحمت شد. درنبولا و اجه‌هاشم دهبندی . که درماوداءالنهر امرور سلسله ددویشی گرم دازد ومردم آن‌ملك را نسبت‌به ايشان اعتقادتمام
جهانگیر نامه ۱۷۳
است‌به‌دست یکی از درویشان سلسله خود کت بتی مبنی براظهاد دعا گری‌قديم ونسبت اخلاص آبا واجداد به‌این‌دودمان ابافرجی و کمان فرستاده ویتی که حضرتفردوسمکانی بجهت حواجکی نام عزيزک‌هم از آن سلسله دز سلك نظم آورده بودند ومصرع آخرین آن ایناشت که: خو اجکی دا بنده‌ایم وخواجگی را بنده‌ایم. در آن کتا بت درج‌بود ماهم‌دد برابرآن کتابت سطری چندبه‌قلم خاص مرقوم ساخته و این دباعی را در بدلیه گفته باهزارمهر جهانگیری به‌نعواجه مذ کود فرستادیم. دباعی
ای آنکه مرا مهرتو بیش اذ پیش است از دو لت یادبودت ای درویش است
چون فرموده‌بودم که این رباعی دا هر کس که طبع نظمی داشته باشد بگوید مسیح الزمان کفت و بسیار خوب گفت:
داریم | گرچه‌شغل‌شاهی در پیش هر لحظه کنیم یاد درویشان بیش گر شادشود زمادل یك ددویش آنر! شمریم‌حاصل‌شاهی خویش هز ارمهر دیگر به‌جایزه وصله این رباعی به‌حکيم مذ کور عنایت کردم. 5
1
درهفتم ماهدی که از سیر بهکر باز گشنه متوجه اجمیر[۱۸ ۱الف] بودم در داه چهل‌ودو خولء شکاد شد. درهشتم میرمیران آمده ملازمت نمود مجملی از احوال او وسلسله او مرقرع می گردد. از جائب پدر پسرژاده پسر غاث‌الدین محمد میرمیر آن و لد شاه تعمتالله است: در دولت سلاطین صفویه عزت تمام یافته‌بودندچنانکه حضرت‌شاه طهماسب همشیره حود حانش” حانم‌را به‌شاه‌نعمت! لله داده ازمشیخت وهدایت به‌نست دامادی و خحویشاو ندی ممتاژ کشت و از جانب مادر دخترزاده شاه‌اسماعیل صفویست. بعد از فوت شاه‌نعمت‌الله پسراو میر غیاتک. الدین محمد میرمیران دعایت تماع یافت وشاه‌غفر ان پناه‌دختری اد کرام خانواده سلطنت و عظمت را به‌پسر کلان اوعقد بسته دختر شاه‌اسماعیل مذ کور پسر خود دا به‌پسر دیگرش خحلیل الله داد که مر میران او متولسد شد. مبرعلیل اللسه م کسور هفت سال قیل اذیسن از ولایت آمده در لاهور مرا ملاذمت نمود. چون از سلسله مردم عزیز بود به احوال او بساز پرداختم ومنصب و جا گیر و عزت او را معمود ساخته ددصدد تربیت و دعایت او بودم. بعد از آنکه آگره مقام حلافت شد به اندله مسدتی به سیب افراط در حوردن انبه او دا یماری اسهال کبدی روی داد حد عرض ده دوازده روز جان دا به جانآفرین سرد. از دفتن او آذرده عاطر شدم. از گذاشتهای او دا از نقد و جنس فرمودم به فبرزندان او
که در ولایت بودنسد رسانیدند. در نیولا میسرمیران در سن بیست و دو سالگکسی قلندر درو یش شده به روشی که او زا در راه نشتاختند خود را دراجمیر به ما رسانید جمیع کلفتهای حاطر و پریشانیهای باطن و ظاهر اورا اصلاح و تدارك نموده بهمنصب هزاری ذاتو چهار صدسوار سرفر از ساختم وسی‌هزار درب نقد بهاو انعام کردم. الصال در عدمت و ملازست است. ۱
در دوازدهم‌ظفرخان که از صو به‌دازی بهار تغییر یافته بود آمده ملازمت نمود و یکصد ویکمهر نذد گذرانید وسافیل پیشکش نمود. در پانزدهم ماهدی برهنصب قاسمخان صاحب صو به بنگا له هز اری ذات وسواد افزوده‌شد که چهارهزاری ذات وسوار بوده باشد. جون از دیوان و بخثی بنگاله که حسین بیگ وطاهر پاشند حدمت پسندیده بهوقو ع نیامده مخلص‌خان دا که از بندههای [۱۱۸ب] معتمدان این ددگاه بود بهعدمت مذ کود تعیین نمسوده شد. منصب اورا از اصل واضافه دوهز اری ذات وهفتصدسواد مقرر داشتم و علم‌نیز عنایت کردم وخحدمت عرضص مکرد به دیا پت‌عان حکم فرمودم. دد بیستو پنجم دوزجمعه ون فرزند حسرم داقع شد. تاسال‌حال که‌سنش به بیست وچهارسا لگی رسیده و کدشد‌ائبها کرده وصاحب‌فرزندان شده اصلا خودد! به‌عوردن‌شراب آلوده نساخته بود. درین‌دود که مجلس‌وزن او بود گفتم که با پاصا حب‌فرز ندان‌شده و پادشاهان و پادشاهزاد گان شر اب‌نعودده‌اند. امروز که دوز جشن‌وزن تبست بتو شراب می‌خورانم ودخصت می‌دهم که در روزه‌ای‌چشن وایام نسودوز ومجلسهای بز رگ می‌خودده باشی» اما طریقه اعتدال دا مرعی‌دادی که خوردن‌شر اب به‌انداژه که عقل دا ذایل کند دانایان روانداشته‌اندومی باید که ازخوردن آن‌غرض تفع وفایده باشد و بوعلی که بزر گک طبقه حکما واطبا است این‌معنی دا به‌نظم در آورده: د باعی
می دشمن مست و دوست هوشیار است اند تریاق و یش ذهر ماد است دپ بسیادش مضسرت انسدك یست دد انلله او مفتی بسیاد است
بهما لغه بسیار شر اب‌به‌او داده‌شد. من تاسن هژده‌سا کی نخودده بودم مکسر در ایام طفو لیت که دوسه‌مر تبه والده وانکهای‌من به‌تقریب علاج اطفال‌دیگر از والد بزرگو ارم عرق طلبیده مقدار يك‌تو له آن‌هم به گلاب و آب آمیخته برای دفع سرفه دارو گفته مرا خورانیده باشند ودر آن ایام که اردوی وا لدبزد گو ادم بجهت دفع ساد اثناسان یوسف زرئی دز قلعه اتك .که بر کناد آب تبلاب واقعاست نزول اجلال داشت. روزی به‌عزم شکاد برنشستم‌چون تردد بسیار واقع‌شد و آثار ماند گی ظاهرشد استاد شاه‌قلی‌نام‌توپچی ناددی که سر آمد تویچیهایعم بر گوادممیرزامحمدحکیم بودبسن گفت که اگر بسك له شراب نسوشجان
جاک تایه ۱۷۵
فرمایند دفع‌ماندگی و کسالت خواهد شد. چون ایام‌جوانی بود وطبیعت مایل به‌ارتکاب این امور؛ بدمحمودآبدار فرمودم که ها نه حکیم علی رفته شربت کیفیت ال بیار. حکیم مقدار بلغه پیالهو یم شر اب زرد در نگک‌شیرین‌مزه درشیشه خورد فرستاد. آنرا خوردم کیف آن خوش آمد. بعد از آن شرو ع [۱۱۹الف] در شراب‌خوددن کردم وروزبه‌روز می‌افزودم ۲ نکه شراب انگودی از کیفیت کردن بازماند وعرق خوددن گرفتم. رفتهرفته درمدت نه‌سال به بیست‌پیا له عرق دو آتشه کشید. چهارده درروز باقي درشب خورده‌می‌شد. وزن آن‌شش سیر هندوستان که يك‌ونیم من ايران باشد وعورش من دریناپام مقداريك تغدری بانان وترب بود. درینحال هیچکس را قدرت منع‌نبود. کار بجایی کشید که در خمارها از بسیاری رعشه و لرزیدن دست پا لهحودنمی تو انستم حوردبلکه‌دیگران می‌خوراندند تا آنکه حکیم همام بر ادر حکیم ابو الفتح را که از مقر بان وا لد بزر گوادم‌بوده طلبیده براحوال خویش اطلاع دادم او از کمال اخلاص ونهایت دلسوزی بی‌حجا با نهبه‌من گنت که صاحب عالم بدین‌روش که شما عرق نوش‌جان‌می. کنید؛ نعوذبا لله تاششماه‌دیگر کار بجائی خواهد کشید که علاج پذیرنباشد. چون سخن او از خیر اندیشی بود و جان‌شیرین عزیز است درمن‌اثر عظیم کرد. من از آن تاریخ شروع در کم ساختن کرده خحودرا به‌عوردن فلونیا انداعتم هرچند درشراب می کاستم درفلونیا می‌افزودم. فر مودم که عرق را به‌شراب انگوری ممزو ح سازند. جنانکه دوحصه انگوری ويك بخش‌عرق بوده باشد وهرروز آنچه میخوردم‌چیزی کم نموده درمدت هفت‌سال! به‌شش پیا له رسانیدم. وزن هرپیا له هژدهءتقال ويكپاو. الحال‌پا نزده‌سال‌می‌شود که به‌همین دستور خورده میشود واذاین نه کم می شو دونه‌ز یاده ودرشب میخورم مکر در روز پنجشنب» چون‌روز جلوس بارلامن است و شب جمعه که از شیهای متبر که ایام هفته است؛ درپیش دارد به‌ملاحظه این دوجیز درآخرهای روز می‌عورم که خوش نمی آید که این‌شب را به‌غفلت گذرانیده در ادای شکر منعم حقیقی تقصیر رود. روز پنجشنبه وروزیکذنبه گوشت‌هم نمی‌خورم. در پنجشنبه جون جلوس مبارله من واقع‌شده روزیکشنبه که روز ولادت والد بزر گوارمن است این روز را بسیار تعظیم میب داشتند بعداز چندگاه فلونیارا به‌افیون بدل ساختم. اکنون که عمرمن. بچهل‌وشش سال وچهار ماهشمسی وچهل‌وهفت‌سال و نماه قمری رسیده هشت‌سرخ افیون بعد [۱۹ ِ از گذشتن پنج گهری روز دشش سرخ بعد از یکپهر شب میخورم. ۱
حنجر مر صح بهدست معصودعلی به‌عبدا للهعان مر جمت‌نمودهشیخ‌موضی تیش قا مهن به‌تعطاب‌خحانی سرفراز گشته بهمنصبهشتصدی ذات وچهارصد سوار امتیاز یافت و به‌بنگاله: مرخحص کشت. بر منصب ظفرخان پانصدی ذات وسوار اضافه مرحمت شد و بهعدمت بنگش.
۱۷۶ جها نکیر نامه
تعیین یافت. در همین‌روز آقامحمدحسین بر آدرخو اجهجهان بهحدمت فوجداری سر کار آکره سرافراز شده مرخص گردید ودویست‌سوار برمنصب او اضافه مرحمت‌نمودم که پانصدیذات وجهارصد سوار باشد وفیل نیز عنایت کردم.
در پنجم بهمن به‌میرمیران فیل عنایت شد. خواجه عبدالکریم سودا گر چون از ایران روانه هندوستان بوده بسرادر عا لی‌مقدارم شاه‌عباس بسهدستاو تسبیح عقیق یمنی ود کابی کارونديك که بسیار تحفه نادد بود فرستاده بودند درنهم ماهمذ کور بهنظر در آمد. درهزدهمم بیضی پیشکنها ازهر قسم مرصع آلات وغیره که سلطان‌پرویز ارسال داشته بودبه‌نظر در آمد. در هفتم اسفندارمذ صادق بر ادرز اده اعتمادا لدو له که به‌عدمست بخشیکری قیام داشته به‌طاب حاني سرفراز گشته. این خطاب را که به‌خو اجه‌عیدا لعزیز مرحمت‌شده بود مناسبتهادا مرعی داشت. اورا بهعطاب عبدا لعز یزحان وصادق ان را به‌نعطاب صادقخان سرافراذ ساختم . در دهم جکت‌سنگه و لد کنور کرن به‌وطن‌خود دستوری یافت ودر هنگام رعصت بیست‌هز اررو پیه ويك اسب و يكز نجیر فبل وخحلعت وشال خاصه بدومرحمتنمودم وهرداس چهاله که اذمعتمدان رانا است‌واتالیق پسر کرن بود بهاو هم پنجهز ار روپیه و اسپ وخلمت عنایت نمودم و بهدست اوشش‌پري از طلا بجهت رانا فرستادم.
در بیستم همین‌ماه رداجه سورجمل و لد راجه باسو که بنا برنزدیکی‌جا» ومقام به‌همراهی مر تضیخان به گرفتن قلعه کانگره تعیین یافته بود به‌طلب آمده ملازمت کرد. خان مذ کوررا بعضی مظلها درخاطر اژو قراد یافته بود بدینجهت همراهی اورا مخل دانسته مکسررعر ایض بهدر گاه فرستاده درباب اوسخنان نوشت. تاآنکه حکم طلب اوصادد کشت. در بیست‌وششم نظام| لدین‌عان از ملتان آمده ملازمت [۲۰ ۱الف] کرد.
در اواعر همین‌سال اخبار قتح و فیروژی و ظفر و بهروزی از اطر اف ما لكمحروسه رسیل: ۱
اول قضیه احداد افغان که از دیرباژ دد کوهستان کابل درمقام سر کشی وفتنه‌ا نگیزی است و بسیاری از افغانان سرحد برسراو جمم‌شده‌اند و از زمان والد بزر گوارم تاحال که سال‌دهم ازجلوس من است افواج همیشه برسر او تعیین بودهاند. رفتدرفته شکستها خورد و وبریشانبها کشیده جمعیت اوپاده‌ای متفرق شد وپاره‌ای کشته کُشت. ودر جرعی که محل اعتماد او بزد مدتی پناه برد و اطسراف آن را نخان دوران قل نموده راه در آمد را برو بست. جون بجهت حیوانات کاه و آب وخور ال در محکمه مذ کور نماند. شبها مواشی خوددا از کسوه بایان آورده در دامنهای کوه جرانید وخودنیز بجهت آنکه مردم همراهی تمایند می آمد
جها نگیر نامه ۱۷۷
تا آنکه اینخبر به‌حان دوران رسید. جمعی از سرداران ومردم کار کرده را درشبی معین تعبین کرد که به‌حوالی جرحی رفته کمین نما بند و آن‌جماعت رفنه‌هم درشب خو درا در پناهگا هها بنهان ساخنند. روزروشن‌خان دوران به‌همان‌طرف سواری نمود. جون آن‌تبره‌بختان حبوانات خود را بر آورده به‌جرا سرمی‌دهند واحداد بدنهاد پاجماعه خودرااز کمین گاهها گذشته به یلگ بار گردی در پیش‌ظاهر میشود. چون خبر می گیر ند معلوم‌می گرد که حان دوران است‌متلاشی ومضطرب گشته فصد باز گشتن می کنند وقر اولان خان مذ کور یز خبر می‌رسانند که احداد است. خان جلوداده خودرا به‌احداد میرساند و مردمی که در کمین گاهها بودند آنها نیز سرراهها گرفته حملهآور گشتند و تا دوپهر بجهت فلبی وشکستکی‌جا و بسباری جنگل معر که جنک قایم بوده. آخرالامر شکست بر آن‌مخذولان افناده عوددا به کوه ودره می کشند وقریب سیصد کس از مردم کاری به‌جهنم می‌دوند و یکصدنفر اسیر می‌گردند. احداد نمی‌تواند که دیگر باره حو ددا بدان محکده رسانیده یا قایم سازد. با لضروده خود دا بهجانب قندهار رویه می کشد. افواح قاهره به‌چر خ وجاها وخانهای آن تیروروز گاران در آمده [۱۲۰ب] همد را می‌سوز انند ور اب‌ساخته از بیخ و بنیاد برمی اند از ند.
خبردیگر شکست‌خوردن عنبر بداختر و برهمزدگی لشکر تکبت اثر ادست. حلاصه کلام آنکه جمعی از سرداران معتبر وجماعه از بر گیان که قومی‌اند درنعایت سخت‌جانی و مدار فطره و تردد در آن ملك بهآنها است. از عنبر دنجیده اراده دو لتخواهی نمودند. از شاهنو ازحان که بافوجی از عسا کر منصوره در بالاپور بود استدعای قول نموده قرار دادند که خان مذ کور را بپینند و خاطر از قول وقرار جمم‌نموده آدم خان و یاقوتخان و جمعی دیگر از سرداران و بر گیان وجادون دای وبا پاجیو کاینته آمده دیدند. شاهنو ازعان به‌هريك از آنها اسپ وفبل ور وخلعت فراخور قدر وحالتی که داشتندداده سر گرم حدمت ودو لتخواهی ساخت واز بالاپود کوج نموده به‌همراهی این‌مردم برسر عنبر مقهور روانه شدند. درائنای راه به‌فوجی از دکنبان که محلدار ودانش ودلاور و تجلی وفیروز وجندی دیکر از سرداران برخورده آن‌فوج را تارومار ساختند و آن متهودان. بیت
شکسته سلاح و گسسته کمر نه پارای جنکگ ونه پرو ای‌سر
ود را به‌اردوی‌آن بداختر رسانیدند و او از غایت غرور درآن مقام شد که با قوج قاهره جنگ نماید. مقهورانی که بااو بودند و لشکر عادلخانیه و قطبالملکیه جمح ساخته و توپخانه واستعداد از خود سرانجام نموده روبروی اشکر ظفر اثر روانه‌شد تاآنکه فاصله پنج شش کروهی بیش نماند. روزیکشنبه بیستو پنجم بهمن افواج نوروظلمت بههم نزديك‌شده فوجها
۱۷۸ جها نگیر نامه
وشانها نمایان گشتند. سه‌پهر از روزمذ کور گذشته آغاز بان کادی و توب‌اندازی شد. آعر الامر دادابخان که سردار هراول بوده با دیگر سرداران و کارطلبان مثل ر اجه برسنکگدیو و رایچند وعلیخان نیازی وجهانگیر [۱۲۱ الف ] قلی بیکث تسر کمان وسایر شیران‌بیشه دلاوری شمشیرها کشیده برفو جح هراوك غنیم تاختند ودادمردی ومردانگی داده اين فوح دا پراکنده ساختند ومقید به‌طرف دیکر نشده خودرا به‌قو ج قول رسانیدند. و همچنین هرفوح برفوج رو بروی خود متوجه شده چاپقلشی دست داد که دیده نظار کیان از مشاهده آن خیره‌ماند. تا دو گهری تخمینا این‌زدوخورد در کار بود از کشته‌ها پشته‌ها شد؛ وعنبر تیره‌بخت تاب مقاومت نیاورده رو بگریز نهاد. اگر رسیدن تاریکی وظلمت‌به‌فریاد آن‌میاه بختان نرسیدی یکی ازذآنها راه بهوادی سلامت نبردی نهنگان دریای هیجاسردرپی گریختگان نهاده قریب دوسه کروه داه تعاقب نمودند چون دزاسب و آدمی هیچ‌حر کت تماند و شکست یا فتها متفرق گشنند جلسو یاز کشیده بهجا و مقام حود معاودت‌نمودند و توپخانغنيم به‌يك‌قلم وسی‌صدشتر که بهآن بار گران داشت و فیلان‌جنکی و اسبان تازی و یراق و اسلحه ازاندازه حساب بیرون به‌دست‌اولیای دو لت افتاده: کشته وافتاده‌د! حساب وشمار نبود وجمع کثیری از مرداران ز نده به‌دست‌افتاده بودند.
روزدیکر افواج قاهره از منزل فنحهور کوج نمو ده متوجه تیک که آشانه آن بوم‌صفتان بودگشتند واثری از آن‌جماعه ندیده همانجا دایره کردند وخبر یافتند که هريك از آنها در آنشب وروز ابتر بج؛ای افتاده‌بودند چندروزعسا کر منصوده دد گهر کی توقف نموده عمارات ومتازل مخا لفان دا به‌عاك تبره برا بر سانعته آن معموره را سوختند و به‌واسطه حدوث بعضی امور که تفصیل آن درین‌مقام باعث طول کلام است از آنجا بازگشته از گهاتی رهون کده فرودآمدند به‌جلدوی این خدمت برمتصبهای جمعی که ترددات و حدمات نموده بودند اضافه حکم‌شد.
یکی‌دیگر قتح ولایت کهو کهر هه و بهدست آمدن کان الماس است که به حسن سمی | براهیم نعان گرفته شد. این ولایت از توابع [۱۲۱ب] صوبه بهاد وپتنه است و رودخانه در آنجا چاری است که به‌روش خاص الماس از آنجا برمی آودند وطریقش آن است که در ایام کمی تب گودا لها و آب کندها بهم میرسد وجمعی‌دا که بهاين کاد مشغو لی دار ند یطریق تجر به معلوم شده که بالای هر گودالی که الماس دارد البته جانور کان دیزه‌پر نسده از عا لم پشه که اهل هند آنرا جنر می گویند هجوم آورده در پروازند طول رودخانسه را تا بجایی که داه توان یافت بنظر در آورد اطراف گودالها دا سنگچین می‌سازند. وبعد از آن به‌بیل و کلنکث گودالهادا تايك‌گز و يك نیم گز به‌پایان برده دور آن دا میکاوند و تفحص نموده
جها نگیر نامه ۱۷۹
در سنگریزه که از آنجا برمیآید الماس خردد و کلان برمی آودند گاه. باشد که پارچه‌ای الماس بهدست درآید که به‌يك لك روبه قیمت کنند. مجملا این‌ولایت واین دودخانه هندوی درجن سال نام متصرف بود و هرجند مدت که حکام صو بدبهاد برسر اوفوجی می‌فرستادند و یاخود متوجه می گشتند بنا بر استحکام راهها وجنکل بسیار به‌گر فتن دوسه‌الماس قناعت نموده اورا به‌حال خود می کٌذ اشتند
چون صوبه مذ کود از ظفرخان تغیبریافت وابراهیم‌عان بجای او مقرد گشت؛ ددوقت رخصت فرمودم که بر سر آن ولایت دفته آن زمين دا از تصرف آن مردك مجهول‌بر آور ند. ابراهیم‌خان به‌مجر د در آمدن بهولایت بهاد جمعیت کرده برسر آن زمینداران روان مسی‌شود. اوبه دستور سابق کسان فرستاده تعهددادن چنددا:ه الماس وچند زنجیر فبل مسی نما ید. حان مذ کور بدین‌معنی داضی نکشته تبز و تند در ولایت او درمی آ ید وپیش از آنکه آن مردك. جمیع جمعیت خودرا سازد راه بران‌بند ساخته ایلغارمی‌نماید ومقادن آنکه خبر بدورسد کوه ودره دا که مسکن مقرراو بود قبل می کند و کسان به تقحص او پریشان ساخته اورا درغاری باچندی از عورات که یکی مادر حقیقی او ودیگری از زنان پدرش بودن-د بابرادری از پر ادر ان او بدست درمی آورند وتفحص [۱۲۲الف] نموده الماسها را که همراه داشته‌اند از آنها می گیر ند. بیست‌وسهز نجبر فیل نروماده‌هم بدست میافتد. به‌جلدوی این نعدمت منصب ابر اهیم‌نعان را از اصل واضافه چهارهزاری ذات وسوار مرحمت شده به‌خطاب فتح‌جنگی سرافرازی یافت ۰ همچنین برمنصبهای جمعی که درین‌خدمت همراهی کرده و ترددات مردانه نموده بو دند اضافه حکم‌شد. الحال آن ولایت در تصرف اولیای دولت قاهره است و درآن رودخانه کاد می کند وروز بروز که ااماس برمیآید بهدر گاه مي آورند درین نزدیکیها یك الماس کلان که به‌پنجاه‌هز اد روپیه می‌ارژد برمیآید.چون‌پاره کاد کنند یحتمل که الماسهای خحرب داغعل جواهرخعنهتخاصه میگردد.
نورود بازدهم از جلوس‌هما.بون
روز یکشنه آخحر اسفندادمد مطابق غره ر بیع لاول‌سنه ۷۵ هزارو بیستو پنج هجری پانزده کهری کذشته حضرت نیراعظم ازبرج حوت بهدو آت‌سرای حمل پر تو سعادت افکند و در اين ساعت خحجسته او ازم بند گی و نبازمندی به‌دد گاه حضرت یادی تقدیسم دسانیده در دیو انخانه عاص وعام که صحن آنرا به با ز جه‌ها ی وشاما نها واطر اف آنرا به پرده‌های‌فر نگی
و زریفتهای مصور واقمثه نادر مر تب و آراسته ساخته بودند بر تخت دولت جلوس نمودم و شاهز اده‌ها وامرا واعیان حضرت وادکان دولت وسایر بندههای در گاه تعلیمات مبارة بسادی بجا آوردند. چون حافظ نادعلی گوینده از بندههای قدیم بود فرمودم کسه آنچه در روز دوشنبه هر کس از نقد وجنس پیشکش کند په‌انام اومقرد باشد در روز دوم بنشکسن بعضی از بنده‌ها بهنظر در آمد ودر روز چهادم پیشکش خو اجهجهان کسه از ۲ کره فرستاده بود مشتمل برچندقلعه الماس وچنددانه ءروادید و بعضی مرصح آلات واقمشه ازهرقسم و یسك ز نجیر [۱۲۲ب] فیل که مجمو غ آن پنجاه‌هز ادرو پیه میشد بهنظر در آمد. در پنجم کنود کرن که ۳ ومقام ود رخعصت شده بود آمده ملازمت نمود. يك‌صدمهر و يك‌هزاد روببه نذر و يك زنجیر فیل مع یراق وچهادراس اسپ پیشکش گذر انید.
در هفتم برمنصب آاصف‌خان که جهارهز اری ذات ودوهز ار سواز بسوده هزاری ذات ودوهز ادسوار اضافه نموده به‌عتایت نقازه و علم اورا سربلند ساختم. درین روذ پشکش میرجه‌الالدین حسین بهنظر درآمد آنچه گذدانید همه مستحسن و پسندیده افتاد. از ان جمله حنجر مرصع که خود هنر کادی نموده بهاتمام رسانیده بود. بربالای دسته آن یساقوت زردی تشایده بسودند در دعایت صفا و لطافت و کلانسی ال ای قسم یاقوت زردی دیده شده است. بار دیکر یاقو تهای فرنکت دلیسند بادیگر یاقو تهای فسرنکگ دلسند افتاد و زمردهای کهنه به‌طر ح واندام خاص صودت اتمام یافته‌بود. مقیمان به‌پنجاه‌هزار روپیه قیمت تمسودند بر منصب میرمذ کور هزارسواد افزودم که پنجهز ار ذات وسه‌هز ادر پا تصدسو ار بودهباشد.
درهشتم برمنصب صادقخان سیصدیذات وسو ار برمنصب ارادتضان سیصدی ذات و دو یست‌سو ار اضافه مرحمت نمودم که هريكث بههز ازیذات ودو بست‌سوار ممتاژ باشند. در نهمپیشکش خواجها بو الحسن بهنظر گذشت. ازجواهر ومرصع آلات واقمشه موازی چهل‌هز ار روبه درجه‌قبول یافت. تتمه دا بهاو مرحمت نمودم. شش تا تارنعان بکاول‌بیکگی بت #طعه لعل ويك‌قطعه یاقوت ويك‌عدد تختی مرصح ودوعددا نگشتری و چند پادجه اقمشه قبول افتاد. در دهم سهز نجیر فیل که راجه‌مهاسنگه از دکن ویکصدوچند طاق زر بفت وغیره که ءر تضی‌شان از لاهور فرستاده بود از نظر گذشت. دیا نت‌حان‌هم پیشکش خوددا که دو تسبیح مروادید ودو قطعه لحل وشش‌دانه مروارید کلان ويك خوانچه طلابود به بیست‌وهشت‌هزاد رو پیه قیمت شده درین تادیخ گذراند: آحرهای دوز پنجشنبه یازدهم بدجهت سر فر ازی اعتمادا لدو له بد‌خانه اورفتم که تشن خود [۱۲۳الف ]دا همانجا بهنظر در آودد. اسباب واشیای فشک اورا که | کذر در کمال نفاست بود به تفصیل دیدم. از جو اهر دودانه مروارید که سی‌هز اد روبیه
جها نگیر نامه ۱۸۱ قیمت داشت و يك فطعه لعل قطبی که بهبیست و دوهز اد روپیه به‌بیع در آمده بود. با دیگر مروادیدهاو لعلها که مجمو ع قیمت آنها يك لك و ده‌هزاد روپیه میشد: درجه قبول یافت واذ اقمشه وغیره نبزموازی پانزده هز اد روبه برداشته شد.
چون از ملاحظه و مشاهده پیشکش باز پرداختم قریب يك پهرشب دا به‌صحست و خوشی گذرانیده پاامرا و بنده‌ها فرمودم که بیا له دادند. مردم محل نیز همراه بودند. مجاس خویی منعقد شد بعد از اتمام صحت اعتمادا لذوله را عذرخواهی نموده متوجه دولتخانه شدم. درهمین روزها فرمودم که نود محل دا تورجهان بیگم می گفته باشند.
در دوازدهم پیشکش اعتبارعان بهنظر گذشت ظر فی بهشکل ماهی مرصح بهجو اهر نفیسه درغابت تکلتفب و اندام به‌اندازه »عتاد من ساخته بودند.آن دا با دیگر جو اهر و مرصعآلات و اقمشه که مجمو ع قمت آنها پنجاه و ششهز اد روببه میشد قبول نمودم و تمه دا با دادم. بهادرعان از قندهاد هت رأس اسب عراقی ونه قوذ اقمشه فرستاده بود با پیشکش ارادتخان و راجه سورج مل ولد راجه باسو در سیزدهم بنظر گذشت. عبدااسبحان که بهمنصب هزارو دوصدی ذات و ششصد سوار سر افر از بود؛ بههز ار و یا نصدی ذات و هفتصد سو ارامتبازیافت. در پا نزدهم صاحب صو بگی ولایت تهتهه و آن حدود از شمشیر عسان اوربك تغیر سافته به‌مظفر حان مر حمت شد,
درشانز دهم پیشکش اعتقادان و لد اعتمادا لدو له به‌نظردد آمد. از آنجمله موازی سیو دوهزاد دوپیه برداشته تتمه را باو عنایت نمودم. درهفدهم پیشکش تر بیت‌شان دیده شد. از حو اهر و اقمشه هفده |[ ۲۳ (ب] هر ازروبه بسند اقتاد. در هزدهم به‌حا نه اصت ان دفتم و پیشکش او همانجا بهنظر در آمد. از دو لتخانه تا به‌منزل اوتخمینا يك کروه مسا فت بو د. نصت‌داه مخمل وزر دفت و دادائی باف و مخمل ساده پای انداد نموده‌بود. جتانجه ده‌هزار رویبه قمت آن بهعرض دسید. آن روز تا نصف شب با اهل محل دده‌تزل او بسربرده پیشکشهایی که سرانجام نموده بود بهتفصیل ازنظر گذشت. ازجو اهر و مرصع آلات و طلاآلات واقمشه نفیسه‌مو ازی‌يك لكر چهادده هز ار دوپیه و چهار داس اسب و يكر آس اشتر: پسند عاطراشرف افتاد.
نوزدهم که روز شرف بر اعظم بود در دو لنخانه مجلسعالی تر تیب‌یافت. بنا برملاحظه ساعت دو نیم گهری از روز مد کود مانده بر تخت جلوس نمودم. فر ند با باحرم در ین ساعت متبر که لعلی درغایت آب و صفا گذرانید که هشتادهزار دویه قیمت‌نمودند. منصب آن‌فرزندرا که پانزده هز ادی ذات و هشت‌هزاز سواربود به‌یست هرادی ذات و ده‌هزار سوار مقرر
داشتم. همدداین‌روز وزن‌قمری به‌عمل آ۵۰.
اعتمادا لد و لد را که بههنصب ششهزاری ذات و سه‌سزاری سواز ممتاز بود بهعاصب هفت‌هز ادی ذات و پنجهز از سو ار سر افر از ساخته تومن توغ نیز به‌اوعنایت نمودم دحکم کردم که نقاره او را بعد از تاره فُرز ند حرم مي نو احته باشند. برمنصسب تور بیت‌تحان با صدی ات و سوارافزوده شد که سههز ارو پاتصدی ذات و هزارو پانصد سواد بوده باشد. اعتقادخان باضافه هزاری ذات و چهادصد سو ارسرافر از گشت‌نظام! لدین‌خان از اصل و اضافه بهمنصب هفتصدیذات وسیصد |[ ۴ ۱۲| لف ]سو از ممتاز گردیده به حدمت صو به بهار تعیین پافت.سلام! لله عرب بهعطاب شجاعتخان سربلندی یافت و به حلقه مرواری سر فراز گشته از حلقه‌بگوشان در گاه شد؛ ومیرجمال! لدین حسین انجورا بدعطاب عضدا لدو له سرفر از ساختم. در یست‌ویکم اللهتعا یی ازدختر مقیم و اد مهترفاضل در کا بدادپسری به‌حسروداد. الل‌داد افغان که طریقه بندگی اختیارنموده ازرویاخلاص‌تمام‌از احداد بدنهاد جداشده آمده است بیست‌هزار درب مرحمت شد. در پیستو پنجم خبرفوت رای منوهر که از تعینات لشکر ظفر اثرد کن بود دسید. بسراو دا بهءنصب پا نصدی ذات و سیصدسوار سرافراز ساخته جا و مقام پدر او راباوعنایت کردم. در پیست وششم ۳ نادعلی میدانی که نه ر آس اسپ و صلدا نه کیش و چهارشترولایتی بود از نظر کد شت. در بیست وهفتم يكك زنجیرفیل به‌بهادرعان حا کم فندها رو يكر تجیرفیل بهءیرمیر ان و لد میرخلیل الله و يك زنجیر به‌سید بایزید حا کم بهکر مرحمت نمودم.
درغره اردی‌بهشت حسب الالتماس عبدا للهعان به‌برادد او سردادان نقاده عنایست نمودم. در سیوع کهپوه مرصع بها لله‌خان افغان مرحمت نمودم. درهمین دوزها خبررسید که قدم یگانه بیگانه از اففا نان آفریدی که دو لتخواه و فرمان‌پرداد بود و راهداری‌کوتل خیبر بدو تعلق داشت به‌اندله توهمی قدم از دایره اطاعت برون‌نهاده سر به‌فساد بر آورده برسر هرتهانه جمعی دا فرستاده هرجا [۲۴ ۱ب ] که او و مردم او زسیدند بنابر غفلت آن مردم دست به‌قتل و غارت بر آورده خلقی کثیر را ضایع ساختند. محملا ازحر کت شنیح این اقغان بی‌عقل‌شوری مجدد در کوهسنان کابل دوی‌داد. چون این خبررسید هارون برادر قدم و جلال پسراو که در دربار بردند فرمودم که گر فته بهآصف ان سپارند که درقلعه کوالیاد محبوس ساژد.
از اشارات رحم و شفات سبحانی و علامات عنایات یزدانی امری درین روزها مشاهده افتاد که حالی ازغرایبی نیست. اعل درغایت لطافت و صفافر ذ ند خرم بعد ارفتح را نادد اجمیر به‌می کُذد ا نید به شصت‌هر از رو ببه قیمت نمو دند درخاطرمی گذشت که این لعل را در بازوی ندو و باید بست. غایتا دوهر‌وارید نادر عوشاب يت اندام که هم آغسوشی این نو ع لعسل راسزد
می با یست ]که يلك دا وه مروارید اعلی بهقست هشت‌هز ار دو یه مقر بخان بهدست آور ده در
جهانگیر تامه ۱۸۳ پیشکش نوروزی خودگذرانید. بخاطررسيد که اگرهمتای این بهم رسد بازو بند مکمل خواهد شد. حرم که ازخحردی بازشرف‌ملازمت حضرت والد بزر گوادم دریافته شب‌وروز درعدمست بود: بهعرض دسانید که درمروادیدهای سر بند فدیم به‌همین وزن واندام مرواریدی بهنظر من در آمده‌است. سر پیچ کلان قدیمی را حاضر ساختند و بعد از ملاحظه بههمان مداد و وزن و اندام مرواریدی ظاهرشد که‌دروزن يك‌ذره تقاوت داشت جنا نحه جوهریان اذین معنی تعجبها نمودند و درقیمت و اندام و آبوتاب موافق [۵ ۱۲الف] بود. گویا از يك‌فا لب ریخته‌شده است. مرواریدها دا براطراف لعل کشرده بر بازوی‌خود بستم و سر به‌شکرانه خداوند بنده‌نواز برژمین نیاز و فروننی تهاده ذبان بهشکر گویا ساختم. بیت از دست و زبان که بر آیسد کزعهده شکرش بدر آید (سعدی)
در پنجم سی در آس اسپ عراقي و تر کی که مر تضیخان از لاهود فرسناده بسود بنظر گذشت.شص‌و سه ان اسپ و پانزده نفرشتر رو ماده و يك دسته پ رکلکی و نه عسدد عافری و نه چینی خحطائی و نه عدد دندان ماهی جو اهرداز و سه قبضه بندوی با دیگر پشکشهای خان دوران که اذکایل فرستاده‌بود منظور نظر گشت. يك ز:جیرفیل خرد اذ فیلان حبشه که از راه دریا به‌جهاز آودده بودند مقربخان پیشکش گذرانبد. نسبت بهفیلان هندوستان درخلقت بعضی تفاو نها دارد. ازجمله گوشهای او کلانتر از گوشهای فیلان اینجاست» خرطوم و دم‌او هم دراز تر وافع شده.
درزمان والد بزرگوارم يك فیل بچه‌اعتمادعان گجراتی پیشکش فرستاده بود؛ رفته‌رفنه کلان شد بسیار تندوتیز و بد حو بود. درهفتم خنجر رصع به‌مظفر نخان حا کم تهنهه مرحمت شد. ددهمین دوزها خبر رسید که جمعی از اففانان یکانه پکانه برسر عبدالسیحان برادرحان عا ام که در یکی از تهانهای مقرر بود دفته تهانه او را قبل کر دند. عبدا اسبحان, باجندی دیگر از منصبداران و بنده‌هائی که بدهه‌راهی او تعیین بودهاند داد مرادا نک داده درزد و خورد به تقصیر از خود راضی‌نگشتهاند. آخر به‌مقتضای آنکه. ع پشه چو پرشدبه‌زند [۱۲۵ب] پیل دا آن سگان دست بر آنها یافته عبدا لسبحان را باجندی‌ازمردم آن تهانه بهدرجه شهادترسانیده] زد. بجهت پرسش این قضیه فرمان مرحست عنوان و خاعت خاصه به‌خان عالم که به‌ایلچی گری ایران تعیین شده بود؛ عنایت نموده فرستادم. درچهاردهم وشن مکرم‌عان و لدمعظم ان که از بنگ لی آمده‌بود اذاجناس وامتعه که ددآن ولایت بههم‌مید سد به نظر در آوردبرمتصب چندی از جا گیردادان‌گجرات اضافه حکم نمودم.ازجمله سردارخان که هزاری ذات و پانصد سواد
بود به‌متصب ماو با نصدی ذات و شدصد سو ار سر فر از کشت و علم نیز بها ور حمت شك.
۱۸۴ جهانگیر نامه
سل قأسم ولد سیدلادبارهه از اصل‌واضا فه به‌متصب‌هت:صدی ذات وحها رصد و پنجاهو یار بیکگ بر ادرژاده احمدقاسم کو که بهمنصب ششصدی ذات و دویست و پنجاه سو ار ممتاز گردیدند.
درهفدهم خبرفوت رزاق‌وردی اوز باك که از تعنات اشکرد کن بود شنیده شد به کنکاش سپاهگری تحوب میرسید و از امرای مقرر ماوراءالنهر بود. در بیستویکم الله دادافغان را به حعلاب حانی سرغر ار ساخنه منصب او که هز ادی ذات و ششصدسواد بود دوهز اری ذات و هز ار سو ار ساخختم. سه لك دوه ارخزانه لاهور به | نعام وعددخر ج تحان دور ان که درشو رش اففا نان سعی [۱۲۶الف] بليغ بجای آورده بود مقرر گشت. در بیست. وهشتم کنور کرن بجهت کتخدائی بجا و متام شود روصت شل خلعت و اسب عراقی حاص 4 سح زین و یل و کمر جر مرصع بداو مر حمت نهو دم. در سیم این ماه بر فوت مر تضی خحان رسید. از قد یمان این دو ات بود. حضرت والد بزد گو ارم او را تربیت نموده بعدرجه اعتماد و اعتبار دسانیده بودند ودد زمان دولت من یز توفیق نمایانی‌یافت که آن ذير کردن خسرو بود. باه منصب او به‌ششهز اری ذات و پنجهزاری سوار دسید. و درین ولاچون صاحب صو به پنیجاب بود تعهد گرفتن قلعه کانگره که در کوهستان آنولابت باکه درمعمودةعا لم به‌استحکام ان قلعه‌نمی‌باشد نموده بدان نعدمت رنعصت يافته مشغول‌داشت. اذین خبرناخوش آزردگی‌خاطرتمام بهم رسانبدوالحق بجهت فوت آین‌جنین دو اتخواهی آزرد کی کنجایش داشت جون‌دردو اخو اهی روذقار گذرانبده به کار آمد مغفرت اورا اژاله تعالی مسئات نمودم.
درچهارم خر داد ماه منصب سیدنظام ازاصل و اضافه تهصدی ذات و سیصا و ینجاه سو ار مقرر کشت خدمت مهما نداریایلچیان اطراف به نود الدین‌قلی فرموده. درهفتم خبر فوت سیفخان بارهه رسید. بسراد جوان مردانه‌کارطلب بود. در جنک رو ترددهای نمایان کرد. در صو به د.ن به‌علت هیضه جهان فانی را ودا ع نمود. پسران او را رعایتها نمودم و علی محمرل که بزرکو ارشد ۱۲۶ ب] اولاد او بود بهمنصب ششصدی ذات و چهارصد سوار و برادر دیگرش بهادر نام حهارصدی ودویست‌سواد سرافر از کردیدند. سیدعلی بر ادرزاده او به‌اضاثه پانصدی ذات و سوار ممتاز کشت. درهمین روزها! وب لله پسرشهبا زان کنبو به تعطتابت زنیازغان امتباز یافت.
در هودهم منصب هاشم‌خان از اصل واضافه به‌دوهزار و پانصدی ذات و ينك هزارد هشتصد سوار مقررشد. ددین تاد یخ بیست‌هز ار درب به| للهداد افعانمرحمت نمودم. بکرماجیت راجدولایت ماند هو که ]با و اجداد او اززمنداران معتبر هندوستان‌اند به‌وسیله فرزنداقبا لمند
با با حرم سعادت کورنش در یافته تقصبر ات او ب-هعفو مقرون کگشت. در بیستم کلیان حجیسلمیری
جها نگیر نامه ۱۸۵
که راجه کشنداس به‌طلب او رفته بودآمده ملازمت نمود. یك‌صدمهر و هزاد دوییه به‌طریق نذر گذر انید, برادر کلان او راو (#بم صاحب‌جاه ومثام بود. چون در گذشت ازوطنلی دوماهه ماند و او هم چندروز بیش نزیست. صبیه اورا درایام شاهزادگی به‌جهت‌خود خو استگادی نموده به‌خطاب ملکه جهان ممتاژ گشت (چون ۲باو اجداد این‌طایفه ازقدیم دو لتخواه آمده‌اند این پیو ند نیز به‌میان آمده بود. کلیان مك کو رر | که بر ادر اول‌بهیم بود طلبد اشته به تکیه‌دا گی وعطاب راول سرافرازی ساختم.)
در این تاریخ واقعه‌ای دوی‌نمود که هرچند خواستم که درسلك تحریر در کشم دست و دلم یاری‌نداد وهر گاه قلم گرفتم حالم متغیر شد نا گزیر به‌اعتمادا لدو له فررمودم که بتو یسید.
در تار یخ باژدهم خرداده‌اه‌سته یازده صبیه قدسیه شاهزاده بلنداقبال خر مرا که بند گان حضرت بان نوزاده بوستان سعادت تعلی ونهایت الفت داشتند اثر تبی بههم دسید وبعد از سهروز نشان ۲ باه ظاهرشد و بهتاریخ بیست‌وششم ماهمذ کور مطایق روزچهارشنبه بست‌دنهم لاول سنه هزارو یست‌وپنج طایر دوحش از تقس عنصری پرواز نموده به‌ریاض رضوان حرامید. درین تاریخ حکم شد که روز جهارشنه‌را گمشنبه [۱۲۷الف ] می گفته باشند. چه‌نویسم که ازین و اقعه جانسوز وسانحه‌غماندوز برذات مقدس حضرت ظل‌اللهی چه گذشته باشد هر گاه جان جهان دا جالب برین‌منوال بوده باشد دیگر بنده‌ها دا که حیات به آن ذات قدسی صفاأت‌دانسثه احوال‌چون خواهد بود. دوروز بنده‌ها بادنیافتند وخانه که جسای نشست
شهر جمادی!
وبرحاست آن طایر بهشتی بود حکم شد که دیواری از پیش بر آورند تابه‌نظر درنیامد معهذ۱ در دو لتخانه نیاراستند. روز سیوم بی‌تابا نه به‌منزل شاهزاده والاقدر تشریف فرمودند و بنده‌ها بهسعادت کورنش سرفراز شده حبات تازه یافتند. درین دراه آن حضرت هرچند میخو استند که ضبط حود فرمایند بی‌اختیاد اشك ازچشم مبارك مید یخت ومدتهای مدید چنین بود که بهمجرد شنیدن حرفی که به‌وی دروی از آن آمدی حال آنحضرت متغیر میشد. چندروز دد متزل شاأهز اده‌عا لمبان گذرانیده روز دوشنبه‌ششم تیر ماه الهی به‌حانه آصفخان تشر یف بردنل واز آنجا دوزمبار‌شنبه نهم چشمه‌نود توجه فرمودند دو سهروز دیگر خاطر مباركه خسود را آنجا مشغول داشتند تا اجمیر معسکر اقبال بود ضبط خود نسی‌توانستند فرمود. هر گاه سخن آشنایی به گوش میرسید بی‌اخترار اشك ازچشم می‌چکید. دل مخلصان فدائی شرحه شرحه میشد وجون‌نوضت عو کب اقبال به‌صوب دکن اتفاق افتاد قدری سگرن و آرام حاصل شد.
تو لد شاحزاده شام شچاع: روز شنبه یازدهم از جشمه‌نود متوجه دو لتخانه اجمیر گشتم» یکشنبه دوازدهم یعداز گذشتن سی‌وهفت پل دروقتی که بیستوهفتم ددجه قوس طألع بود
تست سس سین هو یرس سس سس صع یس تست ت ارو یی سس وی ای ایب ی اات عخع دا راخ تا سس سیخ اي سس یی ی ال اس سس رس وی و و یعس و و ویس وی خر مسر
به‌حساب منجمان هند و پانزدهم درجه جدی به‌حساب پونانیان از شکم صبیه آصفخان دری گر انما یه به‌عا لم وجود آمد به‌شادمابی و عوشدلی این‌عطه والانقاره‌ها بلند آوازه گردیدند و درعیش وخرمی بروی خلایق گشوده شد وبی‌تامل و تفکر نام‌اوشاه‌شجا غ بز بان می آ مد. امید که قدم او برمادد وپدر مبارك وفرخنده باشد.
دو از دهم يك ةبضه‌عنجر مرصع ويكزنجیر فیل به‌راول [ ۲۷ ۱ب] کلیان جیسلمیریهر حمت دمودم. درهمین روذها خبر فوت خواصخان که جا گیر او ددسر کار قنو غ بود رسید. فیلی به دای کنور دیوان کگجرانی مر حمت نمودم.دد بیستوددم همینءاه پا نصدی بسرذات و سوار راجه‌مهاسنگه اضافه مرحمت فرمودم که چهاره زاری ذات وسه‌هزارسواز باشد. منصب علی- خان نیاژی که قبل از این بهعطاب نصرت‌خانی سرافراز گشته‌بود دوهز اریذات و هز ارو پا نصدسوار مقرر گردید علم نیز به‌اومرحمت‌شد. بهجهت بر آمدن بعضی مطا لب نذر نموده‌بودم که مجمری ازطلا شبکه‌دار بردور مرقد متوره عواجه بزر گوار تسر تیب دهند.در ببستوهفتم این‌ماه انمام یافت فرمودم که پرده نصب نمایند. به‌يك لك وده‌وهز اررو یه تمأم‌شده بود.
چون سرداری وسر کردگی لشکر ظفر اثر دکن چنانکه حاطرمن می‌خواست از فرژ ند سلطان برودیز سرنشد به‌عاطر دسید که فرزند مد کور دا طلب داشته با باحرم راکه آثار دشد و کاردانی از احوال اوظاهر است.هراول لشکر فیروزی اثرساخته خود به‌نفس نفیس اذعقب او دوانه گردیم و این‌مهم درضمن همین یورش بهاتمام رسد. بنا براین قرارداد قبل‌ازین‌فرمان به‌اسم پرویز صادر گشته بود که دوانه صو بها لله آباد که دروسط مما لك محرو سه واقعاست گرده» ودرایامی که ما در آن عز یمت باشیم به‌حفظ وحراست آن ملك قیام و اقدام نماید. در تاریخ بیستو نهم ماهمذ کور عرضداشت بهاری داس واقعه‌نویس برهانیور رسید که شاهز اده در تادیخ بیستم به‌خیریت وخوبی ازشهر بر آمده متوجه صو به مذ کورشد‌ند.
ددغره خردادطره‌مرصع به‌میررابها وسنگه‌عنا یت‌نمودم. بهدر گاهی کشتی کیر فیلمر حمت شد. درهژدهم چهار رس اسب‌راهوار که لشکر حان ادسال [۱۲۸ال] داشته بوداز نظر گذشت. میرمغل» فوجداری سر کاد سنبهل از تغییر سیدعبدالوازث که به‌جای خواصخان به‌حکومعت سر کافنو ج تعیین یافته‌بوده مقرر گشت ومنصب‌او به‌شرط خدمت مذ کور پاتصدی ذات وسوار قراد گرفت. دریست‌ویکم کی راول کلیان چیسلمیری ازنظر گذشت. سههز ار مهرو نهر اس اسپ و یستءپنج‌نفر شتر و يكزنجیر فیل بود ومنصب قزاباش‌خان را اذاصل واضافه هزارو دوصدی ذات وهزادسوارمقرد گشت. در بیست‌وسیوم شجاعتخان رحصت جا گیریافت که رفته سرانجام نو کر و ولایت خود نموده ودرموعد مقرر حاضر شود. ددین‌سال بلکه درامنای سال
جها نگیر نامه ۱۸۷
دهم جلوس وبای عظیم در بیضی از جاهای هندوستان ظاهر گشت و اغاز این بلیه ازپر کنات پنجاب ظهود نموده دفته‌رفته بهشهر لاهود سرایت کرد وخلق بسیاری ازمسلمانان وهندو بدین عات تلف‌شدند. و بعد از آن به‌سرهندو مبان دو آب تادهلی وپر کنات اطراف آن رسیده دهها وبر گنهارا حراب ساخت. درین‌ایام تخقیف تمام دارد. ازمردم درازعمر واذ تواریخ پیشینیان ظاهرشد که این‌مرضی درین‌ولایت هر گز ننموده سبب آن از حکما ودانایان پرسیده شد. چون‌دوسال پی‌ددپی حشکی رویداد وبادان برساتی کمی کرد بعضی گفتند که بهو اسطه‌عفو نت هوا که از ممرخشکی و کمی باران بهمرسیده این حادثه رویداد. بعضی حواله به‌امور دیگر می کردند. العلم عندالله. تقدیرات الهی‌دا گردن باید نهاد. ع چکند بنده که گردن ننهد فرمان‌دا
چون در پنجم‌شهر بور پنجهز ارعدد رو پیه به‌صیفه مدد عر ح والده میرمیران که صبیه شاه‌اسماعیل تانی بود مصءتوب به‌سودا گران بهولایت عراق قسر ستاده‌شد. درتاریخ ششم عرضداشت عا بدخان بخشی و داقعه‌نویس احمدآباد آمد مبنی بر آنکه عبدا ثله‌عان‌بهادد فیروز جنک بهجهت آنکه بیضی مقدمات که مرضی‌خاطر اونبوده در واقعه داخل ساخته‌ام یامن دد مقام ستیزه در آمده جمعی برسرراه من فرستاد ومرایی‌عزت ساخته بهعانه عسود برده چنین و چنان کرد. این‌معنی به‌نوعی در خاطر من گران آمد که می خواستم که يك‌بارگی اودا از نظر انداخته ضایح مطلق سازم. آخرالامر به‌حاطر دسید که دیانت [۱۲۸ب] را به‌احمدآباد فرستم تااين قضیه در آنجا ازمردم بی‌غرض تحقبق نموده اگر اين امر واقعی باشد» عبدالله خان‌دا همراه‌گرفته بهدرگاه آورد وحفظ وحراست احمد آباد به‌عهده‌سردارخان که برادراوست باشد. پیش ازروان شدن دیانتخان اینخبر به‌عان فیروزجنگ میرسد. اوازغایت اضطراب عودر) گناهکار قرارداده پیاده روانه دز گاه می گردد. دیانتخان دراثنای راه به‌عان مد کور میرسد واورا به‌حالت عجبی مشاهده نموده چون ییاد گی پاهای اودا مجرو ح و آزرده ساعته بود تکلیف سواری می کند وهمراه گرفته روانه ملاژمت میشود. مقر بخان که ازخدمتکاران قدیم این‌در گاه است از زمان شاهزادگی مکرد استدعای صوبه گجرات التماس از من می- کرد. چون این‌نوع حرکتی ازعبدالله‌عان بهوقو ع آمد به‌عاطر رسد که آرژوهای خدمتکاد قدیم حود دا بر آورده اودا به‌جای خان مذ کور به‌احمدآباد فرستم. درهمین‌روژها ساعت اختیار نموده به‌نسلیم حکومت وصاحب‌صوبکی مذ کور اورا کامروای صورت ومعنی‌ساختم. در دهم پرمنصب بهادرعان حاکم قتدهار که جهارهزاری ذات و سه‌هزار بود بانصدیذات افزوده شد شوقی. تنبوره نواذ دا که ازنادره‌ای روزگار است و نغمات هندی و فارسی دا
۱۸۸ جهانگیر نامه
به‌روشی می نو ازد که زرکی از دلها می‌زداید به‌حطاب آنندخا نی‌دل عوش وه‌سرور ساخحتم آ نند بهز بان هندی نحوشی وراحت دا می گو بند.
انبه درولایت هندوستان تااواحر تیرماه بیش‌نیست. مقربخان اذپر کنه کرانه که وطن ۲ باو اجداد اوست و باغات احداث نموده ابه دا تادوماه دیگر زیاده برایام‌بودن آن به‌توعی محافظت نموده وسامان کرده بود که همه‌دوژه در اجمیرانبه به‌میوه حانه می‌رسانید چون‌این امرفی | لجمله غرایبی داشت نوشتهشد. درییستم اسپ عرافی ناددی لعل بی‌بها نام جهت پرویز به‌دست‌شر یف خدمتکار ٩[ ۱۲الف] فرستاده‌شد. صورت رانا و کرن پسراورا به‌سنک تراشان تیز جنک فرموده‌بودم که از سنکگك مرمر به‌قد و تر کیب که دارند تراشند درین تادیخ‌صورت تمام یافت وبه‌نظر در آمد. فرمودم که به] گره برده دربا غ پای جهرو که ددشن نصب کنند.
در بیست‌وششم مجلس وزن شمسی به‌طر یی مقررم:عقد گشت. وزن‌اول ششهزار و پانصدو چهارده تو لچه طلابوده و تادوازده وزن هروژن به يك‌جنسی میشود چنانچه وزن‌دوم به سیماب و وذن سیوم بهابریشم و وزن چهارم اقسام عطریات ازعتبر مشك و تاصندل و عود وبان وبه همین دوش تادء ازده‌ودن اتمام پابند انحیوانات به‌عدد هرسالی که گذشته يك کسوسفند و بز و يك‌قطمه مر غ بهدست نهاده بدفترا وددو یشان میدهند. این ضا بطه از زمان والد بزر گو ارم تا امروز دذین دو لتابد پیوند معمول وجادی است وبعد از وزن مجمو ع آن اجناس را که قریب به‌يك لك رو پیه میشود بهفترا و ار باب حاجت تیم تما بنك.
درین‌روز لعلی که مها بتخان در برها نپور به‌مبلغ شصت‌وپنج‌هز اد دودپیه از عبدا للهعان بهادد فیروژ جنک خریداری نموده‌بود از نظر گذشت ومستحسن افتاد. خیلی لعلی حوش‌اندام است. منصب‌خاصه خحان‌اعظم از قرار هفت‌هز ادی ذات مترر گشت و حکم شد که دیوانیان مطابق آن جاگیر تنخواه دهند و آنچه از منصب دیانتخان به‌واسطه مقدمات گذشته کم شده بود حسبالالتماس اعتمادالدو له برقر ار ماند وعضدالدو له کمجا کر در مالوه یبافته بود بهجا گیر مرحص کشت وبه‌عنایتاسپ وخلمت‌سر فرازی یافت. منصب راول کلیان جیدلمیری به‌دوهز اری ذات وهز ارسوار مقرر گشت وحکم شد که ولایت مذ کور دا بهجا گیر او تنخواه دهند وجون ساعت دخعصت او در همین تاریخ بود اسب وفیل وشمشیر مرصح و تحلعت و پرم نرم حاصه [۱۲۹ب] یافته به‌دل‌خحو شی وسر فر ای تمام ببه ولایت صود رعصت یافت. دد سی‌ویکم مقر بخان بها حمد آباد مرعص کشت ومنصب‌او که پنجهز اری ذات ودوهر ارو با نصد سو ار یود و به پشج هز اری ذات وسوار قراد گرفت و بهعلمت خحاصه و کر ته و نادری معتکمه مروارید سر بلند یافت ودود أس اسپ از طو بله تحاصه ويكزنجیر فیل خحاصه و يك‌قبضه شمشیر
جهانگیر نامه ۱۸۹
مرصع بهاو مرحمت شد و به خحوشحالی وشاد کامی متوجه صو به مذ کود گردید.
درپا نزدهم ماه مهر جگن سنگه و لد کنور کرن ازوطن خودآمده ملاژمست نمود. دز شانردهم میرذا علی بیکت اکبرشاهی ازولایت اوده که بجا گیر او مقرر بودآمده ملازءت‌نمود و هزارروپیه نذر گذرانید و فیلی که یکی اززمینداران آن نواحی داشت و حکم شده بودکه ازذمیندار مذ کور بگیرد آن‌فیل به نظردر آورد. ددبیست و یکم‌پیشکش قطب | لملك حا کم گلکنده که مشتمل بر بعضی مرصع آلات بود دبده‌شد. منصب سیدقاسم بارهه ازاصل و اضافه هزاری ذات و شذصد سو از مقرر گشت.درشب جمعه بیست‌ودوم میرزاعلی بیکك که سن او ارهنتاد وپنج در گذشته بود ودیعت حیات سپرد. ددین دولت تردفات و خدمات خوب اذو بهوقو ع آمد» پله منصبش رفه‌رفته چهارهزاری رسید ازجوانان فرادداده کریم| لطبع مردانه این الوس بود.ازو فرزند و سب نماند. طبع نظمی هم داشت. چون‌درروزی که به‌زبارت روضه منوره بزر گواد خواجه معینالدین رفته بود حاات‌نا کر بر او ر! دست داد فرمودم که او د! ددهیان مقام متبر مدفون ساختند.
دروقتی که ایلچیان عادلخان بیجاپوری دا رعصت مینمودم سفارش [۱۳۰الف] کرده بودم که ا گردر ولایت مذ کود کشتی گیری سرآمدی یا شمشیر باز تامی بوده باشد به عادلخان بکُو یند که بجهت ما بفرستد. بعد ازمدتی که ایلچیان با ز آمدند شیرعلی نام مغل‌زاده که دد بیجاپود تو لد یافته بود و ورزش کشتی گیری نموده ددین فن مهارت تمام داشت با چندفر شمشیر پاز آورده بودند. شمشیر بازان حود سهل ظاهر شدند اما شیرعلی را فتا فتی کت ان و پهلو اتان که درملازمت بودند به کشتی انداختم.هیچکدام بهاو مقاومت نتوانستند کرد خحلعت و هز اد روپیه و فیل بدو مرحمت شد. بسیار خوش نسبت و خوش‌تر کیب و زور آور ظاهر کشت او را ملازمت خود نگاهداشته پهلوان پای تخت مخاطب ساختم و منصب جا گیر داده‌رعا یت تمام نمودم.
دربیست و چهادم دیانتخان که بهآوردن عبدا للهحان بهادر فیروذ جنگ تعیین یافته بود اورا آورده‌ملانمت نمود.يك صد مهرنذر گذدانید.درهمین تاد یخ رامداس و لد راجه راجسنگه از امرای داجیوت که درنعدمت د کن‌وفات یافته بود منصب هزاری ذات وپا نصد سوارسرفر از گردید. چون ازعبداللهنعان نقصیر ات بهوقو ع آمده‌بود با باعرم را شفیعگناهان خحود سانعت. در بیستوهشتم بجهت باباخحرم حکم کودنش نمودم از دوی خجالت و شرمندگی‌تمام ملازمت کرد. یکصد مهرو یکهز ار دویه نذر گذرانید.
چون قبل از آمدن ایلچیان عادلخان قرار خاطر آن بود که با باخرم دا هر اول‌حودساخته
سس سس س هایس سس وی( سس تست ی ود سس سب سس سل و و وت سس سس سس سس نع سس سس : یتوص مب ۳۳
۱۹۰ جها نکیر نامه
حود متوجه دکن شوم و اين مهم دا بجهت بعضی امود در کسال افتاد صودتی دهم بنا براین حکم کرده بودم که مهم دنیاداران دکن دا بغیراز شاهزاده دیگری بعرض ترسانسد. درین‌رود شاهزاده ایلچیان را به‌ملازمت آورده عرایضی که داشتند گذرانید. بعد از وفات مر تضیخان و راجهمان و | کثرسرداران کومکی‌تحان مذ کور [۱۳۰ب] بهدر گاه آمده بسودند. ددین تادیسخ راجهمان دا حسب الا لتماس اعتمادا لدو له بهسرداری گرفتن قلعه کان ره تعیین فره‌ودمومجمو ع آن‌مردم دا به‌همراهی او مقرد داشتم و هر کدام دا فراخور حالت و منزلت که‌داشتندبهانعام واسپ و فیل و خلمت وزر دلخوش ساخته رحصست دادم. یعد ازچند روز به‌عبدالله‌عان کسه بسیار دل شکسته و آزرده خاطر بود بنابرالتماس با باخرم خنجرمرصع عنایت نمودم وحکم شد که منصب اورا بهدستور سابق برقراد بسوده در ملازمت فر زند مد کسور از تعنات شدمست دکن باشد.
درسیوم آبان ماه متصب و زیرخان که درملازمت با با پرویزمی‌بود به‌دوهزادی ذات‌وهز ار سوار ازاصل و اضافه حکم نمودم و درچهارم خسرو دا که انی دای سنگه‌لن بدمحافظستو خررداری او مقرر بود» با بر بعضیملاحظه‌های به اصف حان سپرده شال تحاصه بهاوعنا یت کردم.
درهفتم مطا بق هفدهم شوال محمدرضا بیگك نام شخصی دا که دازای ایسران به‌طریق حجا بت فر ستاده بود ملازمت نمود. بعد از ادای مسراسم کودنش و سجده و تسلیم کتابتی که داشت گذرانید و مقرر کشت که اسپان و مدیه همراه آورده ازنظر یکذراند آنچه نو شته‌و گفته فرستاده بودند همکی ازردی بر ادری‌و صداقت‌بود. به‌ایلچی مذ کور ددهمین روز تاج‌مرصم و تحلعت عنایت نمودم. جون در کتابت اظهار دوستی و محبت سیاری نموده بو دندخوش آهد که به‌جنس آن کتابت داخل جهانگیرنامه شود.
تقل کنا بت شاه عباس: نضارت‌بخش سرایستان احلاص و عتبدت و ط-راوت بهارستان اعتقاد و عبودیت درنایش معبودی موجود است که افسردو لت و اقبال بر گزید کان حرضد فرمان‌رواتی و دیهیم سلطنت و احلال فارسان مضماد جهسان‌کشایی را به جواهر توفشات نامتناهی آداست به بدرقه توفیق شاهراه [۱۳۱الف] ترویج دین و دوالست و تسیق ملك‌وملك هدایت نمود. جون وسعت] باد خاطردا کنجایش شمه از مراتب ستایش شایسته پرستش نیست» بهتر آن است که پای اندیشه اطی این بیدای‌حیرت افزاباز دارد و دست‌استشفا ع را دراذیال مقدمه حضرت سلطان رسل و هادی سیل و سیدالکل فیالکل و حضرت اثمه هدی و شفیعان روز جزا سیما شاه او لیا و سرور اصفیا علیهم من| لصلوات از کیا که غواصان بحارمکرست
ربانی و جوهریان دیاد مرحمت یزدانی‌اند استوار نموده از عصایص سبت معنوی وقرب
جها نگیر نامه ۱۹۱
باطتی که پیش‌نهاد همن حقیقت شناسان دوربین و آگاه دلان حق زین است به‌جلوه‌گاه ظهود آورده برمرآت ضبیرانورو آئینه خاطر فبض گستر که مقتبس از انوار ولایت و متجلی‌ازاشعه هدا یت است» مختفی و محتجب نیست که درین عالم چیزی برمحنت فایق نیست که درین‌عا لم چیزی برمحبت فایق نیست و امری چون مودت لابق نی چه مدار نظام کون برمودت وتا لف آمده خوشادلی که پذیرای پرتو آفتاب محبت‌گشته جهان جان‌وعا لم رو ح را ازظلمت دحشت پردازد. لاها لحمد که‌این شیوه دضیه وشیمه مرضبه ارئا وا کتسابا میانه این دوسلسله علیه‌استقرار یافته صبت اتحاد و آواز ده و داد چون هبوب صبا و فرو غ ذکا در بیط غیر افایح ولایح گشته مسرت افز ای خحواطر نيك خحواهان‌عاقبت اندیش وحقیقت گز ینانو فا کیش گردیده و بنا بر اقتضای وحدت حتیقی وتا لف ازلی که میان‌این اعلاص‌شعار و آن‌بر ادر نامدار کامگاد بهمر تبه ای‌استحکام یافته که, «صر ع اندر غلطم که من توام یا تو منی
توافقی صورت و معنی بحدی انجامید که‌دوثی وجدائی را در دیا وعقبی کنجائی‌نما ند» ازظهور این معنی گلز ار دوستی سرسبزی گر فته غنچه آرزو آن چنان شگفتن آغاز کرد که عندلیب جان مشتاق و مر غ رو ح کثیر الاشتبای به‌هزار دستان اذ عهده[ ۳۱ «ب] شکر بعضی از آن‌یرون تو اند امد. خواهش ضمیرمحت تاثیر آن است که من بعد کین ازطرز دانان ساط عزت پیوسته‌جلیس مجلس انس باشد وجون رفءت‌بناه عزت دستگاه محمدحسین‌جلبی که سیق‌آرادتو احلاصآن دودمان را با نسبت خحدمت و اختصاص آن آستان ارتباط داده به‌وفور عقل کامل و کیاست متصت وازطرز حدمت سلاطین وافف است و اوضاع او پسندیده خحاطراشرف افتاده ازجانب عالی بهانجام بعضی مهام که بتاخیر افتاده مامور و بهعدمت دیگره‌تر صد بوده شایسته این امردا نسته چند روزی توقف فرمویم بنابر آن که جمیع مملکت و ماتعرف مخ_ص طفیل ملازه‌ان عالیست و تکلقات رسمی با لکلیه مفقود است مشارالیه دا که مردآگاه و مسزاجدان پادشاهان عالیجاه هست مقرر نموده‌ایم که هرچه درسرکار محب بیریا باشد با امتصه‌واجناس آن ولایت به‌نظردر آورده کهآ نچه پسند خحاطر اقدس داند فرستاده شود و بعد ازآنکهخدمات برحسب دلخواه به‌نقدیم رسد ا گر توقف او موافق مزاح اقدس باشد مقرد فرمایند که‌بجهت فبصل مهمات آنحضرت درین ولایت باشد و الاشخصی دیکر که قابل این خدمت باشد تعیین فرمایند. سادشی که دریاب خحریداری جواهرتفیسه حصوصا جندقطعه لعل که درین دودمان‌بود و یکیاز آنها به‌اسم سامیآبا واجدادآن والانژاد مزین است و بهسوجب وقف شرعی‌به‌سر کار مقدس نجف اشرف تعلق‌گر فته به‌چلپی مذ کور فرموده بودند» چشم داشت آن‌بود که هرحدمتی
۱۹۲ جهانگیر نامه
که ددین دیار داشته باشند از رزوی بی تکلفی و یکانگی بدین خیر و اه زجوع فرمایند که هرچند ولایت ایران را محترشمارند و قابل رجوع خدمات ندانند ازعهده این گونه عدمتی بیرون میآید. لعلهای مذ کور را به‌مصلحت علما و صدور از سرکار فیضآ ثاز گر فته‌صندو قچه از فر نک بجهت مخلص آورده [ ۳۲ ۱۱(] بودند که لیاقت ظرفیتآنها داشت چون صندوقی را که چلپی مد کور جهت سرکار آ تحضرت بهمرسانیده دیده دانستیم که حاطرعاطر به چیزهای که فی | لجمله غرابت داشته باشد ما ئل است به‌استادان‌کاردان دادیم که تر تیب نمایند.انشاء لله تعالی بعدازا تمام با لعلها بهعدمت سامی می‌فرستیم. جون خاطر محیت ذخایر به‌افتتاح ابواب بی‌تکلفیها متعلی است واز آن جانب استشمام روایح این التفات نمیشد و معتمد قدیمی محمد رضابیکگ راکه از ایام‌صی‌الی یوعناهدا در ملاژمت من بسر برده بجهت تحقیق این معنی به‌ملازمت عالی فرستاده بعضی سفارشات زبانی نموده‌ايم که در وحسدت سرای انس بعرض رساند و سعادتآثار اخحلاص شعاز محمد قاسم پیکگک برادد چلپی مذ کرر را که ملازم حاصسه شریعه است بهو اسطه سرانجام و سامان بعضی مهمات فر ستادیم مرجوآنکه برعلاف گسذشته با لکله رفع حجاب دوئی وجدائی فرموده مرغو بات خحاطر خحورشید مانند دایی تکلفا نه اشاره فر ما یند و مشارالیهما را به‌زودی مرنعص نموده به اعلام احوال و مکتو یاب ضمیر بسی‌همال مسرود و خوشحال سازند» همواده تائیدات رباتی و توفبقات سبحانی قرین ایام دو ات قاهره و دفیق دوزگار حلافت باهره باد.
روز یکشنه‌هیژدهم شوال‌مطا بق‌هشتم آ بان پیشخانه با باعرم به‌عزیمت تسخیر ولایتد کن از اجمیر بر آمد و قرار یافت که فرزند مذ کور به‌طریق هراول روان شده رایات جلال نیزاز عقب متوجه گردد.روزدوشنبه نوزدهم‌مطا بق‌نهم سه گهری از روز گذشته‌دو لتخانه همایون‌برهمان سمت حر کت‌نمود, دردهم [ یا نماه عنصب راچه سور ج مل که بههمر اهی شاهزاده مقرر شده از اصل و اضاف» دوهزادی ذات و سواد مشخص گشت.
درشب نوزدهم به‌عادت معهود در غسلخانه بودم. بعضی از امرا و خدمتگاران بهحسب اتفاق محمدرضا بیک ایلچی دارای ایران هم حاضر بودند. بومی بعد از گذشتن شش گهری بربالای یکی ازبامهای محل آمده‌نشست [۱۳۲ب] و بسیار کم بهنظر ددمی آمده چنانچها کثر مردم از تشخی صآن عاجز بو دند. تفنکگ ده برسمتی که او را مینمودند سردراست ساححعته گشاد دادم نقکك چون فضای آسمانی بدان جانور شوم رسیده پاش‌پاش گردید. فریساد از حاضران برخاسته بی‌اختیاد لب به‌تصین و آفرین کشادند. دزهمین شب از فرستاده بر ادرم‌شاه عباس سخنان پرسیده شد تاآنکه سخن به کشتن صفی‌میرزا پسر کلان ایشاق کشبد ون این
جهانگر ان 7 عقده درخاطر گره کرده بود این معنی‌را ازد پرسیدم. چنین اظارنمودکه اگر در همان‌روزها کشتن او ازقوت به‌فعل نم ی آمد البته‌او قصد شاه می کرد جون این مقدمه از آثار وعسلاهت زشت وسلوكه او ظاهر کشت شاه پیشدستی نموده حکم به کشتن او فرمودند.
منصب میرز احسن و لد مپرزارستم درهمین‌روزها از اصل‌واضافه بههز ارای ذات وسیصد سوار مشخص‌شد ومنصب معتمدخان‌هم که بهعدمت بخشیگری لشکری که به‌همراهی با باخرم مقرر بود تعیین یافنه‌بود بههز اری ذات ودو یست, پنجاه‌سوار قرار یافت.
عزبمت خرمبه طرفدکن: روزجمعه بستم ساعت رخصت یاباخرم بود. آحرهای این روز در دیوانخانه عاص وعام حلاصه مردم خودرا مسلح ومکمل سوار بهددون در آورده از نظر گذدانید. از عنایات نمایان که بدفرژند مذ کور و اقع شد حطاب شاهی است که جزو اسم‌او گردانیده فرمودم که اورا من بعد شاه‌سلطان خرم مسی گفته باشند وخلت وچارقب مرصح که اطراف دامن و گریبان به‌مروارید تر تیب‌یافته بود ويك اسپ‌عراقی بازین مرصع ويك اسپ‌تر کی وفیل خاصه مهنی بدن نام ورتهه از فرنگ‌انگریزی که بران نشسته متوجه کردد وشمشیر مرصع باپردله‌اول که دد فتح احمدنگر بدست افناده بود بسیار پردله نامی مشهود است و خنجر مر صح بدومر حمت نمودم. و به استعداد تمام متو جه کشت امید از کرم واجب‌تعا لی [۱۳۳ الف ] آن است که درین عدمت سرخرو گر دد و به‌هريك از امرا وعنصبدادان به‌قدرحال‌ومتز لتاسپ وخلءت مرحمت‌شد. شمشیر خاصه از کمر خود باز کرده به‌عبدا للهعان فیروز جنگك مرحمت نمودم.چون دیانتخان به‌همراهی شاهزاده تعیین‌یافته بود حدمت عرض مکرر را به‌نعو اجدقاژم قلیج‌خانی فرمودم.
پیش آزاین‌جمعی ازدزدان برخزانه‌ای ازخزاین‌پادشاهی که درحوالی چبوتره کو توالی بود ريخته مبلغی بر آورده بردند. بعداز چندروز هقت‌نفر از آن جماعت باسرداد آنها که‌تول نام داشت بدست افتادند وباره از آن زرها یز پیداشد: به خحا طر رسید که جون مصدر این قسم دلیری شده‌اند اینهادا به‌سیاستهای عظیم با ید رسانیدء هريك دا سیاستی خحاص رسانیدند نول دا که سردار همه بود فرمودم که به پای‌فیلاندازند. اوبه‌عروض رسانید که اگر حکم‌شود هگ به‌فیل جنکت کنم؟ فرمودم که چنین باشد.. فیل بدمستی را حاضر ساحته مقرد نموم که حتجری بهدست اوداده به‌فیل رو برو ساختند. چندمرتبه فیل اورا انداخت ودرهرمر تبه آن‌متهود یبال با آنکه سیاستهای رفیقان خودرا دیده ومشاهده کرده بود پای‌عود قایم ساخته همانطور فوی‌دل ومردانه حنجرها به حرط وم فبل دسانیده جنان کرد که فیل ازحمله کردن بهجانب او باز ایستاد. چون این‌دلیری و مردانگی از او مشاهده‌شد فرمودم که از احوال او باخبر باشند.
۱۹۴ جها نگیر نامه
سرت سس دج مخ مس مس سر تیپ سید مس سته تس سس سس دسریم بت میسنت یس وس سر مرو سور سس سر ۱ سیم
بعد اذ اندل مدتی به مقتضای بدذاتی ودون طبیعتی هو ای جاه‌ومقام نموده گربخت. بسهخاطر بغایت گران آمده به‌جاگیر از آن نواحی فرمودم که آن ناسپاس قدر نساشناس را از حلق بر کشیداد. ءضمون گفته شیخءصلحالدین سعدی مطابق حال او آمده. بت
عاقبت کر کت‌زاده گر گک‌شود گرچه با آدمی بزر گث شود
روزشنبه غره ذیقعده مطابق پیست‌ویکم آبان بعداذ آنکه دوپهرو پنج گهری از روز مذ کور گذشته به‌حیریت وعزیمت دست از بلده [۱۳۳ب] اجمیر بهرتهه فرنگی که چهاد اسپ پسته بودند سوار شده بر آمدم و حکم کردم که اکثر امر! بهرتهه سوارشده در ملازمت باشند وقریب به‌غروب یر اعظم به منز یی که دو کروه پاو کم بود ددموضع دیودانسی نزول نمودم.قر ارداد اهل‌هند آن‌است که اگر بء‌سوی شری پادشاهان و بزر گان دا حر کتی به قصد مك گیری واقع شود برفیل دندان داد سوار شوند وا گر حر کت بهجانب »«قرب‌باشد براسپ يك‌رنگ وا گر شمالی بود برپالکی وسنگها سن وجانب جنوب که دکن رویه است بردتعه که از عا لم عرابه است و بهل سوارنمی کنند و مدت سدسال و پنج روز در اجمیر ترقف شد. معموره اجمیر را که محل مرقد متبر که خواجه بزد گوار خو اجه معینالدین است از اقلیم‌دوم دانسته‌اند. هوایش قریب به‌اعتدال است شرق آن دارالخلافه آ کُره واقع‌شده وشمال قصبات دهلی وجنوب آن صوبه گجرات است ومغرب آن ملتان ودیبال پوربوم آن ولایت همه دیکك است. آب به‌دئواری اززمین آن‌برم‌ی آید ومدار کشت و کار این‌صو به‌برزمین باهر فرودیختن باران است.زمستانش اعتدال تمام‌داد و تابستانش از گره ملایم‌تر است اژاين صو به هشتادو شش هرز ارو با نصد سوار وسه لك وجهلو هشت‌هز اد پیاده راجیوت هنکام کارز ار توفشی ۱ فان در ین‌عموده دوتال کلان واقعاست. یکی‌زایل تال ودیکر دا نساساگر می گویند. بل‌تال حراب است و بندآن شکسته درینولا حکم فرمودم که آنرا ببندند واناسا گر ددین ءدت مدید که رایات جلال درین:قام نزولاجلال داشت همیشه پر آب ومواج بود وتال مذ کود بکنیم کروهو پنج طناب است. در هنگام تو قف هر تبه به‌زیارت روضه‌منوره خواجه‌بزر گو ارمذرف استسماد یافتم ویازدهمر تبه به‌تماشای تال [۱۳۴الف] بهکر متوجه گشتم و سی‌وهشت»ر تبه به جشمه نورحر کت واقع‌شد و پنجاه‌مر آبه به‌قتصدشکار شرروغیره‌سواری نمودم پانزده قلاده‌شیرو رك‌قلاده چیته‌و يك‌قلاده سیه گوشو پنجا هو سهر آس نیله گاو وسی‌وسه دس گوژن و نو درأس آهو وهشتادر آس خولد و سیصدوجهللقتلعه مرغابی شکار کر دم. درمنزل دیوانی هفت‌روز متام شد در ین‌ایام پنح نیله گاو ودو ازدهطعه مرغابی شکاد کشت دد بیستونهم از دیودانی کوج نموده به‌موضو ع داسه والی که ازدیودانی تا آنجا دو کروه ديك‌نیم پاو بود نز ولاحلال واقع‌شد.
فیلی درین‌روز به‌معتمدتحان مرحمت کردم. سهزوزدیگر در ین‌موضع متام افتاد. ددین‌روزها يك تبله گاو شکارشد ودودست باز خاصه بجهت فرزند با با خرم فرستادم.
درسیومآذر از مواضع مذ کور کوج واقع‌شد وبه‌موضع مادهل که دو کروه و یك‌پاو بود نزولاجلال رویداد. دراثنای راه شش‌فطعه مرغابی وغیره شکار کرده شد. در چهادم یکنیم کروه رارفته درحوالی رامسر که تعلق به نود جهان بیگم دارد محل نز ول‌جاه وجلال‌شد و هشت‌روز ددین‌متزل متام واقع‌شد. میرتز کی از تغبیر حدمتکارخان به‌هدایتا لله فرمودم. روز پنجم ازروزه‌ایمذ کور هنت آهو ويك‌قطعه کلنگگ وپانزده‌ماهی شکادشد. روز دیگر جکت سنگه ولد کنور کرن اسپ وخلعت یافته به‌وطن ود مرحص گشت. به کیشوداس ماروهم اسپ شفقت شد. در همین‌روز يك گوزن وسهآهو و بیست‌وهفت ماهی ودومرغا بی شکار کردم خبر فوت داجه‌سیام-نکه که از تعینات لشکری بنگش بود هم‌دراین روزها شنیده شد. دوز هفتم شی آهو و پنج‌مر غا ف ويك‌قشقلدا ع شکار گردید. روز پنجشنبه وشب‌جمعه جون دامسر جا گیر نورجهان‌بیگم بود مجلس جشن‌ومهمانی تر تیب یافت واز جواهر ومرصعآلات و اقمشه نفیسه زرجوب دوخته وهرجنس و هرقسم پیشکشها از نظر کگذشت وشب [۱۳۴ب] اطراف و میان تالاب دا که بغایت وسیح افتاده جراغان‌نموده بودند بساد مجلسی خحوب ترتیب یافته بود آخر روزپنجشنبه مذ کور امرا را نیز طلبداشته حکم پیاله بها کثر بنده‌ها نمودم. درسفرهای خشکی همیشه چندمنزلی کشتی همراه اردوی ظفر فرین میباشد که ملاحان آنهارا به ارابها همر اه‌می گردانند روز دیگر این مجلس به کشتیها نشسته متو جه شکار ماهی‌شدم. درا ندلامد تی دویست وهشت»اهی کلان بیکدام در آمد که نصفآن ازقسم همین رهوی تنها بود. شب در حضور خود به‌بنده‌ها قسمت نمودم.درسيزدهم آذر از راسر کوج واقع‌شد وچهاد کروه داه شکار کنان به‌موضع بلوده جاومقام منزل اردوی کیهان پویگشت و دوزدیگر درین‌منزل مقام فرمودم.شانزدهم سه کروه ويك پاو راه رفته به‌موضع نهان محل نزولاجلال گردید. هژدهم کو ج‌شد. دو کروه ويكپاو فطع نموده‌شد. درین‌روذ فیلی به‌محمدرضا بیگثایلچی دارای ایران عنایت‌شد. مرضع جونسه محل سرادقات عظمت داقال گشت.روز بیستم کوج نموده متزل به‌مو ضع‌دیو گام‌شد. مدافت سه کروه‌راه شکار کنان قطع شد. دوروز ددین‌منزل مقام افتاد و آخحعرهای هرزوز به‌قصد شکار سوادی دست میداد.
درین منزل امری عجیب مشاهده گشت پیش از آنکه رایات عا لیات بدین منزل و مقام رسد خحو اجهسر ای به کتار تال عظیمی که ددین موضع واقع است می‌دسددو بچه سارس را که ازعالم کلنگك جانوریست‌می گیرد. شب که به‌منزل مذ کسور نزول افتاد دوسارس کلان
۱۹۶ چها نگیر نامه ثریاد کنان درحوالی غساخانه که بر لب همین تالزده بودند ظآهرشدند و چنا نجه کسی تظلمی داشته باشد به‌دهشت ووحشت آغاز فریاد کرده پیش[ ۱۳۵الف] آمدند بخاطررسید که البته به‌اینها ستم رسیده‌است و بیشتر آن است که بچه اینها دا گرفته باشند بعد از تفحص خواجه سرای که‌سارس بچه‌هار را گرفته بود آورده بنظر گذرانید. چون سارسها فریادآواز این بچها را شنیدند بی‌تابانه ودرا برسر آنها انداعتندو به گمان آنکه شاید طعمه به‌اینها نرسیده‌باشد هريك ازاین دوسارس طعمه در دهن آن بچهها می‌سپارند و انواع غمخو اری می کردند و آن دوبچه را درمیان گرفته بال افشانان و شوق‌کنان به آشیانه خحود متوجه گشتند.
بیست‌وسیوم کو چ نموده سه کروه و سه‌پا و قطع کرده موضح بهاسو حمل نزولاجلال گردید. دوروز درین منزل مقام‌شد هرروز بهشکاد سوازی دست‌داد. دربیست وششم رایسات اجلال درحر کت آمد و ظاهرموضعکا کل محل بعد ازفطع دو کروه منزل ومقام شد. بیستو هفتم منصب بدیم لزان و لد میرزاشاهر خ اذاصل واضافه هز ادوپانصدی ذات و هفتصدو پنجاه سوار مقررشد. در بست ونهم کوج شد دو کروه وسه‌یا وقطع نمو ده موضعلاسه که در نزدیکی پر کنه توده است محل اقامت گشت. این‌روز مطابق عیدقر بان بود فرمودم که لوازمآن بجای آورند. از تاریخ بر آمدن اجمیر تا آخرماه مذ کور که سیام آذر باشد شصت راس یله کاو و آهو وغیره و سی‌وهفت قطعه از مرغابی و غیره شکاد خاصه شده‌بود.
دویم دیماه از لاسه کو چ واقع‌شد و سه کروه و ده‌جر یب شکار کنان قطم نموده حوالي موضع‌کانره منزل‌ومقام گردید. درچهارم کو چ شد و سه کروه و يك پاورفته مسوضع سود نهسه منزل گردید. درششم چهارو نیم کروه قطع نموده درظاهرموضع برد دا تزول و اقع‌شد. درهتتم که مقاع شد پنجاه قطعه مرغابی و چهادده قطعه قشقلدا غ شکار گشت. روزدیگر هم مقام دست داد. درین روزبیست وهفت قطعه مرغایی صید گردید. روز نهم کوج واقم‌شد و چهارویم کروه شکار کنان وصید افکنان به‌متزل‌حوش تال فرود[ ۳۵ «ب] آمدم. درین منزل عرضداشت معتمدخعان رسید که چون حالی ولایت دانامحل نزول شاهزاده خرم گردید با آنکه قرار داد ه‌اين بود صیت صلابت افواج قاهره تز ازل در ارکان صبروثبات او انداخته درمنزل‌اودپود که سرحد جاگیر اوستآمده ملازمت نمود وجمیع شرایط وآداب ار دا بجا آورده‌دفته فر و گذاشت نکرد. سلطان خرم مراعات خحاطر او نموده بهعلعت جارقب و شمشیرو کبوه مرصح واسپ عراقی و تر کی وفیل اورا خوشدل ساخته به‌عزت تمام مرعص ساعت»و فرزندان و نزدیکان او دا نیز بهعلعت نواعت و از پیشکش ازو که پنج زنجیرفیل و بست وهفتر أس اسپ و خوانچه پر از جواهرومرصح‌آلات بود سه رس اسپ‌گرفته همه را بهاو بازدادند و
جهانگیر نامه ۱۹۷
فراریافت که پسرش کرن ددین یودش با هزارو پانصد سوار درد کاب با بانعرم بودهباشد,دد دهم پسرآن راجه شیام سنکه ازجا گیر و وطن خودآمده درحوالي زتنبهور ملاژست نمودند. سه زنجیرفیل و نه راس اسپ پیشکش گذدانیدند و هريك فراخور حالست خود بهمنصب سرفرازی یافتند» جون حوالی قلعه مذ کور محل نزول رایات حلال گشت بندیانی را که درآن قلعه مقید پودند جندی راآزاد ساحتم . درین منزل دورود مثام افتاد و هرروز بهشکار سواری روی داد سی‌وهفت قطمه مرغا بی و قشقلدا غ شکارشد. دردو ازدهم کوج نموده بعد ازفطسع جهاد کروه موضع کو یله محل نزول گردید.دراثای راه چهار قطع مرغایی و يك آهو شکار نمودم. چهاردهم سه کروه و سدپاوراه درنوشته حوالی موضح آ بکنوره منزل گشت و يكراس نیله گاو و دوازده قطعه‌کارو انك و غیره دداثنای راه شکارشد. درهمین تاریخ آقا افضل کسه به نیا بت اعتمادا لدو له بهعکومت لاهور معین است بهعطاب فاضلخانی سر بلند گردید. ددین منزل دو لتخانه همایون را بر کنار تالا بی‌ایستاده کرده بودند که نهایت صفا و اطافت داشت. بتابر عوبی منزل دو دوز مقام [ ۶ ىف افتاد و آجرهای روز بهشکاد مرغابی توجه نمو دم.
پسرنخرد مها بتخان بهروز نام درین منزل ازفلعه رنتتهبور که چا گیر پدر اوست آمسده ملاژمت نمود.دوز:جیر فیل آورده بود. هردو فیل داخل فیلان خاصه شد.صقی پسرامانتخان را بهعطاب خانی و اضافه منصب سرفراز ساخته بخشی و واقعه نویس صو به‌گجرات ساختم. هفدهم چهارو نیم کروه در نوردیده‌موضع سایه محل اقا مت گشت. در روزمقام يك قطعه‌مرغا بی و بست و سه قطعه دراج شکارشد. حون لشکرحان رابجهت ناسازی که مبان او وخان‌دودان روداده بهدر گاه طلب نموده بودم درین منرل عا بدخان دا بجای او بهعدمت بخشیگ ری و و اقعه تویسی تعیل نموده شلد
نوزدهم کو چ روی داد. دو کروه بك با و و يك جریب فلع نموده گورانه که بر کناز آب جتبل وافع است محل نزول گردید. بنا بر نحو بی جا و لطافت آب و هموامه روز (دریسن متزل توقف دست داد.هرروز در کشتی) بکشتی سوار شده بهشکاد مرغابی و سررو گشت ددیای مذ کور توجه و اقع‌شد. دربیست‌وسوم کوج اتفاق افناد.چهارو نیم کروه شکار کنان قطع نموده موضع سلطا نپور و چیله‌پله محل نزول اردوی ظفرقرین گشت.دوزمقام به‌پسران صدر جهان پنجهز اد روپیه داده اورا بجا و مقام او که بهجا گیرش مقرر بود دجعست نمودم؛ و هزاررو بره دیگر به‌شیخ پیرمرحمت شد. در پیست و پنجم کوج دست داد و سهویم کروه شکار کنان قطع کرده موضعءا نبودمحل نزول گردید. با برضا بطه‌مقرريك مقام يك کوج روز بیستدهفتم فرموده
چهار کروه يك‌نیم پاو شکار کنان در نوردیده موضع حاردوها منزل ومقام گر دید. دو رود ددین منزل توقف افتاد. ددینماه دی‌چهارصد وشانزده‌قعلعه جانورشکارشد نودوهفت‌دراح» یکسدو نرد فثقلدا غ ويك‌قطعه سارس وهفت ت‌قعلعه کاروانك و یکص‌دوهدده‌مرغا بی و يك‌خر گوش. غره [۱۳۶ب] بهمن مطابق دوازدهم محرم سنه ۱۰۲۶ بامحل در کشتیها نشسته ءتوجه منز ل پیش شدم۰ يك گهری از روزمانده درحوالی مرضم رو پاهیره که محل اقامت برد دسیده شد. جهار کروه و با نزده‌جریب دراه قطع کرده شد و پنج‌قطعه دراح شکاد کر دم. درهمین ایام به بیست و يك کس از امرای تعینات دکن خلعت زمستانی بهدست کنجکنه فرستاده شد. دوازده هز ار دو به مقر کت که ازامر ای مد کود بهشکر | نه توتعری بگیرد. این‌متزل طر اوت و لطاافت تما‌داشت. روزسبوم کو چ‌شد وباز بهدستور روز پیش بر کشتی سو ارشده بعداز دو کسروه و يكگ‌و نیم پاو موضع کاو! لهاس محل نرول اردوی ظفرقر ین گذت. در اثتاء راه که‌شکار کنانمی- ۲مدم دراجی پریده‌در بوته افتاد وپس از آنکه تشحص بسیارنموده شد یکی از قراولان دا امر کردم که اطر اف این بو ته را قبل نمو ده دراح رابه‌دست آورد وخود کذاروه شدم. در ین‌انناء دراجی دیکر برشعاست آن دا به باز گیر انیدم ۰ رن‌آن قراول‌آمد وآن دراج را آورده به نظر گذرانید. فرمودم که باز را بداین‌دراج سیر گردانیده آن‌دداج‌را که ما گیرانده‌ايم چون جوانه است نگاهدارند تادسیدن این‌حکم میرشکاران باژ دابهمان دراح سیر کسرده‌بسودند. بعداز ساعتی قراول معروضداشت که اگر دراج‌دا نمی کشیم می‌میرد. فرمودم که چنین باشد بکشند. جون تم غ برحلق او هادند بداندكه م< رم از زفو تیغ خو درا حلاص نموده به‌پرواز ب ۳ از کشتی بر اسب سوارشدم نا گاه گنجشکی اذ آسیب باد برپیکان تیریکی از قر اولان که دزردست داشت ودرجاومن می‌رفت خودرا زد ودرساعت افتاد جانداد. 1 زمانه‌حبرت و تعجب نمودم. آنجا دراجوقت نارسیده راحفط دارد درانداه دما تون از سر مخاطر ه حانش را حلاصی داد واینجا کنجشك اجل‌رسیده را اینچنین به‌پیکان تقدیر در پنجد هلالك‌اسیر کرد یله ار تیغ عءالسم بجنید زجای نبرد[ ۳۸ ۱الف] ری تا نخواهد خدای به‌امرای کابل نیز خات دمستانی بدست قرایساول فرستاده شد. به واسطه لطافت جا وعوبی آب وهوا دوروز درینهنزل مقام افتاد. درین‌روزها خبرفوت نادعلی میدانی از کابل رسید. پسران اورا به‌مناصب سرقراز ساختم. بر منصب راوت‌شنگر حسبالالتماس ابراهیم- نحان فتح‌جنگ پانصدی ذات و هز ارسو اد افزوده شد.ششم کوج وقو غ یافت و جهار کروه و يك نیم پاو ازدره که به کهاتی حاندا! مشهور یت که موضع امحار محل نزول اردوی
جها نگیر نامه ۱۹۹
معلی گردید این‌دره بفایت سبزوخرم وخوش درخت بهنظر در آمد. تااین‌منزل که انتهای‌ولایت صوبه اجمیر است هشتادوجهار کروه راهقطع شد. این مازل‌هم ازمتازل حوب بود.نورجهان.- بیگم قریذه اینجا به‌بندوق زد که تاحال بهآن کلانی و خحوشرنگی دیده نشده‌بود. فرمودم وزن نمودند نودده‌توله وپنج‌ماشه به‌وژن در آمد. موضع‌مد کود ایتدای ما لوه است. ما لوه ازاقلیم دوم است.درازی این‌صو به از پایان ولایت کرهه تاولایت بانسواله دایستوچه لو پنج کروه می ود پهنایش ازبر گنه جندیری تایر گنه ندربار دویست‌وسی کروه دشرقی آن ولایت. ماندو وشمال نرورجتوبی ولایت یکلانه غربی صوبه گجرات واجمیر بسیار ولایت پرآب وخوش هوائیست,پنج‌دریا بنیراز نهرها وجویها وچشمه‌ها دروجاریست. گودی و بهیمه و کالی سند و نیرادان و نر یدا وهو ایش به‌اعتدال نز ديك است. دمین آن ولایت نسبت به‌اطراف پاره بلتد است.درقصبه دهار که از جاهای مقرد ما لره است تالد درسالی دومرتبه انگور می‌دهد. دراول خوت ودر ابتدای اسد. اءا در حوت انگودش شیرین‌تراست. کشاورز ومحرفهاش بی‌سلاح نمی‌باشند. بیستوچهار کروه وهفت اك دام جمیع این ولایت است ودروقت کار نههزار و سی‌حد وچندنفر سواد وجهار اك وهفتادهز ارو سیصد پیاده بايك‌صد زنجیر فیل از این‌ولایت برمی آیند. هشتم سه کروه ودونیم پاو قطع نموده حوالی خیر آباد ءنزل ومقام گردید. درائناء راه چهارده‌قطعه دراج [ ۳۷ ۱ب]وسه‌قطعه کاروا نك شکارشد وسه‌کروه شکاد کنان درنوردیده حوالی موضح‌سند اره محل نزول گردید. دریازدهم که مقام بود آخرهای روز به شکار سوار شده نله گاو را به بندوق‌زدم. دوازدهم رود از قطع چهار کروه و يك‌باو ظاه ر موضح به‌چهیاری منز ل گشت. درهمین‌روزها رانا امرسنگه چندسید انجیر فرستاده بود الحق که میوه حوشی است و تاغایت من‌انجیر هند بهاین لطافت ندیده‌بودم اما کستر میتوان ودد. ددپیش من چهاردهم کو چ دست داد جهار کر وه و بکنيم باو قطع نموده بیل محل اقامت گردید. راوه جانبا که از زمیندازان معتبر این‌حدود است دوزنجیر فیل پیشکش فرستاده بود. ازنظر گذشت. در هءین‌منزل خر بزه سیاری از کار یز که درنواحی هرات واقع است آوزردنسد.خانما لم‌هم پنجاه‌شتر فر ستاده بود. مجملا” به‌این‌فراوانی درسالهای پیش نیاورده بودند. دريك‌خوان‌جندین قسم میوه حاضر آوردند. خر بوزه ک ریز وخربزه بدخخشان و کابل وانگود سمرقند و کابل و اتار ثیرین یزد ومیخوش فراه وناشپاتی بدخشان وسیب سمرقند و کشمیر و کابل و جلالآباد که از توابع کابل است وانناس که ازمیوه‌های بنادر فرنگگ است درآ گره بوته آنرا نشانیده بودند هرسال چندین‌هزار در باغات ۲ کره که متعلق به‌عاصه شریفه است برمی‌دهد: و کو له که درشکل واندام خردتر ازنار نج است و چاشنی آن به‌شیر نی مایلتر است درصو به بنگاله
سس سس مس ون سس سس ات سا تسیا ی ات خرس داتس سس اس سس سس سک رابخا وا تس سس
۷۰۰ جها نگیر نامه
حوب میشود.شکر این نعمت به کدامز بان ادا توان کرد پدربزر گوارم را به‌میوه میل تمسام بود. بهتخصیص به خر بزه وانار وانگود وانبه.چون درعهد دو ات‌ایشان خربزه کادیز که فرد احلی خر بزه‌است و اناریزد که مشهور ومعروف است و انگور سمرقند به‌هندوستان آودده بودند هر گاه که این‌میوه‌ها بهنظر ددمی آید تاسف تمام روی می‌دهد که کاش این‌مبوه‌ها درآن عهد وایام میآمد تاادراك لذات آن میفرمودند. در پانزدهم که روز مقام بسود عبر فوت مهرعلی و لد فریددن‌خان برلاس [۳۸ ۱الف] که اذامر آزاده‌های این‌الوس بوده شنیده‌شد. روزشانزدهم کوج دست‌داد. چهار کروه‌ونيم‌پاو قطم نموده حوالی موضح گهری‌محل تزول اردوی فلك شکوه گردید. دراثنای دراه قراولان حبر آوردند که شیری ددین تواحسی هست. به‌قصد شکار او متوجه گشتم و به‌يك بندوق کار او تمام ساختم . چون دلاوری و مردانگی شیر وببر امر قرارداده ایست خو استم که افشای ددون اورا ملاحظه تمایسم بعداز بر آوردن ظاهر شد که به‌علاف حیوانات دیگر که زهره آنها درخار ج چگر وافع استزهره شیر وبیر دد درون جکر جادارد. به‌حاطر میرسد که دلاوری شیر وبیر ازین ممرخواهد بسود. هژدهم بعد از قطع دو کر وه وسهو نیم پاو موضم امر پام‌تزل کشت در نو زدهم که مقام سود به قصد شکار سو ار شدم. بعداز قطع دو کروه موضعی بهنظر در آمد درغایت لطافت ونز اهت و قریب باصددرخت انبه دريك با غ مشاهده کشت که بهآن کلانی وسبزی وخرمی درخحست‌آنبه کم دیده‌شده‌بود. درهمن‌با غ درخت بری بهنظر در آمد درغایتعظمت و کلانی فرمودم که طول وعرضو بلادی آنرا به‌گزدر آوردند بلندی آن از دوی زین تاسرشاخ هفتادوچهارذد ع ودوز تنه آن چهلوچهادذر ع و نیمه بهای آنیکصدوهفنادو پنج گزو نیم بد گزدر آمد. چون‌غرایب تمام داشت نوشتهشد. دوز بیستو یکم که مقام برد آعرهای روز به‌قصد شکارسو ارشده بودم بعداز معاودت به‌خانه اعتمادا لدو له که بهجهت جشن خواجه‌خعضر که آنرا عضری می گویند آمدم و تايك‌پهر شب آنجا بسر برده طعام میل‌نموده بهدو لت‌سر ای همایون مراجعت اتفاق‌افاد. درین رود اعتمادا لذو له دا بدنسیت محرمیت نواخته بهء‌قیمان حرم سرای عزت فرمودم کسه او رو نبوشند و بدین‌عنایت والاسر بلند ساخختم. بیستودویم حکم کو چ شد وسه کروه ونیم‌پاو فطم نموده مو ضع بول گهری محل اقا مت گردید. درائنای‌راه [۱۳۸ب] دونیله کاو شکار شد. روز بیست‌وسیوم نیز که منام پود يك نیله گاو به‌بندوق زدم. بست‌وچهادم بعد ازقطع پنج کروه ظاهر موضع قاسم گره منزل گشت. درائنای راه جانوری سفید شکارشد که از عالم کوتاه پاچه بود غایتاً چهارشاخ داشت دوشاخ که به‌محاذی دنبا لسه چشم اوواقم بسود دوانگشت بلندی داشت ودوشا خ‌دیگر بهفاصله چهارادگشت بهجانب ققابود چهار انگشت باندی‌داشت.
جها نگیر نامه ِ« ۲
اهل هند اين جانور رادوده‌ارا می گویند ومقرر است که نر آن شاخداد است وماده آن‌شاخ ندارد وچنین مذ کور میشد که نو ع آهو زهره‌ندارد. چون احشای درون اره‌لاحظه‌شدزهره ظاهر کت ومعلوم شد که این‌سخن اصلی ند اشته است.
دوز بیست؛ پنجم که متام بود آحرهای روز به‌شکارسراری دست‌داد. يك‌نیله گاوماده به‌بندوق زدم. با لجوی براددزاده فلیج‌خان را که بهءنصب هزاری ذات و هفتصدو پنجاه‌سوار سرفر ار بود و درصو به اوده‌جا گیر داشت دوهز اریذات ودویست‌سوار سرافراز ساخته به خطاب قلیج ا نیسر بلند کردانیده بهصو به بنگٌا له تعیین مودم. بیستو ششم کوج و اقم‌شده وجهاد کروه وسه باه قطع مسافت نموده ده‌قاضیان که در لواحی اوجین واقعاست منزل‌شد. درخت‌آنبه پسادی درین منزل کلی کرده بود؛ دایره‌را بر کناز ۳ ایستاده نموده جای داشین تر تیب داده بودند. پهار و لدغزنی‌عان درین‌منزل بهسیاست رسید.آن بیسعادت را بعدازفوت پدرئواخته قلعه و ولایت جا لور دا که جاومقام پدران اوبود بهاو مسرحست نمودم. چون خسردسال بود مادرش اودا از بعضی قیایح منع می کرد آن‌روسیاه ازل وابد باجندی از ملازمان ود شبی به‌درون خحانه درآید و آن بدبخت مادر حقیقی خودرابه‌دست‌خود می کشد. اینیر به‌من‌رسید حکم نمودم که اورا حاضر ساختند وبعد از آنکه گناه او به‌ثبوت [۱۳۹الف] دسید فرمودم که به‌یاسا رساندند.
درین‌منزل درعت خرمائی بهنظر در آمد که اندام او و وضعش خیلی غسرایب داشت اصل این درعت يك تنه دارد که چون شش گزبالا رفته دوشاخ شده يك‌شاخ آن ده گزوشاخ دیگر نه گزو نیم فاصله میان هردوشا خ چهارونيم گز از زمین تاجای که شأخ و بر کک بر آمده از طرف شاخ کلان شانزده گز وازطرف شاخ دیگر پانزده‌و نیم گز بود واز جای که شاخ و بر گک سبزشده ناسر درعت دونیم گز ودور آن دوگز ويك با وفرمودم که چبو تره به‌بلندی‌سه گز به‌دور آن ببندند»چون درنهایتراستی وموزونی بود ءصروان را گفتم که ددمجلس جهانگیر- نامه شییه آنرا بکشند.
پیست‌وهفتم کو چ‌شد دو کروه ونیم‌پاو درنوردیده ظاهر مسوضع هندوال نزول واقع گردید دراثنای راه يك‌نیله شکارشد. بیستوهشتم دو کروه داه قطع‌نموده منزل کالیاده محل تزول کشت کالما ده‌عمادتی است از بناهای ناصر الدین و لسدساطان غیاثالدین بن سلطان نحمود خحلجی که حأ کم ما لوه بود ودرایام حکومت خود درنواحی اوجین که از شهرهای معروف ومشهور صوبه مالوه است ساخته می گویند که حرارت برطبیعت اوغالب بودچنانجه در آب‌ایشرمی پرده واین عمازت‌را در میان زودخانه برآورده و آب این رود را سیم نموده
تا 0 جویها تر تیب‌داده است ودراطراف وجوانب وبرون واندردن این‌عمارت آب:1ذ کوددر آورده و حوضهای خردو کلان مناسب چاومتام سرانجام نموده بسیار دلنشین و فر ح‌انگیز جای است و از عمارات و منازل مقرر هندوستان است. پیش از آ یکه او منزل محل نز ول گرددمعماران ر فرستاده بودم که آ نجا را ازسر نو صفادهند. سهروز بجهت خوبی و لعطافت درین منزل مقام شد. شحاعتخان ازجا گیرخودددهمین جاآعده ملاژعت کرد.
اوجین از شهرهای قدیم است و ازهفت معبد مقرد هنود یکی این شهراست و داجه بکرماجیت که ر صدافلالدو ستارگان درهندوستان[ ۳۹ ۱ب] او نموده در ین‌ثهروولایت‌می‌بوده ازرصد او تاحال که هز ارو بیست‌وشش «جریو بازده‌سال از جلوس من است يكهز ادوششصد وهفتادو پنج سال گذشته بود و مدار استخراج هند بدین رصداست. این پتقتری کنیا نان سپر | و اقع‌است. اعتقاد هندو ان این‌است که درسالی يك باد بی تعیین‌وقت آب درباشیرمی گردده در زمان والد بزر گوارم دروقتی که شیخ ابوالفضل دا بجهت اصلاح احوال برادرم شاه مراد فرستاده بودنداو اژ بلده مذ کورعرضد اشت نموده‌بود که جمعی کثیر ازهندو و ءسلمان گواهی داده‌اند که جندروزقبل ازاین؛ این آب شیر شده‌بود. جنانجه مر دمي که در آنشب آب را از آن دریا برداشته بودند صباح ظروف آنها پرشیرشده‌بود. چون این سخن شهرت تمام داشتدنوشته شد اما عقل من اصلا قبول نمی کند تحقیق این سخن دا العام عندا لله.
تادیخ دویم اسفند ارمذاز متزل کالیاده بر کشتی سوارشده «توجه منزل پیش شدم. مکرز شنیده بود که سنیاسی مرتاضی جدروپآشرم نام چندسال است که نزديك معموده اوجین دد گوشه صحراثی از آبادانی دوره‌شغول پرستیدن معبود حقیقت است خواهش صحیت او بسیار داشتم که وقتی دردارا لخلافه ؟ گره بودم می‌ندو استم که او را طلبیده بیم غایتا ملاحفله تصدیع او کرده نطلییدم. حون به‌حوالی باه مد کور رسیده‌شد. از کشتی بر آمده نیم پاو کسروه ساده بدیلن او متوجه‌گشتم. جائی که بودن خود اختیار نموده سوراخی است که ددمیان پذته کنده درو ازه در آمد. اول آن‌محرا بی‌شکل‌افتاده به‌طول يك زو بهعرض ده گره و فاصله اذین‌دروازه تا سوراحی که اصل نشیمنگاه اوست دو گزو پنج گره طول و یازده گره و يك‌پاو عرض‌داند. ار تفا ع اززمین تا سفقف يك‌گزو سه گره و سوراخی که به‌ددون‌آن نشیمن جای درمیآید طو لش پنج و نیم گره وعرضش سهونیم گره است. شخص ضمیف جثه به‌صد تشویش بهددرون آن تواند در آمد.طولوعرض آن سوراخ همین مقدار بوده باشد. نه‌بوریائی [۱۴۰الف] دارد و نه کاهی به‌طر یق درو یشان دیگر که در نه می انداز ندو تنها در آن سوداح ترره و تککم ی گذر اند. درزمستان و هوای سرد با آنکه برهژه محض است و جزپادجه لهته که پیش و پس ودرا
جها نگیر نامه ۰« ۷ پوشیده لباس‌ندارد و فر کر آقشن هم نمی‌افروزد و چنانچه ملای دوم از زبان درویشی به‌نظم در آودده: بت
پوششی ما دوز تاب آفتاب شب تهالی و لحیف از ماهتاب
در آبی که نزديك به‌محل بودن اوست هردوز دو بار دفته سل می کندو هرروز يك باد بدر ون معموده اجین ددمی آ ید و بهجز به حانه سه نفر بهمن از حمله هفت نفر که اختبار کسرده اوست وصاحب زنوفرزندند واعتقاد ددویشی وقناعت به‌آنهسا دارد. در آمده پنج لقمسه از خحوردنی که آنها بجهت خوردن خحود ترتبب‌داده‌اند به‌طریق گدائی بر کف دست گرفته بخائیدن فرومی برد ثا ذائته اددرالد لذت آن نکند. به‌شرطی که درین سه‌خانه مصیبتی رونداده بساشد و ولادتی و اقع‌نگشته وزن حایض در آن حانه نباشد. طریق زیست وزندگانی برین نسهج‌است که نوشنه‌شد. خواهان ملافات مردم یست لیکن چون شهرت تمام یافته. سردم به‌دیدن او می‌رو ند.خا لی‌ازدانش نیست علم پیدانت ر! که علم تصوف باشد خحوب ورزیده. ناشش گهری با او صحت داشتم سخنان حوب مد کورساخت جنا نچه خیلی درمن اثر کرد و اورا هم صحبت من درافتاد. در حالتی که والد بزر گوارم قلعه اسیر و ولایت خاندیس را فتح نموده متوجه دارا لخلافهآ گره بودند درهمن‌جا ومقام اورا دیده بودند وهمیشه خوب یادمی کردند.
روش ز ند گی‌کردن بر همنان‌هند: دانایان هندبر ای زیست وزند گانی طایفه‌برهمن که اشرف طوایف هندوانند جهارروش قر ارداده‌اند ومدت عمرچهارفسم ساخته‌اند و ایسن‌جچهار طور راچهار آشرم‌می گویند. درخانه برهمن که پسری تو لدمی گرد تا مدت هفت‌سال که‌مدت طفو لیت است اورا برهمن نمی گویند و تکلیف بروئیست بعد از آنکه به‌سن هشت سالگکی رسید مجلسی ترتیب‌داده برهمنان اجمع می‌ساز:د ورسئی ازکاه مونج کهآن را مونسجی [۰ ۱۴ب] گویند: بهدر ازی دو گز و يك‌باو مي باشد و دعاها و افسونها بر آن خوانده وسه کره به‌نام سهتن از پا کنهادان که بهآنها اعتفاد دارند برآن زده درمیان او می‌بندند و زناری ار ریسمان خام بافته حمایل بردوش راست او می‌اندازند و چوبی به‌ددازی مك گسزو کسری بجهت محفوظ داشتن خود از آسیب موذیات و ظرفی ازمس بجهت آب خوردن بدست‌او داده اور! به‌برهمن دانایی سپارند که دواژه سال بهعانه او بسربرده بخواندن بید کهآن را کتاب الهی اعتقاددار ند مشغو لسی نماید و اذین روز اودا برهمن می‌خوانند و دراینمدت می با ید که‌مطلق گرد لذ ات جسمانی نگردد.چون نیمه روز بگذرد به‌طریق گدائی بهعانه برهمن دیگر رفته آنچه باو دهند نزد استادآورده بهرخصت او تناول نماید و ازپسوشش بغیرلنکی کرباسی که سترعورت کندو دوسه‌گز کر باس‌دیگ رکه بردوش اندازد چیزی دیگراختارننماید.
۴ ۰ ۲ جهانگیر نامه
این حالت دا برهمن چر ح(چار ج) گویند یمنی مشذر لی به کتابالهی. بعد از گذشتن مسدت مذ کور به‌رحصت استاد ویدر کتخد! شود. درینوقت اورا زخصت است که ازجمیع‌لذات حواس پنجگانه خودرا بهره‌هند گرداند تا وقتی که اورا فرزندی بهمرسد که سنش به‌شانزده سالگی دسیده باشد و اگراورا فرزند نمی‌شود تا سن چهل وهشت‌سالکی در لباس تعلسق‌بسر برد. این ایام گرهتک حوانند یعنی صاحب منزل.آنگاه ازحو یشان و اقر با و بکانه و آشنا جدایی گزیده و اسباب عیش‌وءثرت را فروهشته از تعلق آباد کضرت بهمقام تنها یی نقل موده درجنکل بنربرد. واین‌حالت دا بان‌پرست نامند یعنی سکونت درجنگل و جون مقررهنود است که هیچ عمل خیر ازاهل تعلق بی‌شر کت و حضود زن که اورا نیمه مرد گفته‌اند تمام‌شود و هنوز بعضی اعمال و عبارات اودا ددپیش است زن دا همراه جنکل ببرد؛ و ا گراوحامله باشد رفتن او موقوف دارد تا وقتی که بزاید وسن بچه به‌پنج سالگی‌رسد. آنگاه فررند را به پسر کلان ویا دیگرخو یشان‌سپرده خود [۱۴۱الت] دابه‌فمل آورد. وهمچنین اگرژن حایضه باشد توقف نماید تا وفتی که باه گردد. بعك اذاین باو مباشرت نماید و خحودرا به‌ملاقات او آلوده نسازد و شبهاا لت قطع به‌میان نهاده خواب کنند و تا دوازده سال درین مقام بسر برد و خورش ازنبا تاتی باشد که درصحر اها و جنکاها خود رشته باشد وزناربا عود می‌دارد وعبادت آتش بجا می آورد و اوقات‌دا بگرفتن نانعن وموی سرواصلاح دیش و بروت‌ضایع‌نمی‌سازد وچون این‌مدت به‌روشی که مذ کور کشت به‌انتهبارسد دیکر باده به خحا یه نحود بیاید وزن را به‌فرزندان یا برادران و حویشان او سفارش نموده خود به‌ملازمت مرشد کامل دفته هرچه باو باشد از زنار و موی‌سروغیره درحضور او ددآاش انداعته بسوزد و بکوید که داشتم حتی ریاضتوعبادت به‌انعتیاد ازدل حود بیرون کردم و راه خواطردا بردل بندد و ددمراقبه حسق همیشه مشغول باشد و هیچ‌چیزرا بفیر از موجود حقیقی‌صاحب وجود نداند و اگرسخن از عام کند بیدانت باشد که حاصل آن دا بابافتانی ددین بت به‌نظم در آودده: بت
يك چراع است درین‌خانه و از پرتو آن هرطرف مینگرم انجمتی‌ساخته اند
واین حالت را سرب,یاس گویند یعنی همه گذاشتن و صاحب‌اینهم شام دا سرب یباسی نامند. بعد ازملاقات جددوپ برفیل سوادشده‌اذمیان معموده اجین گذشتم ومو ازی سه‌هزارو پا تصدی روپیه اذریز گی در گذشتن بردست راست‌وچپ خود افشاندم و يك کروه وسه‌پاوقطع نموده به‌ظاهرموضع داود گهیر | که محل نزول اردوی ظفرقرین بود فرودآمدم.
درروزسیوم که روزمقام بود بنا بر اشتیاق صحبت جدروپ بعد از نیمروذ به‌دیدن اومتو جه گشتم و تا شش گهری به‌ملاقات او مسرورحاطر بودم ددین دوژهم سخنان عوب مذ کود گشت
جهانگیر نامه 5 ۲۰۵ قر یب به‌شام داخل‌دو لت سرای خاص گشتم. روزذچهادم سه کروه و يك‌پا و درنوردید حوالی موضع جراوپرانیه نزول اجلال‌گشت. این منزل هم بهغایت سوش‌وعرم و پردرعست جای بود.
درششم کوج و اقعه شد. بعد ازفطع مسافت چجهار کروه و سه‌پاو برکتاد تال دیب لبود بهریه نزول[ ۴۱ ۱ب] افتاد. بنا برخوبی‌جا و مقام لطافت تال‌ددین منزل چهار روزمقام نموده شد و آخحرهای‌هردوز بر کشتي‌سو ارشده بهشکار مرغابی و دیگرجانودان آبی‌مشغولی می نمودم. دراين منزل انگور فخری احمد نگر آورده بردند. اگرجه ددبزرگی به‌انگود فخری‌کابسل نمی‌رسد اما در لطافت ازان هیچ کمی نداشت. منصب بدیع الزمان و لد میرزا شاهر خ‌به!لتماس فرژند با باحرم بههز اروپانصدی ذات وهزارسوار مقرر گشت.
یازدهم کو ج نمودم بعد ازقطع سه کروه و يك‌پاو حوالی پرکنه دو لتآباد محل‌اقامت گردید. دردوازدهم که مقام بود به‌قصدشکاد سواری دست‌داد. درموضع شیخو پور ازمضافات پر گنه,سطور ددعت بهری به‌نظردر آمده درغایت بزرگی و تناوری. دوز تته‌آن هوده گزونيم و بلندی ازبیخ تاسرشاخ بیست‌وهشت ذرع و یکپاو واطراف‌شاخه‌ها که از ننه جدا شده سایه کستر گردیده است. دو دست رسد ذر عونیم. شاخی که‌هیأت دندان قیل بران ظاهر ساخته | ند جهل کردد ازی آن است. ددوقتی که حضرت والد بزر گوارم از” ینجامی گذشته! ند سه زو سه‌یاو با لا ازنه بربیخی که سربرزمین نهاده پنجه خوددا بطریق نشاني برآنجا نهاده‌اند. من‌برشاخ‌بیخ دیگرهشت گز باز فرمودم که پنجه مرا یز نقش کندد و بجهت آنکه بهمر ور زمان أین نقش فر سوده نکردد صورت هردو پنجه را برسنگگک مرمرنگار نموده برهمان تنه‌ها نصب سازند وفرمودم که براطرافآن درخت جبوتره بصفا تر تیب دهند.
چون در ایام شاهزادگی بهمیر ضیا ء! لدین فزیی کنه ارسادات سیفی‌است و درزمان دو لت من بهعطاب +صطفی‌خان سرافرازی یافته وعده نمودم که پر گنه ما لده را کسه‌ازپ رکنات مشهود صو به بنگا له‌است به‌طریق [ لتمغا بهاو و فرزندان او مرحمت نمایم : درین منزل ان عطیه عظمی درشان او ازقوت بفعل آمد. دز سیزدهم کوج واقع‌شد. ازمنزل مذ کود به‌قصدسیر وشکار با بعضی ازمحلهای و چندی اذنزدیکان و خدمتگادان [۱۴۲الف] از اردو جداشده بسرضع حاصلیور متوجه‌گشتم واردو درحوالی نعلچه فرودآمد و ماددهوضع سارنکپور منزل زدیم.ازخوبی و لطافت این موضع چه نویسد. ازددخت آنبه و بسیاری و ذمینهسای سبزوخرم. مجملا دراین منزل بنابرسپزی و خرمی‌جا سهروز مقام شد؛ واين موضح زا ازتغییر کیشومارو به کمال‌خان قر اول مرحمت نمودم و حکم شد که بعد ازین موضع مذ کود را کما لپودمی گفته
و ما جهانگیر نامه
باشند. درهمن متزل شب سیورانت و اقع‌شد. ج ور گی بسیار جمع آمده بو دند لو ازم ایسن‌شب به‌فعل آمد و بادانایان این طایفه صحبتها داشته شد ددین دوزها سه یله گاو شکار نمودم.
خبر کشته شدن راجهمان در اینجا دسید. اورا بهسرداری لشکری برسرقلعه کانگره‌تعیین ساحته بودم. حون به لاهور میرسد می‌شنود که سنگر ام که از زمیندادان کوهتان است برسرجاومقام او آمده بعضی از ولایات اورا به تصرف در آورده‌است. دفع‌اورا او لسی دانسته برسراو متو چه‌می‌شود. سنگرام مذ کور راقوت مقاوست با اونبود ولایات متصسرف شده دا می گردا ندو به کوههای‌صعب ومحکمهای مشکل پناه میبرد. راجهمان سردرپی او نهاده بههمان محکمها درمی آید و ازغایت غرور ملاحظه پیش‌وپس و در آمد و بر آمد خود نا کرده بهاندلد جمعمی خو دراباو میرساند. سنگر ام حون می بیند که جای کُریز ومحل بدررو ندارد به.عتضای این بیت که: بیت
وقت ضرورت چو نماند گریز دست بگیرد سر شمشیر تیز
درمقام متا باه ومدافعه درمی آید و بهحسب تقدیرسنگی به‌راجهمان می‌دسد و جابجاجان بهجا نآفرین سپرده شکست برمردم او می افتد وجمع کثیر کشته می‌شوند و بقیه مردم زحمیاسپ ویراق انداخته به‌صد تشویش نیم‌جانی برمی آورند.
هفدهم از سار نکپور کو ج نموده بعدازقطع سه کر وه به‌موضع حاصل بود رسیدم‌در اثنای دراه يك نیاه‌گاو شکارشد. موضع مذ کود ازجاه‌ای دقردمتعین صو به ما لوه است. انگود [ ۱۴۲ب] ثراو ان و درعت انبه بیرون ازحساب و شاره و آبهای‌روان بسراطراف آن چاری. وقتی رسیدیم که انگور آن بخلاف انگور ولایت رسیده بود به‌ارزانی و فراوانی که ادنی‌باعی آ نمقدار که خجو اهد میسر باشد که بخرد و خحشخاش کل کرده بودو قطعه‌قطعه به‌رنگهای کُو نا کون بنظر درمی [ مد.مجملا با این لطافت دهی کم میباشد. سهروزدیگر در این موضح مقام‌افتاد سهر اس نبله گاو به‌پندوق انداخته‌شد. در بیستویکم ازحاصل بود بهدو کو چ به‌ارودی بزرگ داحسل گشتم درائنای راه يك نیله شکارشد. روزیکشنبه بیست‌ودوم ازحوالی نعلچه کو چ کرده تا لی که در بایان قلعه ما ندو دافم بودمحل نزول کشت ددینولا قراولان خب رآوردند که شبری دا ددین سه کروهی ددقبل داریم با آنکه روزیکشنه بود دوروز که روزمذ کور و پنجشنبه باشد بهشکاد بنك وق‌متو جه نمی‌شوم به‌حاطرر سید که چون ازجا نودان موذی است دفع اودا باید کرد متوجه شدم جون بهجا ومتام آورسیدم ددسایه درعتی نشسته بود از بالای فیل دهن اورا که نیم باز بود در نظرداشته پندوق را گناد دادم. بهحسب اتفاق به‌درون دهن او در آمده در کله و مغز اوجا کرد
و به‌همین يك بتدوق کار اورا تمام ساعتم. بعد از آن جمعي که همراه بودند هرجند تفحص
جهانگیر نامه ۲۰۷
کردند که محل زخم‌را بیا بند نتوانستند بافت. چه بهحسب‌ظاهر برهيچيك از اعضای‌او علامت زخم بندوق نبود. آخرالامر فرمودم که دهن‌اورا ملاحظه نمایند. بعداز آن ظاهر شد که گولی به‌درون دهن اورسیده‌بود و بدین‌زخحم از پادر آمده. کرک نری میرزا رستم شکار کرده آورد. می‌خواستم که ملاحظه‌نما یم که آیا زهره او بطربق ذهره شیردرددون‌جگر واقع است ياما نند جانوران دیگر در بیرون جکر جادارد. ید از تفص ظاهر شد ۳۹1 زهره او هم دد درون جگر میباشد.
روزدوشنبه بیست‌وسیرم يك پهر گذ شته به‌طا لع سعد وساعت فرخ به‌میاد کی به‌فیل سو ار [ ۳ ۱۴ الف ]شده بهقلعه مندو متوجه‌گشتم. یسك‌پهر وسه گهری اذروزمد کور گذشته داخل منازی که جهت نزولاجلال تر تیب داده‌بودند شدم. يك‌هزادو پا نصدره پیه درراه افشاندم از اجمیر تابه‌مندو که یکصدو پنجاه‌نه کروه بود. در عرض چهارماه وچهار روز به‌چهل وشش کوج وهفتادوهشت‌قام در نوردیده آمد. درین‌چهل‌وشش کوج منازل به حسب اتفاق دد جاهای دلکش بر کناد تالابه! یاجویهاونهرهای عظیم که بر کنار درختها وسبزه‌ها وخشخاش زادهسا کل کرده داشت داقع‌می گشت وروزی نگذشت که درمقام و کوج شکار نشده باشد. تمام راه براسب وفیل‌سوار سیر کنان‌وشکار افکنان می آمدیم ومشقت سفر اصلا ظاهر نگشت گویا کنه از یاغی به‌باغی نقل میافتد. درین شکارها آصف خسان ومرزارستم و میرمیران وانیر ای و هدا یت الّه ووراجه‌سارنگدیو وسید کاسو و خواصخان همیشه درجلومن‌حاضرمی بودند.
جورن پیش از آنکه رایات جلال متوحه این حدود گردد عبدا لکریم معمودی دا بجهت تعمیر عمارت حکام سابق مندو فرستاده بودم مشادالیه درمدتی که رایات اقبال دراجمیر نزول اجلال داشت بعضی ازعمارات که قابل تعمیر برد مرمت نموده بعضی جاهارا مجدد احداث نموده مجملا منز لی ثرتیب داده که غایت در هیچ‌جا بدان نسزاهت و لطافت عمارتی معلو م نیست که بهاتمام رسیده باشد.قر ببسه لك رو پیه که دههز ار تومان ولایت بسوده باشد صرفب آن‌شد. بایستی که این‌عمارت در شهر ها یکه فا بلیت نزولاجلال میداشت دافم می‌بود داین قلعه دربالای کوه رفیم واقعاست دور آنده کروه به‌مسافت در آمده درایسام برسات جائی به‌نحوشیو لطا فت این قلعه نمی باشد. شبها در قلب‌الاسد بهمر تبه‌سرد میشود که بی لحاف نمی‌توان گذر انید وروزهااحتیا ح به‌بادزدن نمی‌شود. گویند که پیش از زمان راجه کرماجیت‌راجه‌بود جیسنگّد یو نام. درزمان اوشخصی بجهت آوردن کاه به‌صحرا بر آمده‌بود. دراثنای دویدن وا که دردست داشت به‌ریگ طلا کشت واوداس خودرا چون متغیردید نزدماندن نام آهنری آورد که اصلاح آن نماید. آهنگر [۱۴۳ب] دانست که این داس طلاشده و قبل ازین شنیده
یت یم مس پر صوی مت وتات جت مست پسعی سیب رجات نیم تست تخد مهو مه طخ نیم جنس و
پا ۰ ۷ جها تکیر نامه
بود که در ین‌دیار سنک پادس که به‌ملافات آن آهن و س طلامی گردد؛ هست درساعت ان کاهی‌را همر اه گرفته بدان جا ومقام آمد وستک‌دا بهدست آودد و بعداژ آن این گوهر بی‌بها را بهنظر راجه‌وقت گذرانید. راجه به‌وسیله این‌سنکک زد حاصل‌نموده‌پاره آنرا صرف‌عمارت این‌قلعه نمود ودرعرض دوازده‌سال بهاتمام رسانید وبه‌عواهش آن آهنگر بیشتر سنگها که دد دیوار این‌قامه تیه نموده‌اند بهیأات سندان تراشیده فرمود که بء کار بردند.درآ خسرهای عمر که دل‌آزدنبا بر گرفته بود برساحل ددیای نریده که اذمعا ید مقرر هنود است مجلسی تر تیب‌داده برهمنان راحاضرساخته به‌هريك لعلنها دشفةتها ازنقد وجنس نموده. جون نوبت برهمن که سیت‌قدیم پاوداشت زسید این‌سنگهرا بهدست اوداده او ازناشناسایی حشمگین‌شده آن گوهر بی‌بهارا در آب انداخت. بعداز آنکه برحقیقت او مطلع گشت به‌حسرت جاوید گرفتار آمده هرجند تفحص نمود اثری از آن ظاهر نگشت. این مقدمات کنابی نیست اذ بان و افو اه‌شنیده شده. اما این‌حکایت دا اصلا” عقل‌من قبول نمی کند وددپیش من منتالی مینماید.
بازدید ازعمار ات‌ما ندق: .ندوسر کاری است ازسر کارهای مقرر صو به ما لوه يك کرود وسی و نه لکدام جمع‌اوست. مدتها تخنگاه سلاطین این دیار بود عمارات واثرهای قدیم در ارو پا برجاست وتاحال نقصانی بدانجاراه نیافته. در بیست وچهارم به‌قصد سیر عمارت‌سلاطین سابق سو ارشدم اولمسجد جامع که ازبناهای سلطان هوشنگت غوری است در آمسدم. بفایت عمارت عا لی بهنظر در آمد. تمام ازسنگگ تر اشیده ساخته‌اند وبا آنکه یکصدوهشتاد سال از زمان ساختن آن گذشته چنان مشاهده میشود که گویا امروذ بنادست از عمارت این کشیده است. بعداز آن به‌عمارت متبره حکام‌طبقه خلجیه که‌قبر روسیاه اذل وابد نصیرالسدین سلطان غیاثالدین نیز دراینجا دافع بود چون مشهوراست که این‌بی‌سعادت به‌فتل پدر خود سلطان غیاثالدین ۴1 ۱۱الف] که درسن هشتادسا لگی بوده اقدام نموده دومر تبه ذهرداد و او ذهر مهره که در بازو داشت دفع آن نمود. درمر تبه‌سیوم کاسه شربتی به‌زهر آمیخته بهدست خحسود به‌پدر داد که این‌را میباید نوشید. پدر جون اهتمام آن دراین کار فهمید اول زهر مهره را از بازوی خود باز کرده پیش‌او انداحت وروی عجزونیاز بهدر گاه الق بی‌نیاز آورده برذبان راند که خداو ندا عمرمن به‌هشتادرسیده واين مدت‌رابه‌دو لت وعشرت و کاءرانی گذرانیده‌ام جنانجه هیج‌پادشاهی را عیسر نگشته. اکنون که دمان بادیسین تن امیدو ارم که تصیر | را به‌نعون نگیری وموت مرا به‌اجل مقدر حساب کنی واذو باز خواست آن ننمائی. بعد از ادای این کلمات آن کاسه شربت زهر آميخته را در کشید وجان‌را به‌جانآفرین سپرد.
مقصود او ازذکر این‌مقدمه که ایام دولت را به‌عیش و عشرت گذرانیدم کسه هيچيك
جها نگیر نامه ۷۰.۹
از سلاطین‌را میسر نگشته‌است آن‌است که چون درسن چهل‌وهشت‌سالکی به اورنگك حکومت نشست. به‌محرمان ونزدیکان خود اظهار نمود که درخدمت پدر بزر گوارخود سی‌سال است که لشکر کشی نموده در لو ازم تردد وسپاهگری تتصیر نکرده‌ام الحال که نو بت من رسیده اراده ملك گیری ندارم ومی‌خو اهم که بقیه‌عمررادرعيش وعشرت بگذرانم. می گویند که پانز دههز ار زن در محل خود جمع‌نموده بود. شهری اذین‌طایفه ترتیب داده مشتمل برجمیم طوایف از اقام اصتاف پیشه کار دحا کم وقاضی و کوتوال و آنچه بهجهت انتظام شهر در کار است اذ زنان تعبین نموده‌بود وهرجا کنیزی صاحب‌جمال شنیدی تا به‌دست‌نیاوردی ازپا ننشستی. اقسام صنایح وعلوم به کنیزان آموخت و بهشکار میل بسیار داشت. آهوخانه‌هاساخته دراینجا اصناف جانوران جمع آورده | کثر اوقات باز نان در آن آهو خا نه‌هاشکار می کسرق: مجمله” [۴۴ ۱ب] درمدت سی‌ودوسال زمان حکومت خود چنانچه فرار داده‌بود برسرهیچ غنیمی سوارنکرده این‌مدت‌را به‌فراغت و آسود گی وعشرت گذرانید. همچنین هیچ کس برسرملك اونیامده. برزبا نهاست که جون شیرخان افغان ددایام سلطنت وحکومت خود پاوجود حیوان طبعی برسر قبر نصیرا لدین رسید بهجهت همین‌عمل‌شنیع بهجمعی که همراه او بودند فرمود که چویها بر قبر اوزدند. من‌نیزچون به‌قبر اورسیدم لگدی‌چند بر گور ژده به‌بنده‌ها یی که‌درملازمت بودند فرمودم تاقبر اورالگد کاری‌نمودند. چون خاطر بدین‌تسلی نشد گفتم که گور اوراشکافته‌اجزای ناپالك اورا بهآ تش اندازند. باز به‌عاطر رسید که چون آتش نوریست از انوارالهسی حیف است که بدسوختن جسد کثیف او آن جوهر لطیف آلوده گردد ونیز مبادا که ازین سوعتن درنشله دیگر تخفیفی درعذاب او رود فرمودم که استخوانهای فرسوده اورا بااجز ای خالاشده در دریای‌نر بده| نداختند. چون درایام‌حیات به‌واسطه حرارتی که درطبیعت اوغالب بودهمیشه در آب بهسر می برد چنانکه مشهور است که درحالت مستی يك‌بار خودرا بهیکی ازحوضهای کالیاده که عمق تمام‌داشت انداعت چندی ازخدمتکار ان‌محل سعی نموده موی‌اورا بسه‌دست آوردند واز آب بیرون کشیدند. بعداز آنکه به‌هوش آمدمذٌ کور ساختند که چنین‌امری و اقع‌شد. ازشنیدن این‌مقدمه که موی اورا کشیده بر آدرده‌اند بسیار غضبناك گشته فرمودکه دست آن خدمتکار را بریدند. باردیگر که این‌حالتی دست‌داد هیچکس بر آوردن او جرأت نکرد تادر آب غوطه‌حورده جانداد. بهحسب اتفاق بعداز گذشتن یکصدوده‌سال ازفوت او این مقدمه به وقوع آمد که اجزای فرسوده اوهم به آب پیوست.
در پیست‌وهشتم عبدالکریم را به‌جلاوی عمارات مندو که به حسن‌سعی و آهتمام اوبه اتمام دسیده‌بود بهمنصبهشتصدی ذات و چهار صد[ ۵ ۲ ۱ا لف] نفرسوار ازاصل واضافه‌سرفر از
۳۱۰ جهانگیر نامه
ساخدته بهعطاب معمورخانی بلند نام گردانیدم.
درهمان تاریخ که رایات جلال به‌قلمه‌مندو درآمد فرزند بلنداقبال رن پاعسا کر منصوره بهشهر برهانپور که حا کم‌نشین ولایت خحاندیس است داخل ميشود. و بعداز جندروز عریضه افضلخان ورای رایان که در بر آمد اجمیر فرزند مشارالیه آنهارا به‌همراهی ایلچیان عادلخان مرخص‌ساخته بود میرسد. مشعر بر آنکه چون خبر آمدن مایان به عادلخان رسیدهفت کروه به‌استقبال فرمان ونشان شاهز اده بلنداقبال بر آمده دز لوازم تسلیم وسجده وادای کسه معمول در گاه است سرموی‌فرو گذاشت ننموده ودرهمین ملاقات اظهار دو لتخواهصی بیش از پیش نموده تعهد کرد که ولایاتی که از تصرف او لیای دو لت قاهره بر آمده مجمو غ را از عبر تبره‌بخت انتز | ع‌نموده به تصرف بندههای پادشاهی باز گذارد و تقبل نمود که پیشکشلایق بههمر اه ایلچیان روانه در گاه‌سازد. بعداز ذکر این‌قدمات ایلچیان‌را به‌عزت‌تمام بجا ومقامی که بهجهت آنها تر تیب یافته بود فرود می آرند دهمان‌روز کس به‌عنبر فرستاده مقدمانی کسه بهاو اعلام می بایست نمود پیغام مي‌دهد. ایناخبار باعرایض افضلخان ورای‌رایان به‌مسامح جلال زرسید.
اژزاجمیر تاروز دوشنبه یستوسیوم ماهمك کور درمدت جهارمساه دوقلاده شیر و بیستد هفت یله گاو وششر اس چبتل وشصت رس آهو و بیست‌وسه خر گوش وروباه ویسك‌هز ارو دویست قطعه مرغابی وسایر جانوران شکار شده بود. ددین شبها حکایت شکارهای ایام پیش وشوق وخو اهشی که خاطر دا بدان شغل عبل بود به‌استادهای پایه سریر خحلافت‌مصیر نقل مینمودم. به‌عاطر دسید که آیا شمار آنکه از ابتدای آن تمیز تاحال واقم‌شده بهدست وان آورد. بنابر ین مقدمه به‌واقعه لو یسان ومشرفان شکار وقراولان و عمله وفعله این عدمت امر نمودم که درصدد تحقیق‌شده آنچه ازهرجنس جانور شکارشده مجمو ع [۱۴۵ب] را فراهم آورده بهمن بشنوانند. ظاهرشد که از ابتدای سن دوازده‌سا گی سنه نهصد وهشتاد دهشت سال هجری است لفایت آخر این سال که بازدهم سال است ازجلوس همایرن وسن‌من به‌پنجاه‌سال قمری رسیده ببس -.وهشت‌هز ارو پا نصد وسی‌ودوشکاد درحضور واقع شده از این حمله هفده هز ارو یکصدوشصت و هشت جانور بهدست خود به‌پندوق وغیره‌براین موجب شکاد نمودهام. جا نوزان چر نده سههز ارودو یست وسه‌قلاده ورأس وغیره شیر هشنادشش‌قلاده و خرس وچیته و رو باه و اودبلاو و کفتار ندفلاده له گاو هشتصد وهشتاد و نهر اس مها که از عا م گوزن‌است غایتا دربزد کی و کلانی برابر به‌نیله او میشود می‌دپنج راس آهوی‌ترومساده وچهکاده و چینل و بز کوهی وغيره‌بك‌هز ارو شش‌صدههفتاد و دور أس وقو ج و آهوی سر خه‌دویست‌و پانزده
جها فگیر نامه ۳۱۱ رآس گرگ شصت‌وچهارراس گاومیش صحرایی سی‌وشش رأس خوله نود رأس, د نگ وست‌وشش رأس؛ قو چ کوهی بیست‌ودوداس گورخرشش رس خر گوش بیست,سه رأس‌جانور ان‌پر نده سیزده هز اد و نهصدو شصترچهار کبو ترده‌هز ارو سصد و چهل و هدت قطعه لگر و جگر و سه‌قطعه‌عقاب دودست لیوا ج بیسته سهقطعه چغدسی و نه‌قطعه‌ترطان دو ازده قطعه موش خور پنج قطعه گنجشك‌چهل و يك نطعه فا حیه بیستو پنج قطعه بوم‌سی قطعه مرغابی وقاز و کاروانك وغیره یکصدو پنجاه‌قطعه زاغ سه هز ارو چهارصدوهفتادوسه‌قطعه جانوران آبی مگرمج که نهینگك اذان تعبیر توان‌کرد؛ ده عدد.
نودوز دو ازدهم از جلوس همابون
يك کهری ازر وزدوشنبه سی ام ماهمذ کور مطا بق‌دو ازدهم ربیع الاول سنه ۱۰۲۶ مانده حضرت نیر اعظم از بر ج حوت به‌عشرت‌سر اک مصل که جانه شرف وسعادت اوست انتقال نمودند درهمین‌وقت تحویل که ساعت‌سعد بود بسرتخت جلوس نموده بسه[۴۶ ۱الف ]دستور مقرر فرمودم که دیوانخانه حاص و عام‌را دراق‌شه نفیسه گرفته آئین بندی نمایند باوجود که | کثر امرا واعیان دو ات درخدمت‌فرزند خرم بودند مجلس ترتیب یافته بود که ازسنو ات‌سابق هیچ کمی نداشت. پیشکش روزشنبه به آنندخان مرحمت نمودم درهمین روز که غره فروردین سنه دوازده است عرضداشت سلطان‌خرم رسید مضمون آنکه جشن نوروزی به‌دستورسالهای کذ شته ترتیب‌یافته چون ایام سفر ویساق درمیان بود پیشکش همه‌ساله به‌بندهای در گاه معاف نمودم. این‌معنی بغایت مستحسن افتاد فرزند دلبندرا به‌دعای‌غیرمند بادآورده ازدد گاه الهی خیر بتدراین بهجهت او مسئلت نمودم وحکم کردم که درین نوروز هیچکس ۳ نگذراند.
به‌واسط‌فاد تنبا کو که ددا کثر مزاجها وطعها فرموده بودم که هیچکس متوجه‌حوردن آن نشود و برادرم شاه‌عباس به‌ضرر آن مطلع گشته در ايران می‌فرماید که هیچکس مر تکب کشبدن آن نگردد. چون خانعا لم به‌مداومت کشیدن تنبا کو بی‌اختیار بود درا کثراوقات بدین امر قیام واقدام می‌نمود. یاد گارعلی‌سلطان ایلچی‌دارای ايران این‌معنی را به‌شاه‌عباس عرض مینماید که خانعالم يك لحظه بی‌تنبا کو نمی‌توان بود در جواب عرضداشت او ایسن بیت مرقوم‌می‌سازد. بیت: رسول یارمی‌خواهد کند اظهار تنبا کو من ازشمع وفا روشن کنم بازار تنبا کو
خخان عا لم نیز درجواب بیتی گفته فرستاده است. بیت من‌بیچاره عاجز بودم از اظهار تنبا کو زلطلتف شاه عادل گرم شد بازار تتبا کو
۳ جهانگیر نامه درسیوم ماهمذ کور حسین‌بیکک دبوان بنگا له سعادت آستانبوسی دریافته دو ازده زنجیر فیل تروماده پشکش گذرانبد. طاهر بخش بنکا له که مخاطب ومعا تب به‌فسی تقصیر ات بود سعادت کورنش درنیافته فیلان‌او که بيستو يكز نجیر بود از نظر اشرف گذشت. دوازدهز نجیر پسندافتاد تتمه را بهاومرخمت نمودم ودراین‌روز مجلس شراب تر تیب [۱۴۶ب] داده بها کثر پنده‌هائی که درملازمت بر دند شراب مرحمت نموده همه دا سرمست باده احسلاص ساخحتم. درچهارم قراولان خبر آوردند که بری ددحوالی شکر تلاو که درون‌تلعه از عمارت مقررحکام ما لوه‌است درتبل دادیم همان لحظه سو ار شده متو جه آن‌شکار گشتم جون بیر مذ کور ظاهر گشت براحدیان وجماعتی که درجلو بودند حمله آور گشته دو ازده‌نفر را مجروح وزخعمسی ساخته آخحرالاهر به‌سه‌تبر بندوق کاد او تمام ساخته شر او از بنده‌های‌عدا دور ساختم. درهشتم منصب میرمیر ان که هز اری ذات وجهارصدس ار بود بههز ارو بسانصدیذات و پا نصدسو ار مقرر گشت. درنهم حسبالالتماس فرزند حرم برمنصب‌خان جهان هبزاری ذات و سوار افزوده شد که شش‌هر اری ذات وسوار بوده باشد. و به پسموب‌خان که بههز ارو پا تصدی ذات وهز ارسو ارسر افر از بود به‌دوهز اری ذات ويك‌هز ار و پا نصدسوار سر بلند گردید و برمنصب بهلول‌خان ميانه پانصدی ذات وسصدسوار افزوده شد که هز ارو پا تصدی ذات و هزار سوار بوده باشد ومنصب مرذااشرف‌الدین حسین کاشفری که درصو بهد کن ترددات ۰سر دانه ازو و پسر او بهوقو ع آمده بود از اصل واضافه بههز ارو پاتصدی ذات وهز ارسوار مقرر کست. دردهم ماهعذ کور مطایق بیست‌ودوم رد بیم‌الاول سنه ۱۰۲۶ هزادو بیست‌وشش وزن قمری منعقد گشت دداین‌روز دورأس اسب‌عراقی ازطر یله خاصه وخلعت به‌فرزندم خرمءرحمت نموده مصحوب بیرم‌بیگک فرستاده‌شد وهز ادسوار برمنصب اعتبارعان افزودم که به‌پنج‌هز اری ذات وسه‌هز ارسوار سرافر از گشت. دریازدهم حسن بیکك تبریزی کسه دارای ايران اورا نزد حا کم گلکنده به‌طریق رسالت فرستاده بود چون به واسطه نزاع فسرنگیان باقز لباشان راه هرموز مسدود بود باایلچی حا کم گلکنده ملازمت نمودند ودور اس اسپ وچند [۱۴۷الف] تقو ز بارجه دکن و کجرات پیشکش او گشت ددهمین تار یخ اسپ‌عراقی از طویله نعاصه به تعانخانان مرحمت نموده شد. در پانزدهم هز اری ذات برمنصب میرزا راجه بها وسنکه‌افزوده شد که پنجهز ادی ذات وسه‌هز اد سوار بوده باشد. در هفدهم با نصدسو اد دیگر پر منصب میز آ- رستم افزوده پنجهز ادی ذات و يكهز ار سواز کردم ومنصب‌صادگ‌خان بههز ارو پا نصدی ذات
وهفتصد سوار از اصل و اضافه مقرر گشت وارادتخان بهمنصب هز ارو پا نصدی ذات و شخهصد
سوار به‌همین دستور سرافر از گردید. برمنصب انی‌دای‌پا نصدیذات و یکصدسوار افزوده گشت که هز ارو پا نصدی ذات وبا صدسو ار بوده باشد.
سه‌گهری ازروزشنبه نوزدهم مانده آغاز شرف‌شد. درهمین‌وقت مجدداً جلوس نمودم. از کر فتار ان اشکر عتبر مقهور که سی‌ودو تفر بودند درچنکگت شاهنوازعان وشکست آن‌بد اختر آن بهدست او لیای‌دو لت قاهره افتاده‌بودند یکی‌دا به‌اعتقادخحان سپرده بودم. محافظا نی که به جهت حفظ اومعین بودند» غفلت ورزیده اورا می گذرانند. این‌معنی برخاطرمن بسیار گران آمد. اعتقادجان زا مدت سهماه از کودنش منح نموده بردم چون محبوس مذ کور نام ونشان بود هر چند تردد نمودند بهدست درنیامد. آحر الامر فرمودم که سردار آن جماعه را که درمحافظت اوغقات نموده‌بود به‌ساست رسانند واعتقادخان درین‌دور تراك حسب‌الالنماس اعتمادا لدو له سعادت کودنش دریافت.
چون‌مد تی بود که احو ال بنگا له وسلول قاسم ان حوب شنیده نمیشد» به‌عاطر دسید که ابراهیم‌عان فتح‌جنکك را که بهمات صو به بهاررا صورتی داده کان‌الماس به‌تصرف وعمل بنده‌های‌در گاه در آورده‌است بهصو به نا له فرستاده‌جها دگیر قلیخان‌را که در صو به الآ بادجا گیر دازد به‌جای او به‌بهار رو انه‌سازد وقاسم‌عان را بهدر گاه طلب دارد درهمین‌ساعت وروز متبرلك حکم‌شد که دداین‌باب فر امین‌مطاعه بهقلم در آورند وسزاولان تعیین شدند 45 جها دگیر قلی‌جان را به‌بهاد برده [ ۴۷ ۱ب ] ابر اهیم‌عان فتح‌جنگت را روانه بتگاله سازند. سکندر جوهری را نو اعته بدهز اریذات وسیصدسوار سرافر از ساختم.
در بیستو یکم محمدرضا ایلچی دارای ایران‌را دخحصت نمودم شصت‌هز اردرب که سی- هزار روپره بوده باشد باحلعت به‌اومررحمت شد. در برا بریادبودی که برادرم شاه‌عباس بهجهت من فرستاده بودند تحفه‌چند اذقسم مرصعآلات که دنیاداد ان دکن فرستاده‌بودند بادیگر پارچه‌ها و نقایس ازهرقسم وهرجنس که تحفکی راشایان بود موازی يك اكروپیه همراه ایلچیمذ کود روانه ساختم. اذاین‌جمله پا له‌بلودی بودکه چلبی اذعراق فرستاده بود و آن پیالف را شاه دیده بود به‌ایلچی گفته باشند که ۱ گر درین پیا له بر ادرم شر اب نوشیدن به‌جهت‌من‌فرستند شفقت تمام خواهد برد. چون ایلجی این‌معنی دا اظهارنممود درحضوراو چندهرتبه ازاين پيا له شراب خورده فر مودم که برش ورکابی بهجهت آن‌تبار ساختند وداحل سوغاتها نموده فرستادم. سرپوش مینا کاری‌بود بههنشیان عطار درقم فرمودم که جواب کناب ت که آورده بروجه صو اب مرقوم سازند دد بیست‌ودوم قراولان‌عبرشیر آوردندهمان لحظه سوارشده خودرا به‌شیررسانیدم و به‌سه تیر بندوق خلق را از شراو واوزا ازشر شس خویش خحلاص ساختم.
۳۴ جهانگیر نامه
مسیحا لزمان گربه آورده گذرانید که اين گر به خنثی است. درمنزل‌من‌هسم بچهها ازو تولد یافت وهم به گر به دیگر جفت‌شده بچه‌اژو بهمرسید. در بیستو پنجم فو ج اعتمادالسدو له درمیدان جهرو که درشن از نظر گذشت. دوهر ارسو ار سوش‌دسید که اکثر آن مفول بسودند و پانصدسوار تیرانداز ازو توبچی و چهارده‌ز نجبر فیل فو ج بخشیان به‌شمار در آورده بهعرض رسانیدنك. فوج مد کور بسیار آداسته و به توزله بهنظر در آمد. در بیستو پنجم شیر ماده شکارشد.
روزپنجشنبه غره‌اددی بهشت الماسی که مقربخان به مصحوتب قاصدان فرستاده بود بهنظر [ ۴۸ ۱الف] در آمد. بیست‌وسه‌سرخ‌وزن داشت جوهریان سی‌هزار روپیه قیمت نمودند. فرداعلیالماسی بود. بغایت‌پسندافتاد. فرمودم که انگشتری ساختند درسیوم منصب و سف‌خان حسبالا لتماس با باعرم از اصل و اضاذه سههز ادی ذات و هر ارو پانصد سوار مشخص شد و همچنین منصب جندیدیگر ازامرا ومنصبداران به‌تجویز فرزندمذ کور اضافد حکم‌شد.
تفنگک! ندازی نور جهان بیگم: درهفتم‌چون قر او لان جهارشیر درقیل‌داشتندبعداز گذشتن دو پهر وسه کهری بامحل متوجه شکار آنها گشتم جون شیر ان بهنظر دد آمدند سودجهان‌بیگم ازمن التماس نمود که اگر حکم‌شود من این‌شیر ان را به بندوف (تفنگت) یز نم. فر عودم کته چنین باشن. دوشیردا به‌بندوق ودوی دیگر را هر يكبه‌دو تیر زده انداعت وتاچشم بر نمی‌زدیم قا لب این جهار شیررا به شش تبر از حبات پردا جت. تاحال چنین تفدکث‌اند ازی مشاهده شده بود کد ازبالای فیل ازدرون عمازی شش تیر انداخته‌شود که یکی خطا زفتد وچهارعده‌ی چنین فرصت‌حر کتی وجنیدن نیا بند. به‌جلدوی این کمانداری هزاراشرفی نثار نسوده یسك‌جقست مرو ارید وقطعه الماس که يك لك رو پیه قیمت داشت مرحمت نمودم.
درهمین‌رود معمورخان بهاتمام عمارات دو انا نه لاهورمررعص گشت دردهم خبر فوت سید وازث که فوجدار صو به اوده بود به‌عرض‌رسید. دردو از دهم میررمحمود شیر دو نیم چون استدعای‌ف و جداری‌می مود اوزا به عطاب تهورخحا نی واضافه‌منصب سرافراز ساخته به‌فوجداری بعضی از پر کنات صو به ملتان تعیین نمودم. در بیست‌رددم طاهر بخشی بنگاله که منع کود نش او شده بود ملاز مت نمو د. ندر ویشکتی که داشت گذرانید. هشت ز تجیر فیل پیشکش قاسمخان ۳ کم بنگا (ه بادوز نجیر فیل‌شیخ‌مودود دراین‌روز ازنظر گذشت. در بیستوهشتم بها لتماسخان دوران پا نصدی برمنصب عیدالعزیز اضافه حکم شد. درپنجم حرداد خحدمت دیسوانی صو به گجرات از تغیبر کیشو به‌میرزاحسین مقررشد اورا [۸ع ۱ب] بهعطاب کفایت خانی سرافراز ساختم. درهشتم اشکر خان که بهعدمت بخشیگری لشکر بنکش تعیین بود آمده ملاژمت نمود
1 یکصدمهرو پانصدره پیه نذر کذرانید. چند روز قیل ازاین‌اسنادمحمد نائی را که در فن خود از بی نظیر ان بود فرز ندم خرم به‌موجب طلب به‌ملازمت فرستاده بود چون چند مجلس‌ساز ازو شنیده شد ونغشی که درغزل به‌نام من بسته بود گذرانید. دوازدهم ماه مذ کور فرمودم که او را بهروپیه وزن نمودند. ششهز ارو سیصدروپیه شد. فیل حوضه‌داری نیز بهاو عنایت نمسوده مقرر فرمودم که بر ان‌فیل‌سواز شده وزرها بر اطر اف وجوانب ود جچیده بهنزل‌عود برود.
ملااسد قصه‌عو ان ازملازمان میرزاغازی ددهمین‌دوز از نهنهه آمده ملازعت نمودچون پرنقل وشیرین حکایت و خوش‌بیان بوه صحبتاو بهمن درافتاد او را بهعطاب محطوظخانی عوشدل‌ساخته يكهز ارعدد روپیه و خلعت واسپ ويكزنجیر فبل وپالکی بدوعنایت نمودم و بعداز چندروز فرمودم که به‌رویه اور! بر کشند جهارهز اروجهارصدعدد رویه‌شد وبه‌منصب دوصدی ات و پیست‌سوار سرافر از گردید و فرمودم که همیشه درمجلس کپ حاضر مي بوده باشد. درهمین‌تاریخ لشکر خان‌جمعیت خودرا درجهرو که درشن بهنظر در آورد. پانصدی‌سواد وچهاددهز نجیر فیلو یکصدنفر بندو قچی بود. در بیستوچهارمخبردسید که مهاسنگه‌نییره داجه‌مان ستگه که داحل ابرای کلان بود دز با لاپود ولایت برار به‌افر اط شراب در کگذشت. پدر اوهم درهمین‌سن‌سی‌ودهسا لگی به‌حوزدن شراب بیرون ازانداژه وحساب ضایم‌شده بود. دذهمین روزها انبه بسیاری ازاطرات ولایت‌دکن وبرهانیور و گجر ات وپر گنات ما لوه به‌میوه حانه حاصه شر یفه آورده بودند با آآنکه این‌ولایت به نع وش انبکّسی مشهود ومعروف‌اند درشیرین و کم‌ریشگی و کلانی انبه کم‌جائی برابری بهانبه این‌ولایات می کند. چنانچه مکرد درحضود فرمودم که به وزن در آورند. [۱۴۹الف ] يك سیرو يك‌پاو بلکه چیزی زیاده ظاهر گشت غاینا به‌نعو شآ بی ولذت وجاشنی و کم لقلی انبه جیراموو که درحوالی آگره وائم است زیادتی تمام برجمیع انبه‌ها واینولایات وسایرجاهای هندوستان دارد.
دربیست وهشتم نادری خاصه که تاحال به‌نفاست نادری زردوژی در ر کار من دوخته نشده‌بود. بهجهت فرزند با باعرم فرستادم وحکم شد که برنده آن مذ کور سازد کسه چون نادری این‌حصوصيیات داشت که درروز بر آمدن ازاجمیر به‌فصد تسخیر ولایات دکن پوشیده بودم حهت آن فرز ند فرستاده‌شد. درهمین تأریخ دستاری که ازسرخود برداشته بو دم به‌هما نطو ر پچیده بر سر اعتمادا لذو له گٌذ اشتم واودا بدین‌سعادت سر بلند ساختم.
سهقطعه زمرد ويك‌قطمه اور بسی مرصع‌انگشتری نگین یاقوت مها بتخان به‌طریق‌پیشکش فرستاده‌بود ازنظر اشرف گذشت. مبلغ هفت‌هزاررو پیه به‌قیمت رسید. درروز مذ کور باران کرم وعنایت الهی متقاطر گشت. آب ددماند وعیلی روی کمی نهاده بود وخلق از این ممر
تست اند سس سس سا وج ریبدت سول سس نحص و متس سس توب دی نات نموت سس تا سب سا سس اس سس سس سب اسرد رخ سس سای رب عمط
مضطرب بودند. چنا نچه به| کثر بنده‌هاحکم‌ش دکه به کناردر یای‌نر بده روند و امید بارش وباریدن درین‌روزها نبود بهجهت اضطر اب خلایق ازروی نیازمندی تمام متوجه بهدرگاه باری‌تء! لی گشتم. ال تعا نی به کرم وفضل حود بادانی عطافرمود که در عرض يك‌شبا نر وز تالابها و بر که‌ها و ثاله‌ها پر گشت و آن اضطراب خلایق به آرامش‌تمام مبدل گردید.شکر این‌عنایت را به کدام زبان ادا تو ان کرد.
غره‌ماه تیر علم به‌وزیرعان مرحمت‌شد وپیشکش‌رانا که مشتمل بردورأس اسپ وپارة پارچه گجراتی وچند کوذه اچارومر با بود به‌نظردر آمد. درسیوم مغرا خبررگرفتاری عبدا للطیف نامی ازحا کم ژاده‌های‌ولایت کجرات که همیشه در آن صو به متغاً فتنه وفساد بود آورد. چون گرفتاری او باعث رفاهیت خلق بود حمد وسیاس باری‌بجا آورده شد. فرمودم که مقرب‌تان آورا بهدست یکی ازمتصبداران تعینات آئحا بهدر گاه فرستد. [۱۴۹ب] زمینداران نواحی ماندوا کثر آمده ملاامت نموده پیشکشها گذرانيدند. درهشتم دا مداس پسرداجه‌راجسنگه کچهو اهر اتیکه راجگی کشیده او دا بسدین عطاب سرفراز ساختم . یاد گار بیگث که در ماوراء نهر به‌باد گار قورجی مشهوراست و نزد حکام آنجا حالی از نسبت وحالنی تبوده آمده ملازمت کر ده از شک او پا له سمقیدتعطا ثی بایه‌داری مستحسن افتاده وپیشکش بهادرعان حا کم قندهار که نهر أس اسپ ونه‌تقوزاقمشه نفیسه ودودانه‌پوست رو باه‌سیاه ودیگرچیزها بود از نظر گذ شت.
همدرین تأریخ راجه کدهه بهیم نراین نام سعادت ملازمت دریافت وهفت زنجیر فیل‌نرو ماده پیشکش گذرانید. دردهم خلعت واسپ به یادگارفورچی مررحمت‌شد درسیزدهم عید گلاب پاشان بود لو اذم آن‌روز بجا آورده‌شد. شبخ.ودودچشتی که از تینات‌صو به بنکاله است به خمااب چشتی خانی سرفراز کشت و اسپ بدومر حمت‌شد. درچهاردهم داول ممرسی پسر راول اودیسنگه زمیندار بانسو اله ملازمت نمود سی‌هز اررو پیه وسه‌ز نجیرفیل و یکعددیساندان مر صعو يك که رم رصع‌پیشکش گذرانید. در پا نز دهم نه‌قطعه الماس ازحاصلکان و ازاندوختهای ژهیزدار آنجا ابر اهیم عان‌فتح‌جنگک حا کم صوبه بهار مصحوب محمد یکث فرستاده بود از نظر گذشت. ازحمله يك‌قطعه چهاردهو نم تا نك بود به‌يك لك رو پیه قيمت‌شد. درهمرن‌روز به‌یادگاد قردجی چهارده‌هز اردرب انعام‌شد اورا بهءنصب پانصدی ذات وسیصدسوار سرافراز کردم منصب تاتارخان بکاول‌بیگی‌را از اصسل واضافه دوهزاری ذات وسیصدسوار مقرر داشتم. پسرآن‌او هر يك‌علیحده بهاضافه منصب سرفراز شدند حسبالالتماس شاه اده‌سلطان پسرویز با تصدی بر منصب وریرخان افزوده‌شد.
جهانگیر نامه ۷
در یست‌ونهم که روز مبارلشنبه بود سیدعيدالّه بارهه فرستاده فرزند بلنداقبال بابا عرم بهملازست [۰ ۱۵ الف] دسیده عر ایض آن فرزند رسانید. مشتمل براخبارات فتح‌ولایاتدکن که جمیم دنیاداران آنجا سر خدمت بزیریقه اطاعت نهاده بندگی وفرما نبرداری قبول نمودند ومقالید قلعه‌هاوحصنها به تحصین قلعه احمدنگر بهنظر در آودد بهشکر انه این نعست عظیم وعطیه کبری سرنیازمندی بهدر گاه بی‌نباز نهاده لب بهشکر گشاده داد عجز ونیازمندی داده فرمودم که نقاره‌های شادیانه بنوازش در آوردند. للهالحمد که ولایات ازدست رفته به‌تصرف اولیای دو لت‌قاهره دز آمد مفسدانی که دسر کشی و استکباد می‌زدند به‌عجز و ناتوانی خود اعتراف نموده مالسپار وخراحگذاد ۹ جرن اینخبر به‌وسیله نورجهان ییگم به‌سآمع جلال‌رسید پر گنه توذدر! که دو لك ره پیه حاصل دارد به او عنایت نمودم. انشاء‌اله‌تعالی چسون افواج قاهره بهولایت‌دکن وقلاع آنجا درآیند وخاطر فرزند ارجمند با باحرم ازتصرف آنجا جمم گرد وبیشکش دنیادادان دکن‌دا دراین‌مدتاین‌چنین پیشکش به هيچيك ازسلاطین عهدو عصر خحود نداده‌اند همراه‌گرفنه باایلجیان آنها روانه ملازمت خواهدشد. امرائی که درایسن صو به جا گیرداد خواهند بود مقرراست که همر اه آورد تأسعادت ملازمت در یافته مرخعص کردند و رابات جلال باقتح ۶ فیروزی عازم پایه‌سریر خلافت مسیر گردد.
چندروز قبل از آنکه اخبار فتح‌مذ کور برسد شبی به‌دیوان خواجه‌حافظ تفاول نمودم که عاقبت این کار چه‌نو ع حواهدشد. این‌غزل برآمد. روز هجران وشب فرقت یار آخر شد زدم این فالو گذشت اخترو کار آخرشد
چون اسان لغیب حافظجنین املانمود مرا امیدو اری تمام‌دست‌داد. چا نچه بعد از بیست و پنج‌رو زاخبار اتحو فیروزی‌رسید در بسیاری ازمطا لب به‌دیوان‌عواجه‌حافظ رجوع [۱۵۰ب] نمودهام و بهحسب اتفاگ آنچه‌برآمده نتیجه مطابق همان بخشیده و کم‌است که مختلف‌نموده باشد. درهمین‌روز هز ارسوار برمنصب آصفخان افزوده اودا به‌پنج‌هزاری ذات وسوار سرفراذی ساختم و آخرهای روز بامردم محل بهسیرعمارت هفت منظر متوجه شدم وابتدای شام بهدو لتخانه باز کُشتم. اين عمارت ازاحداث یافتهای حکام سابق مالوه است که سلطان محمودخحاجی باشد.هفت‌طبقه فرادداده! ندودرهر طةهجهارصفحه ساخته‌اندمشتمل بر جهاز در یچه بلندی این‌مناره پنجاه‌وچهارزد عونیم است ودود پنجاه گز وزینه از سطح‌زمین تاطبقه هفتم یکصدو هفتاديك است.دررفتن و آمدن يكهز ارو چهادصدرو پبه نثارشد. درسي‌ويك سیدعبدالله راب عطاب میفخانی سرافراژ ساخته بهعلمت واسپ وفیل وخنجرمرصع سربلندگردانیدم وبه خجد.ت فرز نداقبا لمند مرحص‌ساختم و لعلی که از سی‌هزاررو پیه زیاده مي‌ادزبد بسهدستاو به
فرزند بلنداقبال فرستادم و نظربرقیست آن‌نکرده چون مدتی برسر نود مسی بستم اورا مبارله دأسته به‌طر یق شگون فر ستاده‌شد.
محمودخویش خواجه ابوالحسن بخشی را بهعدمت بخشیگری و واقعه‌نویسی صوبسه بهار تعیین نمو دم ودر وقت روصت ین به او عنایت کردم آعرهای روز پنجشنبه امرداد بامردم محل به‌قصد سیر نیل کنتهه که از جاهای دلگشای قلعه ماندو است متوجه گشتم. شاه بداغخان که ازامر ای معتبر والدبزد گوارم بود دروقتی که این ولایت را بهجا کیر داشت عمادتی در در آنجا ساخته [۵۱ ۱التف] بدغایت دلنشین وقرح‌بخش تادوسه کهرری‌شب توقت نموده بعداز آن متوجه دو لت‌شا ند مباراه گشتم . جون ازمخلص‌خان که دیو آن و بخشی صو به بنگاله بسود و یمضی مبکیها بهعرض سید از منصب‌او هزاریذات ودویست‌سوار کم نمودم. در هفتم فیل مستی از فیلان تن طفر عاد لخان عادل گنج نام به چهت رانا امرسنگه فرستاده‌شد. در پافزدهم ره قصد شکار متوجه گشتم ويك‌متزل ازئلعه پائین آمدم. غایتاً کثرت‌بارند گی کل ب‌درجه بود که محالق تردد وحر کت میسر نشد با بررفاهیت مردم و آسودگی حیو انات فسخ این‌عز یمت نموده روز نجشنبه دربیرون گذدانیده شب‌جمعد باز گُشتم درهمین‌روز هدایت له که درحدمت توزلة و ترددات حضور بسیار جسیان است به علاب فدائیخان سرافر از گشت.
این برسات (فصل بادان) بارش به‌درجه‌شد که پیران کهنسال گفتند که این‌قسم بادانی درهیچ عهد وعصر یاد نداریم. قریب به‌چهل‌روز ابروباران برد چنانچه گاهی براعظم ظهود کرد بادو کثرت باران بهمر تبه دسید که ! کثر عماد تهای قدیم وجدید اذیا درآ‌دند ودرشب اول‌بازان وبری وصاعته چندی افتاد که با آن صلابت و صذا کم به گوش سید بود. قریب به بیست کس از زن ومرد ددان ضا یع‌شد ند و بر بمضی ان فا ات سنکین برق وی شیر بناهای آن راه یافت, هیچ‌صدا پیش اذاین دلکوب‌تر نیست. تاوسط ماهعذ کسود شدت بادو باران درترقی برد. بعد از آن رفتهرفته رو به کمی نهاد. از کثرت سبزه وریاحین ود روچه نویسد درودشت و کوه وصحرا فرو گرفته است دره‌عموره عالم معلوم نیست که مثل ماندوجائی از حیثیت خوبی وهوا و لطافت جا وصحر ! بوده باشد بهتخصیص ددفصل برسات ددین‌فصسل آکه‌ماههای تا بان است شبهادر درون‌خانه‌ها بی لحاف نمی تو ان خو ابید وروزهابه‌نوعی می گذرد که مطلق به‌بادژن و تغییر جا ومنزل احتیاج نمی‌افتد. آنچه ازین‌عالم[۵۱ ۱ب]نوشته شود هنوز !اند کی‌از بسیاری خو بیهای اینجاست.
دوجیز مشاهده‌افتاد که درهیچجای ازهندوستان ندیده بودم ی درعت کبله جنکلی که‌در! کثر صحر اهای این‌قعله دسته است دیگر آشیانه ممو له که بهزبان فارسی سر بجچه گو بند,
چهانگیرنایه … . « « ۲ تا حال هیچ يك ازصیادان خبر از آشیان اونداده بودند بهحسب اتفاق در عماداتی که درینجا بسرمی بردیم آشیانه اوظاهرشد. دو بچه بر آورده بود. سه پهر از پنجشنبه نوزدهم گذشته با مردم محل به‌قصد سبر و تماشای محلها و عمارات شنکر تالاب که از احسداث یافتهای حکام سابق مالوه است سو ارشدم جون‌به‌جهت‌داداثی وحکومت یه پتجاب به‌اعتمادا لدو له فیلءرحمت نشده بود در اثنای داه فبلی از فیلان خاصه که چکت جوت نام داشت به او مرحمت کردم. تا شام دران عماز اتد لکش بسر برده از خرمی وسبزی صحراهای اطر اف بهغا یب محظوظ گشتم و بعد از ادای عبادت و تسبیح شام متوجه مستفر دو لت گردیدم. در روز جمعه فیلی دن باو لنام که جهانگیر قلی خن به‌طریی پیشکش فرستاده بود اژنظر گذشت.
بعضی لباسها وقماشها را «خصرص پوشش خود ساخته حکم نمودم که هیچکس نبوشد مگر آنکه مق عنایت کنم. اول دکله نادری که بربالای قما می‌پوشند درازی قد آن از کمر پایان سر آستین ندارد وپیش‌آن به تکمه بسته میشود. مردم ولایت آن را کردی می گویندمن ناددی نام نهادم دیگر جامه شال طوسی است که والد بزرگوارم حاصه کرده بودند. دیگر قبای پتو ؟یبان و سر آستین چکن دوز بوشدن آن را نیز مخصوص حود سالعته بودند. دیگر قیری حاشیه دار که علمهای پارچه محرمات دا بریده بر دود دامن و کریبان و سر آستین می‌دوزند دیگر قبای اطلس گجراتی و دیگر جیرهو کمربند ابریشم بات که گلابتون طلا و نقره زا دد آن با فته‌باشند. جون ماهیانه‌پارء ازسو اران‌مهابت خان مطابق بربست [۵۲ ۱ الف] سه اسیهو دو اسپه بجهت سرانجام حدمت د کن‌اضافه شده بود و درئانی الحال آن خدست به انصرام نرسید حکم کردم که دیوانیان آن نفاوت دا جا گیر او باذیافت نمایند.
آخرهای روز پنجشنبه بیست وششم موافق چهاردهم شهر شعبان که شب برأت بود دد یکی ازمناز ل وعمادات محل نود جهان بیگم که درمیان تالاب کلان واقع است مجلس جشن نمودم و امرا ومقربان درین مجلس که تر تیب داده بیگم بود طل,داشته حکم کردم که به مردم پیا له و اقسام بکیفات به ءقتضای خواهش هر کس بدهند. بسیادی پیا له اختیار نمود:سدترمودم که هر کس که پاله بخورد بمئل منصب وحاات خود بنشیند و اقسام کبا بها ومیوه‌ها بطسریق گرل مقرر شده که پیش هر کس بنهند عجب مجلس منءتد گشت. در آغاز شام براطراف این تال وعمارات فانوسها وجراغها دوشن ساخته چراغانی دست بهم داد کسه تا این رسم را معمول سا خته! ند شاید درهیج جای مثل آن چراغان شده‌با شد, جمیع جراغها وفا نوسها عکس در آب انداخته بنوعی بنظر در میآمد که گویا تمام صحن این تالاب يك میدان آتش است بسیارشگفته مجلسي گذشت وپا له خو اران زیاده از حوصله طافت پیاله‌ها تناول نمودند. پیت
جها نگیر نامه ۰ ۳۲
دل افرود بزمی شد آراسته به خوبی بدان سان که دل خحواسته فکندند در پیش آن سبز کاخ بساطی چو میدان همت فسراخ 0 بس مگهت بسزم هیر فت دور فلگ نافه مدك بسود از بیختور شده جلسوه گر تازئینان بیاغ رخ افروعته هریکی چون چراغ
بعد از گذشتن سه چهار گهری از شام مردم دا دنجصت نموده اهل محل را طاب‌نموده و : يك پهر شیدر ین موضع منزه بهسر برده داد خرمی وعیش دادم.
چون درین پنجشنبه بعضی خحصوصیات دست بههم‌داده بود. اول ] بکه روزجایرس من ود دیگر آنکه شب برأت بود. دیگر[۵۲ «ب],وذ دا کهی که پیش ار این شر ح داده شد و نزد هدرد از روژهای معتیر است بنا بسر این سعادت این روز دا مبارك شته تسام نهادیم. دیگر روز چهادشنبه بههمان دنگك که پتجشنبه به‌س نيك افناده است آن روذ برعکس من بسد افتاده است بنابراین نام این روز شوم را گم شابه نهادیسم دایسم این روز از جهان کم باد. در بیست وهفتم سید کاءو بدخحطساب پرورش بای سرافر از گردید. در روز دیگر شنجر مرصع به یاد کار قوچی مسر حمت شد و فرمودیم که او را بعد از این باد گار یک می‌کفتند باشند. حخیسنکه پسرداجهمها سنکه را که درسن هشت سالگی است الب نموده بودم در همین روزها ملازمت نمود ويك ذنجبر فبل پیشکش‌گذدانید.
يك پهروسه گهری از روزمباره شنبه دویم شهر بور ماه به قصد سیر بجانب نیل کنتهه و آن حدود سواری دست داد و از آنجا به صیحرای عید گاه بربالای پشته کسه تهابت سبزی و خرمی دارد گذر افتادکل چنبا و دیگر ریاحبن صحرایی بهدرجه شگفته بردکه برهرطرف که نظرمی‌افتاد عالم عالم سبزه وگل مشاهده می گشت. يك پهر از شب گسذشته به دو ات سرای همایون داخحل گشتم. جون مکرر مد کودمی‌شد که از کیله صحرایی يك‌قسم شیر ین بهم می رسد که ای درو یشان و ار باب احتیا ج آنرا فوت صود مي‌ساز ند درصدد تقحص آن شدم. ظأهر شد که میوه آن چیزی سخت بیحلاو تیست غایتاً درطرف پایان صنو بری شکلی که اصل میوه کله از آن بیرون می آید يك پارچه شیرینی بسته که بعینه طعم ومزه وقوام پا بوده داشت ظاهر می گردد که مردم آن را تناول می‌نمایند و ذایمّه از ادراك لذت‌آن بسیارمحظوظ مي‌شو د.
کبو تران‌نامه بر: دد باب کپوتر نامه برسخنان به گوش دسیده بود که در زمان‌خلفای بنی عباس کبو تر ان‌بفدادی را که‌نامه‌برمی گویند والحق که از کبو تران صحرائی ده پانزدهی کلانتر [۱۵۳ الف] هستند. به کبوتر بازان فرمودم که آنها را آموخته بکنند و این کبوتربازان چند جفتي د! چنان آمو خته کردند که از اول روز که ازمندو پرواز آنها می‌نمودیم اگر :| کثرت
جها نگیر نامه ۳۳۱
باران بسیارمی شدنهایتش تايکنيم پهر بلکه تا دونیم گهری و پهر ازمند و به‌برها نپور میرسیدند وا گرهوا بغایت صاف می‌بود ا کثری دريك‌پهر می‌ره‌یدند و بعضی کبوتسران چهار گهری هم زسید تنگ.
درسیوم عرضداشت بابا رم رسید مشعر بر آمدن افشلخان و رای رایان و دسیدن ایلچبان عادلخان و آوردن بپیشکشهای لایق ازجو اهر ومرصع آلات وفلان و اسیان که درهیچ عهدی و عصسری این چنین پیشکش نیامده بسود و اظهاد شک رکزاری بسیاری ازح‌دمات و دو تخواهی بان مبارالیه و وفا به قول وعهد خود نمودن و التماس فرمان عنایت عنوان درباره اومزین به نعطاب مستطاب فرزندی و دیگر عنایات که تا حال درشن ارصادر نگشته بود چون خاطر فرزند مذ کور بدغایت عزیز و التماس او بجا بود حکم فرمودم که منشبان عطارد رقم فرمانی به اسم عادلخان ساختند. مبنی بر انواع شفقت و مرحمت و در تعربف و الاب او ده دوازده بر آ نچه که در ایام سایق نوشنه میشد افزودند و قید شد که او دا در فر امینمطا لعه فر زنل می و شته باشند ودرصدر فرمان به قلم حاص این بیت مرقوم گردبد: شت
شدی از التماس شاه حرم به فرزندی ما مشهود عاام
در روزچهارم فرمان مذ کودبا نقل فرستاده شدتا فرزند شاه خرم قّل را ملاحظه نموده اصل را روانه سازد. درروزمبار کشنبه نهم پا اهل‌محل به عا ند آصفخان ر فتم. منزل او درحوالی دره واتع بود درنهایت لطافت وصفا وجند دره دیگر براطراف دارد وجند جا آیشارها جاری و درعتان انبه درنهایت سبزی وخرمی سایه افکن گشته قریب به دویست سیصد گل کیوده در يك دره رشته است. مجملا [۱۵۳ ب] دوزمد کور درغایت شگفتگی وحرمی گذشت ومجلس شراب:نعقد گردید بهامرا ونزدیکان پیا له‌ها مرحمت‌شد وپیشکش آصف خان به‌نظردر امد اکثر نفایس بود. ۲ نبچحه پسند خاطر افتاد برداشته تتمه را به‌اوعنایت کسر دم. درهمین روز خواجه میر و لد سلطان نو اجه که ازنعدمت بنگش به‌موجب طلبآمده بود ملازمت نمود. يك قطعه لمل و دو دانه مروارید ويك زنجیر فیل بطریق پیشکش گذرانید. راجه بهیم نراین زمیندار ولایت گده بهمنصب هزاری ذات و پانصد سوار سرافراز گردید وحکم شد که جاگیر هم از وطن او تتخو اه دهند. در دو ازدهم عرضداشت فرز ند تحرم رد.ید که راجه سورجمل و لد راجه باسو که زمین‌وولایت اومتصل بدقلعه ؟انگره است؛ تعهد می نما بد که ددعرض‌يكگ‌سال آن قلعه دا بتصرف او لیای دو ات قاهره در آورد وحط تعهد او را نیز فرستاده بود. حکم شد که مطا لب و مدعای که‌داردفهمیده و حاطر نشان‌خو دساخته‌ر اجه مذ کور را رواند ملازمت سازد تا سر انجام مهمات
تحودنمو ده به عدمت مذ کرر متوجه گردد. درهمین روز که یکشنبه دوازده باشدمطایف رمضان
۳۲۲ جها نگیر نامه بعد از گذشتن جهار گهری وهفت پل صبیه فرزند مذ کور از کمر مادر شاهز اده‌های که دعتر آصفخان باشد تو لد یافت ومسمی به روشن آدا بیگم حکم گردید.
زمیندار جیت‌پود که درحوالی ما ندو واقع است چون به مقتضای بی‌سعادئیهای ادر ال آستانبوس ننمود فدائی خان را فرمودم که با چندی از منصبداران و چهارص.د پاتصد نفر بری‌انداز برسر او دفته‌ولایت اورا بتازند. ددسيزدهم رك‌فیل بهقدائیخان ويك فیل به‌میرقاسم ولد میرمراد مر حمت شد. دزشاتزدهم جرسنکه و لد راجه مهاسنکه که در سن ده دوازده سالگی بوده باشد بهنصب هزاری ذات وپانصد سوار سر افراز گکردید به میرمیران و لد میر خلیل!اله يلك زنجیر فبل که ود پسند نموده بود مرحمت شد. و به ملا عبدا لستادهم [۱۵۴ الف ] فبل عنایت نمودم. بهوج پسر راجه بکره‌اجیت بهدوریه بعد از فوت پسدرش اذصو به دکن آمده ملازمت نمود و یکصد مهر نذر گذرانید.
در دهم بهعرض رسید که راجه کلیان از ولایت اودیسه آمده اراده آستانبوسی دارد. چون‌در باب اوحکایت ناعوش بهعرض زسیده بود حکم شد که او با پسرش بهآصف خان بسیادند تا تحقیق سخنانی که‌در باب اومذ کورشده است نماید.
درنوزدهم يك زنجیر فیل به‌جرسنگه مرحمت شاد. دد بیستم دویست سوار برمنصب کیشو مارو اضافه شد که منصب او از اصل واضافه دوهز اری ذات وهزار و دویست سو اد بودهباشد. در بیست ومسیوم الله داد خان افغان را به خطاب زشید خانی امتیاز داده پرم نرم خحاصه عنایت نمودم. قبلان راجه کلیان که هژده زنجیر بود از نظر گذشنه شانزده زنجیر داخل فیلخانه حاصه شده دو زنجیررا با ومرحمت کردع‌چون زو لایت‌عراق خبرو فات‌والده میرمیر ان‌دختر شاهاسمعیل تانی ازطبقه سلاطین صفو یه‌رسیده بود خلعت بجهت اوفر ستاده او دا از لباس تعز یت بر آوددم. در بیست دپنجم فدائیخان حلعتی یافته به اتفاق بر ادرش رو حالله و دیکر منصب داران به تنبیه ژمیندار جت بودی مرخحص گشتند. دد بیست وهشتم به‌فصد تماشای نر بده وشکار آن جدود از قلعه فرودآمده با اهل محل متوجه گشتم و به دوهءنزل کنار آب مد کورمحل تزول اجلال کشت چون پشه و كيكك بسیار داشت زیاده ازيك شب توقت یفتاد دوز دیگر به تادابور آمده روز جمعه سي ویکم مراجعت واقع شد.
درغره مهرماه به‌محسن و اجه که در نیولا ازماور اءاللهر آمده حلعته پنج هز ارر و پیه مرحمت شد. دردوم بعداز تقحص مقدماتی که در باب راجه کلیان بهعرض رمانیده بودند و آصفخان به‌تقحص آن مسامور بود چون گناه ظاهر نکشت سعادت آستانبوسی دریافته یکصدمهر و یکهز اررو په‌نذر [۱۵۳ب] گذرانبد و یشکش او که يك‌سلك مرو ارید بودمشتمل
جهانگیر نامه ۳”
برهشتا ددانه ودوقطعه اعل ويك‌پو نهچی که يك‌قطعه لعل ودودانه مروارید داشت وصورت‌اسپ طلامررصع بهجو اهر از نظر گذشت. عرضداشت‌فدا تیخان رسید که چون افواج قاهره بدولایت جیت‌پور در آمدند زمندار آنجا فرار اختبارنموده تاب مقاومت نیاودده ولایت‌اوبه تاداج حادثه‌رفت. الحال از کرده خود پشیمان است واراده دادد که بهدر گاه جهان‌پناه آمده طسریقه بند گی و اطاعت اختیار نماید. دوح‌الّه را بافوجی به‌عقب‌او فرستادم که اورا بهدست آورده بهدر کاه آرد پااورا آواره‌رادی ادبار سازد واز زنان ومتعلتان اورا که بدمیان ولایت زمیندار همسابه در آمده‌اند به‌بند در آورد. درهشتم و اجه‌نظام جهارده‌عدد انار از بندرموخا آورده گذرانید از بندر مذ کور به‌سورت درعرض جهارده‌روز آورده‌بودند واز سورت به‌مندوبه شت روزآمده بردکلانی اناد مذ کور برابر بانار تهتهه است. غایتاً انار تهتهه بیدانه واین‌اناددانه ناز کی‌دارد ودرشادابی به‌انار تهتهه زیادتی می کند.
در بهم خیر رسید که رو ح الله بددهی اردیه‌های آن‌نوحی میرسد و بدوخبر می‌رسا مُل که زنان ومتعلفان جیت‌پوری دراين دیهه است به‌فصد تفحص در بردن دیهه فرود آمده کسان می‌فرستد وعردمی‌را که در آن دیه بودند حاضر میسازد. درائنای تحقیق و تفحص یکی از فدویان زمندار مد کور به‌میان مردم دیهه در آمده درحیتی کسه مردم جابجا فرودآمدهبودند رو ح الّه باچندی رخت بر آودده بر بالای فالیچه تشسته‌بود آن‌فدوی‌خودرا بدعقب‌سراودسانیده برچه بهاو میرساند و آن برچه کار گر افتاده سر ازسینه‌او برمی آودد. کشیدن برچه و داصل گشتن رو حاللّه «قارن يكد گر واقع می گزدد. چندی که حاضر [۵ ۱۵ الف] بودهاند آن‌مردلا رابه‌جهنم می‌فرستند. مجمو ع مردمی که متفرگ فرود آمده بودند سلاح پوشیده برسر دیهه‌روانه میشو ند آن‌عون گر فتها به‌مشامت جاودان مخا لفان ومتمردان در يك‌ساعت‌نجومی به‌قتل دسیده زنانو عردان آنها به‌بند گرفتار می گردندو آتش دددیهه‌زده‌چنان می کنند که بهجز تل‌خا کستری بهنظر ددنمی آید و تمامی آن‌مردم جسد رو حالله را برداشته بدفدائیان ملحق می‌سازن-د ودر مردانگی و کادطلبی رو ح! لله‌سخن نبود. غایعا غغات این‌شعیده بر انگیخت جون آثار آبادانی در آن ولایت نماند ژمیندار آنجا به کوه وجنکل دز آمده ود را پنهان وگمنام ساخت و بیه فدائیخان کسی فرستاده التماس عفو گناهان خود نمود. حکم‌شد که اودا قول داده به در گاه آورد. منصب مروتخان از اصل واضافه به‌شرط نیست و نابود ساختن هربهان زمیندار جند ار کونه که مترددین اذو آذاد تمام می‌یا بند. به‌دوهز اریذات وهز ارو پا تصد سوار مقرر گشت. درسیزدهم راجه‌سور ج مل به‌همراهی محمدتقی بخشی باباحرم آمده ملازمت کرد ومطا لبی که داشت‌مجمو عبه‌عر ض رد سیده‌سر انجام خدمتی که تعهدنموده بود به‌واجبی شعد وحسب‌الالتماس
۷۳۴ جها نگیر نامه
فرزند مشارالیه بهعنایت علم ونقاده سربلندی یافت. به‌تقی که به‌همراهی اد تین بود کهپوه مرصح شفقت شد ومقرر کشت که سر انجام کارخود نو ده به‌زودی روانه گردد. منصب خو اجه پیگک را که به‌حفظ وحراست قلعه احمدنگر تعین یافته پنجهز اری ذات و سو ار حکنم شد به نورالدین‌قلی وخواجه‌گی طاهر وسیدجان‌محمد مر تضیخان و و لی بیکک بهر کدام بككذ نجیر فیل‌مرحمت نمودم. دد هندهم منصب‌حا کم بیگث ازاصل و اضافه بههز اری ذات ودو یست‌سو اد مقرر گردید. دزهمین‌روز داجه‌سودج‌مل دا خلمت وفیل و کیوه مرصع و تقی را خلت داده به حدمت کانگره مرحص ساختم.
چون فرستاده‌های فرذند بانداقبال‌شاه‌حرم باایلچیان عادلخان و پیشکشهای که فرستاده بود داخل برهانپود [۱۵۵ب]شدند وخاطر آن فرز ند با تکلیه ازمعمات صو بهد کن جمع گشت صاحب‌صو بکی براروخاندیس احمد نگربه سپه‌سالاد حانخانان التماس نموده شاهنو ازان پسر اورا که درحقیتت خانخانان جوان‌است بادو ازده‌هز ارسو ار مو جرد به‌ضیط ولایت»فتوحه فرستادم و هر جا وهر محل را بهجا گیر یکی از معتبر ان قر ارداده بندو بست انا بسهروشن که لایق ومناسب‌بود سرانجام نمود. و ازجمله لشکری که به‌همراهی آن فرزند مقرد بودند مو ازی سی‌هز ازسو از وهعت‌هز ار پیاده برق‌اندازد! درا جا کذ اشته تتمه مردم را که پیستو پنجهز ار سوار ودوهزار تو پچی بود ه.راه گر فنه روانه ملازمت شد و تادیخ مبارلدشنبه بیستم‌ماسهر الهی سنه‌دو ازدهجلو س و افق با نر دهم‌شور شو ال سنه هز ارو بیست‌وشش مجری(۱۰۲۶) بعداز گذشتن سه‌پهر و يك گهری درقلعه ماندو به‌مبار کی و فرحی سعادت ملاژمت دریاقت. مدت مقارقت به یازده ماه و یازده‌روز کشید. بمدازتقدیم آداب کورنش وزمین بوس بالای جهرو که طلبیدم وازغا یت محبت وشوق بی‌اختبار ازجای خود برخاسته در آغوش عاطفت گرفتم. چندانکه او در آداب وفرو تتی میا لخه نمود من‌درعنایت وشفقت افزودم و تزديك به‌خود حکم نشستن فر مودع. هزار اشرفی هز ارو یه به‌صیغه نذر و هزاراشرفی روبه بهرسم تصدق معروفسداشت. جچون فرصت مقتضی آن ابود که پیشکشهای‌خودرا تمام درنظر آرد فیل بیر نالك را کسه سرحلقه فیلان پیشکش عادلخان‌بود و صندوقچه ازجواهر فیس دراینوقت گذرانیده بعداز آن بهبخشیان حکم شد که امر ای که همراه آن فرزند آمده‌اند به ترتیب +نصب ملازمت دیا بند. ادل‌خان جهان بهسعادت ملازمت سرفراژی یافت اورا بالا طلبیده به‌دهو لت قدمپوس امتیاز بخشیدم. هز ادمهر وهز ارروپیه نذر وصندوقچه جواهر ومرصع آلات پیشکش گذرانید و از پیشکشهای او آنچه مقبول‌افتاد چهل پنجهز اررو پیه قیمت شد. بعد [۵۶ ۱الف] از آن عبداله‌عان آستانبوس نموده صدمهر نذر آورد. آنگاه مهابت‌خشان بهزمین بوس سر بلندی یافت. صدمهر و هز اردو بیه نذر
جها نگیر نامه ۳۳۵
و کرهی اذ جواهر مرصعآلات پیشکش گذرانید. يك لك و بیستوچهار هز ارروپیه قیمت آن شد. از آنجمله لعلی است بهوزن بازده‌متقال که سال گذشته دراجمیر فر نگی بجهت‌فروختن آورده بود و لك روپیه بهامی کرد وجوهریان هشتادهز اررو پیه قیمت مینمودند. ینا براین این سودا داست نیامد و باز گردا نیده‌بود. جون‌به برها بپور میرسد مها بتخان به‌يك لك روبیه ازاو می خر د. بعداز او راجه‌بغاوسنگه ملازمت نمود. هزار رو پیه نذرقدری مرصعآلات پشکش گذرانید وهمچنین داراب‌غان پسر خانخانان وسردارخحان برادر عبداللدخان وشجاعت خان‌عرب ودربارعان وشهبازخان ومتمدخان بخشی و اودادام که از سرداران ۹ بود به قول فرز ند شاه حرم آمده درسلك دو لنخو اهان منتظم گشته و دیگر امر | به تر لب منصب ملازمست نمودند. بعداز آن و کلای عادلخان دولت ذمين بوس دریافته عرضداشت و کذر انیدند.
خطاب‌شاه‌جهان به‌خر ع: پیشازین به‌جلدوی رانا منصب بیست‌هزاری ذات و دههز اد سوار بهفرزند اقبالمند مرحمت شده‌بود» چون به‌نسخیر دکن شتافت به‌خطاب‌شاهی اعتصاص یافت الحال به‌جلدوی این‌عدمت شا یسته منصب سی‌هزاری ذات و بیست‌هز اری‌سوار و خطاب شاهجهان عنایت‌فر مودم و حکم شد که بعداز اين در مجلس بهشت آئین صندلی نزديك به تخت مي‌نهاده باشند که آن فرزند می‌نشته‌باشد و این عنایتی است مخصوص به آن فرزند که پیش از این درساسله مادسم نبود وخاعت خاصه و جارقب زر بفت ودر کریبان وسر آستین و حاشیه دامن مروارید دوخته پنجاه‌هز اد روپیه قیمت داشت وشمشیر مرصح باپردله مرصع و خنجر مر صح مر حمت‌شده بهجهت سر فر ازی او خود ازجهرو که پائین آمده خو انچه‌از جواهر وخوانی زدیفت برسراو نثار کردم وفیل سرناك دا زديك طلبیده دیسدم بیتکلف آنچه از تعریف این‌فیل‌شنیده شدبه‌جای خوداست. در[ ۵۶ ۱ب] کلانی و آراستکیوجمال وحوش فعلی تمام‌عیاراست. و به‌این‌عوبی فبل کمتر دیده‌شدهازبسکه درنظر مقبول آمد سوار شده تا درون دو لتخا نه خاص دفتم و باده ژر برسر او نثار کردم وحکم فرمودم که درون دو لتخانه می بدته باشند و بهاین نسبت نور تخت نام اونهاده‌شد,
روز جمعه بیستوچهارم راجه‌بهر جیوزه‌یندار یکلانه آمده ملازمت نمسود. نام او پرتاب است وراجه آنجارا هر کس بوده باشد بهرجیو می‌گو بند. قریب به هزارو پانصد سواز مو اجب وا اوست. دروقت کاد تاسه‌هز ار سو از هم موجود می تو اند نمود.ولایت یکلانه درمیان ملك گجر ات وخاندیس ودکن وافع است. دوقلعه مستحکم دارد سالیروسالیر چونما لیر درمیان معموره است خوددر آنجا بهغا یت لطیف وپا کیزه میشود. از ابتدای‌غر کی تا آحرتیرماه می کشد. انگورش فراوان است‌اما فرداعلی نیست. راجه مذ کور باحکام گجرات
۳۲۶ جهانگیر نامه
ود کن وخاندیس سررشته مدار ملایمت از دست نمی‌داد. غایتاً خود به‌دیدن هیچکدام نمی- رفته وچون یکی از اینها حواستی کد دست تصرف بهءلك او دراز سازد به‌حمایت دیگری از آسیب دیگری محفوظ ماندی. بعداز آنکه ولایت کجرات ودکن و خساندیس به‌تصرف حضرت عرش آشبانی درآمد به برهانپور آمده سعادت زمین بوس ددیافت وددسلك بنده‌ها منتظم کگشته بهمنصب سدهزاری سر فر ازشد. ودرنیولا که شاهجهان بدبرها “مور رسیده پانزده ز تجیر فیل فغکسن آورده ملاژمت نمود ودرعدمت آن فرزند بهدر کاه آمد ودر خورا حلاص و بندگی به‌عو اطف ومراحم حسروانه سر بلندی یافت و به عذایت شمشیر «رصع وئل اسب و خحلعت ممتاژ گشته بعداز چندروز سه‌انگشتری از باقوت والماس بدومرحمت قرم‌ودیم.
روز مبارشنبه بیستوهفتم نود [۱۵۷الف] جهان‌بیگم جشن فتح فرزندشاه جهان کرد و به‌شاه جهان خلتهای گرانبها بانادری که به گلهای مرصح و مرواریدهای نفیس آراسته بود وسر پیچ مرصع به‌جواهر نادر ودستاد باطره مرو ارید و کمرید بامسلسل مروارید وشمثیر با پرد له عرصح با پهول کناره و بندمروارید ودواسپ که مق دین مرصع داذخت وفیل حساصه با دوماده فیل‌عنا یت نمو دند وهمچنین به‌ذر زندان واهل‌حرم او خلعتهای و تقو زهاي اقمشه به‌اقسام زدین بخشیدندو بندههای عمده اورا اسپ وخلعت وخنجر مرصع انعام فرمردند. به‌همه جهت سه لگ رو پیه صرف این‌جشن شده باشد. ودرهمین‌زوزعبد اللهنعان وسردارخان برادر اورا خلت واسپ‌عنایت‌نموده بهصو به کالبی که بهچا گر آنها مقرر گشنه بود دعمت فرمودم‌وشجاعتخان را یز بهجا گیرش که بهصو به گجرات تنخو اه یافته ر خحصت داده خلعت واسپ وفیلمرحمت شد وسید حاجی دا که جاگیردار صو به بهار بود اسپ بخشیده دحصت نمودم. چون مکرد بهعرض رسید که خان دوران پیروضعیت شده و چنانچه تاب فطره و تردد ندارد وصوبه کابل وبنگش سرزمین فتنه خیز است وبه‌جهت استیصال افغانان پیوسته سوادی وفطره لازم دارد از آنجا که احتیاط شرط جها نداریست مها بتخان دابه‌صاحب صوبکی کابل وبنکش تسلیم فرموده خلمت عنایت کردم ونخان دوران به حکومت ولایت‌تهته سرفرازی یافت. ابر اهیم‌خان فتح‌جنکگ جهلو نه زنجیرفیل از بهاد پیشکش فر-تاده بود بهنظر گذشت.
دراینایام بهجهت من‌سون کیله آوردند تاامروز این‌قسم کیله نیخورده شده‌بود در کلانی مقدار يك انگشت بوده باشد. خیلی شیرین وداست مزه است هیچ‌سبه به اقسام کیله نسدارد وغایتاً حالی از ثقلی نیست. چنانچه‌دوعدد از آن من‌خوددم ای کو امن درخود یافتم ودیگران می گو یند که تاهفت‌هذت می تو ان حورد. ا گرچه کیله در [ ۵۷ ۱ب] اصل قابل هو ردن‌نیست
اما ازاقسام او نچه توان خورد همین است وبس.
جهانگیرنامه ۱ ۳۷ امسال تا بیست‌وسیومماه‌مهر مقر بخان‌انبه گجرات را به‌دا کچ و کی دسانید. دراین‌تادیخ شنیده‌شد که محمدرضا ایلچی براددم شاه‌عباس در آگسره به‌مرض اسهال ودیعت‌حیات سپرد و محمدقاسم سودا گر که اذپیش بر ادرم آمده بود وصی خرد ساخته حکم فر مودم که به‌مو جب رصیت اسیاب و اشیایاور! به‌عدمت‌شاه دسانید تاایشان درحضور خود بهورثه او لطت‌نمایند. به‌سید کبیر و بخترعان و کلای عادلخان خلعت وفیل مسر حمت‌شد. روز مباردشنبه سیزدهم ماه آبان جها نگیر خان‌قلی بیکث تر کمان که بهعطاب جسان سپادحانی سرفر ازاست ازدکن آمده ملازمت نمود. پدزش درسلك امرای دادای ایران انتظام داشت درزمان حضرت‌عرش آشیانی ازولایت آمده‌بود. منصب عنایت نموده بهصو به وک فرستاده در آنصو به تشو نما بافتا کر چه غایبانه مکرر مجرای خحدمات او شده‌بود درینولا که فرزند شاه‌حرم به‌ملازمت رسید و از احلاص وجان‌ساری او معروض داشت» حکم فرمودم که جریده بهدر گاه آمده سعادت‌ملازمت دریا بد و بازمر اجعت نما ید. دراین‌روزاو دیرام را بهمنصب سههز آری‌ذات وهزار و پانصدسوار سر فر از ساختم . ذات و بر همن‌است و پیش‌عنبر اعتبار تمام داشت. دروقتی که شاهنوازخان برسر عنیر می‌دفت؛ آدم حان‌حبشی و جادون‌دای وبا بورای کایتهه و اودیر ام‌وچندی ازسردار ان‌تظای الملکی جداشده نزد شاهنوازخان آمده بودند بعد از شکست عنبر باز به‌ملامتهای عادلخانو فریب عبر از رارفته تراد بند گی و دولتخواهی نمودند و عنبر با آدم‌خان سوگند مصحف تحورده اورا غافل ساخعت و بدفر بب کر فته در قلعه دولت آ باد محبوس دا لب آنعر اورا کشت وبا بورای کایتهه و اوداد ام بر آمده[۵۸ ۱الف] به سرحد عادل‌عان رفتند. عادلخان در ملك‌خود راه نداده ددهمان چندروز با بورای کایتهه به‌فریب و غدریکی از آشنایان نقد هستی درباعت وعنبرفوجی برسراو دارام فرستاد واو جنکگ‌خوب کرده فو ج‌عنبر را شکست داد و بعد از آن در آن ملك نتو انست بود. خود را بهسر حد ولایت پادشاهی انداجعت وقول گرفته با اهل‌وعیال وخو یش و پیوند به‌عدست فرزند شاه جهان آمد و آن فرزند اورا بهانواع عنایت واقسام رعایت سرفراز ساخت ومنصب‌سهدهزاری ذات ويك‌هز ازسو ار ا.یدواد کردانیده همراه به‌دد گاه آورد. جون بنده کار آمدنی بود پانصدسو ار دیگر اضافه مرحمت فرهودم وشهبازخان را که بهمنصب دوهز اریذات وهزارو پا نصد-وازداشت پا تصدسوار دیگر افزوده به‌فوجداری سر کار سارنکیور و بعضی از محالات صوبه مالوه تعیین فرمودم. بهنعان جهان اسپ خاصه و پیشکش شاهجهان: روز مبارلدشنبه‌دهم ماهمذ کور فرزند شاه‌جهان‌پیشکشهای خود را که بهنظر در آوردجو اهرومرصع آلات واقمشه نفیسه ودیگر نفایس‌ونوادر تمام درصحن جهرو که
۲۳۸ جها نگیر نامه
بهتر ترب جیده فیلان واسبان دا بساسازهای طلا و نقره آراسته در برابر داشته بود بهجهت خاطر جوی او خود از جهرو که پائین آمده به تفصیل دیده‌شد. اذ آن جمله لعلی است فیس که در بندر گووه بهجهت آن‌فرزند به‌مبلغ دولك روپه ابتیاع نموده‌اند وزنش نوزهه تانك است که هفده‌مثقال و پنج و نیم سرخ باشد. درسر کادمن لعل از دوازده‌تا نك بیشتر نبود. جوهریان نیز بههمان قمت مظور داشتند ودیگر تیلمی است: از بابت ششکشن عادل‌عان شش تسا نك و هشت‌سر خ يك لك رو به‌قیمت شد. تاحال بهاین کلافی وزفاست وخوش‌دنگی وشادابی فیلم در نظر نیامده ودیگر الماس چمکوده است ازبا بت عادلخان وذن يك‌تا نك وشش‌سرخ چهل‌هز ار روپیه بها گردید وجه تسمیه چمکوده آنکه در د کسن سبزی است که آن دا ساگ [۱۵۸ب] چمکوره می گو یند دروقتی که مرتضی نظاما لماك براد دا فتح کرد روزی با اهل‌حرم حود بهسیر با غ دفته‌بود یکی از عورات درمیان سا گگ چمکوده این‌الماس دا یافته پیش‌نظاما لملك برده ازان‌رور بها لماس چمکوده شهرت‌یافت ودرقرات احمدنگر به‌تصرف ابراهیم عادلخان که الحال نیست در آمد. دیگر زمردی است هم از پیشکش عادلخان ا گرچه از کسان نوست اما بهغایت حوش‌رنکك وتفیس جنانچه تاحال این‌طور دیده‌نشده. دیگر دومروارید که یکی بهوزن شصت‌وجهاد سر خ که دومقال ویازده‌سر خ بساشد بیستوپنجهزار روپیه قيمت‌شد. دوم شانزده‌سر خ در نهایت غلطان و لطافت دوازده‌هزار روپیه قیمت‌نمودند(دیگر الماسی است از باأبت کین قطبا لملك بهوزن يك‌تانك سی‌هز اردو بیه قیمت کردند) و یکصدو پنجاه فیل از آنجمله سه‌فیل باسازهای طلا از ز نجیر وغبره و نه فیل باساز نقره. اکگرجه بیست فبل داحسل حلقه شد اما پنج‌فیل بهغایت کلانی ونامی است. ازبا بت پیشکش نظام| لملك اول نود بخت که آن فرزند درروز ملازمت گذرانید. تايك لك و بیستو پنجهز ارروپیه قیمت قراد یافت. دیگر مهوت از بابت عادلخان يك لك‌ردو بیه قیست فرهوده در جنسال نهادم دیگر بخت‌بلند هم ازپیشکش اويك اك دوپبه قیمت نموده گرانبار نام کردم. دیگر فیل قدوسخان وامام‌رضا از با بت پیشکش تطب‌الملك اینهارانیز هر کدام يك لكروپیه بهاشد دیگر صدر آس اسپ‌عربی وعراقی که آنها اسپ‌های‌حوب بود اذاین‌جمله سه‌اسپزینهای‌مرصح داشت | گر پیشکشهای آن‌فرزند آنچه ازخاصه بود و آنچه ازدنیاداران دکن گرفته‌است بهتفصیل مرقوم گرد به طول می کشد.مجملا” آنچه پیشکشهای اومقبول افتاد مواژی بیست لكروپیه به‌والده سود نود جهان بیگم فنشکش نمود وشصت‌هز آدرو ببه به‌دیگر والده‌ها و بی گمان گذرانیدکسه مجمو ع تشن آن‌فرز ند بست‌ودو اك دشصت‌هر ار رو پیه‌شد که هفتادو پنج هزار تومان رایج ایران و شصترهفت لك و هشتادهزار [۵۹ ۱الف] خانی رایج توران باشد. چنین پیش کشی دراین
سسج صصس تسس او تست نت نا تست تست ات ی سا وس سس ار وی ی را
دو لت ابد پیوند از نظر نگذشته بود. توجه وعتایت بسیاد بدو نمودم. درحققت فرزندی که شایان لطف وشفقت باشد اوست ونهایت رضامندی و عوشنودی ازو دارم. الله تع نی اورا اذ عمر ودولت برعوردار گرداناد.
توجه مو کب کیهان شکوه به صوب ملک گجرات: جون درمدت عمر شکار فبل نکسرده بودم ومیل‌دیدن ولایت کجرات وتماشای دریای شورهم داش تم ومکرد قراولان رفته فلهاي صحرائی را دیده جای‌شکار قر ارداده بودند به‌عاطر رسید ۳ شهر احمد آ باد و تماشای دریا .آموده وفت کشا که هو اگرم شود ومو سم شکار فیل بود شکار کرده متوجه دارااخلافه" گره شوم. به‌این‌عز یمت حضرت‌مریم الزما نی «دیگر بیگمان واهل محل را بااسبا بی و کادخا نجات زیادتی روانه | گره ساخته خود باجمعی که ازهمراهی آنها گزیر نیست پهرسم سیروشکساد موجه صوبه گجرات شدم وشب‌جمعه آباد نماه به‌مبارکی وفرخی ازمندو کو چ کرده در کنار تال نعلچه قرود]مده‌شد. صباح بهشکار دفته يك‌نیله گاو به‌بندوق‌زدم. شب‌شنبه مها بتخان را اسب وفیل خاصه‌عنا یتنموده بهحکومت کا بل و بنگش رحصت فرمودم وبه‌التماس اورشیدخان زا تعلعت واسپ وفیل و حنجرعرصع مرحمت نموده به كمك او تعیین کردم وابراهیم <سین را بهعدمت بخشیگری دکن سرفراذ ساختم ومیرنه حسین به‌واقعه‌نو یسی صوبه مذ کود مقردشد. راجد کلیان پسر راجه توددمل که از صو به‌اودیسه آمده بود به‌سبب تقصیراتی که به او سبت می کردند دوزی‌چند ازسعادت کورنشمحرومی داشت بعداز تحتیق بیکناهی اوظاهر شداسپ وحلعت عنایت نموده همراه مها بت‌حان به‌نعدمت بنگش تعیین نمودم. روز دوشنبه به و کلای عادلخان طره‌های مرصح به‌طر ح دکن مر حمت‌شد. یگ پنجهز ار ردیه ودیگری چهار هزار روییه قیمت داشت. چون افضل‌عان ورای‌دایان و کلای فرزند شادجهان آن‌خدمت دا چنانچه شرط بند گیست وخدستکاری به تفدیم [ ۵۹ ۱ب] رسانیده بودند. هردو را بهریادتی منصب سر اف اژ ساختم. رای‌رایان را به خطاب راجه بکرماجیت که درهندوان حطاب عمده ایست همتاز ساختم. الحق بنده شایسته قابل تریت است. روزشنبه 1 به شکار ر فته دو نبله کاو ماده‌را به پندوق‌ددم.
چون از اینتزل شکاد دور بود روزدوشنبه چهاردهم چهار کروه پاو کم کوج فرهوده درمنزل موضع کید حسن فرود آمدم. روزسه‌شنبه پانزدهم سه‌نیله گاوژدم یکی از آنها که کلانتر بود دوازده‌من بهوزن در آمد در این‌روز از میرزادستم غر بب‌خطری گذشت ظاه را بندوگ را ب‌نشانه سرراست می کرد اول يك‌تیر می‌اندازد وباز بندوق دا پرمی کند ون تبرش سیاد روان بوده سر بندوقرا تکیه برسینه حرد داده غلو له دا به‌دندان زیرمی کشد که ددست شود و
۱ ۳۳۲۰ جهانگیر نامه
کر فتگی‌داشته باشد, قضار ادراین‌وقت فتله به آ تش‌خا نه میز سد وبا لای‌سیند جای که سر بندوق نهاده بود مقداد کفقدست می‌سوزد. جنانجه دیزهای باروت‌دز پوست و گوشت فرومی دشیند و عیلی جراحت میشود والم بسیاد به‌میرژا رسید. روز يك‌شنبد شانز دهم جهار تیله کار شد. سه‌ماده یله کاو ويك‌پو کهره یله گاد. روز مباركشنبه هفددم بددره کوهی که [ بشاری داشت و بر ديكك به‌اردو واقع بو د رفته‌شد ا کرجه دراینایام آب کمتر داشت اما حون دوسه روزی پبیشتر همر آب را ار بالابسته بودند وتزديك به‌رسیدن من کذ اشتند بدغایت صوب میر بخت ار تفاعش بیست کز بوده باشد. ازفراز کوه جد اشده می‌ریزد دراین‌قسم سرداهی غنيیمت است. با له‌های معتا درا بر لب آب وسایه کوه خورده شب به‌اردو آمدم دراین‌روز زم‌دار جیت پودی که به التماص فرزند شاه جهان گناه ادرا بخشیده شده بود دولت آستانبوس دریافت.
رو زجمعه هژددم يك‌تیله گاو و کلان و يك‌بو کره [ ۰ ۱۶ اف ] وروز شنبه نوزدهم دوماده شکار شلد جورن قراولان عرض کردند که در پر گنه حاصل پور شکارفر او ان است اردوی کلانی را دداین متزل گذاشته روزيك‌شنبه بیستم باجمعی از بندههای نزديك به‌حاصل‌پور که سه کروه مسافت داشت شتافتم . میرحساعالدین و لد میر جمال| [دین حسین‌انجو که بهتدطاب عشدا ادو له اعتصاص دارد بهمنصب هر اریذات وجهاز صدسو ار از اصل واضافه‌سر افر ازی بافت. یاد کار حسین‌فوش بیکگی وراد گار قورجی دا که به‌عد.ت بنوش تعیین شده‌اند فیل «رحمت فسرمودم. دراین تاریخ انگور حسینی و بیدانه از کا بل‌رسید بهغایت تروتازه آمده بوده. زبان این بازمند در گاه الهی از ادای شکر نعمتهای اوقاصر است که باوجود سهماه مسافت راه انگور کابل در د کن‌تازه به‌تاژه می‌رسیده باشد. روزدوشنبه پیست و یکم سر س بوز وروز سدشنبه بیست‌ودوم رك نبله او تروسه‌ماده وروز يك‌شنبه پیست‌سیوم يك‌ما ده شکارشد. دور مبارلشنبه پیست‌وچهازم در کنار تال حاصل بود بزم‌پالهتر تیب یافت بهفرزندشاه جهان‌وچدی ازامرای عظام و بندههای حاص پا له عتایت‌شد. یرف نان پسر حسین‌شان‌را| که ازعانه زادان لابق ترتیب است. منصب سههز اری ذات وهر ارو پا تصدی‌سو از از اصل واضافه مرحمت نمودم و بهفر جداری گوندوانه راخحصت فرمودم وبه‌انعام حلعت وفیل سرافرازی یافت. دی بهادری داس دیو ان صو به د کن به سعادت آستانبوس ممتاز گشت.
روز جمعه بیست و پنجم حان‌ببارخان را بدعنا یت‌علم‌سر بلندی با فنه وحلعت و اسپ‌مرحمت نموده بهصو بهد کن رخصت فرمودم. امروز بندوق نمایانی انداختم قضارا دردرون دولتخانه درخحت کهر نی واقع‌شده‌بود قر بشه آمده برسرشاخ بلندی دشست وهمین میانه سبنه‌اش بهنظر
در مد بندوقرا بررویگ دست گر فته‌درمیان سینه‌او ردم وار جای که ایستاده بودم تاسر [ ۶۰ اب ]
شاخ بیست‌ودو کز بود.
روز شنبه پیست‌وششم قریب بهدو کروه کوج کرده درموضعح جمال بور منزل‌شد. يك بوز در این‌روز به بندوق زدم. رستم‌خان که از بندههای عمده فرزندشاه‌جهان است و از برهانپور باجمعی از بندههای در گاه بر سرزمینداران گو ندوانه تعیین مو ده بو دو صدوده زتجیر فیل و يك لك وبیست‌هز اد دویبه پیشکش گرفته. دراین تاریخ به آستا نبوس دسیدند وز احد و آد شجاعتخان بهمنصب هر اری ذات وجهار صدسو ار از اصل و اضیافه سر فر از شد. روز بك‌شنبه بیستوهفتم شکار باز و جره کو وم ردوزدوشنبه بیستوهشتم بلث نیله کاو کلان ويك پو کهره شکار شد. یله دوارده منو نیم بهوزن در آمد. روز سه‌شنبه بیستو نهم سه‌جرز شکار شد. بهلول میانه و الله‌یاد کو که ارتعدمت گوتدوانه آمدم سعادت ملازمت ود با فدند. بهاول پسر حسن میا اه الوسی است ار افغانان. در می.ادی جال حسن و کر صادیغان بو د. اما نود متفر پسادشاه‌شناس روز آخر درسلك بندههای پادشاهی انتظام‌یاافت ودرنعدمت دکن فوت‌شد و بعدازو پسرانش به‌مناصب سرفراز گشنند اگرچه هشت پسر داشت امادوپسرش هردو به‌جوهر شء‌شیر روشناس آ مدند. برادر کلان در آغازجوانی ودیعت‌حیات سیرد و بهلسول ز فتهر قته بسداصب هز اری سر بلند بافت. درایزوقت که فر زند شاهجهان به برهانئیور رسیده اودا قا بل تر پیت دانسته به ماصب هز ارو با تصدیذات وهر ارسو ار امیدوار ساعت وجون تاحال‌هرا ملازمت نجرده بود بیارآرزوی وا نیوس‌داشت بهدر گاه طلب فرمودم بی تکلف تجوب ها نز ادیست. همجن نکه باطنش بهحسن وشجاعت آر استکگی دارد درظاهرش‌هم خالی از دمودی نیست. منصبی کد فرزندشاه‌جهان تجویز نموده بود به" لماس او »رحمت‌شد وخحطاب‌سر بلند خانی سرافر از [ ۱۱۶۱ لف ] گدت. الله‌پار کو که نیز جوان مردانه است و بنده لایق تسر بیت است اودا به ید مت حضور مناسب وجسیان یافته بهدر گاه طلب فر مو دم.
روز کمشنبه غره ماه آذر بهشکار رفته يكایله گاو به‌پندوق زدم. در این تاریخ ازواقعیات ون بدعر ض رسید وشته بودند که در حانه ابر بشم فرو خی دود ختر دندان‌دار بدو جود آمدند که پشت هردو تا کمر بهم متسل بود اما مرودست وپاهر کدام جداجدا بودند. اندثزمانی زندم دور ده فوت‌شدند. رورمباراءشنبه درم در کار تالی که دایره شل و ود بر با له دسرئیب فافته لیر خان را خلعت وفیل مرحمت نموده بهعدمت دیوانی صوبه د کن‌سرافر ازساختم ومنصب او از اصل واضاثه دوهر ارو 5 دصدد‌ی ات و هز ارو با تصدسو اد حکم شد بهو كلاي عادلخان دومهر کو کب طالع کد هر کدام بهوزن با تصدمهر دستودی می شود دسامشد. سر یلد
جان را اسب و تعامت اتعام نمودم جورن از الله پار ک و که هم حدمات شایسته و ترددان پسنل ید و
۷۲ ا جها نگیر نامه
بوقو ع آمده بود به‌نعطاب همت‌خانی سرافراز ساخته علعت مرحمت‌شد.
روزجمعه چهار کروه و یکپاو کسو چ فرموده پر کنه دیکنان محل نزول رایسال اقبال گشت روز یکشنبه‌هم چهار کرو هويك‌پاو کو چ کرده درقصبه دهار تزل شد. دهار ازشهرهای قدیم است ور اجه بهوج که از راجهای معتبر هندوستان است دراین‌شهر می‌بوده از عهد او هزارسال بیشتر گذشته ودرزمان سلاطین‌ما لوه نیز مدتهاحا کم نشین بوده.وقتی که ماطان‌محمود تعاق به‌عزم تسخیر دکن می‌رفت قلمه از سنکث تسراشیده برفراز پشته اساس نهساده. ظاهرش غایت نمود وصما دارد ودرون‌قلعه از عمارات خالی است فرمودم که عرض وطول و ار تفاعش دا مساحت کنند. طول درون قلعه دوازده‌طتاب وهفت گز عرض هفت‌طناب وسیزده گر وعرض دیو ار قلعه نوزده‌ونیم گز. ارتعا ع تا کنگره هد هو نیم گز ظاهرشد. دور بیرون حصاد پنجاه‌پنج طناب بود. عمیدشه‌غوری مخاطب بهدلاودخان که ددزمان سلطان ۱1 ۱۶ب ] محمود پسرسلطان فیروز پادشاه دملی حکومت ولایت‌مالوه به‌استقلال داشت دد معموده برون قاعه مسجد جامعی پنا نهاده‌درمتا بل درسجد میل آهنی مر بع‌نصب کرده بود. جون ساعلان بهادر گجراتی ولابت ما لوه دا به تصرف در آودد خحواست که این‌میل را به جر ات نقل نماید کارفرمایان دروقت فرود آوردن احتیاط نکردند برزمین افتاد ودو پاره‌شد. یکی از آن هفتو نیم گز ودیگر چهاد گز ویکاو. دورش يك کر يك پاو است. جون دد آنجا ضایع افتاده بود حکم کردم که لخت کلان را به آ گره برده درصحن روضه حضرت‌عرش آشیانی نصب کنند که شبها چراغ بسالای آن می‌سوخته باشند. مسجد مذ کور دودد دادد. برپیش طاق يك‌درفقره از نثر بر لوح سنگی نقش کرده‌اندمضمون انکه عمیدشه‌غودی درسنه سبح وثمانمایه این‌سجد را اساس نهاده و بر پیش
طاق دیکر فصده و شته اند کد این جنلد بست از آنجاست نظم.
دا یگان زمين کو کب سپهر جلال مداد اهل زمان آفتاب او ج کمال بناه و پشت شریعت عمیدشه داود که افتخار کند غو رازان‌حمیده‌حصال معين وناصردین تبی دلاورصان که تور کر یلم خحداوند ایزد متعال بهشهر دهار بنا کرد مسجد جامع ب‌وفت سعد و خحجسته بهروز فر خ‌فال گذشته بود زتادیخ سال‌هشتصدوهفت که شد تمام ز اقبال در گهم آمال
وچون دلاورضان ودیعت حیات سرد درآن وقت هندوستان پادشاه بسه استقلال رد‌اشت و ایام‌هر جومر ح‌بود هوشنکك پسر دلاوران که جوان رشید صاحب همت بود داسته پر سر یر ساطنت ما لوه جلوس نمو د» بعد از فوت او به حسب تقد یر سلطات به‌مجمود خلجی سرخحان جهان که وزیر هوشنگت بو د منتقل شلد وازو به پسرش غیاثا لدین زرسیل. و قعد از آن
جها نگ نامه ۱۳۲
ناصرالدین پسر غراث‌الدین پدر را زهر داده [ ۱۱۶۲ل] برمسند شاهی شست و اژو به فرزندش +حمود اتتقال یافت وساطان بهادر گجراتی ولایت مالوه دا از محمود کسرفت و سلسله سلاطین ما لوه به‌محمود مذ کود تمام شد. دوز دوشنبه ششم بهشکاد رفته يك‌نبله گاوماده را به‌بندوق زدم. به‌یرزااشرفالدین حسین کاشغری فیلی عنایت نموده به نحدمت صوبه بنگش رخصت نمودم. بداو دادام خنجر مرصع و مه ر صد تو له و هشت‌هز ادددب انعام شد. دوز سهشنیه هفتم در تال دهاريك مکرمچ به بندون زدم با آنکه سر بینی او بهنظر درآمد وباقی تنه‌اش درآب پنهان بود به‌قیاس وقرینه میان پشتش زدم يك‌زخم تمام‌شد. مگرمج ازعالم نهنگك جانوریست ودرا کثر آبهای هندوستان میباشد بهغایت کلان میشود واين چندان کلان نبود. مگر مچ دیده‌شده که هشت گز طول ويك گز و يك پا عرض داشت.
روز کمشنبه هشتم‌چهارونيم کروه کوج کرده سعدلپور منزل‌شد. دراین‌منزل رودخانه است که ناصرا لدین خلجی بالای آندا پل‌بسته ونشیمنها ساخته اژعالم کالیاده جایی است واین‌هردو بنا اذاثرهای اوست ا گرچه عمادنش قابل تعریف نیست. چون در میان رودخحانه ساخحته‌شده وجویها وحوضها ترتیب داده‌اند يك‌طوری بهنظر درمیآید. شب فرمودم که بر دور جویها و آبها چراغان کردند.
روز مبارلشنبه نهم بزم پیا له ترتیب یافت دداین‌دوز بهفرزند شاهجهان یك‌قطعه لبل رلگرنگی بهوزن نه تانك وپنج‌سر خ کءيك لك و بیستو پنج هز اررو په‌فومت‌داشت با دومروار یدا نعام شد. واین لعلی است که در زمان ولادت من حضرت مریم مکانی والده حضرت‌عرشآشیانی به رسم رونما هن اللفات‌نموده بودند وسا لها ددسر پیج تحاصه آنحضرت بود بعداژ آن من‌هم تبر کاً با حوددرسر پیج میداشتم. فطع‌نظر از ما لیات وتفاست چون بهحسب شگون‌برین دو لت ابد مقرون مبارد و میمون آمده بهآن [۱۶۲ب] فرزند مرحمت شد. مباداء خان دا بهنصب هز ارو پا نصدی ذات وسواد از اصل واضافه سر بلند ساخته به‌فوجداری سر کار میوات تعیین فرمودم و بهانعام وخلعت وشمشیر وفیل ممتاز گشت به‌همت‌خان وزستم‌حان شمشیر مرحمت‌شد. به کمالدان قراول که از خدمتکاران قدیم است و هميشه در شکارها حاضر میباشد نحطاب شکارخانی عنایت نمودم و اودارام که به‌عدست صو به دی #عین‌شده بود بهانعام تحلعت و فیل ومادیان‌عراقی‌سر افر ازی یافته وغنجر زر نشان‌عاصه مصحوب او به سپهسالار ان نحاناناتا لیق مر حمت‌شد.
روزجمعه دهم مقام فرمودم روزشنبه بازدهم چهاد کروه پاو کم کوج نمسوده دده‌وضع حلوت نزول اقبال اتفاق افتاد. روژیکشنبه دوازدهم پنج کرده کوچ کرده ددپر گنه بدنور متزل
2 جها نگیر نامه شلد . این پر گنه اززمان پددم بدجا گیر کیشوداس‌مارو مقرر است ودرحقعقت وطن خود او شده عمارات وباغات ساخته ازجمله‌باو لی‌دزسرراه اساسهاده بهغایت خوش‌طر ح واندام به‌حاطر رسید که 1 جای باولی ساخته شود به‌همین‌طر ح باید فرمود که بسازند. اما اقلا دو بر ابر اين باید ساعت. دوز دوشنبه سیزدهم بهشکار رفته يك‌نیله گاو په پندوی زده.
از تاریخی که فیل تور بخت به‌فیلخانه خاصه آمده است که دز دو لتخانه حاصوعام می‌بسته باشند. چون ازحبوانات فبل ر! به آب الفت تمام است و باوجود زستان وسردی‌هر | از در آمدن بهآبحفاوظ میشود واگر آبی نباشد که تواند درآمد آب از مشك به‌عرطوم گر فنه بر بدن‌شود مید یز د. به<ا طر رسید که هر جند فبل از آفت محفوظ است وطبع او به آن مجبول اما یقین که در زمستان از آب‌سرد متاأثر خو اهدبود. فرمودم که آب‌دا شیر گرم کرده دد حرطوم او می‌ریخته باشند روزهای دیکر که آب‌سرد برخود می‌دیخت اثر دعشه و لرزه‌ظاهر می شد واز آب گرم به‌حلاف آن آسوده و محتاوظ گشت. واین تصرف خاصه من است.
روز سهشنه چهاردهم شش کروه کو چ کرده درهقام سیلگرهءنز لشد. دوز [۱۶۳الت) کم شنبه پانزدهم از در بای مهی گذ شته رف کل تزول اقبال نمودم کر واه کسوج و اقح‌شد روز مبارا‌شنبه شا نزدهم مقام نموده درسر آ بشادی که قریب به‌اردو وافع بود بزم پیا له تر تیب پافت. سر بلندخان‌را بهعنایت علم مت زی ساخته و فیل بخشیده به عدمت صو بهد کن ر عصت فررمو دم و منصب‌او ازاصل و اضاوه هز ارو پا نصدی ات وهزار ودوصدسواد حکم شد راجه‌بهيم تراین زمیندار گدهه که بهمنصب هزاری سر فراز است رحصت جاگیر یافت. داجه به ر حیو زمیند اد یکلانه را بهمنصب جهارهز اری سر بلتد ساجحته بهو طن !روصت فررمودم وحکم شد که جون به‌ملكك خود برسد پسر کلانرا که جانشین اوست به در گاه فرسند که درنعدمت حضودمی بوده باشد. حاجی بلو چ که سردار قراولان است و سبت سبقت خدمت وبندگی قدیم دارد به عطاب حانی سرافر از گشت.
روزجمهه هقدهم پنج کروه کو ج‌نموده درموضم دهاو له نزول فرمودم. روزشنبه هزدهم که عبذفر بان بود بعداز فراغ‌قربانی و لوازم آن‌سه کر وه ویکپاو کوج فرموده‌در کنار تالموضح نا کود منز ل شرف روز بکشنبه نوزدهم قر بب به‌پنج کروه فسات طی نموده در کنار تال موضح سمر یه رایات‌اقبال برافراشت. روزدوشنه بیستم چهار کروه ويكپاو کو چ کرده پر گنه (دوحد) محل نزول رایات جلال گشت. این‌بر گنه سرحد است مبان ولایت مالوه و گجرات تا از بدنود عبور وا قع‌شد تمام راه جنکل وانبوهی درحت وسنگلاخ بود. رورسکشنبه پیست‌ویکسم مقام کر دم. روز کمشنبه بیست» دوم پنج کروه ویکیاو کو جموده درموضع ربناو فزول نمو دم. زور
گت اس میا رلشنبه پیست‌وسوم مقام فرموده در کنارتال موضع مذ کود بزم پیاله ترتیب‌یافت.
روزجمعه بیستوچهارم‌دو نیم کروه قطع کرده درموضع جا لوت رایات اقبال براقراشت دراین‌منز ل باز یگر ان ملك کر نا تك [۶۳ ۱ب] آمده قون‌بازی خود نمودند یکی از آ نهاز نجیر آهنی را که پنج و نیم گز طول ويك‌سیر ودودام وزن داشت يك‌سر آنرا درحلق نهاده آهسته آهسته تمامدا به‌مدد آب‌فرو برد وسا عتی‌درشکم او بود و بعداز آن‌بر آورد» روزشنبه بیستو پنجم مقام‌شد. روزیکشنبه پنج کروه کوج نموده به‌موضم نیمده فرود آمدم. روزدوشنبه بیستوهفتم نیز پنج کروه کو چ کرده در کناد تا لی‌میران نام فزول فرمودم رودسه‌شنبه بیستوهشتم چهاد- کروه پاو کم کو چ‌نموده نزديك بدقصبه‌صحرا در کنارتال ورود دایات اقبال گشت گل یلوفر را که بهز بان هندی کمودنی کو یند به سهر نگ میشود سفی و کبود ور خ پیش‌ازاین کبود وسفید دیده اما سرخ تاحال بهنظر درنیامده بود. درین تال سر خ گل‌باره سبزرنگک مشاهسده شد بیتکلف 3 است بهغایت نادر و لطیف چنانکه کفته‌اند. بیت:
زسر خی وتری خواهدچکیدن
کل کنول از که‌ودنی کلانتر می باشد ورنگش سر خ‌چهره است ومن در کشیر کنول صد بر گک هم بسیار دیدهام ومقرد است که کنول روزمی‌شکفدوشب غنچه میشود و کمودنی به حلاف آن روز غنچه می گرد وشب‌می‌شکفدوزنبور سیاه که اهل هندآن‌را بها ئوره می گویند همیشه‌بر ین گلها می‌نشیند و بهجهت خوردن‌شیره که درمیان این هردو گل‌است به‌درون می‌رود وبسیار جتن واقع میشود که کل کنولغنچه می کُردد و تمام شب پهو نره در آن غنچه‌می ما ند وهمي_طرد دگل کمودنسی‌هم و بعداز شگفتن ازمیان‌بر آمده پرواز می کند. چون زنبودسیاه ملازم دایم‌ی‌این کلهاست شعر ای هندی آنرا بلبل عاشی کل اعتبار نموده مضامین‌عا لی‌در سالك نظم کشیدهاند. از جماه نا سین کلاد نت که‌درحدمت پدرم بی‌نظیرزمان خود بوده یلکه درهیج عهد وقرن مصنفی‌مثل ازنگذشته ازنقشها روی جوان را به آفتاب؛چشم گشردن اورابه شکفتن کل کنول و بر آمدن بهونره ازمیان آن تشبیه داده ودر [۱۶۴الف] جای دیکر به گوشه چشم نگرستن محبوب را به حرکت گل کنول درهنگام نشستن بهونره نسبت کرده.
دراین‌منزل انجیر ازاحمدآ باد رسید ا گرچه انجیر برهانیور با لیده وشیر ین‌می‌شوداما این‌انجیر کمدانه وشیرین‌تر است. ده‌دوازده بهتر تو ان گفت.روز کم شنبه بیستو نهم و مرازشنبه سیام مقام شد ودراین‌منزل‌سرافرازخان ازاحمدآباد سمادت ستانبوس‌دریافت. ازپرشکشهای او سبح مرو اریدی که به‌یازدهءز ار رو پیه حریده بود باده فیل ودو اسب وهفتر اس گاو بقل وچدتقوز پارچه گجر اتی‌مقبول افتاد و تنمه دا بهاو بخشیدم. سرافر ازخان نبیره مصساحب بیگگ
۲۳۶ جها نگیر نامه
است که از امر ای حضرت‌جنت آشیا نی بود وحضرت عرش آشیا نی اورابه‌نام جلش مصاحب - بیگک میحو اند ند دمن در آغاز جلوس منصب اورا افزوده بهصو به کجرات آمبین فر‌ودم و چون سبت خانه‌زادی موروثی به‌این‌در گاه داشت ودرخدمت صوبه گجرات‌هم خود را نغزا ظاهر ساختلایق تر بت دانسته به‌عطاب‌سرافر ازخان درعا لم سر بلند گردانیدم ومنصب‌او به دوهر اری ذات وهر ارسوار دسیده.
روزجمعه غره‌دیماه چهار کرده‌پاو کم کو چ نموده در کنار تال‌جهسور نزول فرمودم. در این‌منزل دایمان‌سرداد پیاده‌های خحدمتیه ماهی‌رو هوشکار کرده آورد. حون طبعم به گوشت ماهی دغبت‌تمام دارد حصوصاً به‌ماهی دوهو که بهترین اقسام‌ماهی هندوستان است و ازتادیخ عبود گاتی‌چندا تاحال که یازده‌ماه گذشته باوجود نهایت تفحص بهم‌نر سیده بود واسروز به دست آمد. بهغا بت محظو ظشدم واسیی به‌رایمان عنا بت فرهودم.
| گرچه‌اژ بر گنه داهوت داخل‌سرحد کجرات است غاینااذاین منزل درهمه جیز اختلاب صریح ظاهر میشود صحرا وزمین نوعی‌دیگر؛ مردم به‌وضمی‌دیگر زبانها به‌روش دیکر: جنگلی [۱۶۴ب] که دراین‌راه بهنظر در آمد درعت میوه‌دار مثل انبه و کهرنی و تمر هندی داشت ومدار محافظت زراعت برخار زقوم است. مزارعان بردودمزرعه عویش زقوم نشانیده هر کدام قطعه‌زمین خودرا جدا ساخنه‌اند ودرمیان کوچه راه ننک بهجهت آمد وشد گذّاشته وچون‌تمام این‌ملك ریک بوماست به! ندله تردد واژدهامی که واقع میشود چندان گرد و غبار بههم میرسد که چهره آدم به‌دشواری بهنظر درمیآید. به‌عاطر رسید که احمدآباد را بعد از این گرد باد باید کفت نه احمد آ باد.
روزشنبه دوم‌چهار کروه پاو کم کوج کرده در کنار در بای مهی منزل‌شد. روزیکنبه-یر هم جهار کروه پاو کم کو ج کرده درموضع بردله نزول‌نمودم دراین منزل جمعی ازمنصید ار ان که بهعدمت صو به کجرات تعیین بودند سعادت آستانبوس در یأفتند. روز دوشنه چهارمپنج کروه کو چ کرده چتر سیما نزول رایات جلال اتفاف افتاد. دوز سه‌شنبه پنجم پنج ونیم کروه مسافت طی نموده در پر کنه موده رایات اقبال برافراشت دداین‌روز سهدنیله گاو شکارشد. یکی ازهمه کلانتر بودسیزده‌من وده‌سیر بهوزن آمد. روز که‌شنبه ششم شش کروه کوج فرموده در پر گنه نریاد نزل‌شد وازمیان قصبه گذشته موازی يك‌هزارو پانسد رو پیه نثار کسردم. روزمبارد شنبه هفتم شش‌ونیم کروه کوج کرده درپر گنه تبلاد نزول‌فرمودم. درملك کُجرات کلانتر از این پر گنه نیست. هفت لك‌دو پیه که بیست‌وسه‌هز ار تومان رایج عراق باشدحاصل دارد.مسوری قصیه هم‌خیلکی است. دروقت آمدن از میأن قصبه گذشته هز ارزو به نثار کر دم هب دسر همت
جها نگیر نامه ۲۳۷
مصروف بر آن است که بههر بهانه فبض به‌علق خدا برسد. چون مدارسواری سردم این‌ملك بهعر ابه است مراهم‌میل سواری عرابه شد و تادو کروه برعرابه نشستم. اما از گردوغبار بسیاد آزار کشیدم و بعدازآن تا آجرمنزل. برراسپ سواری کردم دد [۱۶۵الت] اثنای راه‌مقر بخان از احمد آباد رسیده سعادت ملازمت دریافت ويك‌دانه مروارید که به‌سی‌هز ار روبیه‌خر یده بود پیشکش گذرانید. روزجمعه هشتم شش کروهه نیم کو چ‌نموده ساحل دریای شور محل‌نزول بار گاه‌اقبال گشت. کهنبایت ازبندرهای قدیم است وبه‌قول برهمنان چندینهزارسال اذبنای این گسذشته در ابندا نامش ترنباو تی بود وراجه‌تررنبگک کنواد حکومت این‌ملك داشته. اگر تفصیل احوال راجه مذ کور بهشرحی که برهمنان می گویند نوشته‌شود به‌طول می کشد. مجملا چون نو بت رباست به‌راجه ابهی کمار که نبایراو بوده میرسد بدقضای آسمانی بلائی در ایسن‌شهر نازل میشود وچندان گر دوخاله می‌ریزد که تمام مازل وعمارت شهر ددزیرخاك پنهان نی گردد و بنیاد حیات‌بسیاری ازمردم زیروزبرمی‌گردد غایاً یش‌ازنزول بلابتی که راجه آنرا پرستش می کر د به‌خو اه شآمده ازاین‌حادثاتآ گاه میسازد وراجه باعیال خود به جهاز ددمیآید و آن بت را باستونی که ددپس بت بهجهت تکیه اوداشته بودند همراه می برد قضارا جهازهم از طوفان بلامی کشند. جون مدت‌حیات راجه باقی بود به‌مدد همان ستون کشتی وجودش به ساحل‌سلامت برسد و بازاراده تعمیر این شهر مي‌نمایند و آن ستون دا بهجهت علامتآبادانی وفراهم آمدن‌مردم نصب می کند. چون بهزبان هندی ستون را استاهب و کهنب هردو می‌گویند. بهاين نسبت اسهنب‌نگری می‌گویندو گاه به‌مناسبت ترنباوتی کهنباوتی نیز می گفتند و کهنباذتی رفتهرفته به کثرت استعمال کهنبایت شده و این بندر از اعاظم بنادر هندوستان است و متصل به‌جودی از جودهای دریای‌عمان واقع شده جهاز به‌درون‌جور درنمی‌آید ودر بند ر گوو که از توابع کنهبا یت است ونزديك بهدر یا دافع گشته لنگرمی کنند وازآنجا اسباب را به‌عرایها | نداعته به‌بندر کهتباتمی آورند وهمن‌طود در[۱۶۵ب] وقت‌پرساخختن جهاز اسباب درغرابها کرده می برند و به جهاز ددمی آزند . پیش از ورود مو کب منصون چند غراب از ینادرفرنگگ به کهنبایت آمده خرید و فروخحت نموده اراده مر اجعت داشتند. روز یکشنبه دهم غرابها را آراسته به نظردر آوردند ورحصت گرفته متوجه مقصدشدند. روز دوشنبه یازدهم من شود بسر غراب شسته تخمیناً يك کروه برزوی آب‌سیر کردم . روز سه شنبه دوازدهم به شکاد یوز رفته ده آهو گیرانده شد. روز کمشنبه سيزدهم به تماشای تال تارنگ سر سوارشده از میان رسته بازار گذشتم وقریب پنجهزار روبیه
۷۳۸ چا نگیر نامه
نثار کردم . در زمان حضرت عرش آشیانی اناداله بسرهانه کلیان رای متصدی بندر مذ کور به حکم آن حضرت‌حصاری‌پخته از عشت و آهك بردور شهر ساخته وسودا گر بسیار ازاطراف آمده دراین‌شهر توطن کز یدهاندوخا نه‌های بدصفا ومتازل نيك اساس‌نهاده مرفه‌الحال روز گاد بهسرمی برند. بازارش اگرچه مختصر است غایتاً پا کیزه و پرجمعیت و کثرت است. دزمان سلاطین کجرات تمغای این بندر مبلفی کون بود والحال دراین‌دو ات حکم است که از چهل يلك ز داده بگیر فده ودردیگر بنادر عشور گویان ده يك وهشت يكمی کر نسد وانواع تکالیت و مزر احمت به‌تجار ومترددین می‌رسانند ودرجده که بندرمکه است چار يك می گیر ند. بلکه بیشتر هم وا اینجا فباس میتوان نمود که تمغای بنادر گجرات درزمان حکام سایق جه مبلخ بوده وبا لحمد که ارن‌نیازمند در گاه ایزدی توفیق بخشش تمغای کل‌مما لك محروسه که از حساب وشمار بیرژن است یافته ونام تعفا از فلمرو من‌برافتاده. دریتولا حکم‌شد کسه تنکه طلا ونقره دوست وزت بهر وروبیه معمول تنکه کنند. سکه تنکه عطلله يك‌طرف لفت جهانگیر شاهی سنه ۷ وحانب دیگر ضرب کهنبایت سنه۱۷ جلوس مقررشد وسکه تنکد نقره يك دو درمیان تنکه جها مگیرشاهی سنه ۱۰۲۷ و بردور آن اين مصر ع [۱۶۶ الف]: 3 به‌زر سکهزد شاه‌جهانگیر ظفر پر تو و برروی‌دیگر دره‌یان ضرب کهنبایت وسنه۱۲ جلوس وبردور مصر ع دوم: ع پس ازفتح دکن آمد چودر کٌجرات ازندو
درهیچ‌عهدی تنکه غیر از مس‌سکه نشده و تتکه طلا ونقره اختراع من است. نامش‌تنکه جهانگیری فر مودم.
روز مبارلدشنبه چهاردهم پبشکش اما نتخان متصدی بندر کهنبایت درمحل بهنظر گذشت منصب او ازاصل واضاقه هزارء‌پا نصدیذات وجهار صدسوار حکم‌شد. نورالدین‌فلی بهمنصب هزاریذات وششصدسوار از اصل واضافه‌سرافرازی یافت. روزجمعه پانزدهم برفیل نور بخت سوارشده براسپ دوانیدم به غایت خوب دوید. دروقت نگاهداشتن‌هم خحوب می‌ایستاد و این مر تبه سیوم است که من حود سوارمی‌شوم. روزشایه شانزدهم را مداس و لدرا جسنگه به‌متصب هز ارو پا نصدی ذات وهفتصد سوار ازاصل واضافه سرافرازشد. روزیکشنبه هفدهم به‌دار اب‌خان اما نتخان وسید بایز ید بارهه فیل عنایت شد. دراین‌جچندروز که ساحل دریای شور معسکر اقبال بود از سودا گر واهل حرفه وار باب استحعاق وسایرمتوطنان پندر کهنبا یت را بهنظر در آورده فر اخورحال هر کس اسپ وخلعت وخرجی ومددمعاش مرحمت فرمودم وهمدرین تاریخ سید محمد صاحب سجاده شاه‌عا لمع وفرزندان شیخمحمد غوت وشیخ‌حیدر نبیره میان و جیهها لدین و
جها نگیر نامه ۱۳۹
دیگر مشایخ که در احمدآ باد توطن دارند به‌استقبال آمده ملازمت نمودفد. و چون غرض تماشای درا ومد وجزر آب بود در روز تمام مقاع نموده رورسدشنبه نوزدهم رایات عزیمت به‌صوب احمدآ باد برافراشت. بهترین اقسام ماهی که دراینجا بههم میرسد نامش عربیت است وماهیگیران مکرر بهجهت من گرفته آوردند. بیتکلف نسبت به‌دیگر اقسام ماهی که در این‌ملك میشود لذیذ تروبهتر است. اما با لذات ماهی روهو نیست ده‌نه بلکه ده‌هشت‌تو ان گمت و از غذاها که مخصوص اهل گجرات است کچهری باجره است و آذرا لهدره نیز [۱۶۶ب] می‌گویند ازاقسام ریزه غله‌است و این‌غله غیر از هندوستان در دیگر دیار نمی‌شود و سبت به سابر بلاد دند در گجرات بیشتر است وازا کثر حبو بات ادزان تر‌جون هر گر نخورده بودم فر مودم که تبار (آماده) ساخته آوردند. حالی از اد تی نیست. مراحود خیلکی در افتاد. حکم کردم که درایام صوقیانه که التزام‌ترلا حیوانی نمودهام (و) از طعامهای بی گوشت می‌خحورم اکثر ازاین کچهری می آورده باشند. زوزد»شنبه مد کور شش کروه ديك پاو کسو چ کرده در موضعم کوساله منزل‌شد.
دوز کمشنبه بیستم ازپر گنه‌با بره گذشته در کثار در با فرود آمدم این منزل شش کروه‌بود. روز مبا رلشنبه بیستویکم مقام‌نموده بزمییا له ترتیب یافت و درهمین آب ماهعی بسیار شکار کرده بهجمعی از بندههای که دانحل مجلس بر دند قسمت‌شد. روزجمعه بیست‌ودوم جهار کروه مسافت‌طی نموده درموضع پادیچه سعادت نزول اتفاگ افتاد. دداین راه دیو ارها بهنظر دز آمد. از دونیم گز تاسه گز. بمداز تحقیق معلوم شد که مردم به‌قصد و اب ساخته‌اند که چون‌حمالان در راه مانده شر ند پارخود بران‌دیواد نهاده نقسی راست سادند و باز بی‌سدد غیر به‌فراغت پرداشته متو جد »مصد کر دند واین تصرف حاصه گجر ات است. بسیار مرا این‌دسو اد سانعتن حوش آمد. فرمودم که درجمیع شهرها بههمیندستور دیو ادها ازطرف پادشاهی سازند.
روزسه‌شنبه بیست‌دسیوم پنج کروه‌پاو کم کو ج نموده کناد تالکا کریه محل نزول اردوی کیهان شکوه‌شد. این‌تال را قطب‌الدین محمدنبیره سلطان احمدیانی شهر احمدآباد ساخته وبر دودش‌زینه پایها ازسنگی و آهك نشانده درمیان‌تال باغچه مختصر ويك‌دست عمارت بنانهاده واز کنار تال تاعمارت میان پلی بسته‌اند که راه آمدوشد باشد وچون مدنها برین گذشتها کثر ازهم‌ریخته وضایع‌شده وجایی که قابل‌نشستن باشد نمانده بود. ددینولا که مسر کب افبال به صو به احمد آ باد توجه فرمرد صفی‌خان بخش کٌجرات ازسر کاز پادشاهی شکست و ریخت آن را مرمت نموده و باغچه آنرا صفاداده عمادتی نومشرف [۱۶۷الف] برتال وباغچه ساخته بی تکلف منز لیست بهغا یت مطبو ع ودلشین طرحش مرا وش درافتاد. ودر ضلعی که پلواقع
۳۷۴۰ جها نگیر نامه است نظامالدین احمک که دروقت پدرم يك‌چندی بخشی گجر ات بود یاغی ساخته در کنار تال مد کود. دداین وقت بهعرض دسید که عبدالّهعان بهجهت نزاعی که باعاید پسر نظام! لدین احمد داشت درختهای این‌با غ را بریده است نیز شنیده‌شد که درایام حکو مت خود درمجلس شراب مرد نامر ادی را که خالی ازطر فگی وعضحکی نبوده به‌مچر د که دره‌ستی و بیشعوری حرفی‌ناملایم ازروی مطائبه کفته طر یق‌شده بهیکی ازغلامان سود اشارت کسرده که درهمان مجلس گردنش‌دا زده است ازشنیدن این‌مقدمه حاطرعدالت آئين بهغایت آشفته گشت وحکم فرمودم که دیو انیان عظام‌هز ار سو ار دو آسبه و سه اسبه اورا موافق يك اسیه مقر د داشته» تفاوت آن را که هفتا د لکدام میشود ازمحال جا گیراو وضع نما یند,
مزارشاه عالم: جون دداین منزل مزارشاه عا لم برسرراه دافع بود» فا تحه‌خو انده گذشتم تخمیناً يك لك روپبه خر ج عمارت اینهقبره شده باشد. شاه‌عا لم پسرقطب عالم است و سلسله ایشان به‌مخدوم جها تیان منتهی ميشود. مردم‌این ملك را ازنعاص وعام غر بب اعتقادی بدیشان است. چنانکه می گو بند که شاه‌عالم احیای اموات می کرده و بعداز آنکه چندین‌مرده دا زنده ساخخته بودند پددرش براین‌معنی وقوف يافته مانع آمده است که دنل در کادخانه الهی کردن گستاتعی استوشرط بند گی فیست. فخار! شاه‌عا ام خادمی داشت واورا فرزند نمیشد وبه‌دعای ایشان حق‌تعالی پسری بهاو کرامت فرمود. چون به‌ببست‌وهفت.ا لکی دسید در گسذشت و آن و کر یه وذاری کنان بهعدمت ایشان آمده معروض داشت که پسر من فوت‌شده و مرا همین يك‌فرزند بود. چون به‌توجه شما حق‌تعالی بهمن کراست فرموده بود امیدوارم که بادعای شما زنده‌شو د. شاه‌عا لم لحظه متفکر گشته به‌درون حجره رفته‌اند وحادم مذ کور بهعدمت پسرایشان که اورا بسیاردوست [۱۶۷ب)] مي‌داشتند رفته الحاح وزادی مینماید که شما ازشاه التماس کنید که‌فرزند مرا زنده سازند. پسر ایثان چون خردسال بوده به‌درون‌حجره دد آمده دراین باب مب لغه می کند. شاه‌عا لم می گویند که اگرشماراضی باشید. که به‌عوض‌او جان به‌حق‌تسلیم کنید. شاید التماس من مقبول افند عرض کرده که دد آنجه رضای‌شما وخواست دا باشدعین رضای‌من است. شاه‌عالم دستهای پسر خودرا گسرفته از زمين برداشته‌اند وروی سوی‌آسمان کرده گرفته‌اند که بارخدایا عوض آن بزغاله این بزغاله‌را بگیرد. در لحظه پسرجان به‌حق تسلیم کرد وشاه اودا بر بالای پلنک خود خوابانیده چادری بروی پوشیده‌اند و خود ازحجره بر آمده بهآن خادم گفته‌اند که به‌حانه برود وازپسر خحود خبر بگیرد شاید سکنه کرده باشد و نمرده باشد. چون‌او به‌خانه مي‌آید پسر دا زنده می‌بیند.
مجملا دزملك کجرات این قسم حرفهاً بسیار به‌شاه‌عا لم نسبت می کنند ومن خود ازسید
جها نگیر نامه ۳۱ محمد که صاحب‌سجاده ایشان است وخالی ازفضل ومعقو لیت نیست پرسیدم که این حرف‌چه صورت دارد او گفت‌اهم از پدر وجدخود همین‌طور شنیدهایم و به‌تواتر رسیده والعلم عندالله. | کر چه این‌مقدمه از آئین‌خرد وعقل دور است غایتاً چون درمردم شهرت تمام داشت بهجهت غرایب نوشتهشد و رحلت‌ایشان ازاین‌سرای فانی به عا لم جاودانی درسنه‌هشتصدوه‌شتاد واقع شد. درزمان سلطنت سلطانمحمود بیکره. وعمارت مقبره‌ایشان از آثار تاجضان ترپالی است که از امرای سلطانمظفر بن‌محمود بوده.
روز دوشنبه ساعت بهجهت در آمدن بهشهر اختیارشده بسود. روز کمشنبه بیستوچهادم مقام فرمودم. ددین ایام خر بوزه کاریز که قصبه‌ایست از توابع هر ات رسید» و مقرراست که درخر اسان هیچ‌جا خربوزه به‌عوبی کاریز نمی‌شود با آنکه يكهز ارو چهارصد کروه مسافت است وقافله به پنج‌ماه میآید بسیاد [۶۸ الب ] درست وتازه آمده و آنقدر آورده‌اند که به جمیح بنده‌ها کفا یت کند ومتادن این کونله ازینگا له رسیده و با وجود هزار کروه مسافت! کثر ترو تازه آامده جون بهغایت میوه اطبت و نازله است همانقدر که بهجهت خاصکّی کفاف باشد پیاده‌های دا کچو کی دست بهدست می‌رسانند» زبان از ادای شکر نعم الهی‌قاصر است. مصر ع:
شکر عمتهای توجندان که نعمتهای‌تو
در ین تاد یخ‌اما نتخان دو دندان فیل گذرانید بهغایت کلان که یکی از آن‌سه‌زر عوهشت طسوطول وشانزده طسو ذخامت داشت. سهمن و دوسیر به‌وژن در آمد که بیست‌وچهارو نیم من عر اق باشد. روزدوشنبه بیستو پنجم بعد از گذشتن شش گهری درساعت سعودبه‌مبار کی وفرعی متوجه شهر شدم. وهرفیل صورت گج که ازفیلان دوستدار من است و درصورت وسیرت تمام عیار با آنکه مست بود؛ چون‌اعتماد برسواری خود وخوش جلوی اوداشتم‌سوار گشتم. علقی انبوه‌ازمردوژن در کوچه وباذاد وددودیوار بر آمده منتظر بودند» تعریف‌شهر احمدآ بادجنا نجه شنیده‌شده بود بهنظر درنیامد. اگرچه میان‌داسته‌بازار وسیع و عریض گرفته‌اند غایتاً دکانها را درخورد وسعت بازار نساخته‌اند عمادتش‌همه ازچوب است وستون دکانها باريك و زبون و کوچه و بازاد پر گرد وغبار ازتال کا کریه تادرون‌اركك که به اصطلاح آن ملك به‌هدر گویند نثار کنان شتافتم و به‌هدر به‌معنی مبارك است منازل سلاطین گجرات که در درون به‌هدر واقع بود درین پنجاه‌شصت‌سال خراب‌شده واثری ازآنها نمانده غایتاً جمعی ازبند گان‌ما که به حکومت آن»لك تعیین بودهاند عمارات ساخته‌اند ودراین ولا که‌ازمندو متوجه احمد آباد شدم مقر بخان متارل قدیمرا ازسر توساخته شیمنهای دیکر که ضرودی بود مثل جهر و که حاصوعام
وغیره تر تیب داد.
۲۷۲ جها نگیر نامه
چون امروز روز ودن مبادك فرزند شاهجهان بود [۱۶۸ب] به‌دسم معهود اورا بهطلا و دیکر اجناس وزن فرمودم وسال بیستوهفتم ازمو لود مسعود او به‌تعرمی و تشاط آغازشد امید که‌حضرت واهب‌العطایا اورا با ین نیا زمند در گاه خود ادزانی دارا د و ازعمردو لت بر خودداد کناد. همدرین روز ولایت کٌجرات دا به جا گیران فرزند مرحمت فرمودم. از قلعه مندو نا بندر کهتبا یت بهر اهی که آ.دیم یکصدو بیست‌وجهار کروه هست و بیست‌وهشت کوج وسی‌متام داقع شد ودر کهنبا بت دهروز مقام اتفاق افتاد واز آانجا تابهشهر احمدآباد بست‌ويك کروه بود و به پنج کو ج ودومقام طی‌شد. مجملا ازمندو تا کهنبایت و از کهنبایت تااحمدآباد بههشرحسی که گذ ارش یافت یکصدو چهلو پنج کروه مسافت بددوماه وبا نزده‌روز آمدیم و دراینءدت همکی سی‌وسه کو ج ود چهل‌ودو مقاأم‌شد.
روزسشنبه بیست‌وششم به‌دیدن مسجد جامخ که درمیان بازار واقع است رفته به چندی از فقرا کهآنجا حاضر بودند قریب پانصد روپیه بددست خود خیر کردم ایسن مسجد از آثار سلطان احمدبانی شهر احمدآباد است مشتمل برهدر ودرهرطرف بازاری ومقا بل دری که به جانپ‌مشرق واقع‌شده مقبره سلطانم1 کود است ودر آن گید سلطاناحمد ومحمد پسر وقعلبب | لدین نبیر او آسوده‌اند. طو‌صحن مسیجل غبر از مقصوره یکصدوسه‌ذر غ است وعرض‌هشتاد و نهذر ع. بردور آن ایوانی ساخته‌اند بهعرض چهارذر ۶ وسدپاو وفرش صحن از نعشت تراشیده وستو نهای ایو ان ازسنکث سر خ است. وهقصوره مشتمل است بر سیصد و بنجاه‌وجهار ستون و بالای سئونها کند داده‌اند. طول مقصوره هفتادو پنج ذر ع وعرض سی‌وهفت‌ذر غ است. وفرش مقصوره ومحراب ومنیر اژسنکث مرمر ترتیب‌یافته هردو بازوی پیش‌طاق دومن‌اده پر کار از سنکک تراشیده مشتمل برسه آشیانه ددغایت اندام نقاشی ونگادی کسرده‌اند وبه‌جانب دست راست منبر متصل به کنج مقصوره شاه‌نشین جد!ا کرده و ازمیان‌ستونها به تخته‌سنگك تراشیده‌اند ودور آنرا تاسئتف[۹ ۱۱۶ لف ] مقصوده پنجره سنکك نشانیده‌اند غرض آنکه چون پادشاه به‌نماژ جمعه وعید حاضرشود باجمعی از مخصوصان ومتر بان خود بران بالا رفته ادای صاوة تماید و آنر! به‌اصطلاح آن ملك ملو کخانه‌گویند وهمانا که این تصرف واحتیاط به جهت هجوم عام شده باشد وا لحق این‌سجد بنایی است به‌فایت عالی.
روز کمشنبه پیست‌وهفتم به‌تجا ناه شیخ و جیه| لدین که نزديك به دو لتخانه بود رفته‌بررسر مز ار ایشان که درصحن خانقاه و اقع است فا نحه خحوانده‌شد. این‌خانقاه را صادق‌عسان که از امر ای عمدة پدرم بود ساخته‌است. شیخ از علفای شیخمحمد غوث است اماخلیفه کسه مرشد به‌علافت اومپاهات کند وارادت ايشان برها نیست دوشن بر بزدگی شیخ‌محصد غوث و شیخ
جهانگیر نامه ۳۳۳
و جیه‌الدین به‌فضایل صودی و کمالات «عنوی آراستگی داشت وپیش از این به‌سی‌سال ددین شهر ودیعت حبات سپرده و بعداز آن شیخ عبد له به‌وصیت پدر بره‌سند ارشاد نشسته و بسه‌غایت درو یشی‌مرتاض بودهو جون‌مشارالیه به‌جوار رحمت‌ایزدی پیوست فرز ندش‌شیخاسدالله‌جا نشین کشت‌وهمدران زودی به‌عالم‌بقا شتافت و بعداژو براددش شیخ‌حیدرصاحب-جاده‌شد و الحال درقید حیات است و بر سرمز از جدو آ بای خود بهتعدمت درویشان و تیماد حال‌ایشان مشعولواثر صلاح ازناحیةٌروز گارش ظاهر. چون عرس شیخ وجیها لدین درمیان بود يك [۱۶۹ب]هزادو پا نصدرو پیه بهجهت خر ح‌عرس عنایت‌شد و هزارو پانصدرویه دیگر بهجمعی اذفترائی که دد حانقاه ایشان حاضر بودند بهدست نود خیر کردم و پا نصددوپیه به‌پسر شیخ وجیه‌الدین لطف نمودم. همچنین بههر کدام از خویشان ومنسو بان ایشان درخود حالت خرجی وزمین مرحمت شد وشیخ‌حبدر فرمودم که بهجمعی ازدرو یشان مستحقان دا که معرفی به‌حال آنها داشته باشد به‌حضور آورده حرجی وژمین التماس نماید.
روزمباركشنبه بهسیر دستم باری رفته يكهز ارو پا نصدرو پیه‌درر اهء‌نثار کردم باری‌بهاصطلاح امل‌هند با غ را گویند و اين باغیست که براددم شاهمراد به‌نام پسرخود دستم ساخته بود يك جشن مبارلهشنبه را دداین با غ کرده به‌جندی از بندههای خاص پیاله عنایت نمودم و آخردفعه به باغچه حویلی سکندر که در جوار این‌با غ واقع است وانجیرش بهغایت وب دسیده بود رفته‌شد. چون‌میوه‌را به‌دست‌خود چیدن لذتی دیکّر دارد و من تاحال انجیری به دست ود نچیده بودم‌دد ین‌ضهن سرافر ازی اوهم منظلور بود. بی‌تکلفانه دفتم شیخ‌سکندر گجراتی الاصل است وحالی از معقو ات تست وبراحوال سلاطین کٌجر ات استحضاد تمام دارد و مت هشت نه سال است که درسلك بنددها متظم است. جون فرز ندشاه‌جهان رستم‌خان راکه از عمده‌های اوست بهحکومت احمدآباد مقرر فرموده بود بهالتماس آن فسرزند رستم باری را به‌مناست اسمی بهاو بخشیده‌شد.
دراین‌روز راجه کلیان زمیندار ولایت‌ایدر سعادت آستانبوس دریافته يكز نجیر فیل و نه اسپ پیشکش گذدانید. فیل دا بهاو بخشیدم. این زمینداران معتبر سرحد گجراتست و ملك او متصل به کوهستان رانا واقعاست‌وسلاطین گجرات پیوسته برسر راجه آنجا لشکر می کشیدهاند | گرچه بعضی اطاعت کوته می کردهاند و پیشکش میداده غایتاً عودبه‌دیدن هیچکدام نر فته ند وبعداز آنکه حضرت عرش آشیانی قتح گجرات فرمود‌اند افراج منصود برسراو تعین‌شده؛ جون‌حلاصی حودرا منحصر دراطاعت وفرمان‌پذیری‌نا گزیر بند کی ودو لتخواهی اختیار نموده بهسعادت. آستانبوسی شتافت واز آن‌تاریخ درسلك بندههای منتظم است وهر کس به حکسومت
۲۳۴ جها نگیر نامه
اخیل | باد تعیین میشو د ب‌دیدن‌او آمده دروقت کار وخدمت باجمعیت خود حاضر مي با شد.
روزشنبه غره‌ماه بهمن‌سنه ۱۲ چندرسین که از زمینداران عمده [۷۰ ال ] این ملك است دولت آستانیوس دریافته نه‌اسب پیشکش گذراند. دوز یکشنبه دوم بسه راچبه کلیان زمیندارا یدرو سیدمصطفی ومیر فاضل فیل‌عنایت‌شد. روزدوشنبه بدشکار باز و جره سو ارشده‌قر یب به‌پا تصدرو پیه در راه تثار کردم. در ین تاد یخ ناشیانی ازولایت بدشحثان رسید.
روزمبارهشنبه ششم بهسیر با عغ فتح که درءوضع سیر خیز داقع است شتافته يكهز ارو پاتصد روپیه در راه نثار کردم وچون مزار شبخ‌احمد کهتو برسرداه واقع‌بود نخست بدانجا رفته فا تحه خو انده‌شد. کهتو نام قصیها یست ازسر کار تا گورو مو لد شیخ از آیجاست و شیخ درعهد سلطاناحمد که بابی شهر احمدآباد بود بودهاند وسلطاناحمد بهایشان ارادت و اعلاص تمام‌داشته ومردم این‌ملك دا غریب اعتفادیست بهایشان واز اولای کیاد مي‌دانند و در هرشب جمعه حلفی انبوه از دفیع وشریف بهزیادت ایشان حاضر می‌شوند. سلطان‌محمد پسر ساعلان احمد مذ کود عمارات عالی ازمقبره ومسجد وخانقاه برسرمزاد ایشان بناناده ومتصل به‌قبره درضلع جنوب تا لی کلان ساخته ودود این‌را ازسنگگ و آهك ريخته بر آورده واتمام این‌عمارت درزمان قطب! لدین و لدمحد مذ کور شده مقبره‌چندی ازسلاطین کٌجرات بر کنار تال در طرف پای‌شیخ واقع است ودر آن گنبد سلطانمحمود بیکره وساطان‌مظثر پسراو و محمود شهید نیره ساطان‌مظفر که آخرین‌سلاطین گجرات است آسوده‌اند. بیکره درزبسان اهل گجرات بروت بر گشته را کویند وسلطان‌محمود برونهای کلان بر گشته داشته بهداین نسبت بیکره می گنها ند ومتصل به»قبره ایشان گنبدخوانین آنهاست و بی تکلف مثیره شیخ بهغا بت عمارت عالی و جای فیس است وازدوی قیاس و تخمین پنج لك دوپیه صسرف این عماری شده باشد [۱۷۰ب] انهاعلم با لصو اب.
بمداز فر | غزیادت بهبا غ فمحر فته شد .این با غ دردمینی داقع ات که‌سبه‌سا لاد حایخانان انا لیق بان و که خود دا به‌مظفر مخاطب ساحته بودء جنگ شکست‌داده ازاين جهت با غ فتح‌نام نهاده واهل گجر ات فنح باد ی می گویند.
تفصیل این‌اجمال آنکه چون به‌ميامن اقبال حضرت عرش آشیانی ملك گجسرات مفتوح کشت و ننو بهدست افتاداعتمادخان بهعرض دسانید که پسر فبلیاثی است جون ازسلطان‌محمود فرزند نماند واز اولاد سلاطین کجرات نیز هیچکس نبود که به‌سلطنت بردادیم ناگزیر صلاح وقت‌را منتلود داشته چنین ظاهرساختیم که این پسرسلطان‌محمود است؛ سلطان‌مظذر نام کرده به‌سلطنت برداشتیم ومردم بنا برضرودت قبول این‌معنی نمودند. جون آنحضرت قول اعتماد
جها نگیر نامه ۲۳۵
خانر! درین مواد معتبر نداشتاد او را وجودی نهادند ومدتها در میان حواصان عدمت کرد وتو حه به‌حال او نمی فر مودند + برین از فتحود کریخته به گچراتآمد وجدگاه در یناه زمیندار ان مي گذرانید و روز کار به سرعی پرد تا آنکه شهاب لدین احمدخان را ازحکومت گجرات معزول ساخته اعتمادنعان زا به‌جایاو تعیین فرمودند وجمعی از و کران شهاب‌الدین که‌دلنهاد کجر ات‌شده بودند ازو جدائی گز بده به | میل نو کری اعتمادعان در احمد ا بادما ندند. بعد از آ یکه اعتما دعان بهشهر در آ مد بذدو دجو ع آورده اقبا لی از جاتس‌او تیا تنل تدروی دفتن برد شهاب‌هان داشتند ونه‌رای ماندن در احیداآ باد. جون ازهمه جهت نومیدی است دادحاده کار در آن د,دند که خودرا به‌ننو رسانیده اورا دست آو یز فتنه و آشوب سازند و بها ین عز یمت ششصد هه تصل مو ار از ان‌جماعه نزد نو رفته اورا لوبنا کاتهی که ننو دز یناه او بود برداشته متوچه احمد آباد شدند و تادسیدن به‌حوالی‌شهر بسیادی از بیدولتان و اقعه‌طلب بهاو پیوستند و قریب به دوهر ازسوار ازه‌غول واهل جر ات جمع‌شد ند. جون اعتمادخان ازاین [ ۱۱۷۱ ل] سانحه قوف بسافت شیرخحان پسر خود را در شهر کَذ اشته حود به‌طلب شهاب‌شان که متو جه در گاه شده بود شتافت تابامداد او تسکین این‌شودش دهد با آنکه اکثر ازمردم وب ازو جدا شده بودید واز فوش پیشانی بازما نده‌ها نیز حرف بیوفائی میخو اند تأجار به‌رفاقت اعتماد خان عطت عنان نموده فضاد! پیشتر از دسیدن اینها ننو به‌حصار احمد آباد در آمده بود. دو لتخواهان در سوادشهر به تر تیب صفوف پرداعتند ومفسدان از قلعه بر آمده بر عر صه کارزار شتافتند وچون فر ح‌اهل ادباد نمودارشد ۲ نچه اذنو کران شهاب‌خان مانده بودند همه به‌یکباد راه بی حفیقی سپرده به‌غنیم پیو سند وشهاب خان‌شکست خودده به‌صوب پن که در تصرف بندههای پادشاهی بود شتافت حشم و بنگاه‌او به‌غارتر فته و تنو بها ین‌مفسدان منصیعا وحطا بها داده بوسر قطب! لدین محمد حان که دد پر گنه بروده بود رقت و نو کران مشارالیه نوز به‌روش نو کران شهاب‌خان طریق بیوفائی سپرده جدائی اختبار نمودند. جنا نجه شر ح این‌وقایع در اکیرنسامه مسعلوز است آنجر قطب‌آلدین محمد خانر | قول‌داده بددرجه شهادت رسانیده مال واموال او کد برابر ینه هر ذی شو. کرخا بود. به‌تاراج حأدثات دقت دقر یب به‌چهل هزارسو ار دراداه فرصت بر گرداوفراهم آمدند. جون صورت واقعه بهعرض حضرت عر شآشیانی رسید فیرداب ان خحلات بیرم‌حان‌د | پاجمعی ار بهادران رزمحوی برسر او تعبین فرمودند وروزی که میر زا حان به‌حو | که شهر زسیدی صفوف اقبال !اراس خمینا هشت‌نههز از سو اد داشت ونو با سي‌هز ازسه ار در بر از آمده‌عسا کر ادبار مار حودز ا تر تس‌داد. بعد از قتال و جدال بسیار سیم فتح فیروزی برعلم دو لتخواهان وزید وننو شکست خورده به‌حال‌تباه داه ادباد پیش گر فت و
۷۴۶ جها نگیر نامه پدرم [۱۷۱ب ] به‌جلدویاین فتح منصب پنجهز اری وحطاب خانیثا نان رحکومت ملك کجرات بهمیر زاحان عنایت نمودند وباغی که خا نخانان در عرصه کارژار ساخته قکان در بای‌سا برمتی واقع است وعمادت عالی باصنه درخورآن مشرف بر دریا بنانهاده واطراف با ع دا دیرادی از سنگگو آهك دزغایت امتحکام کشیده واين با غ یکصدو بیست جریب است و بی تکلف‌سیر گاه خو بی است. یمکن که برو دو لك دوپیه خر ح شده باشد. مرا خود عیلکی درافتاد. توان کفت که در تمام کجرات مثل‌اين باغی نباشد. جشن مبارلشنبه کرده بهبندههای خساص پیا له عنا پت‌نمودم وشب دزاینجا بسربرده آخرهای رو جمعه بهشهر آمدم وقریب به‌هزار دوبیه در راه نثادشد. ددین‌وقت باغبان بهعرض رسانید که چند درعت گر چنبه ازبالای صفه که مشرف بردریا است تو کر مقر بخان بریده است. ازشنیدن‌این حرف خاطرم مشوش گشت وخوده‌تو جه تحقیق و باز خو است شدم چون به‌ثبوت پیوست که این فعل زشت ازو سرزده حکم فرمودم که ردو انگشت‌ایهام اور ! قطع کردند تاموجب عیرت دیگران‌شود وظاهر این است که مقر بخان دا درین‌معنی اطلاعی نبوده والا درهمانوقت بهسز! مي‌رسانید.
روزسه‌شنبه ۱۱ کو وال شهر دردی را گرفته آورد که پیش از ین درجند واقعه اورا بسه دزدی گرفته هر بار عضوی اراعضایش بریده بودند. يك.ر تبه دست و باردوم ابگشت ایهام‌دست جپ ودفعهد سروم گوش‌چپ و با بت‌چهازم پی‌هردو با و بار اعر بینی ومعهذا تراه کار خودنکرده. دوش بهتعا به کاه‌فرودشی به‌دزدیدن آ مده بود وقضاز | صاحب‌خانه تعبردارشدء اورا یو کزق دزد چندزنحم کارد به کا وفر وش‌زده اور اهلاككمی‌سا زد. در ین‌شور وغوغا و بشان‌او هجو م آورده درو اقا فرهء‌ودم دزدرا به‌تحو یشان مقتول حواله نمایند تااودا بهقصاص رسانند. 8
هم درسر آن روی که در سرداری
روذ کمشنبه دوازدهم مبلغ سه‌هزار دوپیه بهعظمت‌خحان [۱۷۲الف] و معتمدعان سپرده شد کد فردا برسرمز اد شیخ‌احمد کهتو رفته بدفتر | وادیاب استحقاق که دز آن‌بقعه توطن‌دارند قسمت نما یند. دوز مبارلدشنیه سیزدهم بهه‌نزل فرزند شاهجهان دفته جشن مبارلشنبه در آنجا تر تیب‌یافت و بهجمعی از بندههای حاص پیاله عنا یت‌شد وفیل باندس که در فیلان‌خاصه به‌جلدی وسیکساری وحوش جاوی امتیاز تمام داشت و بااسپ هم تخوب مي‌دوید وازفیلان اول اول بود وحضرت‌عرش آشیانی بهغایت این‌را دوست میداشتند. جون فرزند شاه‌چهان بسیار بسیار مایل بود ومکرر انتماس‌نموده بیچاره‌شده پاسازطلا از زتجیر وغیره بايك‌ماده فیل دد این‌روز به آن فرزند مرحمت‌نمودم ويك لك درب بهو کلای عادلخان انعام‌شد. درینولا بهعرض رسید که مکرمخان و لدمعظم‌خان که صاحب صوبکی‌او دیسه سرافراز است فتحولایت خودده کرده
جها نگیر نامه ۲۳۷ وراجه آنجا کر يخته بهراج مهندره رفته است. جون ازحانه‌زادان لایق تر بیت بوده منصب او از اصل واضا فه سههز اریذات ودوهز ارسوار حکم فرموده بهغا یت نفاره واسپب وخامت‌سر افر اذ ساختم . درمیان سرحد اودیسه و گلکنده دوزمیندار وراجه بودند. یکی‌داجه خورده دوم د اجه مهندره. ولابت خحورده به تصرف بندههای در گاه در آمد. ب‌داذاین نوبت ر اجه مهندره است و به کرم الهی امید چنان است که قدم همت بیشترهم بگذ ارد درینوقت عرضداشت قطبالملك بهفرزند شاهجهان زسید که چون مك من به‌سرحد پادشاهی قریب شده مرا نسبت بند ی به این‌در گا؛ هست امیدوارم که به‌یکرمخان فرمان شود که دست تصرف به‌ملك من دراز سازد واین‌دلیل است برجرات وجلادت ا وک مثل قطبالملك هسایه اژو درحساب است. ددین تادیخ | کر امتحان و لد اسلا‌عان را به‌ف و جدادی فتح‌پود ونواحی آن‌سر افر از ساختم وحلعت وفیل مرحمت نمودم. چنددسين زمیندار هلود به حلعت و اسپ وفیل ممتاز کشت و به‌لاچین‌قاقشال فیل عنایت‌شد وهمددین دوز مظر [۱۷۲ب] پسر میرژاباقی ترحان سعادت استا نبوس ددیافت والده او دختر بارهه زمیندار کج
3 به میرداجانی رسد از ترس میرژاجانی پناه بهز میند از مذ کور برده ازطو لیت تاحال دران
لو ۵. جون میرزاباقی بردز حمت حی پبرست وریاست نهد
حدود گذرانیده دربن ولا که نزول مو کب اقبال به احمدآباد اتفاق افتاد آمده ملازمت نمود. | گرچه درمیان مردم صحرایی شونما یافته واژ رسم و عادت بیگانه است غایتاً چسون سلسله ایشان را نسبت خلمتکازی و حقوق‌بند گی از زمان حضرت صاحب قران اناداللّه برها نه‌ددین دودمان عا ایشان ثابت است دعایت احو ال‌اولازم شمرده با لفعل دوهزار زویبه حرجی و حلعت عذایت ثرمودم وعنصبی که درخور حال او باشد مرحمت خواهد شد. شاید که درهپاهیگری خودرا یرت سازد. روز کمشنبه بهبا غفتح رفته سیر کل سرخ کرده شد. يك تخته حوب شکفته بود. در ینءلك کل‌سر خ کمتر شود ودریکجا اینقدر غنیمت بود. شقایقزادش بدنبود انجیردسیده هم‌داشت. هر جند انجیر به‌دست‌خو دچیدم آنکه ازهمه کلانتر بود ون فرموده. هفتو نیم تو له به وزن در آمد. درین تاریخ هز ارو پانصد خربوژه کاریز که خانعالم پیشکش فرستاده بود دسید. هزار خر بوژه بهبندههای که در ر خاب حاضر بودند انعام شد و پا نصدخر بوژه به‌اهل‌محصل, و چهار دوژ درین‌با غ به‌عیش و کامرانی گذدانیده‌شب‌دوشنبه بیستوچهادم بهشهر درآمدم اذاین خر بزه جندی پذمشا بخ احمدآ باد عنایت‌شد وباعث تعجب آنها گشت. جه در ملك کجرات خر بزه بهغایت زبون دیده‌می‌شود و ازحوردن این‌خر بزه حیران ماندند که درعا لم چنین نعمتی هم بوده است. روز مبارلدشنبه دز باغچه بکینه نام که درون دو لتخا نه وافع است و آندا یکی از سلاطین کجر ات سأحعیه بز‌پیا له تر ثیب یافت وبندههای خحاص بهساغرهای بر یزعنایت سرخحوش
۲۳۸ جها نگیر نامه گشنند. يك تخته انگور درین باغچه به کمال دسیده بود. حکم فرمودم که جعی از بنده‌ها که پیا له حورده‌اند خوشه‌های [ ۱۱۷۳ اف ] انگور ب؛دست‌خود جیده مز ه‌ساز ند.
روزدوشنبه غره اسفندارمد ازاحمدآباد کوج فرموده دایات مراجعت به‌صوب مسالوه
برافر اشت و نا دو نخان که بر کنارتال کا کر به ثر ثیب‌داده بو دند ثار کنان شتافتم سوروزدر ین
منزل‌مقام و اقع‌شد. رود مباركشنبه چارم پیشکشن مقر بخان به‌نغر گذشت. تحفه که نفاست‌داشته
باشد وخاطر به آن رغبت‌نماید. نبود. ازهمین‌عجا ات شاه را به‌فرزندان خود داد که درون
محل گذرانیدند ازجواهر ومرصعآلات و اقمشه مرازی ك لك ردییه قبول‌نموده تتمدرا بسفاو
بخشیدم وازاسپان کچهی‌هم قریب به‌صدر اس گرفته شد. اما اسپ برجسته نبود که تعریف‌توان کرد. روز جمعه پنج‌شش کروه کو چ فرموده پر کنار دریای محمودا باد نزولاجلال اتقای افناد. جون فرز ندشاه‌جهان رستم عانر) که‌ازعهده بندههای اوست بهحکومت گجرات می‌گذاشت به التماس آن‌فرزند علم ونقاره وعلعت یاخنجر مرصع عنایت فرمودم. تاحال ددین‌دولت ددم نبودکه به‌نو کر شاهراده علمو نقاره مرحمت‌شود. چنانچه حضرت‌عرش آشیانی با کمال‌شففت ومهر بانی که بهمن داشتند تجویز حطاب وعلم ونقاره به‌امرای من‌نارموده بودند. جون توجه والتفات‌من نسیت بهآن فرژند بهحدی است که درهیچ مر تبه اذمراتب‌خاطر جوئی‌او ازدست توانم‌داد ودرواقع فرز تدیست شایسته و بدهمه رعایت زیبنده ودرعنموان عمر ودو ات بهر جانب که روی‌همت نیاده آن:هم را خاطر خحو اه من‌صورت‌داده وهمدرین‌روز متر بخان رعصت «طن
یافت.
جرن مزاد قطب عالم پدرشاه‌عا لم بخادی که در موضع پتره واقع است برسرد اه دانع بو خود بهآنجا رفته پانصد رویه به یمان آن مقام خیر کسردم. دوزشنبه ششم دد دریبای محمودآ باد به کشتی تسه شکاز ماهی کرده‌شد. بر نار آب دذ کسور مقبره سیدمیازله بخاری دافم است که ازامرای عهده کّجر ات بوده واین عمارت را بعد [۷۳ اب ] ازو فرز ندش سید هیر ان ساخحته و بهغا یت گنبدیست‌عا لی و بردور آن حصاری از ستنکت و آهك در تهایت استحکام ترتیب‌یافته. نخمیناً ازدو لك دویبه بیشتر خر ح‌شده باشد. مقبره‌های سلاطین کجر ات که به نظر در آمده هیچکدام ده‌يك این نیست. هر چند آنها صاحب بودهاند واین‌نو کر غایتاً همت و توفیق
شحل داد است.
کزو ماند به کیتی یادگاری روزیکشنبه مقام فرموده شکارماهی کرده شد. چهارمدماهی به‌دام افتاد. از آن جمله‌يك ماهی بی بو تك بهنظر در آمد که آنرا سنک‌ماهی می گو یند. شکمش به‌عا بت کلان و بر آهده
دس تست یواست نس و تست سا ات تا رم
جها تکیر نامه ۷۳۹
می نمود. فر مودم که در حضورچاله کردند. ازمیا ش‌ماهی پو لکداد بر آمد که تاژه فرو برده بود. هنود تغیری درآن نرفته. حکم کردم که هردورا ون کنند. سنگگ‌ماهی ششد نیم سیر بهنظر در آمد و آندا که فرو برده‌بود؛ قریب به‌دوسیر ظاهرشد. روز دوشنبه هشتم چهار کروه ويكپاو کو جك فر مو ده درمر ضح‌موده منزل‌شد. مردم آنجا تعرین برسات کجرات می کردند. تضادا شب گذشته دامروز تاچاست خیلکی بادان‌شد. گردوخال فرونشست وچون این‌ملك ریک بوم است بقین که دربرسات گردوخا نباشد و گل‌ولای نشود وصحرا سبزوخرم گردد حوبن, اهد بود. بهرحال نمونه برسات هم دید ه‌شد.
روزسه‌شنبه پنجو یم کروه کوج کرده در کناد موضع جترسیما زول‌اقبال افتاد و دداین متزل خیررسرد که ماسنگه‌سیوره‌جان بهما لکان‌جهنم سپرده و تفصیل ایسن اجمال آنکه سیوره کگردهی است از ملاحده هنود وهميشه سرو پا برهنه می باشند. جمعی سوی سرودیش وبروت می کنند و بعضی میتر اشند و لباس دوخته نمی‌پوشند و مدار اعتقاد ۲ها بسراین است که هیچ جانداردا آزرده نباید ساعت وطایفه بانبا (خوادبادفروش) آنهادا پیرومرشد خود می‌دانند بلکه سجده و پرستش مینما یند؛؟ واين سیوره‌ها دوفرقه اندیکی را پتاگویند ودیگری را کر تهل مان‌سنکد مد کور سردار طأیفه کر تهل بود و با لچند کلان [۱۷۴ التف] گروه پتا هردو پیوسته در خدمت‌حضرت عرش آشیانی ی بودند. چون آنحضرت شتتار شدند وحسرو گریخت دومن اذپی اوایلغاد کردم دایسنگه برنیه زمیندار یکانیر که یمن تربیت ونوازش آن حضرت به مر تبه‌امارت دسبده بود ازمان‌سنکه مذ کور مدت سلطنت وپیش آمدن احوال مرا می‌پررسلد و آن سیاه زبان که خردرا در علم نجوم و تسخیرات ماهر می گرفت بهاو می گوید که نهایت‌سلطنت ایشان تادوسال است و آن حرف مبهوت به‌اعتماد این‌سخن بی‌رعصت به‌وطن خود دفت و بعداز آنکه حق‌جل سبحانه این‌نیازمند دا به کرم‌خود برگزید وهمچنان فتح و نصرت به‌مسند خلافت متمکن گدتم شرمنده وسر افکنده بهدرگاه آمد چنانچه احوال او درجای خود گذارش‌یافته.
| لقصه‌مان‌سنکه مذ کود دزهمان سه‌چهارماه به‌علت جزام میتلاشد واعضایش ازهم‌د یخت تاحال‌به‌زند گانی که مرگ از آن بهمر اتب بهتر است» در بیکا نیر دوز گاد بهسرمی بر ۵. درینو لا اورا به‌یاد آورده حکم طلب فرمودم. دراشای داه که بهدر گاه می‌آوردنده از غایت توهم ذهر خورده جان بهما لکان جهنم‌سپر ده. هر گاه ثیت این نیازمند در گاه ایزدی مصروف برعدالت و حیر باشد؛ یقین که هر کس درحق‌من بداندیشد درخور نیت خود جزا خواهد یافت. طایفه سیوره درا کثر بلاد هند می باشند غایتاً درملك کجرات» چون مدارسود او خرید وفروحت برباینه است. سیوره بیدتر می‌باشند و غیراز بتخانه منازل به جهت بودن و عبادت کردن آنها
۷۵۰ جها نکیر نامه ۱
ساخته‌اند که درحقیقت دارا لفساد است زن ودختر خود دا پیش سیررها می‌فرستند و اصار حیا وناموس درمیان نیست. انواع فساد وییبا کی از آنها به‌وقر ع میآید. پا برین حکم به‌اخر اج سیودها فرمودم وفرامین به‌اطراف فرستاده شد که هرحا سیورها باشند؛ از قلمرو من بر آورند. [ ۷۴ ۱ب]
روز کمشنبه دهم بهشکاد رفته دو نبله کاو یکی ذرو دیکّری ماده به بندوق زدع. درین‌روز پسردلاورم خان ازپتن که به‌جای پدرش تنخواه بود آمده سعادت زين بوس دریافت و اسب کچهی پیشکش گذرانید. بهغایت حوش‌شکل وخوش‌سواری. تا به‌ملك کجرات در آسده‌ایم بهاین خحوبی اسپ هیچکس فشکشن ناورده باشد. قیست هز اررو بیه حکم‌شد.
روز مبارلذشنه یاردهم در کناد تال مد کور بزم پیاله ترتیب یافت. جمعی از بنده‌هسای در گاه را که بهتعدمت این صو به تعیین‌شده ند مشمولعو اطف ونوازش بدریغ ساخته رجصت قرمودم. از جمله شجاعتنان عرب‌را بهمنصب دوهر ارو پانصد ذات و دوهز ارسوار از اصل و اضافه سرافراز فرموده نقاره واسپ وخلعت نا یت‌شد. وهمتخان دا به‌عنصب هز ارو پانصدی وششصد سرار سر بلند ساخته خلعت وفیل لطف نمودم کفایتخان که بدعدمت دیوانی صو به مذ کور احتصاص دارد هزارودوصدیذات وسیصدسوار ازاصل واضافه ممتاز گشت. صفی‌خان بخشی بهاسپ وحلعت سرافر ازشد. خو اجه عافلد! بهمنصب هز ارو پا نصدیذات وششصدو پنجاه سو ار ازاصل واضافه احتصاص بخشیده به حدمت بخفیگری احدیان تعیین فر‌ودم وبه خطات عافل‌جانی امنیاز یافت. وسی‌هزار دذب بسه و کبل قطب! لملك که ی آورده بود انعام مر حمت"شد. درین‌تاریخ فرزندشاه‌جهان اناد وبهی که ازفر حآباد به‌جهت‌او آودده بودند به نظر کذر انید. تاحال این کلانی دیده نشده بود. فرمودم که وزن کنند. بهی بیست‌ونه تو له و نه‌ماشه وانار چهلو نیم تو له بروژن دد آمد.روزجمعه دو ازدهم بهشکار رفته دو نبله کاو ب لز و دیگری ماده به‌بندوق زدم.
روز یکشنبه چهاردهم به شیخ اسمعیل و لد شیخ محمد غوث خلعت و پانصدرویبه عرجی عنایت فرمودم. روزدوشنبه پانزدهم شکار رفته ده نله کساو به ,ندوقزدم. دوز سه‌شنبه‌شا نسزدهم مشایخ کجرات را که به‌مشایعت آمده بودند مرتبه [۵ ۱۷ لف] دیکر خحلعت وخرجی بهاد اضی مددبعاش لطت‌نموده رعصت فرمودم و به‌هريك ازینها کتابی از کتا یخانه خساصه مثل تسیر کشاف و تفسیر حسینی وروضةالاحباب مرحمت شد وبرپشت آن کنب تادیخ آمدن گجرات وعنایت نمودن کتاب مرقوم گشت.
در ین‌مدت که شهر احمدآباد به‌نزول‌رایات جلال آراستکی داشت :غل شبانروزی من
جهانگیرنامه 0 این بود که اهل استحقا‌را بهنظر در آودده‌زر وزمین عتایت فرمایم وبا آنکه شیخ‌احمد صدر وچندی از بندههای مز اجدان تعیین‌شده بودند که درویشان ومستحقان‌دا به‌ملازمت سیآورده باشند و به‌فرز ندان شیخ‌محمدغوث وبیره شیخ‌رجیهه‌الذین ودیگر مشایخ نیز حکم فرموده‌بودم که ازار باب استحاق هرجا که به‌گمان داشته باشند بهعدمت حاضر سازند وهمچنین درمحل چندی ازعورات بهمین‌خدمت مقرد بودند که ضعیفه‌هار| بهنظر بکذرانندوهمگی همت مصروف بران بودکه جون بعدازسالها مثل من‌بادشاهی به‌طا لح نقرای این ملگ آمده باشند باید که هیچ احدی محروم نماند وحق‌تعا لی شاهد است که ددین‌عزیمت کو تاهی‌نکرده‌ام و هیجوقت از این‌شغل فار غنبوده‌ام. اگرچه از آمدن احمدآباد اصلا محفوظ نشدم غایتاً حاطر حقیقت شناس را بهاين خرسند دارم که آمدن‌من موجب رفاهیت حال جمعی کثیر از ددویشان شد و خلفی به‌نوا رسید.
روز سه‌شنبه شانزدهم ک و کب پسر قمرتحان را که در برها تپور به لباس‌فقر در آمده سربه صحرای غر بت نهاده بود آوردند وشر ح این برسم اجمال آنکه ک و کب تبیره میرعبدا للطف قزوینی است که از سادات سیفی بوده ونسیت خانه‌زادی مودوئی به‌این‌در گاه دارد واز تعیتات لشکر دکن بود. گویا روزی چنددران لشکر به‌تنکدستی وپریشانی می گذارند. چون مسدتی بود که بهاضافه منصب سرافرازی نیافته توهم بیعنا یتی [ ۵ ۱۷ب] من علاوه میشود واز آشوب خحاطر و تنکت حوصلگی به‌لیاس تجرد دد آمده‌سر به‌صحرای آوارگی می‌نهند ودرعرض ششماه تمام ملك د کن دا ازدولتآ باد و بیدر و بیجاپور و کرنا تك و گلکنده سیر کرده بندردابل می رسد واز آیعا به کشتی نشستد در بندر ک و که میآ ید و بندرسورت و بردج ودیگر قصیات را که درسرراه وافع بود. سیر نموده بهشهر احمدآباد میرسد.
در این‌وقت زاهد نام‌یکی ازنو کران فرزند شاهجهان اورا گرفته بهدر گاه آودد. حکم فررمودم که با بند گران بهعضور آودند. چون بهنظر در آمد. پرسیده شد که باوجسود حموق بحلمت پدر و حد نسبت خانه‌زادی باعث بی‌سعادتی چه بود؟ عرض کرد که درخدمت قبله و مرشد حیقی درو غ نمی‌توان گفت. راستی آنکه پیشاذ این امیدوار مرحمت بودم واذ اين که طالع موافقت نکرد تركك تعلثات ظاهری نموده سراسیده دل بروادی غربت نهادم. چسون از گفتارشآ ثارصدت‌ظاهر بود دردلم اثر کرد و ازان‌شدت‌فرود آمده»پرسیدم که ددین سر گشتگی عادلخان و قطبا لملك و غیره هیچکدام دا دیده؟ معروض داشت که هرگاه طالع من ددین در گاه مددنکرده باشد وازین‌دهو لت که بحری است بکران لب‌تشنه مراد مانده باشم حاشا که از جشمه‌نیازها لب‌همت نرسادم و بر یده‌بادسری که به‌سجود اين‌در گاه رسیده باشد و به‌دیکری
ات سس ورن رصحنم توت سس سس سا میس سس سر متا تست اج سم مهس سس یت تست سس 2 ۳ متس یس ده
۳۵۲ جها نگیر نامه
فرود آید. ازروزی که قدم بو ادی غر بت‌نهاده‌ام تاحال دقایع خود دا به‌طریق دوزنامچه بر بیاضی ثبت‌نموده‌ام. <قیقت احو ال من‌از آنجاظاهر خحو اهدشد. این حرف سشدر هو جب ترحم کشت وسودات اودرا طلبیده تحواندم معاو ع شد که در ین سر گشتگی وغر بت میحنت و ریاضت بسیار کشیده و کر پیاده گردیده و به قوت نا گز بر عاجز بوده از <هت تواطرم بهاو مهر بان شد. روزدیگر به‌حضور طلبیده بند ازدست وپایش فرمودم که بردارند وخلعت واسپ وهز ار روپبه عرجی عنایت شد ومنصب‌او از آ نحه بود ده‌بازده اضافه مر حمت نمودم وجندان اظهار اعطلف وعنایت فرمودم که درمخیله او نگذشته بود و بدز بان حال هی گفت. شنت اينکه [۱۷۶الف ] می‌بینم به‌بیداریست‌یادب يا بخو اب صویشتن را در جتین تعمت پس از جنلدین عذ اب
شیوع و با در کشمیر : روز کمشنبه هفدهم شش کروه کو ج‌فرموده در مقام باره سینور نز ول‌اقال اتقاق افتاد. پیشاز این مذ کور کفنت که ق کم اثروبائی ظا هر شده درین‌تاریخ عرضداشت و اقعه‌نویس آنجا رسید. نوشته بود که درین‌منك علت وبا اشتدادنمام یافته و کس بسبار تلف میشود. یداین‌طر یق که روزاول‌دردسر وب بهم میرسد وخون بسیاری از بینی میآید وروزدوم‌جان به‌حق تسلیم می کنندو ازخابه که یکی فوت شد تمام مردم آنخانه درسرض تلف میآبند وهر که تزد بیماری ومرده می‌رود به‌همان‌حال مبتلا می گردد. از جمله شخص مرده برد اور بر بالای کاه ادا ده ها ند اتفاقاً گاویآمدهاز آن کاه‌می خوردومی‌میرد و بعداز آن سکّی‌چنداز گوشت این گاو حورده تمام مردهاندو کاز بجایی‌رسیده که از توهم مر گک پدر نزديك پسرو پسر نزديك پدر نمی‌رود. واذ غرایب آنکه در‌حله که ابتدای بیماری از آجا شده بود آتش در گرفته قریب به‌سه‌هزار خانه می‌سوزد ودرائنای طفیان این‌حادثه صباحی که اهل‌شهر ومحله و مواضع و نوحی برمی‌خیز ند شکل متدیری بردرهای خحانه ظاهرشده میب تنل سه‌دایره کلان برروکهم ودودایره اوسط ويك‌دایره‌عرد ودیگر دودو ایر که میان این بیاض ندارد داین اشکال‌درهمه شا به‌ها بههم رسیده درمساجد یز ظاهر می کر دد. ازروزی که آ تش‌انناده واین‌اشکال نمایان گشته فیالجمله تخقیفی درو با می گوبند کسه شده است چون این مقدمه غرایب تمام داشت توشته شن غایتا بدفا نون عرد راست نمی آید وعقل مسن ,ول این معنی نمی کند والعلم عندالله. اعبد که حي جل‌سبحا نه وتعا ی بر بندههای کتاهکار حرد مهر بان گردد واز اين بلیه با لکلیه نجات يا یند.
روزمار کشنه هژدهم دو نیم کروه کو چ نمو ده در کنار آب یی منزل شریل ددین روز زمیند ارجام‌دو لت [۷۶ اب مین برس دریافته پنجاه‌ر آس اسپ پنشکش وصدههر وصد دوه
جها نگیر نامه و بذر گذرانید. ناش جساست و جام لب است هر کس که جانشین شود اورا جام می گو یند و اين از ذمینداران عمده گجرات بلکه از داجهای‌نامی هندوستان است. ملکش به‌ددیای شور متصل است. پنج ششهز ار سوار همیشه می‌دارد و دروفت کار تاده دوارده هزار سوار سامان‌توان ن‌وددرولایت او اسپ بسیار بهم‌می‌رسد. چنانجه‌تادوهزاو رو پیه‌اسپ کچهی خرید وفروخت میشود وبه‌راجه مذ کور حلعت عنایت فرهودم. و درهمین‌روز لچهمی نسراین راجه ولابت کو چ که در اقصای بلاد بنگا له دانم است سعادت استاتبوس دریافته با نصد مهر نذر گذرانید و به عنایت حلعت وخنجر مرصع سرافر از کشت. او ازشخان بسر معتمد سعیدعان که بهحکومت ولایت جونگر تعیین بود بهدو لت زمین بوس استسعاد یافت. دوزجمعه نوزدهم مقام شد رورشنبه بیست‌چهار و نیم کروه کو چ‌نموده بر کتار تال جهنود فزول نمودم. روژیکشنبه پیسته یکم چهار کروه پاو کم طی‌نموده کنارتال بدرواله فرود آمده‌شد. درین‌روز خبر فوت عطمی‌خان کجراتی که بهجهت بیماری دراحیدآباد مانده بود به‌مسامع‌جلال رسید. او از بندههای مز اجدان بوده خدمات نيك‌ازوی م ی آ.د و ازحقیقت ملك‌دکن و گجر ات وفرف تمام داشت. خاطر حقشناس ازخبر فوت او گرانی پذیرفت.
در تالمذ کور گیاهی بهنظر در آمد که بهمجرد رسیدن انگذت یاسرچو بی‌به‌ر گهایش نیز بهم‌می آورد بعداز زمانی بازشگفته می گردد بر گش ازعا لم برگ‌درخت تمرهندی‌است نامش بهعر بی شجرالحیوان است و به‌هندی لجوری مسی گویند ولاج به‌معنی حیا است. چجون به رسیدن دست وابگشت سر بهم می‌آرد؛ از ین‌جهت به‌حیا شین کرده شدو بسی تکلف خالی ۳ غرایب نیست ونامش [۱۷۷الف ]را هم نغزلد یافته‌اند ومی‌گویند که در خشکی هم میشود.
روز دوشنبه بیست‌ودوم مقام‌شد. قراولان خبر آوردند که درین نزدیکی شیری است که که بهمر دم راهکّذری مزاحمت و آسیب میرساند ودر بيشه که می باشد کله و استخوان جندی از آدمی که نازه خورده بود دیده‌شد. بعدازدوپهر روز بهشکار آن شیرسواری نموده به‌يك زحم بندوق کادش ساختم. اگرچه شیر کلانی بود. غایتاً اذاین‌هم کلانتر بادها زده شده‌بود. جمله شیری که درقلعه ما ندوزده‌ام هشت ونیم من بود و این‌هفت‌ودم من‌به‌وزن دد آمد. یمن از آن کمتر. روزمه‌شنبه بیست‌وسیوم سهونیم کروهو کسری کوچ کرده برلب آب بایب نزول نمودم. روز کمشنبه قریب به‌شش کروه طی نموده در کنادتال نیمده منزل‌شد.
روز مبار کشنبه پیستو پنجم مقام فرموده بزم‌پیاله ترتیب یافت و بنده‌های‌خاص به ساغر عنایت سر خوش گشته نو ازش‌خحان دا بهمنصب سههز اری ذات ودوهز ادسوار که اضافه پانصدی ذات باشد سرافر ازساخته وخلعت و فیل مرحست نموده دخعصت جاگیر فرمودم. محمدحسین
19 ٩. رب يب باب ٩٩٩٩7٩٩٩٩٩
سودا کر را که بدجهت ابتیاع اسپان‌را هوار به بلخ فرستاده بودم در ین تار یخ بهدر گاه ر سیله سعادت‌زمین بوس دریافت. اذ اسپان آورده اويك اسپ ابرش بهغایت وش‌رنگث وخوش اسیت است تاحال به اين‌ر نگ ابرش دیده‌شده و جند دیگر را هواد عورب آورده بود. پتأ بر این‌او را به‌عطاب‌تجار تخاتی سرافر از نمودم روزجمعه یست‌وششم پنج کروه ويكپاو طی‌نموده دد موضع جا لود منزل شد وراجه لچهمن نراین عموی راچه کوج که الحال ملك کو چ را به اوعنایت فرمودم اسپ عنایت کردم. روذشنبه بیستوهفتم سه‌کروه کوج کرده ددمتاع دود تزول‌اجلال اتفاق افتاد. رود یکذنبه بیست وهشتم پنج کروه طی‌نموده کنار قصبه دوحد سرحد گجرات ومالوه است محل [۱۷۷ب] نزول رایات‌جلال گشت.
پهلو ان بها ها لدین برقانداز بچهٌ لنگوری با بزی‌به‌ملازمت آورده عرض نمود که در داه یکی‌اذتوپچیان این‌بنده لنگورهاده که بچه خود را در سینه گرفته بودبر بالای درختی‌نشسته بود می‌بیند و آن سنکدل رحم نکرده ماده لنکور را به‌بندوق میزند بسچرد رسیدن بندوق بچهرا ازسینه جدا کرده برشاخیمی کذ ارد و خود برزین افتاده جان می‌سبارد ودراین اثنا من‌دسیدم وآن بجهد! فرود آورده بجهت شیر خحوراندن نزديك بهاین بز بردم حق‌تعا لسی بزرا برو مهر بان ساخته شرو ع در لیسیدن ومهر بانی کرد و باوجودعدم جنسیت باهم‌چنان الفت کر فته! ند که‌گویا ازشکم او بر آمده فرمودم که بچهرا ازو جداسازند به مجرد جداشدن به آغاز فریاد و بیطاقتی کرد و .حه لنگو نیز بی‌تاأبی بسیاز نمود ات بچه للکور بهجهت شیر خو ردن جندان تعجب ندارد مهر بسانی بز با آن بچه جسای تعجب بسیار اعت. لنگور جاتوریست از عالم میمون غایتاً «وی‌‌یمون به‌زردی مایل است ورویش سرخ وموی‌لنگور سفبد ورویش سیاه و دم للگور دو چندان ازدم عیمون دراز است. بنابرغرایب این مقدمه نوشتهشد. رود دوشنبه بیستو نهم مقأمنموده بهشکاد نله کاو رفتم ودو یله کاو یکی ثر ویکی ماده به‌بندوی زدم. روز سه‌شنبه سیم نیز منام‌شد. به‌توفیق حق جل ذکره نخسترن دفتر جهانگیر نامه از آغاز جلسوس تا آحرسال دوازدهم حسن‌انجام پذدیرفت.
نوزوزسیزدهم از جلوس‌هما بون شب کمشنبه پیست‌ومیوم د بیم‌الاول سنه ۱,۲۷ هجری بعداز گذشتن چهادو نیم گهری تحویل حضرت یر اعظم عطیه پحسر عا لم به بر ج حمل اتفاق افتاد. تا این نوروز جهان افروذز دوازده‌سال ازجلوس این‌نیازمند درگاه الهی به‌عیر وخوبی گذشت وسال‌نو به‌بار کی وفرجی آغازشد. روز مبار کشنبه دوم فروردین ماه الهی جشن وزن فمری انجمن افروز کشت و سال
جهانگیر نامه ۲۵۵ پنجا هو یکم از [۱۷۸الف] عمر این نیازمند در گاه ایزدی به‌مباد کی آغازشد. امد که مدت حیات درمرضیات الهی صرف شود ونفس بی‌یاداو نکگذرد. بعداز فراغ وزن به‌تازگی بزم نشاط نر تیب‌یافت و بنده‌های‌خاص بهساغر لبریز عنایت سرخحرش گشتند. درین‌دوز اصفخان که بهمنصب پنجهز اری ذات و-ه‌هز ارسواز سرافر ازی‌داشت بهعنایت جهارهز ارسو اد دو اسیه وسه‌اسیه ممتازشد. دیانت‌حان بهتعدمت عرض‌مکرد سر بلندی یافت وخدمت توبخانه به معتمك تعان مرحمت فرمودم واسپ کجهی که پسردلاورعان کر آورده بود با آنکه تادرولایت گجرات نزول‌مر کب اقبال اتفاق افتاده مثل این‌اسپ بهسر کار نیامده چون میرزادستم بسیار میل وخواهش نمود وحاطر اورا بسیاد عزیز داشتم» به‌اوعنایت نمودم به‌جام چهار انگشتری از الماس ویاقوت وزمرد ونیلم ودودست هار ( گردن‌بند) مرحمت شد وبه‌راجه لچهمی‌نر این ث چهارانگشتری از لمل وعینا لهر یره وزهءرد و نیلم عنایت فرمو دم مروت‌حان از بنگا له سدز نجیر فیل پیشکشن فرمناده بود دوافیل تحاصه شد. شب جمعه فر مودم که دورتال را جراغان کردنل بهغا بت‌تحوب شده بود.
روزیکشنبه حاجی‌دفیق از عراق آعده سعادت آستا یوس دریافت ومکتو بی که بر ادرم شاه‌عباس مصحرب!و ارسال داشته بود گذرانید. مشارالیه غلام میر محمد امین قافله باشی است؛ ومیر اور ! ازعالم فرزندان تریت کرده در واقع خحوب خدمتگاری است. مکرد به‌عراق آمدو رفت موده. به پر ادرم‌شا‌عباس آشتا شده دراین‌دفعه ازاسیان قبحاق واقمشه نفیس آودده بود؛ چنانچه از اسپهایاو چنداسب داخل طوایل حاصه شد. چون بنده کار آمدنی وخدمتگاد لایق عتا بتیست بهعطاب ملكث| لتجار مخاطب ساختم. روز دوشنبه شذم به راجه‌لچهمی نراین شمشیر خحاصه و تسبیج مرصح وچهاردانهمرو ارید بهجهت حلقه گوش مرحمت نمسودم روز مبار کشنبه نهم میرزارستم که بمنصب پنجهزادی ذات وهز ارسوار سرافراز بود به اضافه پانصد سواد امتیاز یافت.
اعتقادعان [۱۷۸ب] منصب چهارهزاری ذات وهزار سوار ممتازشد. سرافر ازخان به منصب دوهز ارو با تصدیذات وهزاروچهارصدسو ار سرافر از گشت. معتمدتحان به»ءنصب‌هز اری وسیعدو پنجاه‌سوار سر بلندی یافت. بهانیرای سنگدلان و فدائیخان اسپ‌صدمهری عنایت شد. جون‌صو به پتجاب به حفظ وحراست اعتمادا لده له مقرر است <سب الا لتماس‌او میرقاسم بخشی احدیانرا که نسبت سلسله ایشان دارد بهحکومت صوبه مذ کور سرافراز فرمودم ومنصب هزاری ذات وچهارصدسوار وعطاب قاسم‌حانی مرحمت‌شد پیشازین بهراجه‌لجهمی نراین اسپ‌عراقی عنایت‌نموده‌بودم. درین‌تاریخ فیل واسپ‌تر کی بخشیده ورخصت صوبه بنگاله
۳۵۶ جها نگیر نامه
فرمودم. جام به انمام کمر شمشیر مر صح و تسبیح مرصع وفیل ودواسب بکی‌عر اقی ودیگری فلکم وعلت سرافر ای یافته رعصت و طن‌شد. صالح بر ادر ژاده آمف‌خان مسرحوم را ید منصب هز اری وششصدسو ار ممتاز ساخته رحصت صوبه بنکاله فرمودم واسپی بسه‌مشار الیه هر حمت‌شش.
در ین‌تادیخ میرجمله ازعراق آمده‌دو لت ذمین بوس دریافت مشارالیه ازسادات معتبر اصفهان است. وسلسله آنها درعر اف همیشه عزت‌داشنه‌اند. ااحال بر ادرژاده‌او میررخسی در حدمت بر آدرم شاه‌عراس بهنصب صدارت احتصاص دارد وشاه‌صبیه ودرا بهاو نسبت کرده. میر جماه پیش از ین بهجهار ده‌سال ازعر اق بر آمده نز د محمرل فلی قطب! املاگ به کلگنده ر فته‌بود. تامش‌محمد امین است وقطب‌الملك اورا میرجمله خطاب‌داده ومدت دوسال مدارعلیه او بوده صاحب‌ساهانشده و بعداز آنکه قطب الملكمذ کور ودیعت‌حیات‌سپرده‌نو بتر باست به بر ادرزاده اورسید؛ بهمیر سلر کی که خاطر جو اه او باشد نکرد. میر زر حصت کر فته به‌وطن خود شنمافت. و شاه بتابر فسیت میردضی عز تی که دردم صاحب‌سامانر | در نظر ها مي باشد» به‌میرمذ کور و جه و شنقت [۱۷۹الت] بسیار ظاهرفرمو د» و او نیز پیشکشهای لارق گذرانیده مدت سه‌چهار سال درعر اف بسر نموده وملکعا بهم رس نید ۵ب جون مکرد معر وضص کت که اراراده خسدمت این در گاه دارد فرمان فر ستاده بهدر گاه طلب فررمودم مشارالیه بهمجرد رسیدن فرمسان‌تر له تعلقات نموده جریده روی"تعلاص به‌دد گاه‌نهاده ددین تاریخ به عز بساط برس مقتخر گشته دوازدم. راس اسپ و نه‌تفوز قماش ودهانگشتری پیشکش گذرانید. چرن اژروی عتیده واخحلاص آمده مشمول عواطت ومراحم ساخته با لفعل بیست‌هزاردو یه ترجی وخلعت عنایت‌شد. و درین‌روز خحدمت بخشیگری احدیان اذ تغییر قاسمخان به‌عنایتخان مرحمت فرمودم. حواجه‌عافل دا که از بندههای قدیم است بهعطاب عاقلخانی سرفر از ساخته اسپ عنایت فرمودم.
روزجمعه دلاود ان ازدکن آمده سعادت آستانیوس دریافت صدمهر وهز ارروپیه نذر گذرانید. باقرحان فوجدار صوبهةً ملتان بهمنصب هشتصدی ذات وسیددو ار سرافراز گشت. تجاد تخان و باهوی زمیندار صوبه ملتان بهانعام‌فیل ممتازشدند. روز شنبه یازدهم به عزم شکاد فیل ازدو<د کو چ‌نموده درموضح کر هد باره‌نز ول!جلال اتفاق افتاد. یکشنبه دو ازدهم وضع سجارا وود مو کب منصور گشت. از ینجانا دوحدهشت کروه است و تاشکار گاه يك و نیم کر وه.
شعاد فیل: صباح روزدوشنبه سیزدهم باجمعی ازبنده‌های خاص بهشکاد فیل متوجه شدم. چراگاه فیل دد کوهستان وافم است و نشیب وفراژ بسیار دارد. گذارپیاده بد صعوبت میسراست پیش اذین جمعی کثیر ازسو اد وپیاده به‌طریق قمرغه دورجنگّل‌را احاطه نموده‌بودند
جها نگیر نامه ۳۵۷
وبیرون جنگل برفراز ددعتی بجهت نشستن من‌تخنی ازچوب ترتیب‌داده دد اطراف آن‌هر چند درخت دیگر نشیمنها بجهت امرا ساخته بودند»ودویست فیل‌نیز [۱۷۹ب] با کمندهای مستحکم وبسیادی از فبلان ماده آماده داشته و برهرفیل دوفر فیلبان از قوم جریه شکار فیل مخصوص با نها است؛ نشسته ومترر شده‌بود که فبلان صحرائی اد اطرافب جنکل زانده به‌حضورد بیاورند تا تماشای شکار کرده شود. قضارا دروقتی که مردم از اطر اف جنکل در آمدند از آنبوهسی درخحت و بست و باند بسیار سلسله انتظام ازهم گسیخت تر تیب قمرغه‌برجا ماند. فلان‌صحرائی سر اسیمه به‌هرطرف روی نهادند؛ ودوازده ذنجیر فیل از تروماده به این ضلع افتادند. چون بیم آن‌بود که مبادا بدر دوند فیلهای خانگی دا پیش کرده هرجا یافتند بستند» | گرچه فیل بسیاد ب‌دست‌نیامد. غایناً دوفیل نفیس‌شکارشد بهغایت خوش‌صورت واصیل وتمام‌عیاد. چون کوهی را که دد میان جنگل واقع است و این فبلان در آنجا می‌بودند دا کس‌پهادی می کویند یعنی دیو کوه بهاین نست راون بیرو بان بیر که نام دیوعاست این هردوفیل را نام کر دم.
روز سه‌شنبه چهاردهم و کشنبه پانزدهم مقأم فرمودم. شب‌مبار کشنبه شانزدهم کوج نموده کرهه باره نزول اقبال اتفاق افتاد. حا کم بیگک که از خانه‌زادان در گاه است بدعطاب حا کم‌خان سر اقر از گشت ومبلخ سدهز ازر و بیه به‌سنکر ام رمینداد کوهستان پنجاب انعام شل جون گرها اشتداد | ۰ ۸ ال ] داشت وسواری روز متعدر بوده کو چ ب‌شب قراد یافت. روز شنبه هژدهم در پرگنه دوحد منزل‌شد.
روز یکشبه نوزدهم حضرت نیراعظم عع» بخش عالم به شرف‌خانه حمل جلوه جهان افروزی فرمود. درین‌دوز جشن‌عا لی ترتیب داده بر تخت مراد جلوس نمودم. شاهنوازخان را که بهمنصب پنجهزاری ذات وسوار سر افرازی‌داشت بهعنایت دوهز ارسواز دواسه و سهاسبه ممتازسا خحتم . خو اجها بو ا لحسن میر بخشی به‌مامب جهادهزار ذات ودوهزارسوار از اصل و اضافه سر بلئدی یافت.
جون ا حمد برگث کابلی که بهحکومت کشمیر سر افر ازی داشت تعهد نموده بود که در عرض دوسال فتح‌ولا یت تبت و کشتواد نماید و آن‌وعده منقضی کشت واین‌عدمت ازه به‌انصرام نرسیده بنابراین اورا معزول ساخته دلاورخان کا کر را به صاحب‌صو یکی کشمیر سر بلندی بخشیدم وحلعت وفیل مر حمت‌نموده دخصت فرمودم واو نیز حط نعهد سپرد که درعوض دو- سال فتح تبت و کشتواد نماید. بدیع پسر میرزا شاهر خ ازجا گیرخود که درسلطا نبور داشت آمده آستانبوس ددیافت. فاسم حان را بهعنایت خنجر مرصح وفیل سرافراز ساخته بهعدمت
صو به بنجاب زخحصت فرمودم. شب سه‌شنبه بیستوژیکم از منزل مذ کور کوج فرموده عنان
۳۵۸ جها نگیر نا مه مو کبس اقبال بصو بت احمد] باد معطو ف داشت. چون از شدت رما و عفونت هسوا مردم محنت بسیاد می کشیدند و تادسیدن بسهآ کره مسافت بعیف قطح بایستی مود بخاطرم گذشت که ایام زمستان وموسم (بادان) بدارا لخلانه آ گره توجه فرمایم چون تعریف برشگال ملك کٌجر ات بسیاد شنیده‌می‌شد وشهریت احمد؟ باد بدمندو نبود. آحر رای‌به‌بودن احمدآ باد قرار گرفت.واز آنجا که حمایت وحراست
را سبتی 3 ایزد حق سیحانه همه‌جا وهمه‌وقت حافظ وناصر این نیاز مندست متارن اینحال خبر سید که باز در آ گرها رو با ثی‌ظا هر شده ومردم‌بسیار تلف بی‌شود. بنا بر آن‌فسخ‌عزیمت ۲ گره کهبا اهام‌غیبی دزخحاطر بر تو افکنده بوده مصمم گشت. جشن میاز کشنبه بستوسیو ددمتزل جا لودتر تیب با
پیش اذین ضا بطه سکه جنان بود که بريك روی زراسم مرا شش مي کر دند و برروی دیگرنام متام وماه وسنه‌جلوس. درینولا به‌عاطر رسد که بجای‌ماه: صورت برجی دا که بدآن ماه منسوب باشد نقشی [۱۸۰ب] کی رل درماه فروددین صورت‌حهل ودر اددی بهشت شکل ود وهمحنین درهرماه که سکهشود یکطرف صورت 1 بر ج دا بنوعی شش کنند که حضرت نیر اعظم از آن طالح پاش و این تصرف حاصه من است وتاحال نشده بوده و ددین روز اعتادخان بهعنایت علم سرافرازی یافت. به‌مروت‌خان که از تعینات صو به بنگاله است؛ نیز علم مر حمت شد.
شب دوشنبه بیستوهفتم در‌وضع بدرواله اذپرگنه شهر نزول‌اقبال اتفاق افتاد. دراین منزل آواز کویل شنیده شد. کویل مرغی است اوعا م زاغ غایتاً در حله عرد؛ هردو چشم راغ سیاه میباشد وار کویل‌سر خ ماده او خا لهای سفید دارد ونرسیاه يك‌رنکگ است و نراو بهغا یت‌حوش آواز می با شد بلکه آو از اورا با آواز ماده هیج نسبتی نیست و کویل در <شیشت بلیل هناب است همچنا نکه مستی وشورش بلبل دد بهار میباشد. مستی وآشوبت کویل دز در امد برسات که بهارهندوستان است میشود و نا لداش بهغایت دلنشین باشد و آغاز مستی اومقارن است به زسیدن انبه وا کثر پردرنعت انیه می نشیند» و از ر نک و بوی انبه محظو ظ است؛ از غرایب آنکه کویل خود بچه از بیضه برنمی آورد ودر وفت بیفه‌نهادن هرجا آشیانه زاغ را خالی می‌یابد بیضه اورا به‌منقار شکسته بیرون می‌اندازد و خود بجای آن بیضه می‌نهد و ی رود زاغ آنرا بیضه حود تصور نموده بچه برمي آورد و پرورش مي‌دهد واین‌امر عجیب را من خحود دراللهآ باد مشاهده نمودهام.
شب کمشنبه پیستو نم در کذار دریای مقی منزل شد وچشن مبار کشنبه سیام در محل
تر تیب یافت. دوچشمه در کنار دریای مهی‌ظاهرشد. بهغایت آب‌صاف‌داشت. جنانچه اگر دانه
چهانیر نامه ۳۵۹ حشخاش هم درو بیفتد تمام‌ظاهر میشود. تمام آن دوز دا به‌همراهی اهل محل گذرانیده‌شد. جون منزرل دلکش بود فرمو دم که بر لب هس ر رسمه ص وه سم روز حه‌عه سیو یکم در ددیای مهی شکارماهی کرده شبل وماهیعای کلانی پو لکد ار بدام افتاد و بدا حسب بفقر د ند شاهجهان حکم‌شد که شمشیر خودرا بیازماید [۱۸۱الف] بعداز آن به امرا فرمودم که شمشیرهای که در کمر بستها بل پیند از ند شمشیر 1 فرزند هدر از ههد بر درل ماهیان را بهجمعی از بند وهسا که حاضر بودد میتی تمو ده‌شد ,
شب‌شنبه غره اردیبهشت‌اه از متزل مد کود کوج فرموده بساولان و تواجیان حکم کردم ک از مواضعی که برسرراه و بر ديكت بدر اه واقح است+ پرو ه و بیچاره آتجا را جمم مراخته بحضو ر ببار ند که بهدست حود خیر کنم کدهم با #ث مسخو لت است هم تامرادان بهفیضی می‌دسند و کدام مشغو ی به‌ازین خواهد بود. روردوشنبه سیوم شحاعتخان عرب و همت‌تان و دیگر بندههای که از تعینات صو به جر ات بودند دولت آستانبوس دریافتند. مشایخ و ار باب سعادت که در احمد آباد تسوطن دار ند ملازمت تمسودند. روز سدشنبه چهارم کنار در بای محمودآباد محل تزول عسا کر اقبال کشت. رستم حان را که ور ز ند شاهجهان به‌حکسومت کچرات کذ اشده بسود به‌سصادت دمین بسوس سرافراذ شد. چشن مبار کشنبه ششم در کنار تال کا کره تر تیب یا فت» تاهرخحان که حسب | لحکم از صو به و و آمده به سعادت کودنش فرقعزت برافر اعت. به‌فرز ند شاهجهان انکشتری ااماس از با بت ۳ قطبا لملك که‌هز ار مهر قیمت داشت: مرحمت شد. اتفاقاً در آن الماس سهعط در برابر یکدیگر وحط منصرف لین آن وافع بو د» جزا نکه نش الله ظاهر میشد و این الماس را از دو ادد روز کار داسته فرستاده بود. حال آنکه رگ و تر اش درجو اهرعیبت است: تک به‌ظا هر عام فر یب بو 2. معهد | از معدی که معتبر مست» /بود. حون فرزندشاه‌جهان مي‌خحو است که از نايم وتح دک بادبودی؛ بجهت برادد شاه‌عباس فرستد این الماس‌ر! بادیگر تحفه‌ها بجهت ایشان ازسال دارد. درین روز هزار رویه دروجه انعام بر کهر ای باده فروش عدا یت فرمودم مشارا له کجراتی الاصل است؛ واز نقل فزشر کلشنرت اجوال آن‌ملک امتحضار تمام دارده ناعش تنه بود یعنی تهال. بخاطر رسید که بدرمردی ر این کین بی سبت( ۸۱ اب است» حصوص الدال که از سحاب مکرمت‌ما سرسیز وبارود شده با شد. پنا پر ین حکم فرمودم که بعدادین آورا بر کهر ای‌می گَفته باشند و بر کهه بهز بان هندوی درعت دا مي گویند.
رور حمعه دفتم ماه‌مد کود موافق عره جه‌ادی! لاول درساعت «سعو د مختار ب هبار کی
وفرعی بشهر احمد آ باد در آمدم. وفت سواری فسررند اقیا امندشاه‌جهان پیست هرز ارجرن کد
۷۶۰ جها نگیر نامه
پنجهز اد رو بیه باشد بجهت نثار آورده بود تادردو لتخانه نثار کنان شتافتم وچون به دو لتخا نه نزول اقبال فرمودم طره مرصع که بیستوپنجهزار دو پیه‌قیمت داشت بهرسم پیشکشگذرانید» واز بندههای او که درین صو به گذ اشته بوده نیز پیشکشهای آوردند. به‌همه جهت قریب به‌چهل هزار روییه شده باشد. چون به‌عرض‌رسید که خواجه بیکّث میرزای صفوی دراحمد نگر به جو ارمغفرت ایزدی‌پبوسته حنجر خان‌را که به‌فرزندی بر گزیده بودبلکه ازفرز ندصلبی گرامی تر میداشت ودرحقشت <و ان‌رشید هدعست طلب و بنده قآ بل ثر پست است» به‌هاصب دوهر اریذات وسوار از اصل و اضائه سرافر از سا سعیّد حر است قلعه احمدنگردا بعهده اومفر ر فر مودم. درین‌ایام ازشدت گرما وعفونت هوا! بیماری درمیان مردم شایح‌شد و ازاهل‌شهر واردو کم کسی مانده باشد که دوسه روزی بهاین محنت میتلانشده باشد» تب محرق بادرد اعصاه بهم میز سد وددعرض دوسه‌روز آزار تمام مید سا ۹7 جنا نجه بعد از صحت‌مد تی اثرضعف وسستی باقیی‌ما ند مایا عاقبت بخیرست و ضردجانی بکسی کم می‌زسد وادمردم کهتسال که درین ملك توطن‌دارند شنیده شد که پیش اذین به‌سی‌سال همین‌قسم تبی بههم رسیده بود و بخبر گذشت هر حال در آب وم ای کجراتزیوبی ظاهر شد واز ین آمدن بهغایت پشیما نم . امید که دق جل‌وعلا به‌فضل و کرم خو بش اش گرا وا که سیب‌نگر انی خحاطر است از میان مردم بر دارد. روزه‌بارلد شنبه دوازدهم بدیعالزمان [ ۱۸۲الف] پسر میردا شاهر خ بهمنصب زار ویانصدی ات وسوار وعنایت عام سراقر ای يا فته بخدمت فو جدازی سر کادیتن تعبین‌شد . سیدنظام فو جدار لکهنو به‌متصب هزاری ذات وهفتصد سوادممتاز گشت . منصب‌علی‌قلی ددمن که از تعءینات صو به قندهار است» با ماس بهادرخان صاحب صو به فندهان هر اری ذات و هفصد سو اد ممتاز گشت سیدهد بر عان بارهه بهنصب هز ادی ذات وچهادصدسو ار سر بلندی یافت. ز بردستخان را بهمنصب هشتصدی ذات وسصد وپنجاه سو ار سرافراز فرمودم. در ین ولا هاشم خو اجه ده بندی‌پنج دست بازطو یغون از ماوراءالنهر مصحوب یکی از اقوام خود بهرسم از ارسال داشته بود. 2۳ دست در راه ضایع‌شد وجهاردست به‌سلامت در او جین زر سیدكد . حجم فرمودم که مبلغ پنجهز ار رو ببه حواله کس ایشان نمایند که او هرقسم مطا ع که مرضی و اجه دانشه ابتیا ع‌نموده ببرد و هز ار رو یه بدمشار | لیه انعام‌شد وهمددین وقب‌خان عا لم که تزد دارای ایران به‌ایلچی گری رفته يك‌دست باز آشبانی که بهز بان فادسی اکنه می گو بنده پیشکش فرستاده بود . از نظر کگذشت بظاهرعلامتی که از بازدامی تمیز توان کردء ندارد بعداز
روزمپار کشنبه بیستم میرابوصا لح حو یش «رحسوم هیر زا یوس عان؛ حسبا لحکم از
جها نگیر نامه ۲۶۱ دکن آمده سعادت آستا نبوس دریافت. صل‌رو پیه نذره کلکی مرصع گذر | نید. میرزا یوسفخان از سادات رضوی مشهد است وسلسله اینه! در خر اسان همیشه معزز ومکرم بودهاند > وبا فسل شاه عباس‌صبیه حودرا به‌برادر خحود میرابوصالح مذ کور اسبت کرده و یدرش میرزا الغ خادم باشی روضه امام هشتم است» ومیرزا یوسف خان به‌ميامن تربیت حضرت عرش آشیانی بههر تبه اسادت وماصب پنجهزاری رسیده بود و بی تکلف خوب امیری بود و و کر[ ۱۸۲ ب] را بسار بتو زواه بکاه میداشت و بساری ازخو یشان بر ک2 او فر اهم آمده بودند. درصو به ۵ و بر حست حی بو ست , اکرچه فرزند بسیار ازوه‌اند و نظر به حقوق قدیم رعارته)ا یا فتند» حصوص‌در تر بت پسر کلانش نهایت‌توجه مبذول کشت ودرا ند مدت به‌مرتبه امارت‌رسانیدم غایتاً ازو تاپدر فرق بسیار است .
روز میار کشنبه بیست و هفتم به حکیم مسیحالزمان پیست‌هز ار درب آنعام مر <مت لو به حکیم رو حالله صدمهر وهز ار رویبه عنا یت فره‌و دم . جون مزاح مرا عوب دریافته بود ودید که هوای گجرات به غایت اساز گار است حکیم مذ کور گفت همین که شمادرشر اب وافبون معتاد اندلك کمی خواهید فرمود تمام این کوفت شما به‌یکبادگی برطرف خو اهدشد. همین که من‌در يك روز هردو از اينها کم کردم دزهمان‌اول دوزیدمن فایده بسیار کرد.
رودمبار کشنبه سیوم عردادماه قز لباش خان بهمنصب هز ارو پا صدی ذات وهز ارودو یست سوار اصل و اضافه سرافرازی یافت. عرضداشت کجیت‌خان دادوغه فیلخاده و بلوجخان قراول بیگی که تاحال شصتو ره زنجیرفول از نر وماده شکارشده بو دو بعداژ این‌هرحه شودعرضد اشت حواهدشد حکم کردم که فیل‌پیرو آنچه بسیاد خرد باشد زنهاد نگیر ند وغیراز این‌دوقسم از تروماده هرچه به نظردر آیدشکار کنند. دوز دوشنبه بیستوچهارم مبلغ‌دوهزاد رو پیه بجهت‌عرس شاه عا به سك محهدصاحب سجاده ایشان عنایت نمودم واسپ‌خاصکی کچهی که از اسیان پیشکش‌جام بود به راجه نرسنگه دیو مرحمت‌شد. هزار دوییه به باوج ان قراول‌بیکی که بخدمت شکادفیل تعیین‌است؛ انعام فرمودم .
روزسه‌شنبه بیستو پنجم اثر گرانی‌ودرد سردر خودافتم و آعر به تب‌منجرشد شب پا له‌های معتاأدر | نخوردم بعداز فیم شب آدار تحمار بر محنت تب اذرود ونادم ۱۸۳ الف] صبح بر بسدر میطبیدم. آخرروزیکشنبه ثبتخفیف یافت و به‌استصواب حکماء شب‌لثان معتادپیا له خورده شد و بجهت خوردن شوربای ماش‌و بر نج هر جندتکلیف می کردند ومبا لغه نمودند» نتوانستم بخود قرارداد تا بصد تمیز رسیده‌ام یادند ارم که هر گزشوربای بوغان حو رده باشم. امید که بعداذین
هم حاجت‌یفتد . جون درین دو روزغدا و ارد طبیعت‌نشده بودآن جندپیا له داهم نتوانست
زار
جهانگیر باب
ذشت با آنکه بلث شا درو ز تب کشیده‌ام صعیو بی‌فو تی
۳ 3
بررداشت. مجملا دوروز وسه‌شب بهفاقه بححد یست که گو با مدتها صاٌ حب فراش بوده‌ام . اشتها مطاق نمانده و به‌طعام رغیت امي‌شود ود حیر تم که بانی این‌ثهر را چه لطافت وخو بی «نظود برده که درچنین سرزمین بی‌فیض شهر ساخحتد و بعداژو دیگر ان نیز عمرعزیز خو درا درین خا کدان به‌همه چیز کدنا سوایش مسموم وذمینش کم آب وریکگ وم و کر دوغبار بحدی که تس انب شر ح داده‌شد. آب بهغ] بت زبون ودا کواد. روودحانه کد وکا شوه واقعاست غیر از ایام برسات همیشه خشك می باشد. جاهها | کثر شور و تلخ تالابها که درسواد شهر واقع است بصا بون کسازران دوغاب‌شده مردم اعبان که بدقدر سامانی دازند دزخانه‌های خود بر که‌ها سا ید | ود ودرایام برسات از آب باران پر می‌ساز ند و تاسال‌دیگر از آن آب می حور زد وعضرت آبی که هر گر هو! باو نرسیده و ره بر آمد بخادنداشته باشد دیکر ازآن آب می‌خورند ومضرت آبی که هر گز هو !او نرسیده و راه بر آمد بخار نداشندباشد ظاهر ست. برون‌شهر به‌جای سبزه وریاحین تمام میحر | ر قوم دا مسق و سیمی کد از روی زقوم ورد فیضص آن معاو ۶. ۳
ِ ار 7 اس خی با ۹ بو مج«مو عه حجو و بچهنا متا و | ۳
عه ۱
فش ار فق احمد آ پاورا گردآ باد گفته بو دم الحال نمی‌دانم هو مستان نام هم یا بیمارستان و انم یازقومز ار با جهنم آباد گو یم [۱۸۳ب] که شامل جمیع ات باشدا کر موسم برسات ۳
نعبره يلك وز درین ءحنت‌سر ا توقف امی‌فرمودم وسایمانواد برنخت باد تشه بیرون می شدا تم وعای حدارا ازین زد یج ومحنت تعلاص می‌سا ختم . چون مر دم این شهر بهغایت ضعیف دل وعاجز ند بجهت احتباط که مبادا بعضي از اهل اددو به تعدی وستم درخا نه ملکی آنها فرود 1 ومز احم احوال قتر | و متا کین شو ند وقاضی ومیر عدل بجشت دودید کی مسداهنه تما ناد با نو اند به آنستم بیشها پس آمل از 7ر یخی که دد ین‌شهر نز ول سعادت اتفاق افتاد باوجود حدت وحرارت هو ا هرروز بسداز فراعت عیادت دوپهر به‌جهرو که طرف‌دریا که هییحکو نه حايلي ومااعي از درودیو ار و -اول وجوبداد ندارد بر آمده دوسه‌ساعت نجومی می نشینم و بد دمضبای عدالت بهفر یاد دادحو “هان زسیده ستم پیثههار | درعور جسرایم و #صیرات سیاست میفر ما یم. حتی درا یا م‌ضعف با کال درد وا مج هرروز بهدستور معهود به‌جهر و که بر آءده ۳2
آسائی پرجود جر ام داشتداه. اییات
بهر نکهیانی خلق دا شب‌نکنم دیده بدعواب آشنا امین آنود کی سحمله تن ر سح پسندم (-4 تن صویشتن
رد برع الهی عادت جنان‌شده که ۳۳ شبانروزی بیش‌اد دوساعت تنجوی مد وفت ره
جها نکیر نامه ۱۶۳ تاراج جر اب نمی‌رود وددین‌ضمن دو ذ: یه منظور است؛ یکی ۲ کاهی از احعسوال ملك دوم بد‌اردای بءیاد حق وی باشد که ایه حندروژم باق رهغفات بکذرد وجون خء ات مداددی ؛ ی دیب ! دنل عمر ۲ ی : چو 1 کرام هو رگن ات انش نید ری را که دوع در حواب نخواهم دید غنیمت شمرده يك‌چدم- ردن از یادحقی غاخل با یل و د. 2
باش بیدار که خو اب‌عجبی در پیش است
وهمان‌روز که من تب کردم فرزند» به‌جان‌پیو ند: شاهجهان نیز تب کرد و کوفت او به امتدادا نجامید |۸۴ ۱۱ آف ] و تاده‌ر ود به کودنش و انست رسید.روز مبار کشنبه آمده ملازمت مود به‌غاً بت‌ضعیف وناتوان به نظار در آمد. حج:أ نجه اگر کین نکو ید تو آن‌فغمید که این کس بیمادری يك‌ماهه 1 بیشتر کشیده باشد. شکر که عاقیت بخیر گذشت.
رور ای کته سیو یکم هیر جمله که در ینولا از ایر ان مت ده ۴ مجملی ار احو الاو رقمزده کل وقایم‌نگاد شدد بهمنصب هر ارو با نصدیذات وهزار «دو ست‌سوار فرق عزت برافر احت. ددین‌رود بجهت ضعفی که کشیده بو دم بكز نجیر فیل و يك ر أساسپ وافسام جهار با بامقداری از طلا و نقره ودیگر اجتاس بهرسم تمدق به مستحغان عنایت شد اکثری از بنده‌ها در جوز مر تیه و یا یهنجو یش تعبد قات آوردم ببه ال فرمودم ک4 اک غرض اظهار اخلاص مجز است» معءل نیست واگر ازصدق عمیدت است حه‌حاجت بهآوردن حضور است غایبا ده جر د بهفشر | و اریابت امتحفاق قسمت تما یند.
روز مبار کشنبه هفتم تبرهاه الهی صادق‌مان بخشی بهمنصب دوهزاری وهزار از اصل و اضاثه سرافر ای بافت. اردتخان میرسلمان بههنصب دوهز اری ذات و هش:صد سوار ممتاز کشت. «بر ابوصا لع رضوی بذمیصب دوهز ازی ات وهز ارو از و تخاب رضوی عانی وعنایت‌علم وفیل سر آفر از شده به صو به دک رحصت ی وت در ینو لا بهعرض‌د سید که سیع‌سالار ادا لبق خحاخانان دد تتبع این‌مصر ع مشهور کد: عَ
بهر يك کل زحمت صدخاد میباید کشید
غز لی کفته ومیرز اد ستم صفوی ومیررامر اد پسر او نیز طبیع آزمائها کردهاند در بدیهه
مطلعی بخاطر رسمك. بیت. ساغر می برد خ گلز ار مي با فا کاب ابر بسیاداست مي بسیاد می با ید کشید
از استادهای بزم هر که طبح نمی داشت غز لی گفته کذرانید این مصر ع ظاهر شلد که
از مولانا عبدا آرحمن‌جامی است و غزل‌او تمام به‌نظاردر آمد.غیر از ینعصر ع که بطر یق [۱۸۴ب]
مثل زبان‌رد اهل روز دّارشده دیگر کاری ساخته و بهغا یت ساده وهمو ار گفته.
دد این تادیخ بر فوت احمد بیکت‌حان جا کم و رسید وپسر ان او که ازخا ندز ادان این دز و و اثر رشد و کار طلبی از تاحه اجو ال ۳11 خادر بسو ده به ماب مساسب سرافر اری یافته بحدمت یو بذ ک بل و فا تعیبن سل بل منصب او دوه رز اردوپانصدی بو ۵. یر کلا نش بهمنصب هرادی و سدپسر دیگرش به‌منخصب صدی مجتاز ده ند. روز میار کشنبه چها دهم خواجه باقی‌نعان که به‌جوهر اصالت و تجابت وشجاعت آداستگی دارد و ۳ ۱ تناها تحات برابر بدعهده ازست بدهنصب هزارو پسانصدی وهر ارسو ار از اصل ور اضافه و به تحطات باقی‌تدا نی وعلم فرق عزت برافر است. رای کنور که سابق دیوان صو به کجر ات بود یه دیوانی صو به ما لو ه ممتاز کشت.
داستانهای جقت سارس. درینولا جفت‌شدن سارس که تاحال دیده‌نشده بود ودر مردم شهرت دارد که هر کز هبچکس ندیده بهنظر در آمد. سارس جانوریست از عالم کلنگ غایتا از کلنگ ده 2 ومیانس ر ار بد‌آارد. ۰ پوستی است بر استخو ان کشیده و از تیک چشم تامتد ار ۵ شش انگدت از گردن‌او سر خ می با شد وا کثر دزصح | جفت‌حقت بسرمی بر ند واحیانا ۳ یل ا عا ل‌هم بهنظر درمی ایند وحوسحه ۳ ۱ از صیحر ! آورده در حابه‌ها تکام هی داز بل و بامردم انس تا جر القصه جفت سارسی است درسر کاد من که ليلی ومجنون نام نهاده‌ام روزی‌یکی از خجو اجه‌سرایان عرض کرد که در حضورمن اینها باهم 4ات سل لا حکم فرمو دم ک » هر گاه داز اراده <جفت‌شدن داشته باشند مرا ۲ گاه سا ز بل هنکٌام سقیك و ضییح آمده عرض ۳ که باز میخو اعند جشت پشو ند در لحفله حود بجهت تماشا شتافتم ماده پاهای خودزا راست گذاشته پاهادا اندلد عم [۸۵ الف ] کرد نراول يك‌پای خود دا از زمين برداشته برپشت‌او نهاد بعد از آن بای دومر] ر لدیله بر پشت‌او نشسته جفت‌شد. آنگاه فر ود آمد و کردن را در ازسانته تول‌را برزمین دسانیده يك مر تیه گرد ماده کشت. ممکن که بیفه نهاده بجه هم بر آر ند و از الفت ومحیت سازرس پاجشت خود هلهای غریب وعجیب بسیار شنیده‌شد جون بهتو اتر رسیده وغرایب تمام‌دارد ءو شمه «ی‌شو د. از سجم اه قیام‌عان که از خا نه‌زادان این در گاه است و ادفن شکار قر او س وقوف تمام دارد عرض کرد که روزی بهشکاد رفته بودم مارسی شمه وت فتم چون نزديك تر شتافتم از جای ود برخحاسته رو ان‌شد از رفتاراو اثر ضعفی والمی ظاهسر کشت تاجائی که تشه بو د دفتم استخو ان <ند بامشتی پر به:ظر در اد که درد یر دود گرفته نشسته بود بر دود آن‌دام جیده خودر | به گوشه کشیدم. خواست که به‌جای‌دود آمسده بشیند پایش :دام مضبوط شد. پیش ر فته گرفتم به‌غاپت سبك بددست در آمد. چون ايكث دیدم در سینه و شکم نو اصلا” پر نما نده بود گوشت و بوست از هم ربخته و کرم افتاده بلکه دز تمام اعضا
جهانگیر نامه ۲۶۵ اثری از گوشت‌نمانده مشت‌پری بااستخوانی جند بهدست در آمد ظاهرشد که جفتش مرده و از فراق او بدین‌رور نسسته. ابیات
یگداخعت تن ار هجردل افر وز مرا ا فروخت چوشمح آه چان‌سو ز مر |
روز طربم سیاه شد چون شب‌فم پنشاند فراق تو بسدي روز مرا
وهمتخان که از بندههای وب من است وسخن او اعتماد را می‌شاید نقل می کرد که ددیر که دو حد جفت سادسی بر کناد تال بهنظر در امد واز بندوقجیان من یکی‌ر | زد وهمانسا سرش‌را بریده پالة ساحعت قضارا در آن منزل دوسه‌روز مقام و اقع‌شد جفت او بیوسته درآن کرد وپیش‌می گشت وفریاد ِ کرد ومر! از یر ادی او دل به‌درد می آمد وغیر[۱۸۵ب] از نسدامت چاده نبود. و چون از آن منزل کسوج شد بحسب افاق بعداز بیستو پنح‌روز بران مقامعبزر افتاد. از متوطنان ول حال وخاتمت احر ال آن‌سارس پرسیدم. گفتند که در همان‌دودوز جان‌دادوهنوز اثری اراستخوان و پرو بال‌او برجاست. من‌خود به ] نجارفتهد_دم نوعی که گفثه بو دند نشان با فتم وازین عا لح تقاها درمیان مردم از مت که نوشتن آنها طو ای
رود شنبه شاد زدهم بر فوت راوت‌شنکر که از تعیتات صو به بهاز بود به عرض دسید ومان‌سنکه سر کلان او بهنصب‌دوهز اری ذات و ششسدسو ار سرافر از کش مت» ودیگ فرزندان واقو ااو بهاضا فهمنصب سر افر از شدند و به‌تابت‌او مأمور گشتند. دوز مبار کذنبه بیستویکم فیل باون بیرشکار حاصه که به جهت رام‌شدن در بر گنه دوحد گذ اشته‌شده بود بدر گاه دسید. حکم فرمو دم که بزديك به‌جهرو که طرف ددیانگاه دارند که هم.شه درمد نظر باشد در فیلخانه حضرت عرش آشیانی ی از ثبل درجن‌سال که معدتی سرحلقه فبلان خاصه بود» بهنظر دز نیا ملد. ار تفا ع 2 چهادذد ع وسهونیم پاو گز رسمی بود که هشت ددع وسهانگشت شرعي باشد و با شمل درفیلان‌بر کادمن آزهمه کلا نت نتر پهاوان عا لم گجرات است که عرش آشیا بانی خحود بدوات شکارفر موده بودند وسرحلقه فبلان من است آرتفاعش چهارذر ع؛ نیم پاو است که هفت‌ر ع ژهفده‌انگشت شرعی باشد که شرعی بهعرض بیست‌وچهارانگشت آدم متساویب الخلقت قراریاونه و گزالهی بهعر ض چهل انگشت ا گت درین تادیخ مظفر <ان کسه بسه‌عدمت صاحب‌صو بکی ولایت تهدهه سرافر از بود» سعادت استا یوس دریافت صلدمهر وصدرو به‌نذر وموازی يك لك رو پیه ازجواهره‌رصع آلات پپشکش گذرانید. دراین‌روز خبر دسید که حق جل‌سبحانه تعالی بهفرزند پرو یز پسری اذصبیه غفوری شاهمراد کرامت فره‌ود. امید که قدمش [۱۸۶الف] براین‌دو ات مبازك باشد.
روز یکننه پیست وجهادم رای بهاره دو لت آستان بوس دریافت . درملك گجر ات
یت سس سس نسوس ات یواست یس تست تست سس سس رایتخا سس سرت رس
کلاتر این زمینداری نست . ملکش بدر بای شود ببوسته است بهاره وجام از یلگ حداند. ده بت پالاتر ۳ مي زر سل ۰ ۳3 دا بجسب! ماگ وه عیت و اعتبار بهساده ازجام دد پیش است می گو یند که به‌دردن هیچ يك ازسلاطین گجر ات یامد ه و ملعطان مجمو ۵ تو جی بر سر او فر ستاده بو ده جرک صف کرد وشکست برفو جح محمو ۵ افتاد | لصه دروفتی 4 نحان اعظم بدنسخیر قاعد جو نه کر و ملت سب د نه شتافت تاو که مخاطب به‌ساعلان مظفر بو 2 وود را وارت»اك می گرفت و بحا لت‌نباه دربناه زمینداردان روز کار بسرمی برد. بعداز آیکه جام به‌افواج منصور جنگث کرده مت ورد تنو به پناه رای بهاده امد حان اعظم تنو را ازر ای بهار ه طاب نمود مشار البه چون‌تاب ماوت ۳ اک مصمو زه نداشت ثنو را سپرد وبه‌این دو اتخواهی از یدمات افو اج قاهره محفوظ ماند . دران دفعه که احمدآ اد بدورود مو کب اقیال راستکی یا فت وبه روددی کو چ شد او به‌ملازمت ترسید وزمین اوهم خیلکی داه داشت فرصت :رسزمقتضی تعیین افواج ور د. جون پحسب اتفاق باز ءراجعت واقع‌شد ددین دفءه فرزند شاه حهان راحجه بکر ماجیت را با فرجی از باده‌های در گاه برسر او تعیین فرمود اونحات خود را متحصر در آمدن داسته تجو درا بدسعادت آستانبوس رسا دید ودویست مر ودوهز اد روییه سر وصد اسب اش گذرانید . غایتاً از اسبان او یکی آنچنان نبودکه خاطر بسند باشد . عمرش از هفتاد وهشتاد زیاده بهنظر در می آید وخود می گو ید که نودسال دادم. درحواس وفوی به‌ظاهر فتودی بر قنه ازمردم او پیری سرناسی به‌نظار د آمد که موی دیش وبروت وابروی سفیدشده می گو ید ک ایام طفو یت مرا راي بهاره باد دارد ودز پیش او کلان [ ۸۶ ۱ب ] شدهوام ۰
دراین تاریخ ابوالحسن مصور که ره ات تادر ال مانی سرافر از أاست مجاس جارس هرا در دیرساجه جها نگیر نامه کشیده به نظر در آوزد . جون سزاواد نحسین و افرین بود موزد الطاف بیکران گشت ای اغر ای‌کارش به‌عیار کامل زسیده و نصو بر او از کار تامهای روز کار است ودرین عصرعدیل و ظیر خود ندارد واگر امروز اسناد عبدالحی واستاد بهزاد درصفده رود کار مبی بو د ند اهای کار او می دادند.. پددرش آقارضای هروی بود که درزمان شاهزاد کی به حدم من پیوسته واورا سبت خانه زادی بهاین در گاه است غایتاً کار اورا به‌هیچ وجه آشنائی ومناست به کار پدرش یست‌باکه از رگ عا لمنمیتوان کت و مر | سست به او حتوق‌تر بدست بسبارست و اد صغر سن تا حال خحاطر همیشه مت و جهتر بیت او بوده تا کادش به‌این‌در چهرسیده والیحی نادره زمان خودشد و همچنین استاد منصور ناش که به‌عطات ناددا اعصری‌ممتاز است در فن ماشی یخانه عصر ود است و دز بل دو لت پدر من ومن ات دو تن ۳ لرت تحود تدار ند
ذوق تصوير دمهارت در تمیز آن: مرا ذوق تصویر و.هارت درتمیز آن بجائی دسیده که
جهانگیر نامه اجب
از استادان گذشته وحال کاد هر کس بهنظر درآید بی آنکه نامش مذ کودشود بدیهه ددیا بم که کاد فلائیست بلکه | گرمجلسی باشد مشتمل برچند تصویر و هرچهره کار یکیاز استادان باشد می‌تو انم‌یافت که هر جهره نان کست وا گر دريك صورت چشم وابرو را دیگری کشده باشد درآن صورت می‌فهمم که اصل جهره کار کیست وچشم واپرو را که ساختد .
شب رکه سیو یکم تیرماه باران عظیم شل و تاروز دب تیه غره امر داد مه الهی بد شدت هرجه تمامتر بارید وتاشانزده روز پیوسته ابرو باران بود . چون این ملك ریکت بوم است و بناهایش در غایت زبو نی عمارت بسیار افتاده اساس حیات ۱۸۷ الف] جمعی از پا درآمد . ازهء‌توطنان این شهرشنیده شد که مثل باران امسال یاد نداریم که درهیچ سنه شده باشد. رودعانه صابرمتی؛ | کرچه بظاهر بر آب می نما ید غایتاً | دثرجاها با یاب‌است دفیل خحود همیشه امد ورقت می کند و همین که بلي روز امسا لگ بادان شلد اسب و آدم یز با یات می ؟ذرند سر جشمه این‌زود عا نه در کوهستان مالگر انا واقعاست ۰ از کر بوه کر کره برمی آید ويك‌و یم کروه طی‌نموده از ته میر پود می گذرد وژدرانجا این‌رودخانه دا دریای وا کل می و یند وجون سه کروه‌ازمیر پور گذشت صابر متی می ذامند. روزمبار کشه‌دهم دای بهاده بهعنایت فیل نروماده فا و سح ارایگه از یاو ت ژ ر 1 سر اف از یافت. فیل وعنجر مرصع وچهار انگشتری از باقوت زرد وزمرد نیلم سر افر ازی یافت
پیش از این اتا لیق‌جان سیارعان عاان سید سالاد حسب ا لحکم فوجی بهسر کرد گی پر دود امر له بهجا نب گو ند وانه بهجهت گر نتن کان الماس برا کر که در تصرف رنجو زمیندار شا ند یس است؛ تعیین‌نموده بود. دداين تادیخ عر ضد اشت اور سید که زمبندار مذ کورمقاومت بالشکر منصود زیاده از اندازه متدود خویش دانسته کان دا پیشکش نمود ودادوغه پادشاهی ب‌ضیبط آن مترد گشت. الما س آنجا به‌اصالت ونفاست ازسایر اقسام الماس امتباز دارد و نزد جوهریان بهغا یت معتیر است وهمه يلك اندام هر و بر تر میو شل ودوم کان کو کره که در سود ماك بغار واقع است والماس آنجا از کان بر دعی اید رود شاه ایست که در ایام برسات سیل از فراز کوه‌می آید و پیش آن رامی بندند وچون سیل از دوی بند گذشت و آب کم شد جمعی که ددین فن مهارت دارند و مخصوص این کارند به رودخانه در آمده الماس بر می آر ند و الحال سه‌سال است که این‌ملك به تصرف اولیای دو لت ابدقر ین در آمد وزمندار آنجامجوس است ایشا آب آن سرزمین بهغا یت مسجو مست ومردم [ ۸۷ ۱ب بیکٌا نه ۳9 ثمی تر اند سر برد . میوم درولایت کر تا تكك متصل بهسر سل قطب الماك در پنجاه کروه مساثت جهار کان دافع است ودر تصرف زمینداران است والماس]#جا | کثر پخته بهم‌میدسد.
زور هبار کشنیه دهم ناهر حان بهمنصب هر ازو با تدصدی ذات وهزاد سو اد سرافر اذ گشت
۳۶۸ جهانگیر نامه
و بلك, تجیر فبل به اوعنا بت شد . م کتوب‌تحان دار وغه کتا بیدا وه پدمنصب ششصدی سر بلند باقت. حون حکم فررمو ده بودم کد شب بر ات بردورتال کانکره حراغان تر لیب تما بنل آرهای روز دوشنبه چهاردهم ما‌شعیان بدصد تماشای آن توجه فرمودم اطر اف تال‌را باعمارت میان بفا وس الو ان و افسام ۳۳ بع که درجر اغان مترر است آراسته آشباز بها تر تیب داده بودند بهغا بت جر اغان عا ی شد و با آ که پیوسته دداین مت اپرو بادان بود به‌عنا یت ای او لشب ۳ صاف شد واتری از ابرم ند و بر سب د لخو اه تماشای حراغان میلتر کشت و بندههای تحاص بهساغر نشاط خوشوقت گردیدند وحکم کردم که شب‌جععه باز بدهمین دستوز جراغان کنند واز غرایب اتقاقات آنکه تا آحر روز هبار کشنبه هندهم هم متصل بارند کی بود ودروقت روشنی چراغٌ بادان ابستاد وتماشای جراغان خحاطرخو اه‌شد. درین‌روز اععمادا لدو اه ی قعاعه تیلم قطبی درغایت دماست و يك ز تجیر فیل بی‌دندان بایر اگ‌نقره تک سود جون تخوب صودت و خوش تر کیب بود داخل فبلان خاصه مقررشد.
در کنار تال کانکر به سنیاسی که از مر ناشان طایفه هنودند کلیه درو یشانه ساخته منزوی بود» چون خاطر همواده به تصیحت درویشان راغب است بی‌تکلفا نه بسه ملاقات او شتافتم و ژمان ممتد. صحبت اورا دریافتم. خالی ار آ گاهی ومعقو یت سست وبسرآئین دین ود ار مقدمات صو فیه وقوف تمام‌دارد وطاهر خحو درا به‌روش اه فثر و تجرید موافق ساخته وخودرا از طلب وخواهش [۱۸۸الف ] گذرانیده توان‌گفت که ازین طایفه بهتر از وی بهنظر نیامده.
روز دوشنه بیستو یکم سادسی که جفت‌شدن آنرا در اوراق پیش ت‌امسوده‌ام در با غحه من و خحاشازه فراهم آورده او بكك یه ناده روز سیوم مضه دوم نهاده. این جفت ساد سز | در يك‌ساهکی کر فته شده بو د و پنج‌سال ددسر کار متاندم | اتصه بعد از پنج‌ما وو نیم‌سال جفت شدند و تا يك‌ماه جقت‌می‌شدند ودر بیستو یکم ماه امسرداد که به اصطلاح ال هندساون
گویند برضه :ها دند. ماده تمام شب نع بر بیضه هی شیند ود در نز ديك ماده ایستاده باس می‌دارد
ح
جذان ۲ گاه هی با شد که هیچ جانداری رامجال آن نیست که نزديك به‌اوتوان گذشت. بسك مرتبه راسوی کلان مودار شد به‌شدت هرچه تمامتر بهجانب او دویده تاراسو ودرا رد سوراخ نرسانید دست ازوی باز نداشت» وچون نیراعظام جهان را ب-ه‌نور حویش نودانی سانعت ثر برسرباده آمده به‌منقار پشت اودا می‌خحارد. بعداز آن ماده برمی‌خیزد و ثرمی تشنید وباز ماده نیز بههمیندستور آمده‌اورا برمی‌خیز اند وعود می‌تشیند ودر وقت نشستن وبرخحاستن نهایت احتیاط بهجا می آورند که میادا آسیبی به‌یضه رسد.
دز هنگام مر اجعت از شکار فیل جون مسوسم شعاد بافی بود کجیت‌عان داروغه و
جهانگیر نامه ۲۶۹
بلو چخان قر اولییگی را گذاشته شده‌بود که تا ممکن ومقدور باشد فیل بگیرند وهمچنین جمعی از قراولان فرزند شاه‌جهان‌نیز به‌این‌عدمت تعیین شده‌بودند ددین تا. یخآمده‌ملازست نمودند. همکی یکصدوهشتادو پنج ز جیر فیل از نرو ماده شکارشد. هفتادو سدز نجیر نر و یکصد ودوازده [۸۸ ۱ب] ماده. ازین جمله چهل‌هفت ذنجیر نر وهفتادهپنج -اده که یکصدو بیست‌دو ز تجیر باشده قراولان و فو جدادان بادشاهی شکاز کسردند و بیست‌وشش نجیر بر وسی‌هات ماده که شصت وسهزنجیر باشد قی اولان وفیلبانان فسرزند شامجهان گرفتند. روز مبار کشنبه پیست‌وچهارم بهسیر با عغ فنح رفته دوروز در آنجا به‌عیشو نشاط گذرانیده شد و آعسر روز شنبه بهدو لخانه معاودت اتفاق افتاد.
چون آصفخان بهعرض رسانید که باغچه‌حویلی بنده بهغایت سبز وخرم شده انواع تک وریاحین شگفته حسبالتماس مشادالیه دوز میار کشنبه سی‌ویکم بسه منزل‌او رفتم ا لحق خحوب سر سبزمتز لی بهنظر در آمد و بهغایت خوش وقت گشتم. ازجر اهر ومرصع آلات و اقمشه موازی سیو پنجهز ار رو به ششک از مقبرل افتاد. مظفرخان بهعنایت خلعت وفیل سرافرازی یافته بهدستور سابق به‌حکوعت تهتهه سرافر از گشت. خحو اجه عبدالکریم گیلانی که بهرسم تجارت از ايران آمده بود و بر ادرم شاه‌عباس مکتوبی بامختصر تحنه مصحوب او ارسال داشته بودند. در این تادیخ مشاد الیه را حلعت وفیل عنایت نموده ر حصت انعطاف ارذانسی فرمودم وجواب کنا بت شاه با یادبودی مرسل کشت وعانءا لم بهفر مان مر حصت عنوان وتعلعت خاصه سرافرازی یافت.
روز جمعه غره شهر بورماه شد روز کمشنبه شنم وشب میاد کشنبه باران بارید و از غرایب آنکه روزهای دیگر جفت سارس پنج‌شش دفءه بهاو بت بالای پیضه می‌نشستند و ددین شبانروزی که بو سته بادان بود وهو | به‌قدد برودت‌داشت بهجهت گرم داشتن بیضه‌ها ازاول صبح تانصف‌النهار متصل ثر نشست و از نیم روز تاصبا ح روز دیگر بیفاصله ءاده شست که مباد! از برخاستن ونشستن بسیاد برودت هوا تأثیر کند ونم بهییضه‌ها برسد وضایح شوند. مجملا" آنکه آدمي به رهنموئی [۱۸۹الف] عقّل ادراك می کند حیوان به مقتضای حکمت از لی‌مجبول به آن شده وغریب‌تر آنکه در اوابل یضه‌دارا متصل بهم درذیر مینه نگاه‌می‌داشت بعد از آیکه جهار ده پانز دهروز گذشت درمبان بیضد‌ها بدقدر فاصاه کذاشت که مبادا از اصال آنها حر ارت به‌افر اط شود واز کرمی بسیاد فاسد گردند.
روز مبار کشنبه هفتم به‌مباد کی وخرمی پیشخانه را به جانب آگره بر آورده شد. پیش ازین منجمان و اخترشناسان بهجهت کوج ساعت مذ کور اختیار نموده بودند چون باران به
۳۷۰ چها نگیر نامه افر اط شد واز رودداره محمودآ باد ودریای مهمی عبود لک منصور متعذر بود ناگزیز در این‌ساعت پیشخا نه را بر آورده روز بیستویکم شهر بود ساعت کوج فقرار کشت حون فرز دد شاهجهان خحدت فتح قلعه کانگره که کمند تسخیر هیچ‌بك از سلاطین والاشکوه برفر از کنگره آن ترسیده بردمت همت عویش لارم شمرده فوجی تقصتر کرد گنوی راچه‌سورج عل پسر راجه باسو وتقی که از بندههای روشناس اوست پش‌ازین فرستاده بود. درینو لا جنان ظاهر شد که فتح
ه راجه بکر ما جیت دا که از بندههای عمده اوست بادوهز ارسوار موجود ازملازمان حاصه
این‌حصن متین بهحمعی که پیشاز این تعیین فر مو ده صورت بذ یر ثیست. با برآن
خود رجمعی از بندههای جها نگیر مثل شاهیاز خان‌ودی وهردی‌تراین‌ها داورای پرتهی چند و پسران را چمند ودویست‌فر برقانداز سوار وپانصدنفر توپچی پیاده سوای فوجی که‌سابقاً فرستاده تعیین فرمود و چون ساعت دخصت او ددین‌روز »قرر گذته یود مشارا له تسبیح زرد که درهر ار رو پیه مت داشت بهرسم ره کون کذرانیده به‌عنا یت حلعت و شمشیر سرافرازی ۳ ود به تا خدمت ز تحص شد وجون درآ صو به جا ۳ دد‌اشت [ ۱۸۹ب] فرزند شاه جهان بر گنه برها :هرا که بیست‌دو لکد ام جمح دارد به| نعام حود التماس نمود که بهجا ۳1 اوم‌ترد دارد. خواجهتة , دیوان بیوتات که بهعدمت دیواتی صو بهد کن مقرر گُشته‌بود بهعطاب»عتمد خانی وفیل وخلعت ممتازشده هم‌خان را به فو جداری سر کاد بهرو ح و آن حدود رعصت فرموده اسپ دپرع ارم حاصه عدایت نمودم و پر گنه بهر دج بهجا گیر اومترر شد رای پسرتهی ص کد بدعدمت ا نکر ه مقر ر کشته بهمنصب هشتصدی وجهار صدو پنجاه سواز وت 9 عز ت پرافراعت.
جرن عر شیخ محمدغوث دره‌یان بود هرز ار درب بهجهت حرج‌آن به فرزندان‌ایشان لطاب شد مشفر ! تدو له بیادرا لماك که از تعینات صو به دک است بهمنصب هز ارو صدیدذات وسو ار ربلندی یافت.
جر ل وه یج دوازده‌سال از جها نگیر نامه بربیاضص برده شدد بود ده‌متصد بان کتا بضانه دا ص ۵ حکم فرهوده بودم که این دوازده‌سال احوال دا يك جلد ساخته نسخهای متعددتر یب نمایند که به بندههای تحاص عنایت فرها ثم وبه‌سایر بلاد فسرستاده شود که ارباب دولت و اصحاب سمادت دستورااعمل روز کار ود سازند. روز جمعه هشتم یکی از و اقعه‌دویسان‌تمام را نوشته و جاد کرده به نظر در آودد. جون اول‌سخه بود که ترتیب یافت بهفرزند شاهمجهان که اور ا در هسه چیز از همه فرزندان خحود اول‌می‌دانم مر حست نمودم و بر شت کتات به نحعل
نداص مرقر م گشت که درفلان تاریخ و فلان‌مقام به آن فرزند عنایت شد. امید که توفق‌دریافت
جهانگیر نامه ۳۷
این مطا لب که باعث رضاجوئی خالق ودعا کون خلق است صیب وروزی باد.
دوز سذشنبه دوازدهم سبحان‌قلی قر اول بهسیاست دسید و تتصیل این اجمال آنکه او پسر حاحی جمال بلو چ است که ارقراولان خوب پدرم بود و بعذاد شتعارشدب آنحضرت نو کر اسلامعان شده همر اهاو بد بنکا ه رفته بود. اورا اسرلام‌عان بنا بر سبت خانه‌زادی این در کاه مراعات احوال بهو اجبی نموده ومحل اعتماد دانسده پیوسته درسواری وشکار [۰ ۱۹ الف ] دز ديك به‌عود میداشت., عشمان افغان که سالها به‌تمرد وعصیان در آن صو به 5-ر انیده حا مت احو ال او در اوراق گذشته کذ ارش‌یافته چون هراس بی‌قیاس از اسلام‌تعان داشت کس نزد این بیسعادت فرستاده بهجهت قتل 2۰بلات مینماید و او تعهد این کار کرده دوسه کس دیگر را ۳ ود متعلق می‌دازد وقمارا شا آیکه از ادء باطل این حقی تاشمناس از حیز و ه به‌فعل ]ید یکی از ۳1 آمدی او درا آ گاه می کند اسلامجان در لحظه آن نمك حرام را گرفته «قیل و بو سن می کر داود. [ [صه بعداز فوت مشادا لیه بهدر گاه آمك. حون بر ادران وحور یشان او در سلك قر اولان انطظام داشتد حکم‌شد که اد نیز در زمره قر اولان منظم باشد درین وت پسر اسلامعان بدطر بق معما خر ی کواق که لابق خحدمت نزديك نیست و بعداز شک فتن ظاهر شد که جنین مد مد بداو دسست کرده بودد مهذا جون پرادرانش عر ض کردند که محضس آهمعت بوده و بلو ج‌خان قراول‌بیگی ضامن شده از قتل وسیاست او در گذشتم وحکم کردم که همر آه بلو ج ان ی می کرده با شد با این کر اهنت وجان‌بخشی ببي سرب وحهّت ازدر گاه ی بهجانب ۲ گره و آن حدود رفت. به باو جحان حکم شد که چون ضامن بوده اورا حاضرسازد. او کسان به تفحص فرستاده ودد یکی ازمو اضع" گره که ند ا از تمردع) ایست؛ جهنده نام بر ادد بلو جنعان که به تفحص او رقته‌بود اودا یافت در ند بدملایمت تحو است که 4 دراه آورد به‌هیچوچه داضی شد ومردم بهحما یت برخاستند داگزیر نزد خواجه‌جهان بآ گره‌رفته حفیفتر | باد نمود. مشأرا لیه‌فوجی برسر آن دیه تعبین فرمود که ۳ وقهرأً اورا گر فته‌باور ند, مردم آن موضع جون وبرانی دیه ۱۳ نحود در ائنه حال مشاهده تمودند او را به ست دا دزد ودرین تاز بخ مساسل و هید بهدر اه زسرل حکم به‌فتل او فرمودم ویر غضب بهسر عت هرچه‌تمامتر اورا به‌سیاستگاه برد. بعدازژهانی به عفاعت یکی از تزدیکان جان بخشی[ ۰ ٩ ۱ب ] فرمو ده حکم به بریدن‌پای‌شد. بهجسب سر سوشت پیش از رسیدن حکم بهسیاست رسیده بود. هرچند آن خون‌گر فته استحقاق کشتن داشت معهذا حقشناس ندامت گزیده مقرر فرمودم که بعداز این حکم به فتل هر کس شود باوجود تا کید ومبا لغه تاوقفت عروب آدتات عالمتاب نکا هدار ند و نکشند واگر تا آنوقت حکم به‌یحات ترسد با کریز بهسیاست زساند.
۳۷ جها نگیر نامه
روز یکدنره در یبای سابرمتی عظیم طغیان ,ود ومو حهای کلان کلان بر در آهد باوجود بار ابهای گذشنه هر گز بآن شدات پلنکگ دصفب این‌نیامده بود . ازاول روز آغارز آمدن سیل‌شد و اخرروز روبدک.ی نهاد مردم کهن سال ددین شهر توطن داد ند عرض کردند که بکد فعد دیگر درای م حکومت مر تضیخجان چنین سیل آمده بود وغیسراز آن بخاطر نمی‌رسد . دد این ایام یکی ازقصاید معزی که داح ساطان‌سنجر وملك لشعرای او بو ده استما ع افتاد بدغایت سلیس و همو ار کشه مطلعش این است . بیت
ای آسمان مسخر حکم دوان تو کیوان پبر بندة بخت جوان تو
سعید ای زر گر باشی که طح نظمی دار قصیده مذ کور دا تتبع نموده بعرض رسانید
خوب گفته بود. این‌چند بیت از آن قصیده است . ابیات
ای ندفلك دم و فدای از آستان تسو دور آن خن که جوان دد زمان‌تو بخشددل تو فیض و نجور یدسیب جومهر حانها همه فدای دل مهر بان تو از با غ قدر تست فلت یب ك تر نج سبز انداخته بروی هصو! باغیان تو یارب چه ج و هر ی‌تو که‌افر و عت‌دد ازل جاغهای قدسیان‌همه ار نورجان‌تو بادا جهان به کام تو ای ٍدشاه هد درسابه تو رم شاه جهان تو ای‌سایه خداز تو پرنور شد جهان بادا هميشه نود خدا سایان نو
روز شان کته چهاردهم ره صله این قصیده حکم فر مودم که سعید! رابه زر وزن کنند. آخر روز به سیر با ع دستم بای رفتدشد بهغا بت سپزو عرم به نظر در آمد وقت شام کش دشسته از اه در با به دو لا نه معاو دت نمودم . روز حمعه پانزدهم مسله اسیری تام ببر مر دی ازطرف -اوداءا لنهر .ده سعادت آستانبوس دزیافت وچنین بهعرض سید که از قدیمیان عبداله عسان اوز بك برده و از ایام جوانی وعتفوان نشو ونما تاوقتی که عان شنقارشد درساك خدمتگاران قدیم ونزديك انتظام اشته و در خلاوملا محر بو ه و بعدار گذشتن‌خان تاحال در آن ملك به | برو گذرانیده درینولا به فصدزیارت خانه مبارك ازوطناً لوف بر آمده خوددا بدملازمت دسانیده او را در بودن ور فتن مختاد ساعتم. عرض‌نمود که دوزی چند درعدمت خواهم بود. هسزاد روپید عر حی و حلعت مر حمت‌شد بهغایت پیر شگفته روی پر نقل وسخن است. فرز ند شاه جهان نیز پانصد دوپیه وسروپا لطت کرد .
درمیان باغجه دو لتدا نه رم صقه و حوض وانم است و بر يك ضلع آن صفه درعت مو لسریست که پش بران داده می‌تران نشست وچون يك طرف تنه اومقدار ریع گز کاواك
شده بدتما بود فر مودم که لو ح سنگکث مرمر تر اشیده در آ سا مضبوط سازند که پشت‌برو نهاده
یت سس و ات ید تست بت تست سس ها و سس سس با سس تس سس سس تست بو سم یواست ات ات سم بت
جها نگیر تام ۳۷۳
توان شست . ددین وفت بیتی بدیهه بردبان جاری کت بد سنکت تراشان حکم شد که در آن لوح نقش کنند تا بطریق بادگار در صفحه روزگاد بماند و آن بیت‌اين است: بیت [۱۱ب] شیمنگاه شاه هفت کشور جهانگیر ابن شاهنشاه | کیر
شب سه‌شنبه نوزدهم در دو لتخانه خاص باراد ترتیب یافت. پیش از این ضا بطه چنان بود که اهل بازار ومحرفه شهر حسبا لحم درصحن دو لتخا نه دکا نها آراسته از جواهر مرصع آلات وانوا ع مخترعه واقمشه واقسام امتعه آنجه در بازادها بفروش‌می‌رود حاضر ساخته بنظر درمی آورند بخاطر رسید که ا گردرشب این بازار ترتیب یابد وفانوس بسیاری درپیش د کانها چیده شود طورنمودی خواهد داشت . بی تکلف خوب‌برآمد وغیرمکرر بود. به‌جمیع دکانها سیر کرده آنچه اذجو اهر ومرصعآلات وهرقسم جیزی خوش آمد ریدم واذهرد کان متاعی به‌ملا اسیری | تعام شد . وجندان جتس بهاورسید که ازضیط آن عاجز بود روز مبار کشنبه ویکم شهر یودماه | لهی‌سنه سیزده جلوس مبادك مطابق بیستوددم ده‌ضان سنه هز ارو بیست حفت هجری بعداز گذشتن دو نیم‌ساعت نجومی به‌میار کی و ذرعی رایات عز پمت بهصو به دارا لخلافه ] گرة بر افر اشته شد واز دو لت خحانه تاتال کانگر به که محل نزول رایات اقبال بود بهدستور معهود نثار کنان شنافتم . درهمین روز جشن‌ودن شمسی منعقد کشت و به حساب سنه شمسی‌سال پنجاهم ازعمر این‌نیازمنددر گاه ایزدی په‌مبار کی آغازشد و به‌ضا بطه مقررخودر | بهطلا ودیگر اجتاس وذن فرموده مروار ید و گل‌ذدین نثار کردم وشب نماشای جراغان نموده درحرم سرای دولت به‌عیش وعشرت گذرانیده شد روزجمعه بیست‌دوم حکم کردم که جمیح شایخ و ارباب سعادت را که درین شهر توطن دارند: حاضر سازند که درملازمت ا:علار نماینك وسه‌شب برین وتیره گذشت وهرشب تا آخرمجلس خود برسرپا ایستاده بهزبان حال می گفتم , ابیات
نعداوند کادا توانگر توشی تو انیا ودزفیش رون تلور ۲ نه کشور گشایم نه فرماندهم یکی از گدایان ایسن دد گهم توبر خیرو نیکی دهشم دسترس و گرنه چه خیرآید اذمن بکس منم بند گان دا حداونسد گاد حداوند دا بنده حق‌گذار
جمعی ازفقر! را که تاحال بملازمت نرسیده بودند والتماس مدده‌عاش داشتند ددخور استحفاق هريك دمین وحرجی مرحمت‌شده کامیاب حواهش گردا نیدم , شب مباز کشنبه بیست ویکم سارس يك بچه بر آورد وشب دوشنبه بیستو پنجم بچه روم . مجملا يك بجه بعدازسی و چهار روز ودوم بعداز سی وشش رود برآند . درجثه از بچه قاز ده پانزده کلانتر یا یرابر بچه
طاوس يك‌ماهه توان کقت. پشمش نیلهر تکت است. روز اول‌هیچ نخورد واز روز دوم مادرش
۳۷ جها نگیر نامه
ملخهای خردرا به‌منقار گر فته اه مل کیو تر می خجودانیده و گاه به دروش مسر غ دد بیش بجه می‌انداعت کسه خود بچیند . | گرملخ ریسزه بود درست می گذاشت واگ کلانتر بعضی را سه‌پاره و بعضی‌دا سدپاره می کرد تابه‌فراغت بچهای او توانند خورد. جون بسیادمیل دیدن ]نها داختم حکم فرمودم که به‌احتباط تمام جنانچه آزادی و آسیبی بدآنهسا نرسد به حضور بیاورند و بعداز دیدن باز فر مودم که بههمان باغچه درون دو لتخانه برده به‌محافظت تمام نگاه دار ند , هر گاه تقل‌و جر کت توان فرمود به ملازمت خواهند آورد .درین دود حکیم‌رو حاللّه بهانعام هسزار رو پیه مرافرازشد . بدیعالزمان پسرمیرزا شاهر خ ازجا گیر حودآمده ملازمت نمود . روز سه‌شنبه بیست‌وششم از تال کا نکر یه کو چ کرده درموضو ع کج «ترل گردیدم. دوز یکشنبه بیستوهفتم بر کناددریای محمود! باد که ایزله نام دادد تزول اقبال اتشاق افتاد . چون آب و هسوای احمسدآباد ۱٩۲[ ب] بسیار زبون بو محمود بیکره به‌استصواب حکماء پرساحل دریای مذ کور شهری اساس‌نهاده اقامت گزیده بود و بعداز آنکه جانبا تیردا فنح کرد ]جاد | دارا لماك ساعت و تازمان محمودشهد حا کم کجرات ۳-3 اوقات دراینجا می بودند. ومحمود مذ کود که آنعرین سلاطین کجر ات است باز درمحمودآباد نشیمنگاه خود قر ارداد و بیتکلف آب وهوای محمودآ باد را هیچ‌نسیتی به احمدآباد نیست . بجهت امتحان فرمودم که گو -فندی‌را پوست کنده دد کناد تال کانکر یه بیاویز ند وهمچنین گوسفندیرا درمحمودآباد تا تفااوت هوا ظاهر گردد » اتفافاً بعداز گذشتن هفت کهری روز در آنجا ۲ را آو بختاد جون سه کهری از روز مانده بهمر تبه متعقن ومتغیر ّشت که عبور ازحوالی آن دشو ار بود ودر محمودآ باد وفت صیح گوسفند را آو یختند وتاشاع اصلا متغیر نشد و بعداز کذشتی يلك پهر و نیم ازشب تعفن پیدا کرد . مجملا ددسواد شهر احمدآباد بعدازهشت ساعت نجومی متهفن گشت و دره‌حمودآباد بعداز چهارده ساعت .
روز مبار کشتبه بیستوهشتم دستم نخان را که فرزند اقبا لمند شاه جهان به حکومت و حراست ملك کجر ات مفرردموده بهعنایت اسپ وفیل وپرم بر‌خاصه سر افراژ ساعته روصت فرمودم و بندههای جهانگیر ی که ازتعینات صو به مذ کوراند در حود رتبه وپایه عویش به‌اسب و خلت ممتاز کشتند . روز جمعه بیستو هم شهر یور مطابق غره شوال رای بهاده به خلعت شمشیر مرصع واسپ خحاصه فرق عزرت برافر انعته به‌وطن خود مر حص کشت و فرزندان او نیز به اسپ وخلعت سرافرازی پافتند .
روزشنبه سیام بسه سید محمود نبیره شاه عالم فرمودم که هرچه می خو استه باشد بی حجا با نه| لتماس نما ید و برطبق این‌سو گندمصحف‌دادم. مومی‌الیه عرض کرد که‌چون |[ ۱۹۳ الف ]
به مصحت قسم‌می‌دهید التماس مصحفی می‌نمایم که پیوسته باحود داشته باشم وازتلاوت ثو اب بحضرت دسد . با برین مصحفی به حط یاقوت به‌قطع مطبو ع مختصر که از ایس و نو ادر روز گار بود به میرم کور عنایت‌شد و بر پشت آن بهعط خاص مرقوم گشت که ددفلان تار یخ وفلان مقأم به‌سیدمحمد این کرامت به‌ظهور رسید . نفس‌الام رآنکه میر بهغا یت نيك‌نهاد ومنتم است‌وبانجات ذاتی وا یل کسی به‌اخلاقحمیده واطواد پسندیده آداسته بسیارشگنتهدو و کشاده‌پیشانی است. ازمردم 3 مك به وش ذاتی میر کس دیده نشده به شرح و یسط وشان نزول آن مد نشده بهغایت ریخته قر آنرا لفق با للفظ به‌فادسی ترجمه کند ويك‌حرف برمتتی تحت‌ا لفط نیفزاید و بعداز اتمام آن مصحف‌را مصحوب‌فرزند خویش سیدجلال روانه در گاه والا سازد . فرزند میرنیز جوانیست به‌فنون ظاهری و باطنی آراسته وآژار صلاح و سعادتمندی ازداحبه احوالش ظاهر ومیر به فرزندی می‌نازد والحق شایستگی این‌دارد و نغزله جوانی است .
با آنکه مکرر به مشایخ گجرات موهبتها به‌ظهور رسیده بود؛ مجدداً در حور استحفاق هريك از ند وجنس رعایتها کرده رخحصت انعطاف اردانی داشتم ۲ حون آب وهو ای این‌ملك به مزاج من ناساز کار بود وحکماء چنین صلاح دیدند که قدری ازهعتاد پیا له کم با ید کرد به صوا بدید آنها در کم ساختن پیاله نموده شد ودرعرض يك‌هفته بهوزن يك پیا له کم کردم اول هرشب شش‌پیاله بود وهرپیا له هفت و نیم تو له که مجموعآن چهل [ب ۳ اف ] وپنج توله باشدشراب ممزو جح معتادبودا لحال شش پیا له‌هر پیا لهشش تو له وسده‌اشه که‌دد کل‌سی‌وهفت و نیم تو له باشدخو رده ميشود. از بدایع‌وقایع آنکه پیش از ین به‌شا نز ده‌هفده‌سال درالته ۲ بادبا خدای خود عهد کرده بودم کسه چون سنین‌عمرم به عمسین رسد ترك شکارتیر و بندوق نموده هیچ جانداری را بهدست خودآزرده نسازم ومقر بخان کسه ازمتظوران محفل‌قدس بود اذاین یت ۲ گاهی‌داشت. الصه ددین تاریخ که عمرم به‌سن‌مد کور رسیده و آغازسال پنجاه است دوزی از کثرت دود وبخار نفسم تک کرد و آزاز بسیاد کشیدم درآن حاات به‌الهام غیبی ازعهدی که باعدای خود کرده بودم به یادم آمد وعزیمت سابق در تحاطر م تصمیم یافت و باخود قر اد دادم که جون‌سال پنجاهم به خر رسد و مدت وعده بسرآید به‌توفیق اللهتعا لی دوزی که به سعاأدت ز پادت عرش‌آشیانی و انارالله برهانه مشرف گردم استمد ادهمت از بواطن دس‌مواطن آن حضرت جسته دل ازان شغل بازدادم . به مجرد خطور این‌نیت درخاطر دم آن کلفت و آزدد گی شد وخودرا تازه وخوشوقت یافتم وزبان را به حسد وساس ایزد جل‌شاً نه وشکر
مواهب اوچاشنی بخشید. . امید که توفیق میسر گردد . ابیات
۳۷۶ جها نکیر تامه
چه وش کفت فردوسی پاله زاد. که رحمت بر آن تربت با باد میاذار موری کد دانه کش است ۱ که‌جان‌داردو جان‌شیر ین حوش است
دوز مبار کشنبه چهارم مهرماه الهی سید کبیر و بختر خان و کلای عاد لخان‌را ۱۳ او بهدرگاه آودده بودند رعصت اعطاف ارذائی داشتم . سید کبیر به‌حلعمت وخنجر مرصع و اسپ سرافرازی یافت و بخترنعان بهاسپ [ ۱۹۴ الف] وخلعت واوربسی مرصع که اصل آن مللك در کُردن مي آو یز ند هما ی کرت ومیلغ شصت هزآر درب خر جی به‌هردو انعام‌شد وجون عادلخان مکرد به‌وسیله فرز ند اقبا لمند شاه جهان التماس شبیه حاصه شریفه نمو ده بود شبیه خحودرا با يك قطعه اعل گران بهاوفیل خاصه به مشارالیه عنایت فرمودم وفرمان مرحمت عنوان صادر کشت که اذولایت نضام‌الماك بهسرجا وهرقدر تواند تصرف نمود به‌انمام اومقرر باشد وهر گاه کو مك ومسدد خو استه باشد شاهنوازخان فوحی آر استه به کو مك او تین تما ید ودر زمان سابق تظاما لماك که کلاترین حکام دکن بود وهمه اودا به کلانی قبول داشتند و بر ادد مهین میدانستند ددین ولاجون عادتخان مصدرعدمات شاسته گشت و به‌تعطات والای فرزندی شرف اختصاص یافت. و به‌سری وسرداری تمام مللی دکن باند مر تبه ساختم و بجهت شبیه این ریاعی به حط حاص مرقوم گشت . ریاعی
ای سوی تو دایم نظر دحمت ها آسوده نشین به سایه دولت ما سوی‌توشبیه خو یش کردیم روان تاعنی ما بینی از صورت ما
فرژندشاه جهان حکیم خوشحال پسرحکیم همام را که ازخانه زادان خوب این‌در گاه است و از صفغر سن دورخدت آن فرز ند کلان شده بجهت رسانیان وید مر ا<م ۳ نکیری سید مو افعت و کلای عاد اخان برد اوفرستاده . همددین روز میسر جمله به حد مت عرض مکرر فرق عزت برافراحت , جون کفایت ان دیوان صو به کج ات را درهنکامی که به‌دیوابی صو به بنگا له اعتصاص داشت بعضی حوادث دوی داده بود وازسامان افتاده بتابر این‌بلغ پا نزده هزاد روپیه بهاتعصام او مر حمت شد. درینولا دوجلد جهانگیرنامه ترتیب یافته بهنظر کٌدشت یکی دا چندروزپیش اذین به‌مدارا املکی [۴٩۱ب] اعتمادا لدوله لطت فرمودم وددین تادیخ دیکریرا به فر ژ ندی آصفخان عنایت نمو دم .
روز جمعه پنجم بهرام پسرجها نگیرقلیخان ازصوبه بهار آمده دو لت زمین بوس دریافت والماسی چنداز حاصل کان کو کره آورده گذدانید » جون در آن صو به ازجها نکیر قلیخان حدمت‌شایسته به‌ظهود نرسیده بود و.عذالك مکرر بهعرض دسید که جندی از براددان و حو یشان اودر آن ملك دست تسلط و تعدی درا زساخته بندههای خدارا زذحمت و آذارمی‌دسانند
جها نکیر نامه ۳۷۷ وهر کدام ودرا حا کمی تراشیده جهانگیرقلی‌عان دا تمکین نمی‌نهند. بنا براین به.قر بخان که پنده قدیم | لخد مت مزاج‌دان‌است فرمان به‌دستخط خحاص صادر کشت که به‌صاحب‌صو بگی بهار سرافر از وممتاز بوده به‌مجردرسدن فرمان قضا جریان بدانصوب شتابد. از الماسهایی که ابراهیم حان فتح جنک بعداز فتح کان مذ کور بهدر گاه ادسال داشته یود جندقطعه بهجهت تراشیدن حواله حکا کان سر کان شده‌بود» ددین‌وقت که بهر ام به | گره رسیده روانه در گاه میشد خو اجه جهان جندی را که تبار شده بود مصحوب‌او بددر گاه فرستاد. یکی از آنها به‌نقش اسم است و به ظاهر از نیلم تمیز نمی توان کرد تاالماس بهاین رن دیده نشده سی‌سرخ بهوزن دز آمد جوهریان سه‌هزار دوبیه قیمت کردند وعرض کردند که اکر سید و تمام عیاد می بود پیست‌هز ار دوه می‌ارزید.
امسال تا تادیخ ششّم مهرماه الهی انبه حورده‌شد. ددین‌ملك لیمون فراوان است و با لیده میشود واذبا غ کانگو نام هندوئی جندلیمو آورده‌بودند بهغایت اطیف وبا لیده یکی را که آزهمه کلانتر برد فرمودم که وزن کنند. هلت تو لد آمده رو شنبه ششم جشن دسهره تر تیب یافت. او [ ۱۹۵الف] اسپان خاصه را آراسته بهنظر در آوردند بعدازآن فیلان‌عاصه را آراسته بهنظر گذرانید. چون دریای مهی هنوز پایاب شده‌بود که اردوی کیهان شکوه عبور توانند نمود و آب وموای محمود آ باد را هیچ نسبتی به‌دیگر متازل نبود. بازده روزددین سرزمین مقام واقع‌شد. رور دوشتره هشتم ازمنزل مذ کود کورچ فرموده درمودهنه نزول اتاق افتاد. خواجه ابوالحسن بخشی را باچ.عی از بندههای کار کذ ار وملاح و خاروه ( کشتی‌دان) پسیاد پیشتر فرستادم که دریای مهی د! پل بندند که تاانتظاد پاساب نباید کشید واردوی ظفر قرین به‌سهو لت عبور تواندنمود. دوز سه‌شنبه نهم مقام‌شد. روز کمشنبه دهم موضع‌اینه نرول رایات جلال گشت.
دز ادایل سبارس نربای بجه خودر! به‌منتار کر فته سرنکون آو یزان می‌ساعت و بیم آن که مبادا از اثر بیمهری باشد و ضایع‌سازد. بنابراین حکم فرموده‌یودم که تررا جدا نگتاه دارند و پیش بچهها نکذ اند دریزولا بجعت امتحان فرمودم کد نزديك بچهها یذ ارند تا حقیقت بیمهری ومحبت ظاهر گردد. داز گذاشتن نهایت تعلق ومهر دریافته شد ومحجت او هیچ کمتر ازبحیت ماده نبود ومعلوم میشود که آن اداهم ارروی دوستی بوده..
روز یکذنه چهاردهم ۳ بهشکار بو ز رفته پانزده‌د اس آهو از نروماده گیرانده شا یه میرزادستم وسهراب‌خان پسراو حکم فرموده‌بودم که بهشکاد نیله گاو رفته هرقدر که توانند
با بندوق بزناد. هفت‌راس از نروماده پدر وپسر شکاد کردند. چون به‌عرض‌رسید که درنواحی
۳۷۸ جها نکیر تا مه
بپریست مردم آذار که به‌گوشت آدم عادت کرده و آسیب‌او [ ٩۵ اب] به خلق خدا می‌زسد. فرزدد شاهجهان حکم شد که شر اورا از بندههای خدا کفایت کند» آن فرژ ند حسبالحکم به بندوق‌زده شب بهنظر در آورد. فرمودم که درحضور پوست کندند. اگرچه به‌ظاهر کلان می:مود جون لاغربود از برهای کلان که من‌خود انداخته‌ام دروزن کمتر بر آمسد. روز دو شنبه پا نز دهم و سهشنیه شانردهم بهشکار دله کاو شتافته هرروز دو نبله گاو ره تفدگت زده‌شد.
روز میا کشته هزدهم بر کنار تا لی که موم بار گاه اقبال بود بزم برا له آراستگی یافت. گلهای کنول بردوی آب نغزلة شگفته بود. بندههای عاص بهساغر نشاط‌خوشوقت گشتند. ها نگیرقلیخان بیستز لجیر فیل ار صو به بهاد ومروتخان هشتز تجیر از بنگا آه بهرسم پیشکش ار سال‌داشته بود بهنظر گذشت. يك‌فیل ازجها نگیرقلیخان ودوفبل ازمرو تخان‌داخل فیلان‌خاصه شدند وتتمه به‌علفعا تقسیم یافت. میرخان پسر یر ابوالقاسم نمکین که ازخا نه‌زادان این‌دد گاه است بهءنهب هشتصدی ذات وششصدسوار از اصل واضافه سرافرازی یسافت. قیام‌عسان ره عدمت قراول بیگی ومنصب ششصدی ذات صدو پنجاه‌سوار فان تن عز تخان که سادات بارهه و به مز بدشجاعت و کارطلبی امتیاز دارد واز تعینات صوبه بنگش است حسب‌الالت-اس مها بت‌نعان صاحب صوبه مذ کور بدمنصب هزاروپا تصدیذات و هشتصدسوار فسرق عزت بر افر ات کفا یت خان‌دیو ان‌صو به گجر ات بهعنایت فیل‌سر افر از شده مرحص شت. «صفی‌خان بخشی صو به مذ کور شمشیر مرحمت نمودم.
روز حمعه نوردهم بهشکار رفته يك نیله او ثر زدم در مدت‌العمر بیاد نسد ارم ۳ بندوق از تیله گاونر کلان پران کذ اشته‌باشد ازماده بسیار می‌گذدد. درین تاریخ [ ٩۶ ۱ الف ] با آنکه چهلوپنج قدم مساقت بود از دو پدوست آزادگذشت به اصطلاح امل شکاد قدیم عبات ازدگام است که پیشو پس نهاده‌شود. روزذشنبه پیست‌ویکم حود بهشکار باز وجره خوشوقت گشته به‌یرزارستم‌حان وداراب‌خان ومیرمیر ان ودیگر بنده‌ها حکم فرمودم که بسه شکار :یاه کاو رفته هرقدر توانند به بند وق بز نند. نو زده‌ر مس ار تر وماده شکار کسردند وده رس آهو اذهرقسم به‌یوز گرانده شد.
| بر اهیم‌حسین بخشی صو به دکن حسب لا (تماس‌حان خانان سیه‌سالار بهمنصبهز اری ذات ودویست‌سو ار سر افر ازی یافت. روز دوشنبه بیست‌ودوم از منزل مذ کود کوج واقع‌شد. روز سه‌شنبه بیست‌وسیوم باز کوج‌فرمودم قراولان عرض کردند که دز بن‌نواحی ماده شیری پاسه بچه بهنظر در آمده. چون نزديك به‌راه‌بود خود به‌مقصد شکار مترجه گشته هر چهارر ابه
تفلک زدم واز آنجا به‌منزل پیش شتافته اذپلی که بالای مهی بسته‌شاده بود عبور فرمودم. با
جهانکیر نامه ۳۷۹ آنکه درین‌دریا کشتی نبود که پل‌توان بست و آب بهغایت عمیق‌بود ونند می گذشت بهحسن اهتمام خو اجها بو الحسن مر بخشی درسه‌روزپلی درنهایت استیحکام که طول يك‌صد و چهل‌ذد ع است مر تب کشت ویه‌جهت امتحان فرمودم که فبل گن سندر خاصه را که از فبلان کلان‌قوی- هیکل است باسه‌ماده فیل اذروی پل گذرانیدند. بنوعی مستحکم بسته‌شده قو ام (ستون) او از باد فیل کوه‌پیکر اصلا" متز لزل نگشت.
از زبان معجر بیان حضرت عرش آشیانی انارالله برهانه شنیده‌ام که میفرمودند که روزی ددعنفو ان جوانی دوسه‌پیا له خوددهبودم و برفیل‌مست سو ارشده و با آنکه هوشباد بودم وفیل درغایت خوش‌جلوی به‌اراده و احتیادمن می گشت وخوددا مست‌وبیهوش وفیل دا بدمست وسر کش وانموده بهجا نب‌مردم‌می‌دوانیدم. بعداز آن‌فیل دیگر طلبیده هردور! به‌جنگث! نداختم وآنها جنکك کنان تاسرپل که بردریای جمنه بسته‌شده بود شتافتند قضادا آن‌فیل گریخت وچون از طرف دیگر دراه گریز نیافت نا گزیر برسمت پل‌روان شد وفیل که من بروسوار بودم اذپی اوشتافت؛ هر جندعتنان‌اعتاد او بدست‌من بود و به‌اندله اشارتی می‌ایستاد. به حاطر رسید که فیل دا اذرفتن [۱۹۶ب] پل بازدادم مردم آن اداهای مستانه دا محمول برساختگی خواهند دانست وظاهر خو اهدشد که نهست وبی‌خحود بوده‌ام نهفیل بدمست وخود سرواین اداها از پادشاهان نا پسندیده است لاجرم بتأیید ایزد سبحانه استعا نت جسته فیل خسود دا از تعقیب‌او باز نداشتم وهردو رروی پل‌روان شدند وچون به کشتی ترتیب‌یافته‌بود هر گاه دستهای خودرا بر کنار کشتی ی آن میشد که پبوند کشتی ازهم گسیخته گردد ومردم از مشاهده این حال غریق بهر اضطر اب وشودش می بودند. جون‌حما یت وحر است حق‌جل*علا همه‌جا وهمه‌وقت حامی وحارس این
نهاد نصف کشتی به آب می‌دفت رنصف‌دیگر بلند می‌ایستاد ودرهرقدم کمان
نیازمند است هردوفیل در ضمان سلامت از آنپل عبور نمو دند.
روز مبار کشنبه پستو پنجم بر کنار آبمهی بزم پیاله تر تیب یافت وچندی از بندههای عاص که ددین تسم مجا لس ومحفل راه دارند بهساغرهای لبر یز وعنایتهای سرشاد کام دل ره هل بی تکلف منز لی است بهغایت دلنشین. بهدو وجه در آن منزل چهار روز مقام‌واقع شرل ی یحی خو بی‌جای؛ دوم ]آنکه مردم در گذشتن اضر اب نما یند.
روذ یکشنبه بیستوهشتم از کنار آبمهی کوج فرمودم. روز دوشنبه باز کو چ اتفاق افتاد ددین‌دود غر یب تماشای مشاهده‌شد. حفصت سادس که بح کشیده بود روز مبار کشنبه اژ احمدآ باد آورده بودند درصحن دو لتخانه که بر کنار تال ترتیب یافته بود با بچه‌های خود
می گشتند. اعفا فا نروماده هردو آواز کسردند و جفت سارس صحرای آوازاینها دا شنیده از
آن‌طرف تال‌فریاد بر آوزدند وبراثرآن پرواز کنان آمده ثر با ثر وماده باماده بدجنکت افتادند و با انکه جند کس ایستاده بودند اصلا میدابا وبلاحظه «ردم نکر دند وحم اجدسر ایانی 4 به میحافظت آنها مقررند به‌قصد گرفتن شا فته یکی با نر در آو يشت ودیگری بهماده. آ نک 4 ثر | گرفته‌بود به‌تلاش بسیار نگاهداشت و آنکه بهماده دست انسداخته نتوانست نگاهداشت و از جنگّت او بدرردفت. من ب*دست خحود حلمّه در بینی و پاهای او انداختد ازاد ساختم وهر دو ۳ ومتام عویش دفته قرار گرفتند. غایتاً هردفعه که سارسهای خانگی فریاد می کردند آنها نیز در بر ابر آو از می‌دادند وهم ازین‌تالم تماشای آهوی صحرائی دیده‌شده. دد پر گنه کر نال‌به شکار دفته بودم [۱۹۷الف] وقریب به‌سی کس از اهل شکار و عده‌تکار درملات حاضر بودند. آهوی سیاه باماده آهوی‌جند بهنظر در آمد. يك‌مرنبه آهوی آهو کیجر را به‌جنکاو سردادیم. دوسه‌شا خ جنک کردهپیش‌ما بر كُشته آمد ودفعه‌دیگر خو استیم کد پهانه برشاخآهوی آهو گیر بسته بگذاریم تا گر فتاد شود. دداین ۹ اهر ی صحصر آأئی از شدت <ضب وغیرت هجوم مردع‌را بهنظر درنیاوزده بی‌محابا دویده آمد دوسدشاخ با آهوی‌شانگی جنک دد گر یز کر ده اذمیان بدررفت.
در این تار یج خبر فوت عنا یت‌حان زسید او از حدمتکادان و بندههای نز ديك بود با آنکه افیون می خورد درهنگام فرصت»ر تکب پیا لههم‌می‌شد. در نتدرفته شیفتهشر اب گشت وچون ضعیف بنیه بودژ یاده ازحوصله وطاقت خویش اد تکاب می‌نمود. به‌مرض اسهال مبتلاشد وددین‌ضعیف دوسه دفعه از عالم صر خ‌غشی برمزاجش مستولی گشت. حسبالحکم حکیم د کنا به ما لجه او پردا خت. هر چندتد یر اتبکاد برد؛ننقعی بر آن‌متر تب‌نگشت. مع‌ذا لك غر یب‌جوعی بههم رسا نیده وبا ادکه حکیم مبا زته و تا کید می‌نمود که درشبانروزی بیش‌از يك‌ئوبت مسرتکب غدا نشود. ضبط احو ال خود سی تو انست کرد دیم انه‌واد خودرا بر آب و آتش‌می‌زد تا آنکه به‌سو ءا نی و استسقا منجر گشت و بسیار ز بون وضعیف‌شد چندروزپیش اذین التماس نمود که خوددا پیشتر به آکره دساند. حکم فرمودم که به‌حضور آمده رحمت‌شود دریا لکی انداخته آوزدند. به حدی ضعیف ونحیف بهنظر در امد که موجب حیرت گشت. ع
کشیده پوستی براستخوانی
پلکه استخوان‌هم بد نحایل‌رفنه با آنکه مصودان در کشیدن شبیه لاغر نهایت اغراق بکاد
مي بر ددد اما انایم
عا لم ونزديك به‌این‌هم تاحال بهنظر دزنيامده. سبحان‌الله آدم زنده بهاين [ ۹۷ ۱ب] هیأت و تر کیب‌هم می‌شده این‌دو بیت اسناد ددین‌مقام مناسب افناد. ابیات
سایةٌ من گرم نگیردبای تاقبامت نداردم برجای
تا له ازپسکه ضعف دل بیند تا بلب چند جای بنشیند
ازغایت فرمودم که مصورشییه اورا کشند . القصه حال اورا بسیارمتفیر یافتم گفتم که زنهار درچنین وقت‌نفسی ازیادحق غافل نبا یدشد واز کرم اوتومید ابایدیود . اگرءر کک امان بخشدآنر | دستگاه معذرت وفرصت تدارا بایدشمرد وا کرمدت حیات بسر آمده هرفس که بیاد او بر آید غنیمت است واز بازما نده‌های ذل مدخول ندارونگران احوال آنها مباش کسه اند حق‌خدمت پیش‌ما بسیاراست وچون ازپریشانی‌او بعرض دسیده بود وهزاد رده عر ج راه باوعنایت نموده رنعصت کردم روز دوم مسافرراه عدم شد زوزسه‌شنبه سیام کنار آب مانب محل نزول اددری کیهان پوی گردید .
جشن روز مبار کشنبه دومآبان ماه الهی درین منزل آراستگی یافت . امان‌الله پسر مها بت نان حسب الحکم او بهمنصب هزاری ذات وهشتصد سواد سرافرازشد . گرد هر و لدرای سال بهمنصب هزاری ذات وهشصد سوار ممتاز کشت عبسدالله عان پسرخحان اعظم به هز ازی ذات وسیصد سوارسر بلندی یافت به دایرخان که ازجا کبر دار ان صو به گجرات است اسپ وفیل مرحمت ا.ودم ۰ انبازخان پسرشهباز خان کنبهو حسبالحکم ازسوبه دکن آمده به‌نعدمت بخشیگری وه اقعه نویس لشکر بنگش سراف راز گشت ومنصب او هشتصدی ذات وجهارصد سوار مقررشد .
روزجمعه سیوم کوج فررموده. دراین منزل شاهر اده شجاع جکر گوشه فرزندشاه جهان که در دامن‌عصمت نورجهان بیکم پرودش‌می يا بد ومرا است به ۱۹۸ الف] ارتعلق حاطر ودلبستگی به مر تبه‌ای است ک-د اذحان خود عزیزمی‌دادم» بیمادی که مخصوص اطفال است و آنرا اعالصبیان می گو بند بهمرسانید وزمانی‌ممتد ازهوش رفت. هرچند اهل‌تجر به ند بیرات ومعا لحات پکار بردند سودنداد و بی‌هوشی اوهوش ازمن دبود . جسون از »داوای طامری نومیدی دست داد ازروی خشو ع وحضو ع فرق نیاز بهدر گاه کریم کارساز ورحیم بنده نواز سوده صحت اورا مسئلت نمودم . درین حالت به حاطر کُذشت که جون به‌حدای خحو دعهد کرده شده که بعداز اتمام سنه حمسین اذعمر این‌نیازمند تر له شکاد بندوق نموده هیچ چانداری را به‌دست‌خود آزرده نسازم: اگر به‌نیت سلامتی او از تار بخ حال دست از آن کارو بار باز دارم ممکن که حیات او وسله نجات جندین جاندارشود . حق سبحانه تمالی اودا به‌این‌تبازمند ارزانی دادد . القصه به‌عزم درست واعتقاد صادق باخدا عهد کردم که بعدازین هیچ جانداری دا به‌دست‌خود نیازادم بکرم الهی کوفت اوتخفیف تمام یافت . ودرهنگامیکه اين نیازمند در بطن و | لده برد به‌دستوری که دیگر اطفال درشکم حرکت می کنند روزیاثرحر کت ظاهرنشد.
۲۸۲ جهانگیر نامه
پصپب۰جصجس«س«ص«ص« «ع-«-«پ«۰« سح« سس
پر«تاران مضعطرب و متلاشی گشته صورت حال را بهعرض حضرت عرش آشیانی‌دسانیدند و دد آن ایام پدرم پیوسته بهشکار یوزمی‌فرمودند وچون آن روزجمعه بود به‌ئیت سلامتی من نذد فرمودند که درمدت عمر روزجمعه شکار یوز تکنند وتا اتهای حیات برین عزیمت ژا بت قدم بودند ومن نیزمتابعت آن حضرت نموده تاحال شکادیوز روز جمعه نکرده‌ام . مجملا یجهت ضعف نورجشمی شاه شجاع سه روز ددین منز توقف و اقع‌شد امید که حق‌تعالی اودا عمسر طبیعی کرامت فرماید .
روز سه شنیه هفتم کوچ اتفاق افتاد دوزی پسرحکیم [۱۹۸ب] علی تعریف شیر شتر می کرد به‌حاطر رسید که اک روزی جند بدان مداومت نمایم ممکن که نشعی‌داشته باشد و به مزاح من گو ارا افتد . آاصف حان ساده ولایتی شیردار داشت قددی از آن شیر تناول کردم بخلاف شیر دیگرشتران که خالی ازشوری نیست به‌عذاق من‌شیرین و لذیذ آمد و الحال قریب بلك ماه است که هرروز يك‌پیا له که مقدار نیم کاسه آبخوری باشد» ازآن شیرمیخورم و نهعی که ظاهر شده دفع تشنگی است. وازغر ایب آن که دوسال پیش‌ادین آصف حان این‌مایه (ماده شتر) دا خریده بود ودر آن وقت بچه نداشت واصلا" اثرشیر ظاهرنبود . دداین ایام بحسب اتقاق از یسنان اوشیر بر آمد ,. هرروز جهارسیر شیر گاو و پنج سیر گندم ويك سیر قند سیاه و يك سیر بادیان بخورد اومی‌دهند که شیرش لذیذ ومفید باشد. بی تکلف بهمذ اف من‌خیلکی درافتاده و گوار!آمده و بهجهت امتحان شیر گاو و گاومیشر! طلبیده وهرسهرا چشیدم درشیرینی وعذو بت شیر این‌شترد! نسبتی نیست , فرمودم که چندمایه دیگررا هم ازاین*سم خودال بدهند تاظاهر شود که عذو بت از اثرغذ اهای لطیتف است یادراصل شیراین شترشیرین است .
روز کمشنبه هشتم کوج فرمودم . دوز مبار کشنبه نهسم مقام و اقم‌شد . دو لتخانه بر کار تال کلانی فر تبب‌یافته بود فرزندشاه جهان کشتی طر ح کشمیر که نشمینگاه آن را از نقره ساخته بودند پیشکش‌نمود . آخرهای دوزبر آن کشتی نشسته سیر تال کرده شد عا بدخحان بخشی صو به بنگش‌دا کسه بهدرگاه طلبداشته‌شده درین روزسعادت آستا نبوس دریافته بهعدمت دیوانی بیوتات سر فراز گشت . سرافر ازنجان که از کرمکیان‌صو به گجرات است بهعنایت اسب قبچاق خحاصه وفیل فرفعزت بر افر اخته دخعصت یافت . عز تخان که از تعینات لک کی است به عنایت علسم سر بلند [۱۹۹ الف] گردید روزجمعه دهم کو چ فرموده شد میرمیران بهءامب دوهزاریذات و ششصد سوار سرافراژی یاقت روزشنبه یازدهم پرگته دوحد محل‌ودود مو کب ی
آو لد‌شادر اده او تکک‌زیب: شب یکشنبه دو ازدهم آبان ماه الهی‌سیزده ازجلوس مطابق
جها نگیر نامه ۱۸۳
پانردهم ذی‌فعده هز ادو ببست و هشفت هجری بدطا لح نوزده درجه‌میز آن بخشنده‌بیشت بهفرزند اقیا لمند شاه جهان ازصبیه آصف خان گرامی فرزند کرامت فرمود. امید که قدمش برین دو لت ابد قرین مبارلد و فرحنده‌باد . سهروز درمنزل مذ کودمقام نموده روز کمشنبه پانزدهم درموضع ثمرنه نزول اقبال اتفاق افتاد . ۱
چون التز ام شده که جشن مبار کشنبه تامقدور وممکن باشد در کنار آب وجای با صفا ترئیب یابد . درین نزدیکی سرذمینی که قا بلیت آن داشته باشد نبود نا گزیر فریب‌نیمی ازشب مبار کشنبه شا تزدهم گذشته بازسواری فرمودم وهنگام طلوع نیر اعظم‌فرو غ بخش‌عالم در کناد تال‌با کهود نزول اجلال داقع شد و آخرروذ بزم پیا له آراسته به‌چندی از بندههای خاص‌بیا له عنایت نموده . روذجمعه هفدهم کو چ فرمودم . کیشوداس مارو که جاگیرداد آن‌نواحی است حسب لحکم ازدکن آمده بهسعادت زين بوص‌سر بلندی یافت. روزشنبه همزدهم حوالی‌رام گده مسکر اقبال گشت .
جندشب پیش از این سه کهری به‌طلو ع مانده در کره هموا! ماده بخار دخانی بهشکل عمودی نمودارشده وهرشب يك کهری پیش ازشب دیگرظاهرمی گشت وچون‌تمام نمودصورت حربه پیدا کرد . هردوسر باريك ومیان گنده خمدر از مانند دهسره پشت بهجانب جنوب وروی به‌موی شمال الحال يك‌پهر به طلو عمانده ظاهر می گردد ومنجمان واخترشناسان قدوقامت اودا به اصطر لاب معلوم نمودند که بیستوچهار درجه فاکی‌را بها ختلاف منظرسایر است و به‌حر کت فلك اعظم متحر له وحر کت خاصه نیزدرجهت حر کت فلاك اعظم درو ظاهر [۱۹۹ب] میشود چنانچه اول دد بر ح عقرب بودگذ اشته به‌میزان رسید وحر کت عرضی ددجهت جنوب پیشتر دارد ودانایان فن‌نجوم در کتب این‌قسم را حربه نامیده‌اند ونوشته‌اند که ظهود این دلالت می کند برضعف ملوله عرب و استبلای دشمنان ملوك عرب برایشان و الملم عندا لله تا تاریخ مد کور بعداز شانزده شب که این‌علامت ظاهرشده بود درهمان سمت شتاده نمودار گشت که سرش‌رو شنی‌داشت و تادوسه کر دمش‌در ازمی‌نمود. اما دردمش اصلا روشتی ودرعشندگی نبود الحال قریب هشت‌شب است که نمودارشده هر گاه منتفی گردد مرقوم خواهد نمود و از آثار او آنچه بظهور رسید نوشته خو اهد شد.
روزیکشنبه نوزدهم مقام کرده روز دوشنبه درموقع سنبل کهیره نزول فرمودم رو زسه‌شنبه بیستویکم بازمقام شد. به رشیدخان افضان خلعت دفیل مصحوب دابازخان مرحمت نموده فرستادم روز کمشنبه بیست‌ودوم پر گنچه مدنپورمخيم اردوی کیهان شکوه گشت . روزبباد کشنبه بیست‌وسوم مقام کرده برم‌پیا له ترتیب‌یافت وداراب‌خان به‌حلعت‌ناددی سرافر ازشد. روزجمعه
سس یت ی مس سس سنا سود مس اس سس باس ای سس سس تسس تست تس یس رای رس در اس سس اس ات سس مس مس قاس و و سا
مقام نموده رو زشنیه پیستو پنچم پر گنه ولا لی‌مخيم معسکر اقبال گشت. روژیگذنبه بیستو ششم در کنار آب جابل نزول فرمودم . روز دوشنه پیستژ هفتم برلب آب کهنیر متزل شب . رو ز سهشتید پیست‌وهشم سو ادبلده آاوجین مود رایات فبوزی گر دید ,۰ احمد باد تااوجین نودوهشت کروه مسافت‌را بهبیست وهشت کو چ وچهلو يك مقام که دوماه و نهروز باشدآمده شد. روز گنه بیست دم باجل روب که اذمر تاضان کیش هنوراست و تفصیل احو ال در اودرای سایق فکاشته کللی وقایج کار کشده . صحبت داشته به‌سرو تماشای کالیاده توحه فر مودم. بیتکلف ضیعبت او از معتمات است .
دل ی تاد یخ ازیضمون عرضه داشت بهادرخان حبا کم قدهار به‌وضوح ۲۰1 الف] پیوست که درسنه هز ارو بیست‌وشش هجری که عبارت ازسال پار باشد درقندهار و نو احی آن کر تیک موش به‌حدی‌رسید که جمیع محصو لات وغلات مزروعی ومردرخته‌ای آن ولایت را ضایم ساختند تازراعت درو شده بود خوشه‌ها دا بریده می‌عوردند. و حون رعایا مزروعات خودرا به عرمن در آوردند تا کوفتن وباله ساختن ضیف دیگر تلف شده بود . جنا ده ر بعی ازمحصو لات‌شا ید بهدست در آمده باشد و«همچنین ازفا لیزها وازباغات اثر نمانده به‌مرورآواره و معدوم سك دلب ء
چون فرزند شاه جهعان جشن ولادت پسرخود نکرده بود وافجین که اژمحال جاگیر اوست ا(تماس نمود که بزم روز مبار کشنبه سیم درمنزل او آراستکی با بد لاجرم آن فر ژ ند را کامروای خواهش ساخته درمتزل او به‌عیش وشاط کذرانیده شید و بندههای حاص که ددین قسم مجالس ومحافل بادمی‌یا یند بهساغرهای ابر یزعتایت سرخوش گشند وفرزند شاه جهان آن مولود مسعودرا به‌نظردر آورده‌عوانهای ازجوهر وعرصعآلاتو پنجاه زنجیر فیل‌سی نر و بیست ماده بهرسم پیشکش گذ رانیده التماس‌نام مود انشاء | نله به‌ساعت نك نهاده و اهد شد . واز فیلان اوهفت زنجیرفیل داحل حلمّه خاصه حکم شد: تتمه به فوجداران تقسیم یافت در کل آنچه ازپیشکشه‌ای اومقبول افتاده موازی دو اك دوه خو اهد بود. درین رءزعضدالدو له از چا گیرنعود دسید وسعادت استا نبوس دریافت . هشتادويك عدد مهر به‌صبفه نذر وفیلی بهرسم فشدش کل وا ید قاسم حان را که ازحکومت ملك بنکا له معزول ساختد بهدر گاه طلبداشته شده بود [ ۰ ۲ ب ] بهدو لت زمین‌بوس مستعد گفته هز ار مهر نذر معروض داشت.
حکایت پادشاه و باغیان: روزجمعه غره آذرماه بهشکار باز وجره‌عاطرر ارغبتافزود. در اثنای سو اری بهقطعه رراعتی ازجو ار در افتاد با که بسته يك‌خحو شهبار مي آدد سد به نظر در آمد که دوازده حوشه داشت موجب حبرت کشت درینحال حکایت پادشاه و باغبان به‌عاطر
گذشت نقل است که یکی انسلاطین دزهوای گرم بهدر باغی رسید پیر باغبانی دید بردرایستاده پر سید که درین با غ انادهست؟ گفت هست . سلطان فرمود که قدحی آب اناد بیار باغیان را دعتری بود بجمال صررت وحسن سیرت آراسته بهاو اشارت کرد تااب انار حاضرسازد دختر رفت وفی‌الحال قدحی پر آب اناد بیرون آورد وبرگی چندبرروی آن نهاد وسلطان از دست او کُرفت ودر کشید. 1 از دختر پرسید که مقصود از گذ اشنن اين بر کهسا برددی آب چه بود؟ دختر بهزبان فصیح وادای ملیح معروض داشت که درچنین هوای گرم غرق عرق اذ فعاره سواری دسیدن و آب را بیکدم دز کشیدن منافیحکمت است بنابر احتباط این‌بر گها برروی آب قدح نهادم تابه آهستگی وتأًنی‌نوشجان فرمایند. سلطان را این حسن ادا بهغایت خوشآمد و بخاطر گذدانید که این دختررا داعل حدمه محل ود سازد بعد از باغبان پرسید که هرسال حاصل تو ادین با غ جیست؟ کت سیصد دینار. گفت به‌دبو ان جه می‌دهی؟ کت سلطان ازسر درعت جیزی پم که بلکه ار زراعت عشری می‌ستا ند .
سلطان‌ر! به‌حاطر کگذشت که درمملکت من‌با غ بسیارودرحت بیشماراست ار ازحاصل 3 نیز عشری دهند مبلفی کفایت میشود ورعیت‌ر! چندان زیادتی نمی‌درسد. بعداذین بفرمایم که خراج ازمحسول [۲۰۱ الف] باغات نیز بگیر ند . پس گفت قدحی دیگر از آب انار بیارد دختر رفت وبعداد دیریآمد وقدحیآبت انار آورد . ساطان گفت آن نو بت که دفتی زود آمدی وبیشتر آوردی واین مرتبه انتظاز بسیاری دادی و کمتر آوردی . دعتر کفت که آن‌نو بت فدح را از آب يك انار مالامال ساخته بودم واین‌دفصه پنج‌شش انار بفشردم و آنقدر آب حاصل‌نشد . سلطان را حبرت افزود . باغبان مصروض داشت که بر کت محصول اذ اثرنیت نيك پادشاه است. مرا به‌عاطر میرسد که شما پادشاه باشید . دروقتی که حاصل‌با غ دا ازمن‌پرسیدید نیت شما د گر گون شده باشد لاجرم بر کت ازمیسوه دفت سلطان متأثر گشت و آن اندیشه ازدل بر آورد . پس گفت يك‌نوبت دیگرقدحی از آب انار بیار . دختر بازرفت : و به زودی قدح را لبا لب بیرون آورد و عندان و شادان بهدست سلطان داد . سلطان برفر است باغبان آفرین کرده صورت حال ظاهرساخت و آن دخترر! ازو در حواست وخواستگاری نمود این‌حقیقت ازان پادشاه‌حقیفت [ گاه بر صفحه روز کارما ند. الّصه ظهور این امور از آثاز نيت‌نيك و ثمرات عدالت است هر گاه همت وثیت سلاطین معدلت آئین مصروف ومعطوف بر آسودگی خلق و رفاهیت رعایا باشد» ظهورخیرات و پر کات و محصول زراعات و باغات مستعد فیست . و لاه لحمد که‌دو ات ابدقرین برسردرعتی محصول‌هنوز سم نبوده است و نیست ودر تمام‌مما لك محر وسه يك‌دام و یاك‌حبه به‌این‌صیغه داخل‌خزانه عامره وواصل دیوان اعلی نمی‌شود بلکه حکم
۲۸۶ جها نگیر نامه است که هر کس درزمین مزروعی با غ سازد وحاصل آن معاف باشد. امید که حق‌سبحانه تما لی این‌نیازمند در اهمو اره برثیت خیرموفق دارد . چو یت بخیر است خیرم دهی
روز دوشنبه دوم باز ب‌صحبت جدروب خاطر را شوق‌افزود. بعداز فرا غ عبادت نیمروز بر کشتی نشسته به‌قصد ملاقات‌ار شتا فتم ودر انعر روز دد گوشه انزوای اودویده بدوصحصبت داشتم بسا سختان‌بلند [۲۰۱ب] از حقایق ومعارف استما ع استاده بی‌اغراق مقدمات تصوف منقح بیان مسی کند وانصحبت او محظوظ میتوان‌شد شصت‌سال ازعمرش گذشته است. بیستو دوسال بود که قطم تعلقات ظاهری کرده قدم همه بدشاهراه تجرید نهاده وسی‌وهشت‌سال است است که در باس بی لباسی بهسرمی برد ودروقت ز عصت کت که شکر این موهبت الهی به کدام زبان ادا نمایم که درعهد دولت چنین پادشاه عادل به‌جمعیت وقت و آرامش خاطسر به‌عبادت معبود خود مشغولم واز هیچ دهگذد غبار تفرقه بردامن عزیمت من نمی‌نشیند.
روز یکشتبه سیوم از کا لباده کو چ‌فرموده درموضع قاسم کهیره تزول و اقم‌شده در اثنای راه بهشکار باز وجره مشغولی داشتم اتفاقاً کاروانکی پرحاست باز تو یفون دا که نهایت توجه به آن دارم ازپی‌او پرانیدم. کاروانك از جنگ او بدرچست وباز هو اگرفته بهمر تبه بلند شد که ازنظر غا یپ‌شد. هرچند قراولان ومیرشکاران ازپی‌او به‌اطر اف تافتند اثری اژونیافتند ومحال‌نمو دکه درچنین‌صحرائی باز بهدست آیسد. لشکر میر کشمیری که سردار میرشکار ان کفنهد:. اس باژ مذ کور حواله او بود سر اسیمه پی وسراغ و نشان دراطر اف صحرا می کشت نا گاه ازدور درختی نمودادشد.چون نزديك رسید بازرا بررشاعی نشسته یافت مر غ‌خحانگی دا نموده باز دا طلیید وسه‌گهری بیش نگذشته‌بود که گر فته به‌حضور آورد داین موهبت‌غیبی که در گمان وخیال هیچ کس نبود ومسرت افزای خاطر گشت و بهانعام این حدمت منصب او را افزوده اسپ وخلعت مرحمت نمودم. روزدوشنبه چهارم وسه‌شنبه پنجم و کمشنبه ششم پی درپی کوج واقع‌شد.
رود میاد کشنبه هفتم مقام فرموده در کار نال جشن شاط و آداستکی یافت. نودجهان بیگم بیماری داشت که مدتها بر آن گذشته‌بود و اطبايی که بهسعادت خحدمت اختصاص دارند ار مسلمان وهند چند تد بیر ات بکارمی بردند سودمند بفتاد واز مسداوای آن بس‌عجز معترف گشتند [۲۰۲الف]. درین ولا که حکیم رو حالله به حدست پیوست ومتصدی علاج آن شد و بتاً ید ایزد عز اسمه دد اندلدمدت صحت کامل روی نمود به‌صله این‌عسدمت شایسته حکیم را به منصب لایق سرافراز ساخته موضع ازوطن به طریق ملکیت عنایت فرمودم و حکم‌شد که
جهانگیر نامه ۲۸۷
مشارالیه را به‌نقره وزن کرده دروجه انعام‌او مقرر دادند.
روزجمعه هشتم تادوز کمشنبه پی‌ددپی کوج اتفاق افناد وهرروز تا خر منزل بهشکاد باز وجره مشغول بوده دداح بسیار گیر انده‌شد. روز یکشنبه گذشته کنور کرن پسر داناً امرب سنکّه بهدو لت زمین بوس سر افر از گشته تسلیمات مبار کباد فتح دکن به‌تقدیم رسانید صدمهر و هزاد دوپیه به‌صیغه نذد وموازی بيستويك هزار روپیه ازقسم مرصعآلات با چنداسپ وفیل بدرسم پیشکش گذرانید. آنچه ازقسم فیل واسب بود بهار بخشیده تتمه به‌معرض قبول مقرون کشت وردوز دیگر بهاو حلعت مرحمت شد. به‌میرشرف و کیل قطب لملك يكزنجیر فیل و به. ار ادتخان میرسامان نیز يك‌فیل عنا بت‌شد. سید هر برخان بهفو جداری سر کاد میو ات سرافر از شد ومنصب او از اصل واضافه به‌هزاری ذات وباتصدسوار مقرد گشت. سیدما ره دابه حراست قلعه رهتاس ممتاد ساخته منصب پا نصدی ذات و دوصدسواد مرحمت فرمودم.
روز مبار کشنبه چهاردهم در کنارتال موضع‌سندهارا مقام کرده بزم پیا له ترتیب یافتو بندههای مخصوص بهساغرهای شاط خحوشوقت شدند. جانوران شکاری که در | کره به گریز بسته‌بودند حواجه عبدا للطیف قوش‌بیگی درین‌دوز آودده بهنظر گذرانید. آنچه لایق 1 حاصه بود انتخاب نموده تمه بهامرا ودیگر بنده‌هاً بخشیده‌شد. 4
خبر بغی و کافر نعمتی سور جمل: درین تاریخ خبر بغی[ ۰۲ ۷۲ب] کافر نعمتی‌دورجمل ولد راجه باسو بهسامع جلال رسید راجه باسوسه پسر داشت مشارالیه اگرچه بسال ازهمه کلانتر بود غایتٌ پدر بدجهت بداندیشی وفتنه‌جویی پیوسته اورا محبوس و مضبوط میداشت وهمچنان ازو ناراضی و آزرده‌عاطر گذشت و بعداز فوت اوچون این بیسعادت اوهمه کلانتر بود ودیگر فرزند قا بل‌رشید نداشت حقوق خدمت راجه‌یاسو را ملحوظ ومنظود فسرموده به جهت انتقام سلسله زمینداری ومحافظت ملك و وطن او دین بیدولت دا بهعطاب راجگی و منصب دوهز اری سر افر از ساعته جا وجا گیر پددش دا که به سعی حدمت ودو لتخواهی به دست اورده بود ومبلغهای کلی اذنقد وجنس که باسالهای دراز اندو خته‌بود بهاو ادزانی‌داشتم. ودرهنگایکه مرحومی ءر تضیخان به‌نعدمت فتح کانگره دستوری یافت» جون این بیدو لت زمیندار عمده آن کوهستان بود و به‌ظاهر تعهد خد.ات ودو لتخواهی‌ها نمود به كمك مشارا لیه مقرد گشت وبعداز آنکه به‌مقصد پیوست ومر تضیخان محاصره دا بر اهل‌قلعه تنگك ساخت و این بدشکال از صور تحال‌در یاف ت که عنقر یب مفتو ح و اهد شد. درمقام ناسازی وفتنه پردازی در آمده پرده آزرم از پیش او بر گر فت و بامردم مشارالیه کار دا به‌ستازعت ومخا صمت‌رسانید. ومر تنضی‌خان نقش بدو لتی وادبار ازصفحه جبین آن‌بر گشته دوز گاد خوانده شکایت اودا به
۳۸۸ جها مگیر نامه
در گاه والا عرضداشت نمود. بلکه صریح ثوشت که آثاد بغی ونادو لتخواهی از وجتات احوال اوظاهر است وچون مثل مر تضیخان سردار عمده بالشکر گران در آن کوهستان بود وقت را مقتضی تر تیب اسباب‌شورش و آشوب نیافنه بهعدمت فرزند شاه جهان عرضداشت نمودکه مر تقی‌حان به تحريك ار باب غرض بامن‌سوء مز اجی بههمر سا نیده درمتام حراب ساختن و بر انداعتن من‌شده به‌عصیان و بغی‌متهم میسازد . امید که سیب‌نجات [۲۰۳ الف] و باعث حرات من گشته مرا بهدر گاه طنب فرمایند. هرچند که برسخن مر تضیخان نهایت اعتقاد داشتم غایتاً از اینکه او التماس‌طلب خود به‌دد گاه دمود شبهه به عاطردسید که مبادا مر تضیخان بء تحر يك ار باب فساد به‌شورش در آمده وغور نا کرده او دامتیم می‌ساخته‌باشد . مجملا به التماس فرزنادشاه جهان از تقصیرات اودد گذشته بدر گاه طلب فرمودم ومتادن اینحال عر تضی خجان به چرار رحمت ایزدی پیوست وفتح قاعه کانگره تا فرستادن سرداد دیکر درعقده توقف اتاد.
جون این فتنه سرشت به‌دد گاه و الا دسید فلر به ظاهسر احوال او افکنده در آن زودی مشمول عواطن بیدریغ ساخته درءلامت‌شاه جهان به‌عدمت‌فتح دکن رخحصت نموده شد بعداز رکه ماك د کن به‌تصرف او لیای دو لتابد قرین در آمد درخدمت آن فرز ند وسایل بر انگییفته متصدی فتح‌قلعه کا نگره گشت‌هر چند این بی حق,ت‌حق‌ناشناسدا بازدر آن کوهستان راه دادن از آئین‌حزم واحتیاط دور بوده لیکن‌چون این‌عدمت را آن فرزند به‌عهسده خحویش گرفنه بود: ناگزیر به اراده واختار او گذاشته شد. وفرزند اقبا لمند اورا با تقی‌نام یکی از بندهای خحود وفوجی شایسته ازمنصبداران واحدیان و بری اندادان‌پادشاهی تعیین‌فرمود. چنانجه این‌احوال برسم اجمال «ر اور اق کد ته سمت ذ کر یافته جون به مصد پیوست بانقی نیز آغاز حصومت وبهانه جویی نموده جوهرذاتی خودرا ظاهرساعت ومکردشکایت اورا به‌دز گاه عرضداشت نمود وحتی صربح نوشت که صحبت من بااو داست نمی آید واین‌خدمت ازومتشی نمی‌شود اکرسوداد دیکرمترد فر ما یند نتح این قاعه بزودی مسر خو اهد شد. نا گزیر تفی به حضو دطلب داشته راحه پکرماجیت را که از بندههای عمده اوست بافو جی ازمردم تازه زوربهآن خدمت رنعصت فرمود . چون این‌بی‌سعادت [۲۰۳ ب] دریافت کسه زیاده برین‌حبله و تذویر از پیش نخواهد رفت تارسیدن بکرماجیت جمعی از بندههای در گاه را به بهانه آنکه مدتها یساق کشیده بی‌سامان شده‌اند رخصت نمودکه به جا گیرهای ود شتافته تا آمدن بکرماجیت به سامان ود پرد ازند وچون به‌ظاهر تفرقه درسلسله جمعیت دو لتخواهان داه یافت وا کثری بسه محال جا کر خعود رنتند ومعدودی ازمردم روشناس در آنجا ماندند تابودانسته آ نار بغی و فسا
جها نگیر ناءه ۳۸۹
ظاهر ساخت. سیدصفی بادهه که بههز ید شجاعت وجلادت اعتصاص داشت باجندی از بر ادران و خو یشان پای‌همت افشرده شر بت عرشگو ار شهادت جشیده و بعضی‌را بسازحمهای کاری که پیرایه شبران کارذار است آن بلذات از عرصه برد بر گرفته به‌نکت‌سرای خود برد وجمعی از جاده دوستی بتك پا خو درا به و شه سلامن کننیك ند و آن بد بخت دست تعدی وتصرف بهپر نات دامن کوه که اکثری از آن به جا گیر اعتمادا لدو لد مقرد است دداز ساخته از تا عتء تاداج سرمو یی فرو نگذ اشت. امید که همدرین زودی به‌سزای اعمال وجزای افعال مبتلا کردد و تمك این‌دو لت کادعود بکند. انشاعالله تما و تتدس.
روز یکشنبه هفدهم از گهاتی چاندا عبور وافع‌شد. روزدوشنبه هژدهم اتا لیق‌جسان سپار حافخا نان سیه‌سالار بهسعادت آستانبوس مفتخر گشت. چون مدتها از دیدار دوات حضور دود بود ومو کب منصور از تواحی سر کاز خاندیس و برها تیور عبور می‌فرمود التماس دریافت مالار مت مود حکم‌شد که کر حاطر او از همه‌جهت جمع باشده جر یده امد بزودی معا ودت تما ید با بر این حسبا لحکم بدسر عت هرحه تمامتر شتا فته ددین تاریخ دو لت زمین بسوس دریافت. او به‌انو۱ع نو ازش خسروانه واقسام عر اطف شاهانه فرف عزت برافراخته هزادمهر وهز اررو پیه بهصیقه نذر گذرانید. جون‌آددو از گذشتن‌از گهاتی( ۰۲ ۲الف ] صعو بت ,سیار کشیده بود بجهت رفاهیت احوال مردم روز سه‌شنبه نوزدهم مقَأم فر مودم. روز کمشنبه بیستم کوج کرده رود مبار کشنبد پیستو یکم باز مقام اتفاق افتاد بد کنار دریای که به‌سند اشتهار دادد بزم پیا له مرتب گشت اسپ‌سمتد خاصه سمیر نا م که از اسپان اول بود به‌حانخانان عنایت نمودم. سمیر بداصطلاح اهل هند کوه طلارا گویند و بجهت مناسبت رن و کلانی جثه بهاین اسم
ج‌شد. در ین‌دوز عجب آ بشاری
موسوم گشته. رو زجمعه بیست‌ودوم وشنبه بیستو سوم پی‌دد پی کو مشاهده‌افتاد. آبی به‌غایت‌صفا وپرجوش وخروش ازجای مر تفع می‌دیزد و براطر اف تشیمنهای حداآفرین بتکلف درین‌نزدیکی بهاین خوبی ۲ بشاری بدنظر درنيامده. نادر سیر گاهی است! لحظه‌ای از تماشای آن محظوظ گشتم. روزیکشنبه بیستوچهارم مقام نموده در تالایی که پیش دو لتخا نه واقع مود بر کشتی نشسته شکارمرغایی کرده‌شد. روز دوشنبه بیستوپنجم و سه‌شنبه و ۳ که بیستوهفتم پی‌درپی کوج انفاق افتاد به‌عانخانان پوستین خاصه که در برداشتم لطف فرمودم وهفتر آس اسب طوانل عاضه که ج4عن کدام‌سوانی کشروه شوه نیز بهآن اثا لیی مرحمت نمودم. روزیکشنبه دوم‌دی‌ماه الهی قلمه زنتبهور محل دایات جلالگشت این‌فلعه از اعظم‌قلاع
عندوان است. درزمان سلطان‌علاءا لدین خحلجی رای شمیر دای متصرف بوده ورسلطان معداهای
۷۹۰ جها نگیر نامد
مدید محاصره نمرده بفمحنت و پردد بسار مقتو ح ساخت و در آغاز سلعانت حضرت‌عسرش آشیا ۱ رالله برهانه دای سرجن‌هادا در تصری داشت و بیو سئه شش ههت‌هسزار مو ارملازم او می بردند و آن حضرت به‌ميامن تاد ایزد سیحا نه در عر ض يك‌ماه ودو ازده‌روز فتح کر دنده ورای [ ۲۰۳۴ ب] سرجن به‌رهنموتی بخت سعادت آستان‌بومن در یافته در سك دو لتخو اهان منتظم کشت واز امرای معتبر و بندههای معتمد شد. و بعد اژو پسرش دای بهوج نیز در زمره امرای عظام انتظام داشت والحال بیره او سر پلند رای داخحل بندههای عمده است. دوزدوشنبه سیوم به عزم تماشای قلعه تو جد فر مودم. دو کوه در بسرابر یکدیگر واقع است ی را رن می و بند ودوم‌را تنبهود. قلعه برفر از تنبهور اساس یافته و این همردو اسم‌را تسر کیب داده ر تشهود تام کر ده‌اند. گر چدقلعه درغایت استحکام است و آب‌ر اوان دار د غایتاً کوه رن حصینی است‌قوی وفتح این‌حصار منحصراست اذین‌جانب, چنانچه والد بزرگوارم حکم قرمودند کد توپهارا برفراز کوه رن بر آورده عمادات درون حصار را مجرا گیرند. اول توپی داکه‌آتش دادند بهجو کندی محل رای سرجن رسید واز افتادن آن عه‌ادت ژلز له دربنای همت او راه با فته و توهم عظیم بر باطن او مسکولی گفته و جات خحو در | +تحصر درسیردن ولعه داسته فسرق عبودیت وخا کساری بهدر گاه شهنشاه جرم بخش عذر بد پرسود.
الصه قر ارداد حاطر جنان بود که شب در بالای قاعه گذرانیده روزدیگر بهاردومر اجعت فرمایم. چون متازل وعمادت دزون حصار به‌روش هندوان اساس یافته خحانه‌ها دا بی‌هم | و کم فضا ساخته‌اند ودلنشین نیفتاد وخحاطر به توقف يك‌شب نیز راضی‌پسند نگشت. حمامی بهنظر در آمد که دون از نو کران رستم‌نعان متصال به‌حصار قلمد ساخته و بساغچه و نشیمنی مشرف بر صحر! خحا لی از فیض وهوائی نیست ودر تمام ولعه به ازین جائی نه. رستم‌عان از امر ای حضرت عرش آشيانی بوده واز صغرسن در بند کی آن حضرت تر یت یافته نسست محرمیت وقفرب خحدمت داشته واز غایت اعتماد این قلعه را حوالداو فرموده بسودند. بعد [۲۰۵الف] از را غ تماشای قلعه ومنازل آن حکم‌شد که جمعی از مجرمان‌را که درین‌حصار محبوس‌ند حاضر سازند تا به‌حقیغت حال هريك و ارسیده به‌مقتضای عدالت حکم فرموده‌شود. مجملا غیر ارمعامله عون یاشخصی که از حلاص او فنه و آشوبت درملك دراه می‌یافت دیگر همه را آزاد ساختم وبه‌هر کدام درخو رحال اوحرجی وخلعت عنایت شد وشب سدشنبه چهارم بعداز کذشتن بكث پهر و سه گهری بهدو نذا نه مراجعت نمودم.
روز گمشنبه پنجم قریب به پنج کروه کوج کرده دوز مبار کشنبه ششم مقام و اقع‌شد. در ین‌روز خانخانان کن خودبدنظر در آورد واز قسم جو اهر ومرصع آلات و اقمشه و یل
جها نکیر نامه ۳۹٩
واسپ آ نبجه پستل افتاد بر کز بده کتمدر |[ به‌مشار | لیه مر <ممت فر مودم. مجمو ع شک او آ نچه بهدرجه قبول رسید موازی يك لك و پنجا ه‌هز ازدو بیه قیمت شد. روزجمعه هفتم پنج کرو ه کوج نمودم. پیشازین سارس‌را بنشاهین گیر انده شده‌بودلیکن شکار تورنه تاحال تماشانگرده‌بودم. جون فرزند شاه‌جهان‌ذوق شکاد شاهین بسیار دارد وشاهین‌های‌او خوب زسیده حسب ال ماس آن فرزند صبح پگاه بو ازشکه يك تود نه به‌دست‌خود گیر اندم و تورنای دیکٌر را شاهینی که آن فرزند دد دست داشت گرفت بی تکلف ازشکارهای عوب شوب است. بهغایت الغا یت»حطوظ گشتم اگرچه سارس جانور کلان است غایتاً سست‌پرواز کاوالد ۶ اقهشده شکاد تورنسه هیچ فسبتی به آن‌نیست. بنازم دلوجگر شاهیندا که این‌قسم جانودان قسوی‌جثه دا می گیرد و بزود سر پنجه‌همتز بون میسازد. حسن‌خحان‌ق و شچی آن‌فرز ند به‌جلدوی ابن‌شکار بهعنایت فبل و اسب وخلعت سرافرازی یافت و پسرش‌نیز بهاسپ وخحلءت مستاز گشت.
روزشنبه [۵ ۰ «ب] هشتم چهار کروه ويكپاو کوچ کرده روزیکشنبه نهم باز مقام نمودم درین روز خانخانان سیه‌سا لار به حلعت خحاصه و کمر شمشیر «رصح وفیل خاصه با تلایر فری عزت برافر اخته مجدداً بهساحب صربکی ماك‌خا ندیس و دکن سر باندی بافت ومنصب آن ر کن|سلطنه ازاصل واضا یه هفت‌هر ادی ذات وس اد هر حمت‌شد. جون‌صحست او با اشکرخان راست یامد حسب!د لتماس مشارالیه عابدعان دیوان بیو تات را به عدمت دیوانی بیوتات مقرر فرمودم وعدصت عا بدنعان هزاری ذات وجهارصدسوار عاسایت شلد اسپ و فبل وخعلاعت مرحمت نموده بدان‌صو به فرستادم. وهمدرین‌خان دوران از صو به کا بل آمده دو لت‌زمین بوس دریافت. هزارمهر وهز اردو پیه به‌صرفه نذر و تسیح مروارید باپنجاهد اس اسپ ودهقطار شتر تر ومابه بر و جند دست حاترد شکاری دجینی وعطائی و غیره بد سم تشن معر و فد اشت.
روزدوشنبه دهم سه کر ره ويكپاو وروز سدشنبه یازددم پنج کروه وسه‌پا کو چ شد. ددین روزخا ندوران مردم خودرا آداسته بهنظر در آورد ودوهزارسو ار مغل که اکثر اسپ تر کی و بعنمی عراقی دمجتس داشتند بشسارداد. با آنکه جمعیت‌او متفرق گشته پبضی ملازم مها بتخان شده درهمان‌صو به ما نده‌اند وجمعی ازلاهور جدائی گزیده به‌اطراف ما لك رفته‌اند اینقدر سواد خوش‌اسپه غنیمت نمود بی تکلف خحان دوران در شجاعت و دلاوری وجمعیت‌دادی از یکتا یان روز کار است اما اتسوس که پیر منحنی‌شده و کبرسن اورا در یافته و باصر هاش تسار ضعیت و ز بون گشته. دو پسر جوان دشید دارد خا لی از معقو لیت نستند. غایتاً خودرا در برابر ان دور ان‌دمردن کاریست 1۱ ۲۰۶ا لت ] عظیممشکل. درین روز به‌مشاراله وفرزندان او حلعت
مر حمت‌شد. زقر کمشتیه دو اردهم سدو نیم کرو ه در نوردیده بر کنار تال منده تزول سعادت اتفاق
۳۹1 جها نکیر نامه
افتاد درمیان‌تال نشیمنی ازسنگك واقع است‌بریکی از ستونهای این رباعي شخصی ثبت‌نموده
بود بهنظر درآمد ومرا ازجا بردر آورد. الحق از شعرهای حعوب است: دباعی
پاران مسوافق همه از دست‌شدند در دست اجل یکان یکان پست‌شدند بوداط 7 شراب در مجلس عمر بك ایحفله رما پیشتر لة #ستت سا ریات
در این‌وقت دباعی دیگرهم ازین‌عا لم شنیده‌شد. چون‌بسیار خوب گفته آزرا نیز فوشتم:
ریاعی افسوس که اهل خرد وهوش شدند وز خاطر همدمان فراموش شدند آنها که بصلزبان سخن میگهتند آیا چه‌شنیدند که خاموش شدند
روز مبار کشنبه سیز دهم مقام کرده‌شد. عبدا لعز یز خدان از صوبسه بنکشن رسید و سعأادت آستان بوس دریافت. ا کرام‌عان که به‌فوجداری فتحبور واطراف آن معین بود بهدو لت‌ملازمت سر بلند ی خجو ادا بر اهیم حسین بخشی صو بدد ان به #طاب عقید تخاتی سر افر از شد. میر- حاج که از کومکیان صوبه مذ کور واز جوانان مردانه قرادداده است بهعطاب شرزه‌تعانی وعلم سر بلندی‌یافت. روزجهعه چهاردهم پنج کروه ویکپاو کو چ‌شد. روزشنبه پانزدهم سه کرو ه طی‌موده درسواد بیانه نزولاجلال اتقاق افتاد وخود با اهل‌حرم به‌تماشای با لای‌قلمه شتافتم. محمد بخشی حضرت جنت آشیانی که حراست قلعه‌مذ کود به‌عهده او مقرر بوده منزل ساخته شرف بر صحر | بغا یت مر تفع‌و خوش‌هو ا. مز ار شیخ بهلول نیز درجو اد آن واقع است وا لی از فیضص نیست. شیخ پرادر کلان شیخمحمد غوثاست ودرعلم دعوت اسماید طولا داشته و جمت آشیافی را به‌شیحمذ کور دابطه محبت وحسن‌عقیده بهدرجه کال بودد. درهنکامیکد آتبحضرت سخیر ولایت بنگا له فرموده يك‌چندی در آن ملك اقاعت گر بدند میرز اهندال به [۰۶ ۲ب] حکم آنحضرت درآ گره مانده بوده جمعی از فلعچیان زر بنده که سرشت آنها به فتله وفساد مجبول است راه‌بی‌وفائی سپرده از بنگاله نزد میرزا آمسدند وساسله‌چنبان حبث باطن میرز | شده به‌بغی و کافر نعمتی وحق‌ناشناسی‌رهنمو نی کردند. ومیرزای بیعاقبت خطبه بنام جود خحوانده صر بح اعلام بغی و عناد ومر تفع کردانید. حون آن صورت‌واقعه از عسرضه داشت دو لتخو اهان بامسامع چلال رسید. آن‌حعضرت شیخ بهلو را بجهت نصیحت فسرستادند که میرزا را از آن اراده باطل گردانیده به‌شاهر اه انجلاص وا تفای ثا بت‌قسدم سازد. چسون آن یدو لتان فنته سرشت چاشنی سلطنت‌را در کام میرزا شیر ین‌ساخته‌بودنسد میرزا بدانسدیشیهای باطل خام طمع‌شده به‌موافقت ومتا بت راضی نکشت و به‌تحر يك ار بساب فساد و شیخ بهلول
دا دد پیش چهار با غ که حضرت فردوس‌مکانی بایر باد شاه بر لب آب جسون ساخته‌اند به
جها بگیر نامه ۷۹
تیغ‌های بییا کی شهید کُردانید, چون‌م<مد بخشی دا به‌شیخءد کور نسیت ارادت بود نقش اورا درقلعه بیانه برده مدفون ساعت.
روز یکشنبه شانزدهم جهار ونیم کروه علی نمو ده درموضع ببره منزل شد. چون با غُ و باو لی که بذ حکم حضرت مریم الزمانی درپر کنة جوست اساس یافته برسر زراه واقع بود به تماشای‌آن توجه فرمودم. بیتکلف با و لی‌عماد تیست عالی و بدغایت خوب ساخته‌اند. از کار- فرمایان بدتحقیق شد که مبلغ بیدست هز از دوپیه صرف این عمارت شده وچون ددین حوالی شکاز خیلی برد رور دوشنبه هفدهم ام فر مودم. روز سهشئیه مزدهم سه کرو ه با و گذشته در موضع داپره ورود مو کب مسمود فاگ افتاد. روز شنبه نوزدهم دو کروه ونیم طی نموده در کنار تال فتحبوز زرایات منصوربرافراشت چسون هنکام عزیمت فتح دکن از رنتبهور [الف ۷ ۰ ۲ 9 او جین اسامی مدا لو بعد مب أ فت آ نها دوشته شده بو دز بن‌مر بد به‌تکر اد اوشتن مناسب بل بل و ار ز شور ۳ فتحیود بر اهی که آمده رل دور دسست وسی‌وچهار کروه مسافت به شصت و یه کو چ و پنجاه شش متام که مجمو ع یکصد و نوز ده روز بوده باشد طح نمو ده شك. بفحساب شمسی جهارماه و يك روز کم کذشته وفمری جهارماه کامل ۳ از تادیخی که مو کب اقیال به‌عزم فنح رانا و تسخیر ماك دکسن ازه‌ستقر خلافت تهضت فرموده تا حال که رایات جلال هسعنان نصرت و اقبال باز بهمر کز ساطات قرار گرفت پاج سال وچهادعاه شد.
منجمان واختر شناسان روزمبار کشنبه بیست وهشتم‌دی ماه لهی‌سنه۳ ۱ سیزده معلا بق‌سلخ محرم سته یکهز ار ودست وهفت هجری ساعت در آسدن به دارالخلافه آ کره اخحتیا رفر موده بودند. در یم لا مکرد ازعر ایض دو لتخو اهان معروض کشت که‌علت طاعون درشهر آ گره‌شایع است. جنا نجه در رودی قسبریب به مد کس کم و زیاده در ۳ بغل شتا گت ران ۳ در 4-7 گلودانه بر آودده ضا بح‌می ذو ند واین‌سال‌سیوم است که جدموسج زمستان‌طغیانمی کندو در آغاز تا بستان معذوم می کرد ازغر ایب[ که در ین سد ال به‌جمیح قصبات و قر یات و نواحی که سرایت کرده و درفتحبور الا ابر این ظاهر نشده. حتی درامان آباد که ۳ فتحیور دو دایم کر وه مساقت است مسردمآتجا از بیم وبا تراد وطن کرده ود دیگرهو اضح ناه بسرده بو دند نا گز برمر اعات حزم و احتباط اذضروریات دانسته مقرر شد که درد اين ساعت مسعود بهءباد کی وفرحی در معموده فنحیور بزول بو کب منصور اتفاق اقتد و یمد از تخقیفت بسماری و ونان ساعت دیکر اعشاد نموده و به دو ات وسعادت ورودرایات جهان دا به مستةر حلا فت اردانی فرها یم انشاء الله‌تءا لی و تمدس.
جشن مبار کشنبه بیستم در کنار کول فتحپور تسرتیب یافت. جون ساعت داخل شدن به
۳۹ : جهاد گیر نامه
هعمو ره بت ودشم فر ار با فته هشت روز درهمین منزل تو قف مفر د گفت. حکم قرمو دم که دورتال درا بیمودند هت کروه ول | مر ددیس منزل حضرت مریم الزما دی که رقذر مسق داشتداند دیکر جمیح پیکمات وعلوت شینان سر ادقعفت وسایر بندههای در گاه دو ات‌استقبال در یافتند. صیه آصف‌ان مر حوم ۵ درخحانه[ ۷ ۲۰ ب] عبد ال پسرخاناعظم است ال ی عجیب دغریب گذرانید ونهایت تأکد در تصحیح آن مود. بجهت غرایت مرقوم گشت. کفت‌دوزری در صیحن عا دهموشی به نظر در آمدسر اسیمه افقتان وحعیزان بطررمستان هر سرمی‌دفت و نمی‌دااست کد رکیها بزرو: بهیکی از کنبزان گفتم که دم آنرا کر فنه کر زو اتداعت. کر به بدشوق و میل ازجای خود جستد موش‌را به‌دهن کرفت وفی‌الفور گذاشته نفرت ظاهر ساعت. دفته رفته آثار .لال آزرد گی از جهره‌او بداشد. روزدیگر نز ديك مردن رسید. بخاطر گذشت که | :دل2 تر یال ذار وق با ید داد. جون دها نش کشوده‌شد کام وز بان‌سیاه بهنظر در آ.د وتاسدروز بحال تباه گذرانیده رورچهارم به‌هوش آمد بعداز آن کنیزی را دانه طاعون ظاهرشد. و از افراط شو دش وفرونی درد آرام وفرار درو نماند ور نکش تفن کیت زرردی بدسیاهی مایل وا محرت کرد وروزدیگر از بالازد واز پایان اطلاق‌شد ودر گذشت و به‌همین‌روش هفت‌هشت کس در آن‌سعابه ضا بح کشیند وجندی بمار بودند که از آن متزل رٍ آمده بیاغ رفتیم. آنهائی کسه ب‌بازی داشته در با وت شا تلاو در آ ما دیگری دایه بر نباودد. میحملا درترضص هت نهر ور هفده کس مسافرداه عدم شد:د و نیز گفت که آنهای که دانه بر آورده بودند اکت: آب جهت نعرردن یاغسل کردن از دیگری طلبیدی فیا لفور دروهم سرایت کردی و آ جر جنان‌شد که از ۳ بت توهم دیچکس نزديك به ] دا ی هت
رو ز شنه پیستو دوم ندو اجهجهان که به جر است آ گره مفرد بسود سعادت آمتافوصش در باقته با نصدمهر بهتد.رخه ندر وحجهارهز اررو به بهرسم تصلدق گُذر انید. رو ردو شنبه پیستو چهادم ردمشارا له تعلوت حا ص هر مت شل. ررر مرا رخ شنبه پیست و هفتم بعداز کدنتین جهار گهری که ریب دوسا عت نجومی باشد؛ به‌عا (مي که تو لاد و ند تقویم
به‌مبار کی [۲۰۸ الب ] و ف ی رایات متصور به‌ءعموره فتحیور نزولسعادت اردانی فرءود وددهمین‌ساعت جشن‌وزن فرزند اقبا لمند شاهجهان ترتیب‌یافت واورا بسهطلا ودیکر
ی به مبار کی آغازشد امید که به
اجناس‌وزن فرمودم. وسال تست هشتم به‌حساب ماههای ۳۳9 عمر طیعی زر سل وهمد رین تار یخ حضرتمر یم الزمانی از ۱ کره‌نشریف کرامی اررانی فرهء‌ودند
و بهدر بافت دو لت ملازمت ایشان سعادت‌جاو بد | ندوختم. امد ک۵ ظل تسرست وشفقت ایشان
جها نگیر نامه ۲۹۵
پر سر این نیازمند مخلد با د.
جون ا کر امنجان پسر اسلام‌نجان خدمت فی جداری این حجدود جرا نحه با ید بهقدضبط در آورده‌بود منص ب او ازاصل واضافد هز ارو با نصدی ودزارسو ار مرحمت‌شد: سهر اب‌شخان سر مررزارستم‌صقوی به منصب‌هز ازیذات و سیصدسو ار همتاز گشت. ددین‌روز عمارات دولتخانه حضرت عرش آشرانی را به تفصیل سیر کرده به فررند شا هجهان نمو ده‌شد. درونحل حوضص کلانی از سنکث‌تر اشیده درغایت صفا ترتیب‌یافته کپوترتلاو نام. سی‌دشش ذرع ددسی‌وشش ذر ع مر بع. عمفش چهارو نیم‌ذر ع و بدحکم آن حضرت متصدیان خر آنه عامره به فا س ورو یه مملو ساخته بو دند. سیو جهار کرود وجهل‌وهشت ك وجهلدشش‌هزاد درم و شا نز ده لك وهفتادو نه‌هز ار وجهارصد رویبه شد که مجمو غ يكك کر ور وسه‌لك به حساب هندوستان و سیصدوچهل وسه‌هز ار تومان به‌ضا بطه ابران بوده باشد ومد تها تذنهلمان باد به‌طلس را از آن‌جشمه سارمکرمت مراب آدیل مي‌ساختند.
روز یکشنبه غر ه بهمن‌ماه به‌حا نف نادعلی کو ینده هر ازدرب [نتعا‌شد. محبعای پسر بداع حان جکنی و ابو القاسم کی نی که دار اي ایر ان چشم جهان نآ نهارا میل کشرده سر بهصحر ای آوار گی داده ومدتی است که دد بتاه‌این‌دو لت بدفر | غ‌تعاطر روز گاد بدر‌ی بردنل و بههر کدام
10 7 1 ِ ۲ ثِ_ِ
درخحو رحال انها وحه‌معیشت مقر ر کشته درین تاریخ از | کره آمده سعادت ۲۰۸۱ ب] استان- بوس دریافتند و به‌هريك هزارروپیه اتعام عنایت شد. جشن میارلشنبه پنجم در دو لتخاده آراستگی یافت وبندههای خاص بدساغرهای شاط حسوشوقت گشتند..نصرالله که فرزند سلطان پر و یز فل کوه دمان را مصجوبت او بهدر گاه فرستاده‌بود رعصت معاودت یافت و جلد جها نگیر نامه رااسب قبجاق دید عنا بت‌شد که دحدت آن‌فرزند ببرد. روز یکشنه به کتور کرن دسر رایا امر اسپ وثیل و حلعت و کروه ۳ با پهول کناره مر حدت لمو ده و بیدا وجاگیرش رخحصت فرمودم ومصیحر باو اسمی بر انا فُر ستاده‌شد. همدر ین‌رود به‌عز عشکار امانا باد تو حه نمو دم. جون‌حکم بود که آهو ان ان سر مین هیعکس شکار نکنند در ین ثش‌سال آهوی بسیار فراهم ]مد وبه‌غا یت رام‌شده‌اند. روزیکذبه دو ازدهم بهدو لتخانه معاودت فرمو دم وروزمذ کور بهدستور «عهود بزم پیاله ترتیب‌يافت.
حضر ت شبخ‌سلیيم چشتی: شب‌جمعه سیزدهم به‌روضه غفسران پناه شیخ‌سلیم‌چشتی
45 شمه ای ارمدام‌دذات ومحاسن صفات ایغان در دیبا جه این قبال نامه شست‌اناده ر وه و تحد
و انده‌شد. هرجند اظهار کرامات وخحارق عادات نزد بر گز یده‌های در گاه ایزدی پسند رده
نبست بلکه دون‌هر تبدخود داسته از اظهار آن اجتناب می نما یند. لیکن وفنی از اوقات درحد به
ومستی بی از اده واختیار با لصا هدایت شخصی خا در شد از جمله آ نکه پیش اد و لادت‌من‌حضرت عرش آشیانی را بدنو یدفدوم این نبازمندودو بر ادز د .کر اهیدو ارساخته بو دند, دیکر ۲ :که‌روزی بنقر یی حضرت عرش آشیانی پرسید ند که سنین‌عمر شماجنداست وزمان اد تحال به‌دار الملك شا کی خواهد بود؟ درجو اب گفتند که حق‌جل وعلا عا لم| لسر والخفیات است و بعداز ما لغه واغراق و اشارت بهاین ببازمند ثر مو دنا که هر گاه شهز اده به تعلیم معلم یادیگری جیز ی باد ول و ره آن متکلم شو ند دشان وصال ماست. لا جر م آن‌حضرات بحمعی که در ندمت من مقرر بودند تا کید فرمودند که هیچکس [۲۰۹ الف] به‌شاهزاده ازنظم وش چیزی تعلیم نکند ۱۶ ۲ رکه دوسال وهفت‌ماه گذشت. روزی یکی ازعو رات مسحقه که در آن محله می بود وهمیشه اسد پجهت دفععین! تکما لمی‌سوخت بها ین بهاده در عدمت‌من داه‌داشت و ازخیر ات و تصمدفات بر دمند میشد مرا ۳5 بافته عافل از آن مد مه این ست | بهمن تعلیم نمود. بست اابیمن ع ده امید بکشای کلی از رو ضد بجاو ید بنمای
ومن بهعدمت شیر فنه این یت را خواندم. شیخ بی‌اختیار ازجای ود بر جسته بد ملاذمت حضرت عرش آیانی شتافتند و از ظهود این واقعه چنانچه بود ۲ گاهی بخشدند. #ضارا همان‌شب ائر تب ظاهرشد وروزدیگر کس به‌خدمت آنحضرت فرستاده تانسین کلاو نت را که از 5و بندههای بی نظیر بو ۵ طاید اشتند تانسین به‌ملازمت ایشان رفته آعاز گویند کی مود بعداذان کس به‌طلب حضرت عرش آشیانی فر ستادندجون آنحضرت تثریف آوردند فرمودند که و له وحياً لرسیده و از شم وداع‌مي‌شویم وستار ازسر ود بر داشته بر سرمسن نها دند ۳ مه ۱ ار او ره ۰ ۰ ۰ ۰ تنل که 9 ساطان لیم را سج! سین حود ساختیم و اور | به‌عل ای حا قل و ناصرمپردیم و زسان زمان ضعت ایشان امتداد می‌یافت و اثر گذشتن بیشتر ظاهر میشد تابه وصال محبوب حقیقی رت
زو صه شیح سلبیم و تاد یکیازاعاظم آ ثاری که‌در عهددو ات‌وزمانعلافت حضرت عرش آشیا ی بنلهور ۳9 این‌مسجد ورورخد است. بی‌اغراق عمادتدی است فهایت شتا لی+ یمک که متل این مسجد در هیچ بلادی فا شلد عمار تش طم اه ار سیک در کمال فا اساس یاف پنج الث رو رید از جر | ند ع هر ۵ صرف شده نابه اتمام رسیده و آرکه قطب | لدین نحان کو کلناش محجر دور روضه و فرش گنبد و پیش‌طاق مسجد دا از سنگك»ر»ر ساخته سوای این است. این مسج مشتمل است بر دودر و ازه کلان پرسمت<جنوت واقع استته دی نات ارتفا ع و هایت تکلف پیش‌طاق در دوازده‌ذر ععرض وشانزده‌طول و پنجام‌ذر ع ارتقا ع ٩[ » ۷ب ] دارد به‌حی
| فرو تر ازین‌رو به مشرق و اقسع است.
جهانگیر نامه ۳۹۷
طول مسحل ار مشرق به‌مغر ب باعرض دیو ار ها دو صدودوازده ذرع است از ان‌جماه4 مقصو ره بیستو پنج و نیم ذرع با تزده درب نزده ذد ع کنتان میان است وهمت‌ذر غ عرض وچجهارده‌طول و بیسته پنج‌ذر ع ارتفا ع پشطاق است و بردو پهلوی این کب کلان دو کنبد دیگر خردتر است. ۰ ۳ : ۳ ۰ تَ ۹ ۱ 7 ۶ 7 ۳۵ ده‌ذر ع درده‌ذر ۶ نتمه ایوان ستون‌دار ساخته‌اند وعرض‌مسجد ازشمال بدجنوب بکصدوهاتاد ودوذد ع است. و براطر اف نودایران وهشتادوچپار حجره است. عرض حجره چهارذر ع و ۰ ۰ ۰ ۰ ۳ سم
طول وت سیک و ایو ان بهعر ص ههت‌و ایم ددع وصحجن مسحجلد سوای معصو ره وایبو ان در ب<عد وته‌ذر ع. وطول یکصد و چهل وسه‌ذر ع عرض است وبالای‌ایوانها ودزو بالایسجد کنبدهای حرد ساخته‌اند که در شبهایءرس وایام متبرك شمح در آن‌میان نهاده» دور آن را به‌پارچهااو ان می گیر ند. واز عالم فانوس مي‌نما ید. وذیر صحن سیجد را بر که ساخته‌ا ند که به آب باران مماو مي‌ساز ند. جوب فتحبور کم آب وبد آب‌است به اهل این‌سلسله ودرو یشانسی که ببو سته مجاودان مسحد‌ند تما‌سال کفا یت می کند ودرمقا بل‌دروازه کلان برسمت شمال مایل ب‌مشرق زو ضه شیخ | منت میان کنبد هفت‌ذد غ ودور نید ایو ان به‌سنگت مر در که پیش آنرا نیز پنجره به‌سنک‌مرمر ساخته‌اند در غایت تکلف» ومقا بل این روضه برسمت‌مفرب په‌اندك فاصاه کنید دیکر واقع است که خجو یشان وفرزندان شیخ دز آ بدا آسوده‌اند, ازع لم قطب لدین‌عان و اسلام‌نعان ومعظم‌خان وغیره که همد به نسست این‌سلسله و مراعات حقوق بهمر تبه امبارت وپایه عالی دسیده بودند چنانچه احوال هريك درجای خویش مذ کور شده و ااحال پسراسلاع‌عان که بهعطاب| کر امندان سر افرازی‌دادد صاحب‌سجاده است و آثار سعادتمندی اژوجنات احوال اوظاهر [۰ ۲۱الف] وخاطر متوجه تربیت او بسیاد است.
روز ماد کشنبه نوزدهم عبدالمز یزان را بهمنصب دوهزاری ذات وهز ارسو ار سرافر از شاه بل مت فتح قلعه کانگره واست‌صال و تجح مل کافر تعمت تین فرمودم وفیل و اسب وحلعت به‌شارالیه مرحمت‌شد. ترسون بهادد نیز بههمان خدمت دستوری یافت. مصب‌او هز ارو دوصدیدات وجهارصدو بناه سوار مترر کت و اسپ عنایت‌موده رعصت فرءودم جون متزل اعتمادا لدو له در کناز تال وافم بو د و بهغایت جای‌با -فاومتام دانشین تعر یف مینمودند. حسب الا لاس مشاراابه جشن روز میار کشنبه بیست‌وششم در انجا نرب بافت و آن ۳ | لسلطنه به لو ازم بای‌اند از شفک پرداخته مجلس عا ۳ از است وشب بعد از ع‌وددن طعام بهدو لا نه معا ودت واقع‌شد.
روز شا کته سیوم ما هاسفنك ارمذ الهی سیدعبدا اوهاب بار هه که در صوبه کجر ات
حدمات وترددات ازو به‌ظهو ر رسرده‌بود بههصب هز اری ذات وبا نصدسواد سر افرازی یا فته
۲۹۸ جها نگیر نامه
به عطاب‌دلیرحا نی‌فرق عزت برافر اشت روزشنبه دوازدهم بدتصد شکارامان آ باد نهضت‌مو کب اقال افاق افتاد و تا روز یکشنبه با اهل‌محل به‌نشاط شکاد مشغول بوده شب یار کشنبه هفدهم بهدو لتخانه مراجعت واقع‌شد. قضارا! روزسه‌شنبه درا ای شکاد عندهر و اریدی و لمای که نود جهان‌بیگم در کردن داش کسخته بکقطعه لعل که به دههز اررو ببه می‌ارز ید بايك دانه مرو ار ید که هز ازرو بیه بها داشت گم‌شد. روز گمشنبه هرچند قر اولان تفحص و تجسس نمودند بدست بفتاد. بخاطر رسید که هر کاه نام این‌دوز گمشنبه باشد پیداشدن آن درین‌رود از محالات است ره لاف آن جون زوزمبار کشنبه همیشه برمن مبارله وحجسته آمده‌است بها بدلد تفحعص قراولان هردورا در آن صحرای بی‌سرو ین یافته بهملازست آوردند وا اتفاقات حسنه [۰ ۲۱ب ]آنکه دد همین‌روز فرخنده جشن وزن قمری و بزم یسشت باریه آراستگی یافت» و بشادت فتسح قلمه مووشکست سودجمل سیاه‌بخت نیز دسید.
تفصیل این اجمال آنکه چون راجه بکرماجیت به‌اقوا جمنصور بدان حدود پیوست سود جمل یز کدتد روز کار جر است که روری چند به‌نیتال و با فه ددایی تحاوز اسان مشارا له کد
از یقت کار [ گاه داشت بدسخن ا2 تیرداخته قدم جر آت وحلادت کنو تهاد و ان میخذ ول ۳
ب العاقبت سر رشته تدبیر ازدست‌داده نه به‌جنکث صت‌پای همت قلم‌داشت ونه به لو ازم قلعه‌دادی همت کماشت. به‌اندلزدو خوردی کس بسیار به کشتن داده راه آواد گی پیشگرفت و فلعدموو مهر ی کهاعتضاد قوی‌آن بر کته بخت‌بود بی‌محنت و نعب هرد مفتوح کشت وماکی که اباعن جد در تصرف داشت پی‌سیرعسا کر اقبال‌شد و آن‌سر گشته بادیه ضلالت وادبار بحسال‌تباه بناه به کر بوه‌های دشو ار گذار برده خالد مذ ات وخواری بسرفرق دوز گارحویش ریخت وداچه بکرماجبت ملك‌اورا پس‌سر گذ اشته‌با افو اج قاهره بتعاقب اوشتافت وچون‌صورت حال به‌مسایح جلال دسید به‌جلد وی این خدمت شایسته نقاره بدراجه مرحمت نمودم وفرمان فضاتسرجمان از قهرمان جلال‌شرف ار تفا ع یا فت که قلعه وعماداتی که ساخته و بر داشته او و بدراو باشد از بخ و بیاد پر اندانحنه اثری از آن بر دوی‌دمین نکّد ارد. واز عرا.ب آیکه سورجمل بر کته روز گار بر ادری داشت جکت‌سنگه‌نام‌چون اور! به عطابت راجکگی و پایه امارت سر بلندساختم وماك بازر وسامان و حشم وخدم بی‌شر يث دسهیم پدمشاد اه عدا بت دمودم بجهت مر اعات خاطر او جکّت‌سنگهر | که با اوسر ساز گاری نداشت منصب فلیلی تجویز فرموده بهصو به پنگٌا ۸ فرستاده بو دم و آن بیچاره دورازوطن درغر بت‌روز کار بخو اری ودشمن کامی گذدانیده ا تظار لطيفةٌ غیبی داشت تا نکه بدطا لح [۲۱۱الف ] اء جتینمنصو به نشست و آن بسی‌سعادت تیشه
بر بای‌خو دزد. جک سنگدر | به‌سرعت هر جه تمامتر بهدر گاه طاید اشث به‌خحطاب راجکی و
جاگ رنه 0 منصب هزاریذات و پا نصدس‌ار سرافر از ساخنه بیست‌هزار درب مدد خر ح از خزانسه عامره غنا یت‌شده و کهیر ه مر صح وحلعت واسب وفیل مر حمت‌نموده رد ر اجه بکر ماچیت فرستادم. وفرمان کیتی معا ع‌شر ف‌صدور باقت که اگر مدا را لیه به‌رهنمو نی ط لع‌مصدر خحل‌مات‌شا یسته گردد ودو لنخو اهیهای‌تيك ازو به‌ظهور رسد دست تصرف اورا در آن‌بلك قوی مطلق دارد. چون تعر یف با غنور منزل وعمارتی که بدتاز گی احداث‌یافته مکرد بیرض رسیده‌بود. روزدوشنبه بربار کی شوق سوارشده در با غ‌بسوستان سرامنزل گزیسدم. و روز سه‌شنبه درآن کلدن دلکشا به عش و فراغت گذرانیده شب گمشنبه با ع تور منزل به ورود م و کب سعود آر استگی یافت. این باغیست مشدءل برسیصدوسی جریب به گز الهی‌ودور آندا دیو ارعریضص رفیع‌از خشت و آمك د بشته پر آورده درغا بت‌استحکام ودرمیان‌با غ عمار ات عالی وشیمنگاه بیتکلف وحوضهای لطیف ساخته‌شده ودر بیرون‌درواژه جاه کلانی ترتیب یافته که سی‌ودو جفت کاومتصل آب‌می کشند وشاه‌جوئی میان با در آمده به‌حوضعا میر يزد وغیر ازاین‌جندین چاه دیگر هست که آب‌آنها بهحوضها وچمن‌ها تقسیم‌می‌با ید و بهانواع واقسام فواره و آبثار زینت‌افزوده وتالآبی درمیان حقیقی با غْ وافع است که به‌آب باران پرمی‌شود وا گر احیاناً درشدت کرما آب‌آن رو به کمی نهد از آب‌جاه مدو می‌زسا نند که بیوسته ابر یز باشد. قر يب يك لك و پنجا همهز ارروبیه تاحال صرف اين با غشده هنوز نانمام است ومبلنها به‌ساختن خیا یا نهای رنشانیدن نهالها صرف حم اهدشد. ونیز قراریافته که نال میان با غرا از سرئو حفر نموده راه بهد انعل وحارح [۲۱۱ب] آب زا به‌نرعی استحکام بخشند که همیشه برآب باشد و آب آن از هیچ‌راهی بدر نرود و نقصان‌نیذ .رد ویمکن که فریب بهدو لك روپیه به‌همه جهت صرف شود تا به‌اتما‌دسد. روز مبار کشنبه بیست‌دچهادم خو اجهجهان پیشکش کشد از جواهر وعرصع آلات واقمشه وفیل و اسپ موازی‌يك لك وپنج!ه‌هز ارروپیه انتخاب‌نموده‌نتمه به‌مثادالله‌عنایت فر مودم تاروزشنبه دران گلز ار نشاط به‌عشرت وشاط گذرانیده یکشنه پیست ودفتم به فتحیور عنان مراجعت معطوف داشتم و حکم‌شد که امرای عظام بهدستور هرسال دو لتخانه دا آلین- بندی نمایند. روز دوشنبه بیستوهشتم به‌قدر “شوبی دد چشم ود بافتم و جون از غلبه عون بود» فی‌القرد به‌علی| کبر جراح فرمودم که فصد کرد ودردم تفع آن ظاهر شد وحفت تمام‌یافت وهز اردو یه بها نعام آو مر حمت‌شد. رودسه‌شنبه بیست و نهم قرب خان از وطن‌خود آمده سعادت
آستانبوس ددیافت و بهانواع مراحم سرافر ازساختم.
۳۷.۰ ها نگیر نامه
نوروزچهاددهم ازجلوس جهان‌افر وز
صبح هباز [ء شنبه چهارم‌شهر د بیع‌الاجر سته هر ارو بیستوهشت‌هجری» حشرت پر اعظم فرو غُ پخش‌عالم به پیت ا لشرف حمل سعاأدت تحو یل ارژانی داشت وسال چهار دهم از مید.اء جاوس این نیازهند به‌م‌ارکی وفرخی آغازشد.
,لیشکش شاهجهان: در رود مبارتدشنبه غره دورو کیتی افروذ فرزند اقا لمند شاه جهان که غره وجه مرادات وفرو غُ جبههٌ سعادات است» جشن‌عالی تر تیب داده منتخب تحت روز کار از نا یس و بوادر هردیار؛ به رسم بشکشسن معر وضص بساط انعلاص گردانید. از آن جمله یاقو تی است بهوزن بیست‌ودو» سرخ خوش‌رنگک و آبدار و به‌اندام» جوهریان چهل‌هزار رو پیه قیست‌نموداد. دیگر تعلی است وزن آن سه‌تانک بدغایت دفرس: قمت آن نیز جهل‌هز ار روپیه شد. دیگر شش‌دانه مرو ارید که یکی از آنها يك‌تانك [ ۲۱۲ الف] و هشت‌سرخ وزن دادد. و کلای آن فر زد در گجرات بودت و پنجهز ار رویبه ابتیا غ ثمه ده‌اند و پنج‌دانه مرواز ید دیگر به‌سی‌وسه‌هز اررو یه و بك‌قطعه الماس ک-د هوژده‌هزاردو یه ادزش آن‌شده و همچنین پردله مرصع باقیضهٌ شمشیر که درذر گرتحانه آن‌فرزند بهاتمام رسیده؟ واکثر جواهر آنرا تراشیده نشانیده‌اند. آن‌فرزند نهایت دقت و تصرف طبیعت به کار برده پتجاه‌هز از رو بدقومت قرار یافت. واد تصرفات آن‌فرزند نقاره عانه‌ایست از طلا و نقره. درین تصرف حاصه‌اوست که تاحال به عاطرهیچکس نرسیده بود و بی تکلف خوب یافته يك‌جقت ناره مرسل نواز از طلا ساخته تتمه کور که ونماره و کر نا وسر نا وغیره نبحه لازمه تماره‌حانه پادشاهان ذی‌شو کت است تمام را ازنفره ترتبب‌داده درساعت فرخنده مسعود که بر تخت مراد جلوس نمو دم به :و ازش در آوردند. مجمو غ ودشصتو پنجهز ار رو بیه بر آمده. دیگر تخت و اری فبل که اهل زبان حوضه گریند از طلا ساأنجته به‌سي‌هزاد رو پبه مر تب دیگر دوز تجیر فیل کلان با پنج زنجیر تلایر از بابت تک قطبا لملكك حا کم کلکنده. فبل اول دادا اپی نام داشت. جون درتوروز داحل فلخانه خجا صه‌شد نورد دوروز نام کردم. الحق فیلیست بدغایت عا شم در کلانی وجمال وشکره هچ کاستی ندارد. چون ددنارم عرش نمود خحود سوار شده در صحن دو لتخانه گردانیدم وفیمت آأین‌فیل هشتا دهز ار رو پیه مقرد گشت وبهای شش ز نجیر دیگر بیست هز ار روبیه. ورعورت لاه از ژنجیر وغیره که بجهت فیل نور نوروز آن‌فرزند تسرتیب داده داده‌بود به‌سمی‌هز ار رو پیه بر آمده دثیل دوم بار حوت نقره گذشت: وده‌هز ار زو ببه ۳ از
جواهر متفرقه بر گزپده‌شد واز پارچه‌های‌شیس گجرات که کر کراقان آن‌فرزند تر تیب‌داده
جهانگیر نامه ۳۰
فر ستاده بودند. اگر به تفصیل مرقوم گردد بطول می‌انجامد. الفصه مجمو ع پشخش او جهار لك وینجاه‌هز ادرو یه شد. امید که از عمرودولت برخعورد.
روزجمعه دوم شجاعت‌جان عرب و نودا لدین‌قلی کو توال پیشکش گذدانیدند. روذسیوم دار اب‌خان پسر حانخا نان؛ روزیکشنبه چهارم‌عان جهان التماس ضیافت"هود. از پیشکشهای‌او يك‌دانه مرو ادید که به بیست‌هز اررو پیه حریده‌بود بادیکر نفایس که مجمو عآن يك لك وسی. هزار روببه قیمت شد مقبول‌افتاد؛ تتمه به‌مشارالیه بخشیده‌شد. روزدوشنه پنجم راجه کشنداس وعا کم‌خان» روز سه‌شنبه سردارخحان روز گمشنبه‌هفتم مصطفی خان و اما نت‌خحان‌پیشکش گذرانید ند. از هر کدام قلبلی به‌جهت‌سرافرازی آنهاقبول نموده‌شد.
جشن اعتماداندو له: روز مبارذشنبه هشتم مدارالملکی اعتمادا لدو له در منزل نود جشن ملو کانه آراسته التماس‌ضیافت‌نموده به‌فول این‌ماتمس پایه‌قدراو افزوده شد. الحق در آراستن مجلس دافز ایش پیشکش نهایت اغراق و تکلف به کار برده اطسر افتال را تاجایی که چشم کارمی کرد و کوچه‌هابی که ازدور ونزديك می‌نمود به‌افسام چراغان وفانوس الوان ز بات بخشیده بود. از حمله پبشکشهای آن‌مداز ا لسلطنه تختی است از طلا ونقره در نها یت تکلفت و تصنع وپایه‌های آنرا به‌صورت شیر نموده که تخت برداشته‌اند ودرمدت سه‌دال به‌اهتمام تمام به| تمام‌دسیده؛ و به جهار لك و پنجاه‌هز اررو ببه مرب گشته؛ و این تخت‌دا هنر مند نام فر نگی ساخته که درفنون زر گری وحکا کی وانواع هنرمندی عدیل و نظیرخود ندارد؟ و بغایت وب ساخته واین‌عطاب را به اوعنا یتفر موده‌اع؛ وسوای‌پیشکش که بهجکت من آورده موازی يك تك رو پبه ازمر صع آلات و اقمشه به بیکمان و اهل‌محل گذرانید. بی‌اغر اف ازابتدای مان دولت حضرت عرش آشیانی ادارالله برهانه تاحال که سال‌چهاردهم ازعهد سلطنت این نیازمند است هیچ‌یکی ازامرای عظام نجتیرن پیش کی دکشرده ۷۳ الف ] الحق اورا بهدیگران جسه‌نست. در بن‌روزا کر ام‌حان پسر اسلامعان به‌منصب‌دوهز اریذات وهز ارس ار از اصل واضافه سرافر ازی یافت؛ وانی دای سنگدلن بهنصب دوهزاری ذات وششصدسو ار ممتاز گشت.
رو رز جمعد نهم اعتبارخان هکت کدرداتل) ژهمدرین تاریخ حان دوران بهعنایت اسپ وفیل سرافر ازشده بها با لت ولایت تهنهه رندصت بافت» ومنصب‌او بسه‌دستور سابق ششهزاری ذات و پتجهزار سو ار گشت. روزشنبه دهم قاضل‌شان» روز یکشند یازدهم میرمیر آن: زوزدوشنبه دوازدهم اعتادخان رورسه‌شنبه هژدهم تا تارندان وانی‌دای‌سنگد ان روز گمشنبه چهاردهم میرزا ر اجه بهاوسنکه پیشکش کشید ند واز هر کدام آ ده نفاست وتاز گی داشت بر گزیده تتمه به آنها مرحمت فرمودم. روز مباركشنبه پانزدهم آصفخان درمنزل خود که بهغایت جای بصفا
سس بت سید سس تا بط مب یم
ودلشین بود مجلسعالی وجشن پادشاهانه آراسته التماس ضیافت نمود. ملتمس اودا بایه‌قبول بخشیده با اهل‌محل تشر یف برده‌شد؛ و آن د کن‌السلطنه این عطیه را از مسواهیت غیبی شمرده» در افزو نی پیشکش وثر تیب‌مجلس عنایت اغراق به کار برده‌بود. ازجواهر گرانبها وزد فتهای تفیس واقسام تحف آنچه پسند افتاد بر گزیده نتسه به مشادالیه عنایت فرمودم. از جماه هام او لعلی است بهوزن دو آزدهو تیم تا نت که به يك لك و بیستو بنجهز اد دوبه خر یده بود و قرست مجمو ع شش از آدچه مقبول افتاد بكك لك و شصت‌وهفت‌هزاد ره بیه شد. دربن تار یخ حو اجهجهان به‌متصب پنجهز اری ذات ودوهز ارو با نصدسوار سر افر ار شد, لشکرتحان حسبا لحکم ازدکن آمده بهدو لت آستان‌برس سر بلندی یافت. جون درخاطر قر اریافته که بىدا, گذشتن ایام برسات دد آغاز خعرببهای هوا بهمقنضای جل وعلا مو کب کیهان نظیر به سر گلز ار همشد بهاز کشمیر هضت فرما ید لاجرم ۷۲1 ب] محا فشت ومحارست قلعه وشهر | گره رفوجدادی اطر اف وتو احی به‌دستوزی که حواجه‌جهان داشت به لشکر حان منأسب‌دید و اورا به‌نوید این مرحمت ممتاد ساشحتم . اما ت‌جان بهعدمت داروغکی داغ و گذرایدن سوراران محلد حود سرافر از کشت.
رورجمعه شا نزدهم تجو اجه بو الحسن میر بخشی» وروزشنبه هقدهم صادق بخشی » و روز بکشنه هزدهم ارادتخان میرسامان وروزدوشنه نوزدهم که جشن روزشرف بوده عضدالدو له ش کشها عو | فا زد وار در کدام آنچه پسند افتاد بجهت سرافرازی آنها پایةٌ قبول یسافت. درین در روز قیست پیشکشهایی که بندههای در گاه گذرانیدند و به.عرض قبول افتاد بیست تك رو بره شد. زورشرف بهفر زد سعادتمند شاهر اده‌سلطان‌بر و یز منصب بپیست هر اری ذات وده هر ارسو ار ازاصل و اضافه مرحمت لمودم. اعتادالدو له بهمنصب هفت‌هز ار ی‌ذات وسو ارشرف اعتصاص یافت. عضدالدوله را بدخدهت اتالیقی قرةالعین خحلافت شاه‌شجاخ امتیاز بخشیدم. ابید 4 بدعمر طبیعی بر سث و اد اهل سعادت و اقبال باد. قاسم نحان بهمنصب هر ارو پا تصدی ذات و پا نصد -و ار و باقر ان بهمنصب هزاری ذات وجهارصدسو ان سرافر از شدند. جون مهابت.- نحان التماس کمث نموده‌بود پانصدسواد احدی به‌صوبه بنگش تین فرهودم وغیر تخاذرا که در آن صو به محدر حعدیات شاسته شد برد پب4عنا یت فبل و کهیوه رصح سر افر اذ ساختم. در بو لا عبدا استارمج‌وعدای بهعط عاص حضرت جات آشیانی انار الله برهانه «شتمل بر بعضی از دعوات ومقدمه از عم تنجیم ودیگر امور غریبه که اکثری دا آزمودهو به حقیقت دادسیده در آن‌حر یده سعادت ثبت فرموده‌اند پدز سم فنشکگن گذرانید. بعداز زیارت خط مبارلدایشان
ذوقی ونشاطی درخود مشاهده نمودم که نعودرا کم به آن‌حال یاددادم بغایت الا یتم<طو ظ
جها نگیر نامه ۳۰۳
گشتم. [۲۱۴ الف] به‌عدا که هیچ تحفه نادر وجواهر گرانبها پیش‌من بهآن نمی‌رسد. به جلدوی این عدمت‌منصب او از آنچه درمتخبله او نگذشته‌بود افزوده هزار روییه انعام‌فرمودم. هنرمند فرنگی که تخت‌مرصع دا ساخته بهانعام سه‌هزار درب واسپ وفیل سرافراز شد.
به حو اجه‌عان محمود که سالك طریق خواجه‌هاست وخالی از دردیشی و نامرادی نمی‌نما ید هز اررو پیه لطف‌نمودم. لشکر خان به‌منصب‌سه‌هزاری ذات و دوهزار سواد سر بلندی یافت. معمورحان به‌منصب‌نهصدی ذات وچهار صدو پنجاه‌سو ار و عو اجکی ظاهر به‌هشتصدی ذات وسیصدسوان وسیداحمد قادری‌بهه«شتصدی وشصیت‌سوار سرافراز گشتند. راجه‌سارنگدپو بدمنصب هفتصدی ذات وسی‌سواد: میرخلیل‌الله پسرعضدالدوله بهمنصب ششصدی ذات و دوصدو پنجاه‌سو ار فیروزخان خواجه‌سرا بهمنصب ششصدی و یکصدو پنجاه‌سوار» وحدمتخان بدمنصب پا نصد و پنجاهی و یکصدوسی‌سو ار ومحرم‌خان به‌پا نتصدیو یکصدو بیست‌سو ارسر ار از شد ند. عرب و اقی بهمنصب ششصدی ذات و سبصد سوار دای بنوالیداس مشرف فیلخانه به منصب ششصدیذات و یکصدو بیست‌سوار؛ ورای مانیداس مشرف »حل بهمنصب ششصدیذات ویکصدسوار سر بلندی یافتند. نتهمل وجگمال پسران کشن‌سنگه هر کدام بهمنصب پانصدی ذات ودوصدو بیستء پنج‌سو ار روزافزون‌خواص پسرر اجه سنگرام به‌متصب با نصدی ودوصدو ببت‌سوار امتباز یافتند. اگر اضافه متصبدارانی که از پانصدی کمتراند نگاشته شود به‌طول می‌انجامد. به‌عضر نخان حاندیسی دوهزارروپیه انعام‌شد. دوز گمشنبه بیست و یکم به‌قصدشکار متوجه امانآ باد گشتم پیش از آن به‌چندروز حسب الحکم خحو اجهجهان و قیام‌نعان قراول‌باشی بجهت شکارقمرغه فضای وسیعی اختیارنموده بردور آن سراپرده کشیده آهوی‌بسیار از اطر اف صحدر ! رانده به‌درون سرابرده آورده بودند. جون عهد کرده‌ام که بعدادین هیچ جا ندادری را به‌دست‌خود نیاژارم بخاطر رسید که همه‌را زنده گر قته درمیدان چو گان فتحبور گذ اشنه‌شود که هم‌ذوق شکارور با فته باشم وج بهآنها برسد. بنا بر ابن‌هفتصدر أس در حضود گرفته به‌فتحبود فر ستاده‌شد وجون ساعت‌در آمدن به‌دار | لخلاوه آگره نزديك بود به‌راریمان شدمتبه حکم فرمودم که از شکار گاه نا میدان فتحیور دو زو ید مثل کر جه سراپرده می کشیده باشند و آهوان را ازآن داه رانده به‌میدان فتحپور رسانند. قریب به‌هشتصد آهو به‌این‌طریق فرستاده‌شد که مجمو ع یکهز ارو با نصدد أآس بو ده باشد. شب گم شنبه از امان] باد کو چفر موده در بوستان سر اي منزل گزیده شده از آنجا شب مبارلاشنبه بیستو نم بسه‌با غ‌نود متزل نزول اقبال اتفاگ‌افتاد. روزجمعه سی!م والده فرزند شاهجهان به‌جوار دحمت ایزدی پیوست. دوزدیگر خود به‌منزل
آن‌فرزندگرامی رفته بهانواع واقسام دللوازی وخاطرجویی او پرسیده همراه ود بهدو لتخانه
روزیکذنبه غره اردی‌بهش‌ماه الهی به‌ساعت سعادت قرین که منجمان واختر شناسان اخت‌ار نموده بودند برفیل خاصه دلیر نام‌سوار شده به‌میار کسی وفرخی بسه‌شهر در آمدم. خاق انبوه ازمرد ورن در کوچهو بازار ازدرودیواز تراهم آمده انتظاز داشنند. به آ ین معهود تادرون دو اتخانه تثار کدان شتا فتم . ازتاریخی که مو کب مسعود به‌این‌تاریخ سفرعاقبت محمود نهضت فرموده تادال که قرین سعادت واقبال مر اجعت نموده پنج‌سال وهفت‌ماه و نه‌روزاست. درینو لا بهفر ز ند سلطان‌پرو یز فرمان‌شد که جون مدتهای مدید کذشته که از حدمت حضور محصروم است و بهادد ال سعادت مین ,وس هستعد نگشته اگر آرژومند ملازمت باشد بهم و جب‌حکم متوجه در گاه شود. بعداز ورود فرمان مرحمت» عنوان آن فرزنده ظهور این مکرمت دا از مو اهب غیبی شمرده روی‌امید بدر گّاه سپهر اشتباه نهاد. درین سال به‌فقرا وار باب استححقاق جرا و جهارهز از وهقت‌صدوهشتاد و شش بیگه زمین و دودیسه در بست از هندوستان و سیصدو پیست تحرو ار غلد از کشمیر وهفت‌تلبه [۵ ۲۱ الف ] زمین از کابل مدد ءعاش لطف نمودم امید که همو اره توفیق کام بخشی خیرسگالی نسیب وروزی باد. از سوانح این‌ایام یاغی‌شدن الهداد پسرجلاله افغان است. تفصیل این‌اجمال آنکه جون‌مها بتخان به‌فبط بنکش واستیصال افغانان دستوری یافت به مان آنکه شاید بیسعادت در برایر مراحم ونوازش‌ما مصدر خدمتی تواندشد. التماس نموده همراه برد و جون سرشت این کافر تعمتان حق‌ناشناس به‌تفاق و بداندیشی مجبول است بنابر حزم و احتباط مقرر شد که فرزند و برادر نحوددا بهدر گاه فرستد که بدطریق یرغمال در حضور باشند وبعداز آنکه پسر و بر ادر او به در گاه رسید بجهت شسلی ودلاسای او به انواع مراحم و نوازش سرافر از ساختم تیک
ن آنجا که گفته‌اند. بیت
۳ ۳ ۳۳ 1 ۳9
تیم بخت کسی را که را فتنل سیاه به آب دمزم و ۳ ییات نتو ان کرد
از ان‌تار یخی که به آن سردمین پبو ست آثار در لتی وحق‌ناشنامی ازوجنات احو ال
او ظاهر شدن گرفت» ومها بتخان بجهت نظام سر کارسررشته مدارازدست‌نمی‌داد تا آنکه درین ولا فوجی بهسرداری بر خجو د بر سرطا یمه از افغانان فر ستاده نود آورا هم اه سانعت» ون 4 مقصن پیو ستند از نفاق و بداندیشی مومی‌البه آن بورش‌شا طرخو اه بهانجام ترسید و بیحصول مقصود مر اجعت نمودند؛ والهداد بدنهاد به توهم آیکه مبادا درین»ر تبه مها بت‌خجان ترلء مدار تموده درمقام تحهیی و باز برس در آمده به‌پاداش کردار خود گرفتار شود پسرده آزرم از میان
بر گر فته بغی وحرام‌نمکی را که درین‌مدت پوشیده میداشت بی‌اخثیار ظاهرساخعت. وجون
حقیقت‌حال ازع رضه‌داشت مها بتخان به‌مسامع جلال دسیدحکم فرمودم که پسراودا با برادرش در قاعه کوالیاد محروس دارند. اتفافاً پدر این بیدو لت نیز از خدمت حضرت عرض آشیانسی گر بختد رفته بود وسالها [ب ۵ ۲۱ ] به‌دزدی وراهزنی دوز گاد بسر برد تابه‌سزای کردارزدت خحود کرفتارشد. امید هست که این بیسعادت مخذول العاقبت هم ددین‌زودی به پاداش اعمال حو پش میتلا گر دد.
روز میا کشنه پنجم مان‌ستگّه و زد راوت شنک ر که از کوه‌کیان صو به بهاد است بسد منصب هزاری ذات وششصلس ار سر افرازی یاقت. عاقلخان‌د! بجهت دیدن محله و تحقیق جمعیت متصیدادانی که بدخدمت ۳ مقررند رخعصت قرمودم وفیلی بدمشار اه عنایت‌شد. به‌مها پت‌نجان حنجر خاصه طرح مازندران مصیحوب دوست بیگ مسرحمت نموده فسرستادم. تش کف روز دوشنبه ب‌سحمود آبداد که از زمان شاهزادگی وایام طفولیت به‌لوازم بند کی وحدمتگادی اشتغال دارد انعام مقرر شد. بیژن خویش باینده‌عان مفرل بهمنصب هفتصدیذات وجهارصدو پنجاه‌سو ار از که محمدحسین بر ادر خحواجه‌جهان زا که به حد مت بخشیگری کانگره احتصاص دارد منصب ششصدیذات چهارصدو پنجاه‌سو ار عنایت نمودم. درين تاریخ تر بیت‌حان که از خانه‌ژادان موروثی این در گاه بود و به یمن تر ببت‌من در سلك امرا انتظام داشت ودیعت حیات سپرده خحالی از نامر ادی و سلامعت نقس نبود وجوانی عباش طبیعتی بود. تمامی عمر خوددا میخو است که بهفر اغت بگذراند. به نغمه هندی بسیار بسار میل داشت وبدهم نمی‌فهمید. مبردی بی‌بدی بسود. داچه سورستکه بهمتعب پنجهز اری ذات و سوار سرافراز شد. به کر له ولد علی‌مردان بعادر وب‌افرخان فوجداد ملتان و ملك محب افغان و مکنوب‌خان فیل مرحمت فرمودم. سید يا پزید بخاری که حراست قلعه بهکر وفسوجداری آن حدود به‌عهده اوست نیز بهعنایت فیل سر بلندی یافت. امان‌الله پسر مهابتخان بدانمام خنجر مرصعح‌ممتاز گشت. به‌شیخاحمد هانسی وشیخ‌عبدا للطیف سنبلی وفر اشتخات خر اجه‌سرا و رای کنورچند مستوفی فیل مرحمت نمودم. محمد شفیع بخش صوبه پنجاب بهمنصب پسانصدی ذات وسیصدسوار فرقعزت برافراعت. به‌مو نس پسر مهترخان که حر است‌قلعه کالنجر بسه عهده اوست منصب با تصدی ذات و یکصدو پنجاه عنایت شد.
درین تادیخ خبر فوت شاه نوازخان پسر سپهسالار خانخانان سیب گرانی حاطر گشت. دد هنگامی که آن انا لیق از ملامت رحصت میشد به تا کید تمام فرموده شده بود که چون مکرد بهسامع جلال رسیده که شاهنو ازخان شیفتَهٌ شر اب گشته و پیا له به‌افراط می‌خوده ا گر
درواقع این سخن فرو غ صدق دارد حبف باشد که درین سن خود را ضایح سازد. باید که
اورا بطور اونگذارد وضبط احوال او به و اجبی نماید» واکر خحود ازعهد: او بیرون نتو اند آمد صریح عرضد اشت نماید که به حضور طلداشته به اصلاح حال او توجه فرما ثیم. چون بد برهانیور رسید شاهنم اژعانر | بهغایت ضعیف وزبون یافته و تدیر علاج‌او پرداعت. فیا ر! بعداز زوزی حندصاحب فراش نض بر بستر ساتوانی افتاد. «سرچند اطبا دما لجنات و تد پر ات بکار بردند سودمند نشد ودر عین جرانی و دو لت درسن سی‌وسه سالگی ساجهان حهان نکر کت وحسرت بهحجو ار زجمت و »فقرت ایزدی بوست. از شنیدن ایسن تخیر “ا توش 7 شتا نج ردم. الحق توب خاندر ادی رشید بود. بایستی دد ین دو آت »حدر دما تعمرل وشدتي واترهای عظیم 4 ددی. ۳1 جه همدزا این‌داه دد پیش است وار فرمان کی معا ع قضا وقدر هبچکس را چاره کز ز 6 لیکن بهاین دوش رفتن کران می سا ید. امید که از اهل آمرذش باشد.
ر اجه‌سار نکه پو را که از حدمتکاران نز ديك و بندههای مز اجدان است نزد آن اتالیق [۱۱۶ب] فرستاده بهانواع مراحم و نوانش پرسش ودلجوئی سرمودم و منصب پنجهز اری شاهتو از عان دا بدمنصب برادران وفرزندان او ار وده شد. دازاب عان برادر خحرد او رابد «نصب پنجهز ار ی ذات وسو ار از اصل و اضا فد سرافر از ساعته وعنایت خلعت دفیل و اسب و شمشیر مرصح امتیاز بخشیدم ونزد پددش رعصت فر مو دم که اورا به‌جای شاهنوازخان بسه سرداری صو به بر ار و اسوول ۳ مقرر تما ید . من داد برآدد دیگرش بهمنصب دوه ازی و هدتصدسو ار سر بلندی یافت. متوجهر پسر شاهنو ازعان بهمنصب دوهز اری ذات وهز ارسو ار ۳ کفت. طذر ل و لد شاهنو ار عان بهمخصب هراری ات و با تصدسوار ممتاژ شد.
رود مار کشنبه دو اردهم قاسم نخان عویش اعتمادا لد له بنه عنایت علم فرق عزت پر افراعت. اسدالله پسر سید حاجی را کد به‌اراده بند گی وحدت آمده بود منصب با تصدی ذات و یکصدسو ارعنایت‌شد. صدرجهان خویش «رحومی مرتضی‌شان به منصب هفتصدیذات و ششصدسوار باخدمت فوجداری سنبل سرافرازی یاف وفیل مرحمت نموده ر حصت‌فرمودم. بهار نهه بندیله را بسرمصب ششصدی ذات و جهار صدسو ار امتیاز بخشیده فیل عنایت شد. به ستگرام راجه‌جمو نیز فیل مرحمت شد.
در احمد آباد دو تکه مار حور همر اه داشتم وجون درسر کار ماده تبود که چنت توان کرد به حاطر دسید که ار با بز بریری که از عر بستان عصوص از بندر شهروزفاد می آد #د جفت کرده شود اما تاج آنها به‌چه‌شکن وشمایل بهمرسد. القصه باهفت بر بری مساده جفت
در مود وشد و«عداز انضای مدت ششماه در فتحیو رد هر کدام يلك بجه آور دید جهارماده و سور
ها نگیر تمه + ۳
بهغایت خحوش [ ۱۷ ۱۲ لب ] صورت وخحوش ثر کت وخحوشر نکت؛ ودرین‌رنگها آ نجه یسه‌تکه مشابهت ومناسبت دارد؛ مثل سمند که عطهای سراه در پشت داشته باشد وسرخ سبز از دیکر الوان حوشتر مي دما ید واصا لت درو پیشتر ظاهر ي‌شرد واز شوخحی ودیگر اداهای مفحك وانواع جست؛ خیز چه نویسد. اداثی جند مشاهد» میشود که بی‌اختباز خاطر دا به تماشای آنَ غیت میا فز ا بل و اریکه دزمردم شهرت گر فنه که مصدر ادای جست وخیز بر غا له به و اجب نمی تواند کشید اینجا یفین شد؛ واگر احیانا اداها ی بزغاله را يك‌طور مسی تواند کشید در کشدن‌اداهای‌فر یب و ایو واع جیست ور خیز وشوخیهای اف شلكت ثیست که بدعدز اعتر اف خو اهد نمود. از جمله بچه يك‌اهه باکه پست‌روژه بنوعی از جاهای مر ر تفع جسته خود را برروی زمین می کرد که اک غير بز غاله بحهد يك عضوش درست نخواهد ماند. از بسکه مرا خوش آءد فرمودم که همشه نز ديك نکگاهد ار ند ودر کسدام را ای متا و هاده شد؛ و بغایت محظو ظم ودز قر ام آوردن تکه مارخور وبز اصیل نهایت توجه دارم» ومی‌خو اهم که نتاج اینها بسیار شود ودرمردم ا تشاد یابد. وبعداز آنکه نتاج آنها را بایکدیگر جفت کرده شود ظن ۶ لب آست که فیس تر بهمر سل دیکی از عصو صیات و امتباز اینها سیت به بز غا له آ رکه بز غاله به‌مجر د رایدن تا بستان بددهن نگ کیرد وشیر یضو زرد فر باد واضطر اب بسیار ظادر می کند واين به حلااف آن اصلا آواز تراعی رو ودر غایت استغناو ی دبازی مبباشد. و شاید کد گوشت 9 در غایت حوش‌مز گی بو ده باشد.
قبل او این ن شده بو د که مقر بخان به‌صاحب صو و بکی ولابت بهاد سرافر از کته بدان‌صو به شتا بد. مشا را 1 خود را به در گاه رسانید که زمین بوس نموده .توجه مقصد گردد بت بسر این زور مباز کشنبه درم خحرداد بل با تلایر ودو اسب و کهیوه رضم عنا بت مود رعصت و ر مو ودم و پنجاه دز ار روبه پدر سم ءساعدت ءر حمت‌شد. هم , در این | ۲۱۷ب | تاریخ سردارندان به خلعت و فبل واسب سرافراز گشته بجاگ, داری سر کاذمنگیر که در ولایت‌بهار و نا له برذ خ است رخخعصت یافت. میرشرف و کیل قطب لملك کن در در گاه بود رعصت شد وفرزاد اقیال‌مندشاه‌جهان بر ادر افضلخان دیران جودرا به موافقت او تعبین فرمود. چون ابا لملك اظهار احلاص واز ادت‌موده مکررا ماس شبیه کرده بود حسب| لا لتماس مشارالیه شییه تحو در ! ب کهیوه مرصح و بهرل کناده مر حمت فر هو دم و بسسمت‌و جهارهز ار درب و حنجر عرص و اسپ وعلعت به «یرشرف هذ کور عنایت‌شد. فاضلخان دیر ان بیو تات به ماصب هر اری ذات و پا نصد سو ار امتیاز یسافت. حکیم ر کنایه به منصب شذع.دی و ذصت سراد
سرافر از ش
۳۰۸
چون درین‌ایام عرس حضرت عرش آفیانسی بود پنجهزاد دوپیه حسواله چندی از بندههای معتبر شلد که بهفترا و ادیاب استحقاق قسمت نمایند. حسنعلی ان را که جاگیردار مر کاد منگیر بود بهمنصب دوهزاری ذات و پانصدسواد افتخار بخشیده به کومك ایراهیم- نخان فتح‌چنگت صاحب صو به بنگا له سرافراز فر‌ودم؛ وشمشیری به‌مشار الیه عنایت شد. چون میرزاشرفا لدین حسرن کاشغری در خدمت بنگش جان‌ثار گشت ابراهیم حسین پسر اورا بدمنصب هز اری ذات و با تصدسو اد سر افر اذ ساختم. در ینو لا ابر اهیم‌خعان فتح جنگ دو منزل کشتی که بها صطلا ح آن‌ماگ کوشه گو ند نشیمنگاه یکی را از طله ودوم را از نقر ه ۳ بهرسم پیذکش ارسال داشته‌بود از نظر گذشت. بی تکلف در قسم‌خود فرداعلی‌است. یکی را بهفر ز ند شاهجهان لطلف نمودم. روز مبار کشنبه هم ساداتخان بدمنصب هزاری ذات وشصت سو ارسر بلندی یافت. ددین تادیخ عضدا آدو له وشجاعت‌خان عرب به‌محال‌جاگیر جر درحصت شدند. روز مباد کشنبه شانزدهم به آصفخان کهپوه مرصع مع‌پهلول کناره عنایت فسره‌ودم. حون [ ۱۸ ۲الف] فرزند سعادت ند ساطان‌پرو یز موجه در گاه والاشده الماس نادری خاصه موده بود که درد روز ملازمت شا بو شیده سعادت دمین وس در با بد» حسب الا لتماس او حاست نادری و جره و فوطه حاصه حو اله و کیل شریف آن فرزند شا که نزد او رواند سازد.
روز مبار کشنبه پیست‌وسیوم میردا والی پسرعمه این تیازمند حسب | لحکم صو به از دکن آسده دولت آستا بوس دریافت. پدرش خسواچه‌حسن خالدار از خسو اجدزاده‌های نقشبندی است. عم من میرژامحهد حکیم همشیره خودرا به‌عو اجه اسبت کرده بودند. تعریف خو اجه از مردم بسیار شنیده‌شده؛ حسب و نسبت را باهم جمح داشت» ومدتها حسل و عمّد سر کارمیرز! به‌قبضةً اختیار حواجه بود ومراعات خاطرخو اجه بیاد مسی‌فرمودند. پیش از شتقارشدن میررا: ودیعت حیات سیر د. ارو دو پسرما ند: میرزا بدییع| لزمان ومیر زا 5 میرزا بدیعالزمان بعد از فوت میرزا گریخته به‌ماور اءا هر رفت ودوران غر بت مسافر راه عدم‌شد و بیکم بامیرزاوا لی بهدر کاه آسمان حاه پیوست وحضرت عرش آشیانی مراعات خاطر بیکُم سبار می فر مو دند. میرداهم جو آن سندیده آرمیده است و تعا ۳ ازهء‌عتو لت وفهمید کی نیست. از عام موسیقی و قوف تمام دارد. ددین‌و لا به‌عاطر رسید که صبیه شاهزاده مرحوم دانیال را به میرز! سبت فرموده شود و باه ات۱ بهدر اه همین بود. این صبیه از دتر قلیج محمد نحان‌است. امید که توفیق رضاجوئی وخدمتگاری که وسیله سعادتمندی وبرعورداریست
صیب وروری‌او باد. ددین تاریخ سر بلندی رای که ره تحد مت صو بذ هک معین است به‌منصت
جهانگیر نامه ۳۰۹
دوهزارو پا نصدی ذات وهر ارو پانصد سواد سرافر از شد.
دد این ایام بعرض دسید که شیخ | حمد نام شیادی درسرهند دام زری وسالنوس فرو جیده و ب-یاری از ظاهر پرستان بي‌معنید ! صید تحود کرده و بههر شهری ودیادی یکی ازمریدان خحود ز! کد سس دکان آدای وءعرفت [۱۸ ۲ب] فروشی ومردم فر بیدا از دیگران بخته تر داد خلیقه نام نهاده فرستاده است؛ و ازمز حرفا نی که بهمر ید آن و معتمدان خحود نسوشته کتابی فراهم آورده محختوبات نام کرده ودرآن جنک المهملات بسا مقدمات لاطایل مرقوم کشته که به کفر ورده منجر میشود. از حماه در مکتو بی نوشته که دراثناي سلولد گذارم بهمقام دی النورین افتاد مغامی دیدم بغایت عالی و خوش‌حفا از آنجا در گذشنم بهمقام فاروق پیوستم و از ممام فاروق بهمقام صدیق عبو د کردم وهر کدام تعر بضص درحررآن تو شمه واز انیا به مقام محبو بیت و اصل شدم مثامی متاهده افناد بهغایت مئور و علون» خودرا بهانوار و الوان منعکس یافتم» یعنی استغفر الله از مقام حافه در کد‌شته ببه‌عالی مر ثبت عرو ح نمودم. و دیکم کستاخیها کرده کد نوشتن آنان طو لی دارد واز ادب دور است. با براین حکم فرمودم که بهدر گاه عدالت آژین <اضر سازند. حسب | لحکم به‌ملازمت پیو ست واز هرچه پرسیدم‌جو اب معقول نتو انست سامان نمود و باعدم خرد ودانش بغایت مغرور وخودپسند ظاهرشد. صلاح وال او محصر ددین دیدم که روزی جزل در ردان ادب مدیوس باشد تاشودید گی مزاج و آشفتکی دماغش ودری تسکی ید زر 3 وشو رش عوام ثیز فرو لشیند. لاجرم به‌انی رای سنکد لن حو | له شد کد در تامه کوا لبار مقیل دارد.
روز شنیه بیستو پنجم جر داد فرزند سعادتمند شاه اده سلطان پر و یز از اللهآ باد رسیده ب‌سجود سده خلافت جبین احلاص تورانی ساخست. بعدء از ادای دسوم زمین بوس بدنوازش بیکر ان مخصوص گشته حکم نشستن فسرمو دم. دوهز ار مهرود وهزاد روبه بس4صیقةً در و الماس پدرسم پیشکش درینوفت گذرانید جون فیلهای او هنوز نرسیده بود وقت دیگر بنظار نو اهد تار: راجه کلیان زمندار دتن‌بود را که آن فرزند [۱۲۱۹لف] حسب الحکم فوجی برسراو فرسناده هشتادفیل و يك لك رو ببه پنشکش کرافته همر اه بهدر گاه کت یناه آورده بود دوات آستان‌برس یافت. وزیرخجاندبوان آن فرزند که از قدیمی بندههای این ۹ است بهسعادت کودنش سرافر از شده بیست‌وهشتزنجبر فیل از نسروماده پشکش گذرانید. از آنجمله ن-هزنجیر فیل مقول افناد. تنمه بههشادالیه عنایت شد. چون بعرض دسید که مروتخان پسر افتخارخان که از خانه‌زادان و تربت‌یافته‌های این در گاه بود در اقصای بلاد
رگا له باطابقه مهد جنکث کر ده جانتثار شد. الهبار برادر اودا به منصب هزاری ذات و
۳۹۰ جها تخیر نامه با تلد سوار سرافر از فرمودم و برادر دیگرش ود ه نصا جوسار صدی ذات رسو اد سر بلندی یافت تا باذما نده‌ها پراگنده نشوند,
روز دوشنبه سیوم تیرماه الهی دز سواد دهر جهار آهوی میاه و يك ماده و يك آهو بره به بو ز شکار شد و جون از پش‌منرل فرذند سعادتمند ساطان‌پر و یز عور انفاگ افتاد» دوز تجیر فیل دندانداد با تلایر بهزمم پیذکش گذرانید. هردو زنجیر داخل فیلان خاصه حکم شد. روز میاز کشنبه سیزدهم سیذحسن أیلجی بر ا؛ز کامگار شادعباس فرمان‌فرمای آیر ان سعادت آستانبوس دریافتد لراخق کر اس باییا اه آبخودی بلررین 4 لعل برسرسوش آن شانده بر دنل کل | شاه جون از بر ط میت و وداد ولو ص ومودت واتیحاد برد سیب ازدیاددو ستی وار تباط گشدت. ودرین‌دوز فدا یجان به منصت هزاری ذات و بساصدموار سر بلنلی یاثت. نسر اه و لد فتحالله شر بتچی کد محافتات ومحارست قلعه آنبیر به عهدةادست به‌مندب‌هزاری ات و جهارف‌دسو ار سرافر از نله رورهبار که ببستم امان الله پسر مها پت‌شان بسه* ضا مب هز ارو با تصدیذات ودهدتی‌دسوار متاز گردید. وز یر ان ر! بهعدمت دیوانی صوبه شود اختصاص بخشیده اسپ وعدعت و عنجر معرصع مرحمت [ ۲۱۹ ب] فر »و دم. بهمیر حسام” لدین وذیردستخان فیل عتا بت‌شد, ددین تادیخ بحافظ حسن ملازم‌عان عا م بامکتوب مرغوب کر امی بر ادرم شاو‌عیاس وخرضداشت آن ر کنااساطنه بهدر کا پبو ست وخنجر یضه دندان حوهردار سیاه !بلق که بر ادزم بهتحان عا لمع لطتف فر مو ده‌بودند: جون فاست تیام داشت بددر گاه دیده اشده بود. مرا بسیار دوش آمد. روز مار کشنه پیست وهفتم میرزا والی به منحدب دوهز اری ذات وهر ارسو ار سر بلندی ییافت و بیستو جع ساردر اد درب در وجه انعام میدحسن ایلیتی عذایت شد. به‌عبدالله‌عان بهادر فیروز جنک فیل مر حست تمو دم.
زور میاد کشنبه دوم اردادسه الهی به امتبازخان اسب عتأایت‌شد. صاقفلخان بده صب در اری ذات وهتصدسو ار سرافرازی یافت. شب شنبه چهادم آمردادماه الهی مطابق پانز دهم شعران جشن‌شب برات بود» حسبالحکم لب دریا وروی کشنبهارا بهانواع جراغان واقسام آتشبازی آر استه بنظر در آوردند, ااحجق عا لی جراغانی تر تیب یامه بود بغایت عرش نمود. بمدت همتد از سیرو تماشای آن محظوظ شدم. روز سه‌شنبه بیژن پسر نادعلی میدانی که از جا ندز ادان قا بل تر بست است» بدسنصب هفتصدی ذات و پبانعمدسو ار امتیاز پا فت. بسهندو اجه زینالدین منصب هفتصدیدذات وسیصدسواز مرحمت نرمودم. خواجده‌حن بهءنصب پا تصدی
ذات و یکصدسوار ی داز و کنت: روز ار کیره نغم وی‌واز مور ضه سمو نگ رذیه شد وتا
ت
نئ ۰ ۳ سس ه ۰ ض -ِ رودده‌شنبه در ان صحرآقی دلکشا بهسیر وشگار حوشوفت برده شب‌سدشنرد بددو لتذا نه معاودت
جهانگیر نامه ۳۱۱
اتفاق افتاد. زوز مبار کشابه شانزدهم پشوتن بیره ابوالفضل بهمنصب حفتصدی ذات و سیصدو پنیجاه سو ار سر افرازی یافت. روز هبار کشتیه پیست‌وسیوم بهسیر |۲۰ ؟الف ] با غْ گل‌افشان که بر لب آب‌جمنه و اه فح است رفتدنشد. دراینای راه باران فرود یخت و خوب بساد یه جمن را از کی و طر اوت و ۳ بخشید. اتاس به کمال رسیده بود. سیر مستوفی ک, دشد. [
عماراتی که یز قب بر جر با اساس با و2 جزد | نکه نار کار می کر د غیر اذ مبزه ژر ت روادهیج
!دور ری متاسب متام افعاد. ا ییات
روز عیش و طرت مان ات روز باراد کل و ریحان است تنوده له عبیر اهیژ است دامن باد کلات افشان است از ملافات صیاً دوی غدیر زر است جو ن آژد ده سومان است
حون باغ مذ کود بهعهدة_ تر یست خواجه‌جهان مقرر است» بارجدهای رو هفخ طر # تازه که دز ی ولا از عراف به جهت او آورده بو دد بر سم 9 گذرانید. آ جد سند افتاد 99 بده تمه بفاو مر حمت ذر مو ده. ِ تر تیب داده بود. نشب او از اصتل و !ضافه پنجهز اری ذات وسدهز ار سوار حکم‌شد.. | ز اتفاقات غریبه آنکه : خان عالسم خنجر قیفه دندان ابلق جورهر دار اد پیش برادد ک مار عا ایمقدار شاه‌عباس “۳ حاعار به‌حدیراغب و ما یل‌دندان ابای شده کد حندی از مر دمم صاحجب و توف ردجا ثب ابر ان و توران تعیین قر مو ددام کد ور توص و تسس کوشیده ازهر جا و ازهر 5 تس بذهر روش وهر قیمت کد بددست اند
هسر ون و بسیاری از بندههای مز اجدان وامر ای ذیشان بهجهت مصری ود پوسته در در طلب و تفحص می باشند. قصارا ددهمین ههربکین از مسردم اجنیی بیوقت دندان ابلی در غایت لطافت ونفاست به‌فلیلی درسر بازاز می‌عرد و اعتقادش اینکه مکر در وقتی از اوقسات به نسن افتاده وسیاهی ۳ [۰ ۲ب |سو حتن است. بعدار مدلی بدیکی از تجاران هر تا
برزند اقبا لمند شاه‌جغان می‌ساید که يك‌پارچه از ین‌دندان دا بهجهت شتی (ءضراب) با ید بر آورد و جنان باید ک 9 که اثر سیاد ی وسوختکگی اند غانل اژ 8 سیاهی قسد رز وقیهعت سفیدی انزوده و این ختوخال است که مشاطه تقدیر به‌پیرایه جمال او نموده. نجاد فی‌القور
نزد داروعه کارا ده تجود شا مد این‌مژده را بهاو هبي‌زسا ند کید جنین جاسی کمیاب و رحفه بادر که خلقی در طلب‌او سر کر دانند ومافتهای بعید طی نموده به‌اطر اف وا کتاف بلادشتافنه ار مفعت ورایگان بهدست یکی از مردم محهول افتاده و قدر و قبمنش نمی شنا سد وسهل اسان ازو ان کر فت. مشارالبد به‌موافشت‌آاو دفته درساعت بهدست ۳۳ رد وروز دیکر بهعدمت ان
فرز تدمی کذرا اید.. جو ورن فرد ادا شا‌جع! پ‌دملار فت بو ست روت اخاهار شگ > کسی بسیاز
۳۲ جها نگیر نامه
نمو د. بعداز ۲ نکه دما ع از نشاط باده آراستگی یافت بهنظر در آورده بغایت مرا خوشوقت دا تا ع ای‌وقت تو وش که وقت ما خحوش کردی
حندان دعای‌خیر ددحق او کردم که | یگ صد يك آن بسهاجابت «قرون کٌ-ردد بهجهت بر خورداری ودو لتا۶ کافی است. ددین تأر یخ پهلیم‌عان نام یکی از نو کران عمده‌عادلخان آمده ملازمتنمود. جون‌ازروی احلاص اختیار بند گی نموده برد بهعر احم بی‌ددیخ اعتصاص بخشیدی علعت و اسب شمشیر و دوهز ار دزت انعام شد. و منصب هزاری ذات بسانصد سو ار عنایت فر مودم. دزین‌و لا عرضداشت ان دودان دسید. نوشته‌بود که آن حشرت از کمال [۱ ۲۳۲ اف ] مرحمت وقدردا نی پیر شلام خودرا با وجود کبرسن وضعف باصره بسه‌حکومت ملگ تهتهه سرافر از فرموده بودند» جون این‌ضعرف پیر ومنحنی‌شده ودر خود قدرت وسورت تردد وسواری نمی‌یابد؛ التماس دازد که ازسیاهیگری معاف نموده در سلك [شکر دعا انتظام را اس <جسب !لا لتماس اوحکم شد کد دیوایان عضام پر گنه خوشات را که سی اكث دام جمح اصلی اوست ومد‌تهاست که در وجه جا گیر مشارالیه تنخواه است و بذایت معصور ومزدوع شله بجهت مدد حرج او ممر در دار ند که آسوده ومر فها لحال روز کار بسر بردو سار 5لان اوشاه مدید نام بهنصب هزاری ذات وشهدسوار سرافرازی یافتی وپسر دوم توب یکت بذمصب هفتصلی وسیصطو پنجاه سو ار فرق عزت برافر اعت. سیو 6 اسف پبگگ بهمتسب سمصدی دات :۶ بجاه‌سوار ممتاز کشت
عز مت سیر گلز اد همیشه بهاد کشمیر : دوز شنبه غره شهر پورماه الهی‌یدجهت ابالق جاسیار خحانیخا نان سیخسالار ادرای عظلام که به عدست صو بهد کن مقررند نواعت بادانی مصحرب یزدانی عنایت فر مو دم. حون عز یمت سیر کار او همیشه بهار کشت درعاطر تص میم یافته نورالدین قلی ر خصت‌شد که پیشتر شتافته نشیب وفراز پونج .۱ حتی‌الامکان اصلاح نماید؛ و وعی سازد که عبود چارواهای باربرداد از کریوه‌های دشو ار به‌سهو لت معبر شود ومردم محنت و تهب دکشند وجمع کثیر از عمله و فعله این کاد مثل سنخثراش و جار و پبلدار وغیره بهمراهی او دخصت یاتد وفلی به‌شادالیه عنایت شد. شب میار کشنبه سیزدهم په‌با غ نود منزل رفته تاروز یکشنه شا نز دهم در آن گلشن [۲۲۱ب] نشاط به‌عیش وانساط گذشت. راحچه یکرماجیت بهلبله از ماندن‌بور که دطن ۳ لوف اوست آمده سعادت آستان بوس‌در یافت.
فا و کلک مرحسع بدد سم تشن ودرا مقصو دنجان بهباعیب هز ادری ذات و یکصدوسی
ی
سوار سرافراژ گشت. دوذ مبار کشنبه بیستم فرزند شاه‌پسرو بز دوذنجیر فیل پیشکش آورد و
جها نگیر نامه ۳۱۳
داحل خاصه حکم‌شد. به تاریخ بیستو چمارم ماهمذ کود در دو لتخانه حضرت‌مريم الزمانی جشن وذن شمسی انجهن‌افروز کشت وسال پنجا هو یکم به حساب ماههای شمسی به‌فرخی و فیروزی آغاز شد. امید که مدت حیات در مرضیات ايزد جل‌سبحانه مصر وف باد. سیدجلال خاف سید‌محمد بیره شاه‌عالم بخاریدا که مجملی از احوال او درضمن وقایع وسثر گجرات مرقوم فلم صدق رقم گشته رهصت انء‌طاف اززانی داشتم وماده‌فیلی بهجهت سوادی او با خر ج راه عنایت‌شد. شب دوشنبه سی ام مطا بق چهاردهم شهر شو ال که فرص ماه به‌عیار تال رسیده‌بود در عمارات‌با غکه مشرف بردریای جمن وافع است جشن ماهتابی ترتیب‌یافت؛ و بایت مجلس آدمیده وپزم پسندیده ذشت.
غره مهرماه الهی اذدندان ابلق جوهردار که فرزند سعادتمند شاهجهان پیشکش کرده بود فرمودم کد مقدار دوقضه خنجر و يكك‌شصت از آن بسریدند بغا یت وش رانک و فیس بر آمد. به‌استادپورن و کلیان که ددفن حا تم بندی عدیل و نظیر خود دار ند حکم شد که قبضه خنجررا به‌اندامی که درینولا پسند افتاده و به‌طر ح جها نگیری شهرت بافته بسازند وهمچین تیفه وغلاف گیری و ندو باد آنرا به‌استادانی که هر کدام درفن خود از بکتایان روز گارند فرموده‌شد. [۲۲۲الف ] الحق جنانچه عاطر میج و است تر تیب یافت. يك‌قبفه حود آن‌طور ابلق بر آمده که از دیدنش حبرت افزود. از جمله «فتر نک مصسوس می‌شده بمضی کلها جنان مي‌نما ید که کوئی نقاش صنع بد کلك بدايع‌نگار از خطسیاه بردود آن تحریر کسرده. نفس‌الاءر آنکه بحدی فیس است که يك‌نفس نمی خو اهم از خود جدا سازم؛ واز جمیسع جو اهر کرانبها که در خحزانه اس کراعی نز می‌دارم. روز مبار کشنبه سیوم به‌مبار کی ور عی در کمر بستم و استادان نادرم کار که در اتمام آن مایت صنعت ودقت به‌عمل آورده کار نامه ظاهر ساخته‌بودند به انعامات سرافراز گشتند. استادیورن به‌نایت فیل و شلمت و حلته طلا 4 جهت سردست که اهل هند آنرا کره گر بند و کلیان به‌ععلاب عجایب دست و اضافه و علعت و پهونجی مرصم وهمچنین هر کدام درخعور هنرمندی خحود نوازشات یافتاد.
چون بعرض سید که امان‌الله پسر مها بتخان به‌احداد بداهاد جنک کرده فوج اورا شکست‌داده بسیاری از افغانان سیاه‌باطن را علف تبغ حون آشام ساخته. شمشیر خساصه بهجهت سر افر ای او فرستاده شد. روز شنه خبررفوت داجه‌مورجنگه رسید که در دکن به اجل‌طبیعی در وذشت. اوبیره ما لدیو است که از ذمیندادان عمدة هندوستان بود وزمینداری که بادانام دم از تقابل وساوات میزند. این‌است بلکه در یکی از جنکها بردانا غالب آمده
واحوال او درا کبر نامه به شر ح و بسط مذ کوراست. داجه سور< که به‌ميامن تر بت حضرت
ع وب جها نگیو زا درد
عرش آشیانی و این نیازمند در گاه سیحانی بهمر اتب پلند و هتاصب ازرچمند رسیده ملکش ار بدز و مود در کذشت. پسرش کچسنگه نام دار د و بدرش در زمان حیان *ممات ما ام وعلکی حو درا به‌قشه احتیار او سیر دو بود. جون [ ۲۲۲+ ] قا بل ثر پیت ودو ازش دا نستم اور اه عنصب سههز اری ذات ودو هر ار سو ار اعلم وخحطاب راجه و برادر خردش را بهمنصب بانتدی ذات و دوصدو پنجاه‌سو ار سرافر از ساعته جا نا در وطن ءر حست فرمودم. روز مبار کشنبه دهم مهرماه حسب‌الاثتماس اصف نخان به‌منزل او که در نار دریسای جمنه اساس یا فته ر وه شل. جوا ی ساخته در نها بت صیا ونفاست بغا یت محظوظ گشتم؛ بعد از راخ خ عسل بز زم پا ۳۱ ترتیب یافت و بندههای حاص مه سا شر ها ۱۳۹۹ وحو شو قت شدسد. ار او آ نیچه بمند افتاد بر گزیده تتمه به»شار اد پدشیدم. مت مجوو ع 2 او کد گرفته‌شد میلخ سي‌هز ار رویه بو:ه باشد. باقر ان ملتان سنایت علم سر بلندتی یافت. پیش‌اذین حسب! لحکم ازدارا اخلافه ۲ گره تادریای اتك دوطر فه ددعت شانده‌عیا بان تر تیب داده‌اند ودمچنین از درم تا بنگ اد؛ در ینو لا ۳ داز آ گره تا اهر برسر هر ک ره میا ی داز نك 45 عیاز مست کر وه باشد و به فا ملد سره کر وه جاوآبی؛ تسامترددیی آسو ده ومر ه الیمال آمدورفت تمایند و از تاجن و تسابش آقنات منت و صع و بت و هبار کشنه پرست ژر چهار م مر ماه جدن دسهره تر یب بافت وه ی ادف اسیانر ا آراسته یه نار در آرردند و بعد از دیدن اسیان حند ز تجیر فیل بدنظر ۱ جون محتم‌دخان در نوروز گذشته وشن بکذرا نیده‌بود ددین [ ۱۲۲۳ لف] جشن تخت طلا بايك انگشتری باقوت و يك‌مرجان ودیگر جزویاتپشکش کرده. تخت نغزلك ساختدشده قرمت مجمو ع شانر ده‌هر ار روبه باشد. جرن ازصدق عقیدت واخلاص آورده بود ب‌هدمعرشن قبول مق وق کهیق: در یه نرود ۳ بو دس بیان بهمزیب هز اری ذات و حهسارصلسو ار سرافسر ازی یافت. حجرن ساعت کوج روز دسهره مقرر شده بود وقت‌شام بدمبار ین کر اشوخ بر کشتی
ونیا یه ممی جه مقصد گشتم وهشت دز درمنزل اول و وف شل ۹۳ رد به و راغ ۹۳ ارسادان نمی ده
(۳
قآ تا مها بت ان از بشکشن ره دا کجر کی؛ سیب فر ستاده برد پسیار ترونازه آمده اصا ف تسام و 2 و ردنش محفاوظ گشتم. با-.یب واه کا بل که درهمان جا و ردو شد» وسیت سمر قندی کد هرسال می اراد طری نمی تور ان نهاد. در شیر ینی وا کیت ور استمز کی دیج سرت به آ نها بد‌ارد. تاحال بهاین دناست 3 احزافت سیب ۳۳ بو د. می کُو یند کِ۳۹ در بنکشن با لا متصل به شکردره دهی هست شلوزان نام در آن دیه سهدر عت اذزین سیب هست وهر حند
۳۹
سعی مر دنل جای د, بکر رف این و بی دیلو پاسردحسن ایلچی بر ادرم شادعیاس 4 سرب
جها نگیر نامه ۳۵
انوش عنایت نمودم تامعلوم گر دد که دد عراق بهتر ازین میشود یانه. عرض کرد که دز تمام
ایران سیب اصفهان ممتاذ است بنها یتش همین ندز خر اهدبود.
ت عرش آشراد انار له ۵ فده
روز مبار کگدنه غره ۲ بانماه الفی بهز بارت زوضه مره حضر
بر ها نه رید ری تیاد #ر اوا 3 م # یلك آشیان موده صدءهر فذر کر دم. جمی بیگمان و اه
و محل به‌طی اف آن ی ملا با مطاأف استعاد ره تذورات گذرا نیدانل وشب جمءه مجاسی ع! لی آداسته‌شد. ازمشایخ واز یاب عما یم وحثانا واهل نغمه بسراری فر اهم آبده وجدوسماع کر هر کدام درعور استیجءای و ۱-عداد [۷۲۲۳ب] آنها از عثعت ور جی وشال عنایت شد. عمارت این دوزه متیر که بفایت عا “۳ اساس ی فته ودرین»ر تبه باز صرفات بسهخ‌طر رسد واز آنچه بود بسار افزود. شب‌سیوم بعداز ده جهار گهری از .نزل مذ کور کوج اتفای افتاد و پنجد نیم کرژه ردز اه دری؛ در آوردیده جهاد گهری از روز بر آمده بود که به‌منزل رده‌شالن. بود آز دو پهر روز از آب گذشته هفت دراح شکار کردم. آخرهای رور بسه‌حسن
1ب بمچتی
بیست‌عهر ار رویبه انعام شد و علعت طلادرژ باجته «رصح و فیلمر حمت قرمودهء رخعصت انعطای ارذاتی داشتم؟ و بهجهت برادرم صر احی «رصع که بهشکل جر وس ساعته بسودند و ءمذار «عنادمن شر اب در یزان بهر سم ارمغان فر ستاده ان ام که سلامت. یه منزل .سر اد ان
لشکر حان ر! کد به حکو مت و جر ارت دارآ الا ند کرد اختصاص یافته ات واسب دفل وناره وخنجر مرصع عنا یت نموده ز حصت فرمردم. ا کرام عان به.نصب دوهر اری ذات ویکهز ارو پا تسدسوار وخدمت فوحجداری سر کار میو ات -ر افرازی یافت. پسر اسلام ان است واو یر وا جب حجاده شفر ان یناه شیخ لیم است که میحا.د ات ومحا من‌صنات و اسست دعا وی !یشان بهاین دودهان و الا دراوراق گدشته کته کلك ص اقت .قم کُنته. ددین‌و لا از شخصی کد سخن “و به فرو ع صدق آراستگی داشت استما ع افعاد که درژءانی کد مرا به قدر تکسری و ضعفی در اجمیر دست داد پیش از آن که این جر بارش به ولات تاذ رسد روزی اسلاع‌جان درتعلوت شستدبود با گاه آورا بیخودی دست مي‌دهد. ون به‌خود می آید. بهیکی ار معتمدان حویش 3 بهکن نام داشته و از محرمان او بوده و کو و که از الم غیب مرا جنین نمودند که پیکر ماس حضرت شاهنشاهی بدقدد ۳ دارد و علاج آن منحصر [۲۲۴الت ] در فداساختن جیزیدت بغایت عزیز ۲ تخت ببه‌خاطر ز ند که فرز دی هوشنکت دا فدای فرق مباره آن حشرت سازم لیکن چون خسردسال بسوده هنورٌ
تمتعی از یات ثرا فته و کام دل برنگر فته مرا برحال او ر حم آمد وود دا ندای صاحب و
مربی خود کردم. امید که چون اذ سیم قلب وصدق باطن است دردر گاه الهی مقبول افتد. فی‌الفود تبروی به‌هدی اجایت رسیده وددهمان‌زودی اترضعف وعارخه درنخود ا<سامن‌نمود فانا مرض اشتداد همی یافت تا به‌جوار رحمت ایزدی پیوست و حکیم علیالاطلاق صحست عاجل کامل از شفاخانه غیب به این نیازمند کرامت فرمود. اگرچه حضرت عرش آشیانی انار اللّه پر ها نه بااولاد و اشفا د شیخ‌الاسلام و جه مقر ط دا شید وهر کدام را درندور قا بلیت و استعداد تر بیتها ورعایتها فرموده بودند» لیکن چون نو بت سلطنت وخلافت بهاین نبازمند رسد به جهت ادای حقو ی آن بزر گواد رعایتهای عظیم با فتند» وا کثری از ایشان بدعا لي»ر تب امارت رسندند وبه صاحب صو بکیها ترفی وتصاعدی 0 جنا بیجه احوال هر کدام در جای تجو د نکارش یافتد. حون ددین‌موضع ملال‌عان ۳ که از کت زان رمان شاهز اد پست سرای و باغی ساخته بود در آن مفام ان گذراند به جهت سرافرازی او قلیلی کر فته شد., ار این منزل به چهاد کوج در ظاهر متهره ورود و کب منود ا تفای افتاد.
روز مباد کشنبه هشتم به‌تماشای بندراین ودیدن بتخانه آنجا رفته شد. | گر چه در عهد سلطنت حضرت عرش آشیانی امرای راجیبوت عمارات به‌طرز ود ساخته و از برون به تکلفات از وده غایتا در درون چندان شب بره 2 ابا ییل دروخا نه کر ده که از بو ی رد آ نها رل نفس بند نمی‌تو ان کرد. پیت
از برون چون کور کافر[ ۲۴ ۲ب] پرخلل وزدرون .. قر دا عزوجل
ددین‌روز مخلص‌حان حسبالحکم از بنگانه آمده سعادت آستانبوس دریافت وصد مهر وصدر و پیه به‌صیفه تذر و للی وطره مرصعی بهرسم پیشکش گذرانید. روز جمعه نهم‌شش رو به خر افه جهت ذخعیره قلعه آسیر زد سیه‌سالارعان حانان فر ستاده‌شد. دراوراق گذشتد به‌تقر پیات از کفیات احوال بسا تن حلدروب که در او جین کوشهة انزوا داشت مرقوم گشته ددینولا او اوجین به‌تهره که از اعاظم معابد هندو است نقلمکان نموده بر کنار دربای جمنه به‌عیادت معبود حئیقی اشتغال دارد. چون ذوق صحت او برامون عاطر می کشت ب4 ملاقات او شتافتم وزما نی ممتد در خحلوت بیژحمت غیر صحبت داشته‌شد. الحق که وجر دش بفا بت مخقنم اس وار مجلس او محطظو ظ و مستهیل تو آن شل.
روز شنبه دهم قر اولان ب«ر ضص رسا یدرد ٩٩ ددین نزدیکی شیر ی است که آزار و تست ارو بهرعایا ومترددین میرسد. فیالفور حکم فررمودم که ثیل بسار برده بیشه را تشک محاصر هه نما یند و آجرهای روز سود با اهل محل سو از شلم و حون عهد کرده‌ام کد
هیچ جاندادی دا بهدست خحود نیاز ارم به بورجهان بیگم فرمودم که بندوق بندازد و با ۲ رکد
جهانگیرنامه ۳۷
فیل از بوی شیر قرار و آرام نمی گیرد وپیوسته در حر کت است واز بالای عماری تفنکث‌بی- حطا انداخعتن کاری است عظیم مشکل جناً نجه میرز ارستم که در فن بندوق‌اندازی بعد از من مثل‌او دری نیست مکرر چنان شده که سه‌تبر وچهادتیر از بالای فیل نحطا کرده ونورجهان. بیگم تیر اول حنان‌دد که اذ همان‌زخجم تما م‌شد. روز دوشنبه دو اردهم باز خاطر را به ملاقات گسائین حدروب رغبت‌افزود. بی‌تکلفاته به کلبه او شتافته صحبت داشته‌شد. سخنان بلند در میان آمد. [۲۲۵الف] حق جلال وعلا غریب توفیقی کرامت فرموده» فهم‌عا لی و فطرت بلند ومدر که تند را بادانش خدا داد ودل از تعلقات آزاد وجمم ساخته پشت‌پا برعالم ومافیها زده, در گوشة تجرید مستغنی وبی‌یاز نشسته» از اسباب دنیوی نیم گر کهنه کرباس که ستر عورت شود و پارچه سقالی که دم آبی توان ورد اختیار نموده در زمستان وتا بستان و برسات‌عر بان وسروپا برهنه بسرمی برد وسوراخی که به‌صدمحنت وشکنجه توان کنجید و ار له در آمد به‌نوعی کت که طفل شیر حوار به‌زحمت توان بر آورد بجهت بودن قر ادداده. اين دو سه بیت حکیم سنائی علها لرحمه منامب حال افتاده. ایبات:
داشت (مما ن یکی ک ر بجی رگا جون گلو گاه باي و سنمه جنک بوالفضولی 09۰ از وی جیست اینخ به‌شش بدست دو بی
روز 4 3 از رت کا رن حدروب رفته ازو وداع شدم. بسی‌تکلف جدائثی از صحبتاو برخاطر حقیقت گزین گرانی نمود. روز مباد کشنبه پانزدهم کو ج‌فرموده دربرابر بتدراین منزل گز بدم. در ین‌منزل فر دنك سعادتمند شاه‌پرویز رخصت شده به اللهآباد ومیدال‌جا گیرخود شتافت ارادهخاطر جان بود که او ددین بودش بهسعادت همر اهیاحتصاص با بد. چون پیش ازین اظهاد پریشانی نمود نا گزیر به جدائی او رخحصت دادم و اسب قیچای و کمر خنجر ابلق جوهرداد وشمشیر خاصه وسیر خاصه مرحمت شده امید کسه باز به زودی وخوبی دولت حضور یابد.
جون مدت حبس حسرو به طول انجامیده‌بود به‌عاطر صواب‌اندیش دسید که یش ازین اورا محبوس‌داشتن واز سعادت خدمت محروم گذ اشتن ن از مرحمت دود است؛ ؛ لاجرمبه حضور طلییده حکم کررنش کردم ومحدداً لخزش جرایم او ب‌زلال عفو شست:شو یافت وغبار [۲۵ ۲ب] حجالت وزلاات از ناصيةٌ او زدوده‌شد. امید که توفیق رضاجوئی وسعادت بند گی نصیب وروزی او باد. روز جمعه شانزدهم مخلص‌خان را که بهجهت خدمت دیوانی سر کار
فر ند شادبر و یز طلبیده بو دم در عدمت آن فرزند رخعصت یافت ومنصب‌او به‌دستوری که در
۳ لد داش د هر اری ات و هرد راز مر حمت لس ردم. , رو شلیه هعد‌هم رهام سل ددبن هتر لب سیدنظام سر عبر ان مدرجهان که بذقو حداری سر کار و س 9 داشت دو لت ملاز مت در راوت. دو. ز تجبر فبل وجند دست جا ده ورشکادی فخکض ز اد وتات ز فجیر یل و دو دست با از کر ذ فندد. روز 5 یه دهم کوج ا نمی افعاد. درین ولا دار ای ایرآن مصمجوبت پری‌بیکت هیر شکار یلی‌دست شتقار حرشر نک فر ستا ده بو د بلط دهد یکر بدعان عا داده و م ار لرد یاشفا ز شاهی خد رددر گاه ارسال داشته فرستاده 91 سود در راه صایج «سی‌شود و شنهة در شاهی نیز اد غقات ی به جنکاگ کر به +سی ا فد . | گر جه زنده به دز گاه رساندند ددای یش یبا ند و تلی‌شد, جد دو یسم از حسن ورنکک آین‌جا ودرا حا تساک سیای و هر بان دپرو شت و یاو تیان خر شنما بود وجر ن حا از ی ارغرایب یود به استاد متصور ناش ك خعلا ب اه ام از یس فسر »ودم که شبیه آن را کشیده نکاددارد. دوهز ار ر ره بمیر شکار مد کر ابا تمووو ز خصت مر اجعت فر مو دم. تعو ی اردان: در عهد دوالت حشرت رش آشیا نی ادار الله بر هسانه ودن سیر سر دام بود. چوب او وت تاطبت بهاین “از منك زسیلع حکسم‌شد که وزن سیر سیو شش دام باشده ومو رن این حال بخاطر #ذشت کد حااص شا بط ایشا ؛ن جر ۱ ی ا ید کسرد. ردی 11 به دسود سایق سی‌دام باشد روری کا لنش یلد وب به زر یبی وت که در کیات بیل که احکام دین در [ ۶ ۱۲۲ اب ] + نوا بننت است ورن سیر ل ام ی و شردام نو شمه نگ جون از اتفاقات غعی حکم دما با آ رید در تات ماست معلایق افناد ۳ هدان سپی شش ش دام مقر د سر ها یش بهتر خو هد بود. حکم‌ند که بعداز این در تمام مما لك سی‌وشش دام معمول باشد
ر؛ زر دوشنبه نوددهم کر چ‌شد. ر اجه پهاوستگه را بد کو مك لشکر دکن تعبین فرموده اسپ و علعت مر حمست مودم. از ین تاز یخ باه و فا متوهشتم پی‌دد بی کوج و اقع سل . ک شین کم به بیسته اهوم دارالبر کت ددلی ره ورود مو کت اقبال اتکی بسافت. تست با و زندان راهل‌محل به زبارت زونه منوره حضصنرت جنت عرش‌آشیانی انسارالله بر ها نه شنا فه نذورات گذرانیده‌شد؟ واز آنجا به‌طر اف روضه متیر که سلعلان! لمثا یخ شیخ طلام! لدین
ی زر اته استمداد وه.ات نمردم و اخر های‌روز بهدو اتخاند که درسایم کده تر تیب بافته بود در ول سعفا دت انغدق اناد ورور حمعه سی ام مقام‌شد. حون در ین * مدت شکار گاه بر کته ۳ پا لم‌دا جنذت | لحکم <! فجات آمودو بودند و برض رسد که آهوی بسیاز جسع شده روز شیب غره و ام به دزم شاد یوز سو ازی تمو دوشد. آحرهای روز دراثنای شکار ژالسه بدافر اط
بارید در تا ود متدار سیبی بود. هوارا بغایت سردساعت. ددین روزسه آدو کر انده‌شد.
جها فکیر نامه ۳۹
روز یکشنبه دوم چهل‌وشش آهو شکار کردم. دوز دو شنبه سیوم بیستوچهار آمو به‌یوز کیر ایدم شد ودو آ هو فرژند شاهجهان +” بنده‌قزد. روز سدشنبه‌چهارم پنجاه آهو کیر انده شد. جهارشند پنجم؛ پیست‌وهفت اهو شکارشد. روز ماد کشنبه ششم سید بهوه بضاری که به جک مت و حر است‌دار الملك دهلی اختصاص داشت سدزنجیر فیل ودوژده ز آس اب ودیگر جز و بات بهز سم پشکین گذرانید. پر نجیر فیل و دیکر جزویات معبول افتاد. تمه بهاو بخشیدم. هاشم تعوشی فوجداد بعضی از پر کنات میوات بهسعادت آستانبوس سرافرازی ۷۲۶۵ بت ] یافت. تاروز ماد کشنیه سیزدهم در حدود با نم په‌شکار بوز مشغول بودهء دد عرضص دوارده روزجهارصدو بیستو شش آهو کی تن به‌دهلی مر اجعت واقع شد. در مدمت حضرت عرش آشیا نی شنیده‌بودم که آهو تی‌را که ار جنکث بو ز حلاص سار ند با آ رکه آسیبی ار دندان وا من بهاو تر سیده با شل ز نها ندن از محالات است. درین‌شکار بهجهت مزید احتباط جند آدوی عوش‌صورت فری‌جنه را پیش از | رو زخجمی از دندان ونان آنها رسد حلاص ساخته» فرمودم که حضور نگاه داشتد نهایت محافظت و تیمارداری به کار برند تايك شبانروز به‌حال خود بوده آرام فر ارداشتد. روز دوم تغییر فاحش در احوال آنها مشاهده رقت. از عالم مستان دستو پاد | بیجا و بی‌فانون انداخته مي افتادند و برسی تداستند هر چند تریاق فاروق ودیگر دواهای مناسب داده‌شد تاثیر نکرد تايك‌پاس بهاین کیفیت گذرانیده‌جان دادند. درین تاريخ خر تاخوش رسید که پسر کلان فرزند شاه‌پرویز درآ کسره ودیعت حیات سیرد. چرن کلانك شده ود آن فرزند نهایت تعلق ودابستگی داشت ازین سانحه دلخراش بغایت متأثر و آزرده حاطر گشته اضطر اب و بیطاقتی بسیاد ظاهر ساخته است. بدجعتد ثنوازت وخجاطر جوثی او عنا بت را مدها فرستاده این ناسور درو ی اورا ده مر هم املف و عاطقت دوا فر مودم. امد کد حق جل وله ی و شاکیت کر اهنت کناه کف ورین قسم قضایا بهتر از تحمل و بردباری یاری وغمخوازی نمی با :.د.
روز جمعد چهاردهم بها ماس آشای [غاها به‌منزل او رفته شد. او را سیت سبقت خحدمت‌وطر بقه له ی «مرروتی به این دوددان رفیع| لشان ثابت است» وحشرت عرش آشیانی انادا للد پرهانه دز هنگامی که مرا کتخدا ساختند آغای آغا ها را از همشیره مسن شاهزاده حانم گرفته بهعدمت محل من مقرد فرمودند. ازان تاریخ سی‌وسه‌سال [ ۲۷ ۲الف] است که در عدست من میباشد وخاطر ایشان دا بفایت کرام می‌دارم؛ وایشان نیز بداخلاص خحدست ساسله‌ما کردهاند» وهیج‌سفری دیورشی بداراده واختیاد عویش از ملازمت من محروم تمانلم
ال جون ی” ایشان را در یافت ۱ اتماس نمو دناد که اگرحکم شود در دای اقامت کزیده
۰ ۳۲ جها نکیر نا مه
آنچه از عمر باقی‌مانده باشد به‌دعا گرئی صرف سازم که دیگر مرا طاقت نقل و حسر کت نما نده از آمدوشد محنت دصعر بت می‌کشم. واز سعادتمندی ایشان آنکه به‌حضرت عرش آشیانی همسال دافم شدم‌اند. محملا آسودگی ایشاند | ماو ر داشته حکم فر مودم که دردهلی توقف نمایند ودر آنج! ,هجهت خود باغی وسرای ومتبره ساخته‌اند ومدتی است که بدتعمیر آن مشفول‌اند. الصه مراعات خاطر آن قدیم الخدهءت مطمح نظرداشته و بدمنزل ایشان دفته‌شد و ره سیدبهره <ا کم شهر تأ کید فرمودم که در لوازم عدمتگاری و پاس خاطرایشان چنان تا کید تما ید ازهیج رهکذر غبار کلفتی برحو اشی خاطر ننشیند, درین تادیخ راچه کثنداس به‌عرصب دوهر اری ذات وسی,صدسرار از اصل واضا فه سر بلندی یافت. جون سید.بهوه خحدهت‌فوجدادی دهلی را نا اوه با یل به تفدیم زسانیده بود و-ردم آن‌حد ود ازحسن ۳۳ اوتهایت دضامندی داشنند بهدستور سابق محا فظت ومحارست شهر دهلی و ف, جداری اطر اف آن به‌مشاد اله مقرر فر موده به نصب‌عراردی خذات وششصدسوار از اصسل واضافه سرافر از ساخحته فیل مر حمت فرموده رخحصت ندودم. روزشنبه انزدهم میرژاوا لی‌را پماصب دوهر اری وهز ارس ار وعنا یت علم وفیل امتیاز بخشیده بهصو به دکن تعیین فرمودم.
ملاقات باشیخ‌عمدالحق‌دهلوی: شیخعبدا احق‌دهلوی که از اهل فضل و ارباب سعادت است ددین آمدن دوات ملازمت دریافت. کتابی تصنیف نموده‌بود مشتمل براحوال مشایخ هند پدنظر در آورد. ۳ زحمت کشیده» مدتهاست که در که دهلی بسدوضح تور کل و تجر ید بهسر می برد. مرد گرامی است. صحبتش بیذوقی تیست. به‌ادواع مسراحم و دلنوازی فرموده رخحصت کردم. روز یکشنبه شانزدهم از دهلی کسو چ کسرده شد. روز جمعه بساتو کم به پر گنه کر ا:4 در ول سعادت :تفا افتاد. بر گنه مذ کور دطن ما لوف عشرب ان است. آب وهر ایش معتدل است وذمینش قابل. مقر بخان دد آنجا باغات و عمارات ساخته. جورن مکرد تعر بف با غ او بهعرض رسیده بود خاطر را بهسیر آن رغیت افزوده دوز دوشنبه پیست‌ودوم بااهل حرم ازسیر آن‌با غ محظوظ گشتم. بیتکلف باغی است بغایت عالی ودلنشین آنچه دیوار پخته بردود آن کشیده وخیا بانهادا فرش بسته یکصدوچهل بیکهه است؟ ودرمیان باغ حوض ساخته است؛ طول دویستو بیست ذرع» عرض دویسنتذد ع. وددمیان حوض صفه ماهتابی پیست‌ودوذد ع مر بع و هیچ در ات گرم‌سبری وسردسیری نیست که در آن با نبا شد. از درعتهای میوه‌دار که در ولایت میشود حتی نهال پسته سيزشده. سروهای حوش‌قد به‌اندام دیده .د که تاحال‌به‌این عو بی و لطافت سرو بهنظر در نیامده. ازمردم راست‌قول شنیده شد که
در ولایت‌هم بهتر ازین کم‌سروی بهنظر در آمده باشد. فرمودم که سروها دا بشمارند. سیصد
جهانگیر نامه ۳۳۱
درخعت به‌شمار آمد. دراطراف حوض عمارات مناسب اساس یافته وهنوز در کار ند.
روز دوشنبه یستوچهارم خنجرخان که حراست قلعه احمدنگر به‌عهده اوست به منصب دوهز ارو پا صدی ذات وهز ارسواد سرافرازی یافت. سر بلندی رای بهمنصب دودز ارو پاتصدی ذات و هم ارو ششصد سوار ممتاز گشت. دوز کمشنبه بیست‌وششم حضرت واهب- العطایا فرزند اقبا لمند شاهجهان را پسری از صبيةٌ آصفخان کرامت فرمود. هز ادمهر نذد گذرانیده التماس نام‌نمود. امید بخش‌نام کردم. امید که قدمش برین دولت [۸ ۲ ۲الف ]مبارلد وفرخنده باد. روزمبار کشنبه بیستوهفتم مقام‌شد. درین چندرور از شکار جرز و توغذری محظوظ بودم. جرزبود دا فرمودم که وزن کسردنده دوسیر ويكپاو جهانگیری برآمده ابلق دوسیرو نیم پاو و توغذری کلان يك‌سیر سوای از جرزبود کلانترشد.
روز مبار کشنبه پنجم‌دیماه الهی درمقام | کبر پور از کشتی بر آمده به‌راه خشکی نهضت مو کب اقبال اتفاق افتاد. از ا کره تامنزل مد کور که دردو کردهی بر کته بوریه داقع است یکصدو پست‌وسه کروه هست. به‌راه دریا که نودويك کروه به‌راه خشکی است. به سی‌وچهار کو چ وهفده مقام طی‌شد وسوای این‌هفته دربر آمدن شهر ودو ازده دوز درپالم بجهت شکاد توقف نموده بودم که همگی هفتاد دوز باشد. درین تادیخ جهانگیر قلی‌عان از بهار آمده دولت زمین‌بوس دریافت وصلمهر ندذر «صدرویه بهرسم نذر گذرانید. از مبادکشنه کذشته تا کمشنبه یازدهم پی‌ددپی کو ج واقع‌شد. روز مباد کشنیه دو ازدهم از سیر با غسرهند خحوشوقت گشتم. اگرچه از باغهای قدیم است و درختهای ساحل دسیده دارد و طراوتی که پیش‌اذن داشت نمانده» معهذ | غنیمت است. خواجه ویسی که از ذراعت وعمارت صاحبوقوف است محض بهجهت مرمت این با غ اورا کروری سرهند ساخته پیش ازساعت کوچ ازدارالخلانه آ گره رخصت فرموده‌بودم. بقدر ترتیب ومرست نموده. مجدداً تأ کید کرده شد که اکثر درختهای کهنه بی‌طر اوت را دورساخته نها لهای تازه بنشا ند وغرق‌بندی‌را از سر نو صفا داده عمار تهای قدیمرا تعمیر نماید. ودیکر عمارات از حمام وغیره در جاهای مناسب حکم شد که اساس نهد. درین تاردیخ دوست‌بیک که از کومکیان عبداله‌خان است بهمنصب هفتصدی ذات وس‌صدهو پنجاه‌سو اد سرافرازی یافت. مظفر حسین پسر وزیر خان بهمنصب هشتصدیذات و سیصدسو اد ممتاز [۲۸ #ض | کفتت: شیخ‌فاسم به‌عدمت‌صو بهد کن ر حصت‌شد. ذوذمیار کشنبه نوزدهم حسبالالتماس فرزند سعادتمند شاهجهان به‌منزل او تثریف ارزانی فرمودم به جهت ولادت فرزندی که حق جل‌سبحانه کرامت فرموده جشن عالی آراسته پشکش کشید. ازان جمله شمشیر نیمچه یکه‌آویز که کادونديك است وقبضه وبندو بارآن از نیلم فرنگگ تراش
عم تست سس سس بو سب یت سر یی تست سا اس ری یی مور ویب سس تس تعنامم هی مر وروی مسب ات لس سم سیم
ار تبب یافده. الحق پا کیزه دمطبو ع ساخته شده. دیگر فیلیست که راجه بکلانسه دز بر ها نیور به آن‌فرزند گذرانیده‌بود. چون حوش‌صورت و خوش‌فعل است داخل فیلان خحاصه حکم‌شد و مجمو ع قیمت او آنچه قبول افتاد يك لك وسی‌هز اررو پبه شد. وقسریب به‌جهل‌هز اد رود به‌وآلده‌ها و و لی نعمتهای خحود گذرانیده.
درین ایام سید بايزید بخاری فوجدار صوبه بهکر يك رس دنگث که در خسردی از کوه آورده: درخانه برورش داده پیشکش فرستاده بود. به‌نتلر گذشت. بغایت خوش آمد. از فسم مار خر زو قو چکوهی بسیار دیده شده که درحانه پرورش بافته اما دنک بهنظر دزنیامده بود. فر مودم که با بز برابری یکجا نک مدارند تاجفت شود ونتایج بهم‌زسد. بی تکلف نسبئی به‌ماز حور و قجتار ندارد. و سید بسایزید بهمنصب هزاری ذات و هفتصد سوار سرافراز شد. روز دوشنبه بیست‌وسیوم مقیم‌حان را به خلعت واسپ دفیل د کعبوه مرصع سر افر از ساخته بصو بد بهار تعیین فرمودم. روزشنبه بیستوهشتم برلب آب بیاه جشن فرزند اقا لمند شاهجهان ترئیب یافت وهمدرین روز داجه پکرماجیت که بدمحاصره قلعهةً کانگره اشتغال دادد بهجهت عرض بعضی مستدعیات حسب الحکم بهدر گاهآمده سعادت آستا نبوس دریافت و روز دوشنه سیام فرزند شاهجهان بهجهت دیدن عمارات ده لنخانه کسه به‌تاز گی احداث یافته ده‌زوز رخحصت گرفند به‌لاهود شتافت. وراجه بکرماجیت په‌حنایت‌عنجر خاصه وحلعت اسپ سر افر از گشته بهعدمت محاصره کانگره مراجعت نمود.
روز گمشنبه دوم [۲۲۹الف] بهمن‌ساه الهی بساغ کلانور به ورود مو کپ مسمود آراستگی یافت. درین‌زمین حضرت عرش آشیانی برتشت خلافت جلوس ف-رمودهاند. چرن خبر تزديك‌شدن خحانعا لم بهدر گاه دسید هرروز یکی از بنده‌هارا بهجهت سرافرازی او به رسم استقبال فرستاده به‌انواغ و اقسام مراحم ونوازش پایه عزت ومتز لت او افزودم ۶ عنوان فرامین دا به‌مصرعی يا پیتی بديهة” مناسب مقام ذینت بخشیده به‌عنایتهای سرشار مخصسوص ساختم. از جمله يك‌در تبه عطر جهانگیری فرستاده اين مطلع بز بان قلم آمد. بست.
به‌سویت فرستاده‌ام بوی خویش که آرم ترا زودتر سوی حویش
روز مبار کشنبه سیوم ددین با ع کلانورخان عا لم بسعادت آستا نبوس سرافر ازی بآ فته صدمهر وهز اررو پیه بدصيفةً نذر آورد و پیشکشهای خسود دا به‌مرور خسوامد گذرانید. دینل بیکتایلجی بر اددم شاه‌عباس بامراسله شاهی و ایس آندیار که بهر سم سو یات ازسال داشته‌اند متعاقب مي‌رسد. از عنایت ومرحمتی که بر ادرم به‌شیان عالم می فر موده اند ا کر به تفصیل مرقوم گردد حمل براغراق خسواهد شد. همواره درمحاورات نسان‌عا لم حطاب می-
جهانگیر نامه ۵2
کردهاند و لحظه‌ای از حدمت خحود جدا نمی‌داشتند و بهحسب اتفاق ا گر روزی یساشبی دد خخانه خود خواستی بسر برد بی‌تکلفا نه به‌منزل او تشغریف برده بیش ازپیش اظهاد مرحمت میفرمودند. دوزی در فرحآباد شکار قمرغه طرح افگنده بهتعان عالسم حکم تیرانداژی فرمودند. مشارالیه ازراه ادب کمانی بادو تیر پیش آورده شاه پنجاه‌تیر دیگر از تر کش خحاصه لطف نمودند. قضارا اذین تیرها پنجاه تبر شکار مي رسد ردو تیر خطا میشود. آنگاه به جندی از ملازمان او که درمجا لس و »حافل راه داشتند حکم یر اندازی می‌فرمایند. اکثری سوب می‌اندازند. ازجمله محمدیوسف راول تیری‌زده که از دوخوك بران گذشته و استادهای بساط قرب بی‌اختیار آفرینها کردهاند؛ ودرهنگام روصت خان عا لمرا در آغوش عزت گر فته التفات بسیاد اظهاد نمودند و بعداز آنکه ازشهر بر آمده بازبه [۲۷۲۹ب] متزل او تشریف برده عذرها خو استه ودا ع کر ده‌اند. واز نفایس ونسوادر روز کار که خانعا لم آودده الحق از تائیدات طالعاو بود که چنین تحفه به‌دست‌او افناده مجلس جنک صاحبقران است با لتمش. خان وشبه آنحضرت واولاد وامجاد وامرای عظام که دران جنک سعادت هبراهی اعتصاص داشتند کشیده و نزديك بههر صودتی نوشته که شببه کیست. واين مجلس مشتمل است بردو یست وچهل‌صورت. و مصور نام‌خودرا خلیل‌میرژای شاهرعی نوشته و کادش بهغایت پخته وعالی است وبقلم استادبهز اد مناسبت ومشا بهت تمام‌دادد. اگر نام مصود نوشته نبودی گمان‌می‌شد که کار بهزاد باشد. وجون بهعسب تاریخ‌او پشتر هست اغلب ظن آن که بهزاد ازشا گردان ادست و به‌روش او مشق کرده واین گر امی تحفه از کتا بخانه علیین آشیانی شاه اسمعیل ماضی ویا ازشاه‌طهماسب بهسر کار بر ادرم شاه‌عباس انتقال یافته. صادق نام کتا بدار ایشان دزدیده بهدست شخصی فروخته قضارا در صفاهان این مجلس بهدست خانعالم می‌افند و به‌شاه نیز حبرمی‌دسد که او جنین تحفه بههم رسانیده و به‌پهانة تماشا او طلب می‌فرما یند. خحانعا ام هرچند خحواست که به‌لطا یفالحیل بکذراند جون مکرر به میالغه اظهار فرمودند نا گز یر به خدمت ایشان فرستاد. شاه بهمجرد دیدن شنا خته‌اند. روزی چند نزدخود نگاهداشته غایتآچون توجه خاطر مارا به‌امثال این‌نفایس می‌دانند که درچهمر تبه است وازخو استن نیز در ۳ و جزثی بحمدالله که مضایقه نیست حفیشت‌را به‌تحان‌عا لم ظاهر ساخته باز به‌مشارالیه ات نمودند. در وقتی که خحان‌عالم دا به‌عراق می‌فرستادم بشند اس‌نام مصوری‌را که درشبیه کشی اذیکتایان روز کاراست همر اه داده‌بودم که شبیه شاه و عمده‌های دو لت ایشان‌را کشیده ببارد. شبیدا کثری دا کشیده بود. بهنظر در آورد. حصوصاً شبیه شاه برادم را پسیاد بسیاد حوب کشیده بسود. چنانچه مابه‌هر کس از بندههای ایشان نمودم» [۲۳۰الف] عرض کردند که بسیار ضوب
۳۳۴ جهانکیر نامه
کشیده بود. همدرین تاریخ قاسمخان بادیو ان و بخشی لاور دولت زمین بسوص دریافتند. بشنداس مصور بهعنایت فیل‌سر افر ازشد.
با باتعو اجه که از کومکیان صوبه قندهاد است بهمنصب هزادیذات وبا نصدوپنجاه سو ار ممتاز گشت. دوزسه‌شنبه هشتم مداد المهامی اعتمادا لدو له لشکر ود را نشان داد. با آنکه ضیط صو به پنجاب به‌عهده و کلای ایشان مقرر است ودر هندوستان نیز جا گیر متفرقه دادند پنجهزار سوار بهنظر در آوردند. چون وسعت ملك کشمیر آنقدر نیست که محصو لش بهجمعی که همو اده ملازم مو کب اقبا لند وفا کند و از طنطنه نهضت رایات عالیات رخ غلات وحبوبات به‌تغییر اعلا زسیده‌بود بهجهت رفاهیت عامه تعلایق حکم شد که بنده‌هایی که در زر کاب‌اند سامان‌مردم خحود نموده ومعدودی که نا گزیر باشد همراه کرفته تتمه را به‌محال جا گیرخودها رخحصت نمایند؛ وهمچنین در تخفیف‌دادن چارواها و شا گر پیشه نهایت تا کید واحتیاط مرعی دارند. روز مبار کشنبه دهم فرزند اقبا لمند شاهجهان ازلاهسود آمسده سعادت قدمبوس دریافت. جها نکر قلی‌عمان را بسه‌خلعت واسپ وفیل سرافراز ساخته بسابرادران و فرزندان به صوبه دکن رخصت فرمودم. درین تادیخ طالبا بهعطاب ملك لشعرایسی خلت امتباز پوشید. اصل او از آمل است. يك‌چندی بااعتمادا لدوله می بو چجون دتبه سخنش از همکنان در کشت در سلك شعرای پای‌تخت منتظم گشت و این چندبیت ازوست. ابیات
زغارت جشت بر بهاد منتها ست که گل به‌دست‌توازشا خ‌تازه ترما ند ۴ لب از گنتن چنان بستم که کسویی دهان بسر جهره زخمی بود به شد ۳۹
عذق دد اول و آاخصر همه ذوقست و سماع
این شر ابیست که هم بخته وهم‌خام حوش‌است
کر من بجای جوهر آئینه بودمی بی روئما ترا به تو کی می نمودمی ۳ دو لب دارم 9 در می پررستی یی دد عذرحو اهیهای هستی روز دوشنبه [۲۳۰ب] چهاردهم حسینی پسر سلطان‌قوام رباعی گفته گذرانید.
رباعی : کُردی که ترا زر طرف دامن دیزد آب از دخ سرمهٌ سلیمان ریرد
جهانگیر نامه ۳۵
گرخاله درت به امتحان بفشارند از وی عرق جیین شاهان ریزد معتمدخان درینوقت رباعیی خواند» مرا بهغایت خحوش آمد» و دز بباف خود نوشتم: رباعی: زهرم بهفراق خودچشانی که چه‌شد؟ خونریزی و آستین‌فشانی که چه‌شد؟ ای‌غافل از آنکه تیخ‌هجر توچه کرد حا کم بفشار تابدانی که چه‌شد؟
طا لب‌صفاهانالاصل است. در عنفوان شباب بهلباس تجرید وقلندری گذادش به کشمیر افتاده ازخوبی جا و لطافت آب‌وهوا دل‌نهاد آن‌ملك‌شده توطن وتأهل اختبار نسوده و بعد از فتح کشمیر بهعدمت عرش آشیانی پیوست. درسلك بندههای در گاه انتظام‌یا فته. ا لحال‌عمرش قریب به‌صددسیده در کشمیر بهفر | غ خاطر بافرزندان ومتعلقان به‌دعای دو لت اید قرینمشغول است.
چون بهعرض رسید که درلاهور میان شیخمحمد میرنام درو یشی‌است سیدالاصل بهغا یت فاضل ومرتاض ومباركنفس وصاحب-<ال» ودرگوشة تو کل وعزلت منزوی گشته از فقر غنی» واز دنیا مستغنی نشسته است. بتابرین خحاطر <ق‌طلب به‌ملاقات ایشان دغبت افزود وجون به لاهوردفتن متعذد بود دقعه‌ای در حدمت ایشان نوشته شوق باطن‌دا ظاهر ساختم و آن عزیز باوجود کبرسن وضعت بنیه تصدیع کشیده و تشر یف آورد؛ ومدت ممند تنها با ایشان نشسته صحبت مستوفی داشته‌شد. الحق ذات شریفی است ودرین‌عهد بهغا یت غنیمت وعزیزال-وجود است» و این نیا مند از ود بر آمسده باایشان صحبت داشت و بسا سخنان بلند از حقایق [۲۳۱الف] ومعارف استما ع افتاد. هرچند خواستم نیازی بگذرانم جون پایةٌ همت ایشان دا ازآن عالیتر یافتم خاطر به‌اظهار این‌مطلب رحصت نداد. پوست آهوی‌سفید بهجهت جای نماژ بهایشان گذرانیدم. فیالفور ودا ع‌شده بهلاهور تشریف بردند.
روز یکشنبه بیست‌وسیوم در حوالی دولتآباد نزول م و کباقبال اتفاق افتاد. دختر باغبانی بهنظر در آمد بابروت ودیش انبوه مقدار يسك قبضه. ظاهرش به‌مردان مشتبه دد میان سینه‌هم موی يب رآمده اما پستان ندادد. به تفرس دریافتم باید که فرزندشرد. دراثنای مکالمه گفت که مرا تاحال حیض نیامده داين دلیل است بر آن. به‌چندی اذ عودات فرمودم کسه به گوشه‌ای‌برده ملاحظه نما یند که مبادا خنثی باشد. معلومشد که از دیگرعورات سرموی تفاوت ندارد. بنا برغرایب درین‌جریده اقبال ثبت افتاد.
دوز مبار کشنبه بیست‌وچهازم باقرحان از ملتان آمده سعادت زمین‌بوس دریافت در اوراق گذشته مرقوم گشته الّءداد پسرجلاله پیر تادیکی از لشکرظفر اثرفراز نموده داه ادباد
پیش گرفت درینولا ندامت گزیده به آشنایی باقرخان به‌اعتمادالدو له ملتجی شد که استشفا ع کنا همی نماید. سب‌الا ماس ایشان حکم فرهودم که اگر از کردةٌ حو دپشیمان گشته روی امید هدر گاه نهد زلالت جرایم اوبه عفو مقرون گردد. درین‌تادیخ باقرخان اورا بدر گاه آورد ومجدداً به‌شفاعت اعتمادا لدو له غار خجاات وندامت به‌زلال عفواز تاحيةٌ احوال او شست وشو خواهد یافت. سنگرام زمینداد جموبه خطاب‌داجکی ومنصب هزاریذات وپا نصدسواد وعنایت فیل وخلعت سرافرازشد. عرب خوافی فوجداد میانه دو آب بهمنصب هشتصدیذات و پا نصدسو ارممتاز گشت. خواجه‌قاسم هفتصدیدات ودوصدو پنجاه سو ارفرق عزت‌بر افر اعت. به همتن بیگث پسر قاسم کو که منصب پا نصدیذات وسیصدسوار مسرحمت [۲۳۱ب] شد. به نعان‌عا لم فیل خاصه مع تلایر عنایت نمودم. اذین منزل باقرخان‌دا بهمنصب هزارویانصدی ذات پا نصدسو ار سرافراز فرموده باژ بهصو به‌داری دحصت فرمودم. روز دوشنبه بیستوهشتم پر گنه گرهی که به‌ساحل بهت واقع است محل تزول مو کب اقبال گشت.
جون این کوهستان از شکار گاههای مقرر است حسبالحکم فر اولان پیشتر آمده‌جر که ترتیب داده بودند. روز یکشنبه غرة اسفندارمذ الهی مکار را از شش کروه مسافت رانده روز هباد کشته دوم به‌شا خیند در آوردند ويكصدويك رس ازقو چ وجهکاره شکارشد. جون مها بت ان مدتها بود که از سعادت حور محرومی داشت بهالتماس او حکم فر موده بودم که اک از نسق آنمهم اطمینان حاصل کرده باشد واز هیچ‌رهگذر دل گرانی ندارد افواج دا در تها تجات کذ اشته جریده متو جه در گاه‌شود. تب بخ روز سعادت استانبوس در یافته صدمهر نذر کگذرانید. ان عالم بهمنصب پنجهز اریدذات وسه‌هز ارسو ار سر اقراز کشت مقارن اینحال عرضداشت نورالدین قلی از داه پو نج دسیده نوشته بود که کر بوه‌ها دا حتی‌الامکان اصلاح داده هموار ساخته بودم. قضارا چند شبانروز بارند گی شد. وبالای کو تل به‌ارتفا ع سدذرع برف افتاده هنوز می‌بارد ا گر تايك‌ماه ببرون کوه توقف فرماینده عبور ازین‌راه میسر است والا دش اد مینماید. چون غرض ازین عزیمت دریافت موسم‌بهار وشکوفه‌زار بود از توقف فرصت از دست می‌رفت نا زیر عطت عنان نموده به‌داه پگلی ودهمتود نهضت رایات اقبال اتفاف افتاد.
روز جمعه سیوم از ددیای بهت عبود واقع‌شد. باآنکه آب تا کمر سود چون بغا یت تند می‌رفت ومردم در گذشتن محنت مسی کشردند حکم فرمودم کسه دویستز نجیر فیل بسرسر گذرها برده اسباب مردم را بکذّرانند وجمعی [۲۳۲الف] که ضعیف وذبون باشند نیزسو اره عبور نمایند تا آسیب‌جانی ومالی به‌نامر ادی ترسد.
جها نگیر نامه ۳۳۷
درین‌تاریخ خبر فوت خو اجهجهان رسید. او از بنده‌هسای قدیم و خده‌تگادان مان شاهز اد گی بود. ا گرچه در آخر از ملازمت من جدا شده روزی‌چند بهعدمت عرش آشیانی پیوست؛ چون به‌جای بیگانه نرفته بود به‌عاطر من چندان گران نیامد. چنانچه بعداز جلوس رعایتی که دره‌خيلةٌ او نگذشته بود فرمودم؛ تا آنکه بهمنصب پنجهز اری ذات وسه‌هزاردسوار سرافرازی پافت؛ وشر ح‌احوال او به‌تقر یات در جریده اقال ثبت افتاد. حدمات‌عمده را متمشی‌شد ودر کارهای طرقه گدی داشت. غایتاً از کسب قا بلیت استعداد ذاتی‌او ودیگرجزئیات 1 پبرایه جوهر اسانی است بی نصیب بوده درین راه ضعف قلبی بفهم رسانیدی روزی‌جند باوجود تکسر و بیمادی در ر کاب سعادت پسر برد وجون ضعف او اشتداد یافت از کلانود ر خحصت گرفته بهلاهور شقافت ودر آنجا به‌اجل طبیعی در گذشت. دوزشنبه چهارم ماه‌مد کور قلعه رهتاس مخیم اردوی ظفر فرین کشت. قاسم‌حان رابه‌عنا یت اسپ وشمشیر وپرم نرم‌نحا صه سرافراز ساخته» دخصت لاهود فرمودم. باغچه‌ای درسرراه واقع بود؛ سیرشکوفه کرده‌شد. ازین منزل تیهو به‌هم‌رسید. گوشت تیهو از کبك لذیذتر است.
روز یکشنبه پنجم میرز احسن پسر میرزادستم ببه منصب هزاریدات و جهارصدسو از ممتاز گشته: به‌صوبهٌ دکن تعیین‌شد. نو اجهعبدا للطیف قوش‌بیگی نیز بد منصب‌هزاری ذات و چهارصدسوار سرافرازی یافت. درین سرژمین گلی بهنظر دز آمد» درون‌سفید» ببرون‌سرخ؟ و یعضی درون زدد وبیرون‌سر خ- به‌فادسی لالاً بیگانه می‌گوینده و به‌هندی تهل به‌معنی ذمین است. چونگل کنول مخصوص آب است این‌را تهل کنول نامیده‌اند یعنی کنول‌صحرایی.
روز مبار کشنبه نهم عرضداشت دلاورخان‌حا کم [۲ ۷۳ب] کشمیر نو یدرسان فتح گشتو ار گفت. تاصیل این اجمال» بعد ازرسیدن‌او به‌پایهسربرجاه وجلال رقمزدة کنك وقا یع نگار خو اهد شد. فرمان مرحمت عنوان‌باعلمت خحاصه وخنجر مرصع‌فرستاده محصول يك‌ساله و لایت‌مفتوحه به‌جادوی این پسندیده حدمت عنایت‌شد. روز سه‌شنبه چهاردهم مقام حسنابدال نزول رایات اجلال گشت. چون کیفیت این دراه وخصوصیات منازل درضمن وقایع پیورش کابل مرقوم شده به‌تکراد نپرداعت» واز اینجا تا کشمیر منزل بهنزل نوشته‌عو اهدشد. انشاء له تعا لسی. از تاریخی که درمو ضع اکیر پور به‌مبار کی وخیریت از کشتی بر آمده تاحسن! بدال یکصدو هفتادهشت کروه سافت درعرض شصت‌ونه‌روز به‌چهل‌وهشت کوج و بيستويك مقام طی‌شد. چون درین سرمنزل چشمه آبی و آبداری وحوضی درغایت لطافت واقم است دوروز مقام فرموده دوز مبار کشنبه شانزدهم» جشن وزن‌قمری ترتیب‌یافت؛ وسال پنجاه‌سیوم بسه‌حساب شهور قمری از عمر این‌نیازمند درگاه‌ایزد جل‌شانه به‌مبار کی آعازشد.
سس تست تخس دس اس ما جع ود مد و ت دات س سسه س سف صاصا و و رامع وا و و و و وب سس سس ی دا سک و۳ ام سس ود
جون ازین‌منزل کوه و کوتل ونشیب وفر از بسیار ددپیش بوده به‌يك‌دفعه عبود اردوی کیهان پوی دشواد نمود. «قرد گشت که حضرت‌مریمالزمانی بادیگر بیگمان روزی چندتوقف فر موده به آسودگی تشر یت آودند. ومدار الملکی اعدمادا لدو له الخاقا نی و صادقخان بخشی وادادتخان میرسامان‌باعمله‌پیو تات و کارخانه‌حات به‌هرود عبور نمایند وهمچنین دستم‌میرزای صفوی وخان‌اعفلم وجمعی از بنده‌هاء بدراه پو نج رعصت یافنند ومسو کب اقبال جسر یده با چندی از منظوران بساط قرب وخعدمتگادان ضروری روذجمعه هفدهم سهونیم کروه کسوچ فرمو ده درمو ضع سلطا نبور منزل گزید. ددین تادیخ شیر فقوت رانا امرسنکه سید کسه در اودیپوز به‌اجل طبیعی مسافر داه عدم‌شد. جکت‌سنکه تبیرةٌ او وبهیم [۲۳۳الف ] پسر او در ملازمت می باشد. بهعلعت سرافرازی بافتند: وحکم‌شد که راجه کشنداس فرمان مرحمت آمیز باعطاب رانائی وعلعت واسپ وفیل خاصه بهجهت کنود کرن برده مسراسم تعز یت و تهنیت به‌تقدیم رساند.
از مردم این‌مرزدبوم استماع افتاد که ددغیر ایام برسات که اصلا ابری و صاعقه‌ای نباشد آوازی مانند به‌صدای ابر ازین کوه به گوش میرسد واين کوه را سر ج مینامند و بعداز يك‌سال ودوسال البته چتین صدائی ظاهر میشود. این حرف دا مکرر دد خحسدمت حضرت عرش آشیانی نیز شنیده‌بودم. چون, خالی از غرابتی نیست نوشتهشد. والعلم عندالله.
روزشنبه هردهم چهاد کرو ه نیم کذشته درموضع‌سنجی نزولاجلال و اقح‌شد. از ین‌منزل داعل بر گنه هزاده‌فادانع است. روز یکشنبه نوزدهم سه کروه وسه‌یباو درد نوردیده سوضم دوشهر منزل‌شد. ازینجا داخحل دهمتور است. چندانکه نظر کار کر جلکه‌های سبز درمیان 1 تهل کنو ل و قطءه گل‌سرشف شکفته بود و بهغایت حوش می نمود. روز دوشنبه بیستم سهو نیم کر وه کو چ‌فررموده؛: دز موضع سلهر ورود مو کب مسعود اتفاق افتاد. مها بتخان ازقسم جواهر ومرصح آلات موازی شصت‌هزار روییه پیشکش گذرانید. درین‌سرزمین گلی به نظر در آمد سرخ آتشین به‌اندام گل‌ختمی اما ازو عردتر وچندین گل یکجا تنکت به‌يك‌دیگر شگفته: از دورچنان نماید که گویا يك گل‌است؛ و درختش مقدار درحت زردآ لو میشود. وددین دامن کوه بنفشه خحودرو نیز بسیاد بمود در غایت خحوشبوبی» دنگش از بنفشه کمتر. روزسه. شنبه بیستو یکم سه کروه طی‌نموده در موضع مانکلی نز ول اقبال وافع‌شد. درین‌روز مها یت خان را بهعدمت بنگکش دخصت فرموده اسپ وفیل خاصه وخلعت وبا پوستین مرحمت‌نمودم. امروز تا آخر منزل تقاطر بود. شب‌یکشنبه بیست‌ودوم نیز باران شد. وقت‌سحر برف‌بار ید. [۲۳۳ب] جون اکثر داه اجمه بود و از بادان لغزید کی بهم رسانید جاروای لاغر جا افتاد
507 ۳ بر نخاست و ببستو پنجز تجیر فیل ازسر کاد خحاصه شریفه تصدق‌شد. بهجهت بادند گی دودوز مقام فرمودم. روذمبار کشنبه یستوسیوم سلطان‌حسین زمیندار پگلی دولت زمین برص دریافت. ازینجا داخل ملك‌پکلی است. اذغرایب اتفاقات آنکه ددوفتی که حضرت عسرش آشیانی تشریف می بردند در همین‌منزل برف بار یده بود. الحال نیز باریده. ود یسن‌جندسال اصلا برف‌نباریده بلکه بادان‌هم کم شده‌بود. دوزجمعه بیستو چهارم چهار کروه طی‌نموده ددموضم سواد که‌محل نزول‌مو کب منصور گشت» درین‌داه‌هم اجمه بسیار بود ودرعت زرد لو وشفتا لر صحر ا صحر ا شکو فه کرده سر ابا در گرفته بود. ودرخعتهای صنو بر جوان نیز دیده دا فسریب میداد. شنبه بیست,ء پنجم فریب سه‌دایم کرده دزنوردیده ظاهر پگلی به‌ورود مو کب مسعود آراستگی یافت. دوز یکشنبه بیست‌وششم بهشکار کيك سوارشده آخسرهای روزیبه التماس سلطان‌حسین به‌منزل او تشر یف‌برده پایةٌ عز نش برامثال وافر ان افزودم. حضرت عرش آشیانی نیز به‌منزل او تشریف بسرده بسودند. از قسم اسپ ونحچر وباز وجره پیشکش کشیده اسپ و خنجر بهاو بخشیده فرمودم که بازو خره را بگریز بسته آنچه خوب برآید بدنظر خواهد
گذدانید.
سر کار پکلی سی‌وپنج کروه درطول» وبیستءپنج درعرض است مشرق رویه کوهستان کشمیر» و برسمت مفرب اتك بزارس, و بهجانب شمال کشتو ار و بهجانب جنوب گهکر «اقع است. در زمانی که صاحبقران گیتی‌ستان فتح‌هندوستان نموده به‌دارا لملك تسوران عنان‌اقبال معطوف داشتهآ ند» این طایفه را که ملازم رکاب نصرت اثر بسودند ددین دود بودت مرحمت نموده گذ اشته‌اند. می‌گویند که ذات ماقارلفست. اما مشخص نمیدانند که در آن وقت کلانتر اینها که بود وچه نام داشته. الحال خود لاهوری محض‌اند و به زبان چنادمتکام وحقیقت مردم دهتمور نیز بدین‌قیاس است. درزهءان عرش آشیانی شامرخ نامی زهیندار دهمتور بود. الحال بهادر پسر اوست. اگرچه باهم نسبت [۲۳۲الف] وخویشی وپیوند دارندلیکن نزاعی لازمةزمینداران است همیشه برسر حدو حدودمی باشد» و آنها پیوسته دو لنخواه آمده‌اند. سلطانمحمود پدر سلطان‌حسین وشاهر خ هردو دروقت شاهزاد گی به‌ملازمت‌من زسیده‌بودند. با آنکه سلطان‌حسین هفتادسال داشت در قو ای ظاهسر اصلا فتوری دراه یافته وتاب «طاقت سوادی وتردد چنانچه باید دارد. درین ملك بوزه می‌سازند ازنان و بر نج که آندا سرمی- گویند. عملا از بوزه بسیار تندتر» ومداد حورالك این‌مردم برسراست وهسرچند کهنه‌تر باند» بهتر است. واین‌سررا ددهم کرده سر مرا محکم پسته دوسال و سه‌سال درخانه نگاه می‌دادند و بعدازآن زلال روی مرا گرفته چها می‌سازند و آن دا آچهی مینامند. و آچهی ده-اله
۳
۳۳ جها نگیر نامه
هم میباشد. پیش آنها هرچند کهن‌سال‌تر بهتر؛ واقل مدت‌يك‌سال است. سلطانمحمود کاده کاسه ازین‌سر مسی گرفت ولا جرعه در مسی کشید. سلطان<سین‌هم ملتزع است وبه‌جهت من از فرد اعلایش آودده‌بود. يك‌بار برای امتحان خوردم. پیش ازین‌هم خودده‌شده بود. کیفش مشتقی است اما حالی از کرعی ثیست و معلومشد که انده بنگی‌هم هم اه مسی‌ساز ند. در خمارش خو اب غلبه می کند. اگسر شراب نباشد بضرور بدل شراب می‌نواند شد. از میوه زرد آ لود وشفتا لو وامرود میشود. چون تربیت نمی کنند وخود روست همه ترش و ناعوش میباشد. از سرشکو فه آنها محظوظ میتوان شد. خانه ومتاذل هم ازچوب است؟ به‌ردش امل کشمیر می ساز تك. جانورشکار بههم می رسلد. اسپ» اشت و گاومیش میدار ند. بزومر غ پسیار فراوان است. استرش دیزه میشود. بهجهت بار کُران به کار نمی آید.
چون بهءرض‌رسيد که چند منزل پیشتر آبادانی که غله آنجا به‌اردوی ظفر قرین کفایت کند» نیست حکم‌شد که پیشخانه مختصر بقدر احتیاج و کارخانجات ضروری همراه گرفته فیلان دا تخفیف دهند» وسه‌چهار دوز آذوقه بر گیرند. از ملازمان د کاب سعادت چندی به همراهی بر گزیده» بقي مردم بهسر کردگی [۷۲۳۴ب] خواجها بوا لحسن بخشی‌چند منزل عقب می آمده باشند. با کمال احتیاط و تا کید هفتصدزذنجیر فیل بهجهت پیشخانه و کارنجات نا کز یر نمود. منصب سلطان‌حسین چهارصدی ذات وسیصدسوار بود. درینوقت بهمنصب ششصدی و سیصدو پنجاه سو ار سرافر ازی پافت و حلعت وخنجر مرصع وفیل مسرحمت فرهودم. بهادر دهمتودی که به کومك لشکر بنگش تعیین است منصب‌او ازاصل واضافه دوصدیذات ویکصد سواد حکم‌شد. روز گمشنبه بیستونهم پنج کروه ويك‌پاد کوچ‌نموده از پل دودخانه نین- سکه کذشته متزل گز یدم. این تین سکه از طرف شماگ به‌جاتب جنوب می‌رود. این رودحانه از میان کوه وارو که مابین ولایت بدخشان و تبت واقع است برآمده. جون ددینجا آب مذ کور دوشاخ‌شده به جهت عبور لشکر منصور حسبا لحکم دوپل ازجوب مر تب ساخته بودند. یکی‌درطول هژده‌دد ع دددم چهارده‌ذر ع ودر عرض هر کدام پنج‌ذد ع. ودر ین‌ملك طریق‌ساختن پل آنکه درعتهای شاخدار برروی آب می‌اندازند وهردو سر آن دا به سنکگ بسته استحکام میدهند و تخته‌چو بهای سطبر برروی آن انداخخته به‌میخ وطناب قوی مضبوط می‌سازند؛ و به اندك مرمتی سالهای سال برجاست. التمه فیلان را پایاب گذدانیده سوار وپیاده از دوی‌بل گذشتند. سلطانمحمود نام این‌رودخانه دا نين سکه کرده یعنی داحت چشم. روز مبار کشنبه سیام قریب سهو نیم کروه در نوددیده بر لب رودخانه کشن کنگا منزل‌شد. ددین‌راه کو تلی واقعاست بهغایت بلند. ارتفاع آن يك کروه نیز نشیب يكونيم کروه؛ داين کسو تل دا بیم
جها نگیرنامه ۳۳۹۱
درنگت مینامند. دوجه تسمیهٌ آن که بهزبان کشمری پنبه‌را بیم می‌گویند. جون حکام “شمبر داروغه گماشته‌بودند که از باد پنبه‌تمغا بگیر ند ودر اینجا بهجهت گرفتن تمغا درنگگ می‌شده بنا بررین به بیم درنگ شهرت یافته واز گذشت کوتل آ بشاری است درنهایت لطافت. پیا له‌مای معتاد را بر لب آب وسایه درخعت خورده: [۲۳۵الف ] وفت‌شام به‌منز ل رسیدم.
برین‌دودخانه پلی بودکه ازقدیم پنجاه‌وچهارذر ع درطول ويك‌ونیم ذرع در عرض که پراده‌ها مي گذشنند. سب الحکم پلی دیگر در محاذی آن ترتیب یافته طول پنجادوسهذر ع» وعرض سهذر ع. چونآب عمیق وتند بود فبلان را برهنه گذدانیده سوار وپیاده و اسپ از روی پل گذشت. سب لحکم حضرت عرش آشیانی سرایسی از سنگث و آهكك در غایت و استحکام بر فراز پشته مشرف بر آب اساس یافته. يك‌روز به‌تحویل مانده معته‌دخان دا پیشتر فرستاده شده بود که بهجهت تخت‌نشین و آراستن جشن نوروز سرزه‌ینی که ار نفاعی وامتیانی جشن داشته‌باشد اختبارنماید. اتفاقاً از پل گذشته مشرف ب رآب‌پشته‌ای دافع بود سبز وخرم» برفراز آن سطحی پنجا هذر ع گویا کادفرمایان قضا وقدر بهجهت چنین‌دوزی مهیای جشن داشته بودند. مشارالیه لوازم جشن نوروزی‌دابرفراز آن پشته تر تیب داده‌بود به‌غایت‌مستحسن افتاد. معتمدخان مورد تین و آفرین گشت. رودخانه کشن ککا از طرف جنوب میآید و بهجانب شمال می‌رود. آب بهت از سمت مشرق آمده و به دودخانه کشن کنگا بوسته به طرف شمال جاریست.
توروز بانزدهم از جلوس همابون
تحویل نیر اعظم مرادبخش عالم به‌شرف‌خحانه حمل روزجمعه پانز دهم شهر دیع‌الثانی سنه ۱۰۲۹ يك‌هزادو بیست‌ونه‌هجری بعداز انقضای دو ازدهو نیم گهری که پنج‌ساعت نجومی باشد انفاق افتاد. وسال پانزدهم از جلوس این‌یازمند درگاه الهی به‌باد کی و فرحی آءاز شد. روز شنبه دوم» چهاد کروه ونیم پاو کر چ نموده ودد موضع مکر منزل‌گزیدم. ددین داه کوتل بوده قددی سنگلاخ داشت.طاوس ودداح‌سياه ولکور که درولایت گرم سیر میباشد دیده‌شد. ظاهراً درد سردسیر هم می‌توانند بود. از اینجا تا کشمیر همه‌جا دراه بر کناد دربای بهت استودوجانب کوه واقع‌شده» واز ته‌دنه آب درغایت تندی‌بر‌جوش وعروش می گذرد. وهرچند فیل کلان [ ۲۳۵ب] باشد نمی‌تواند پای خوددا قایم ساخحت. فیا لور می‌غلطا ند و میبرد. سکك‌آبی هم دارد. دوزیکشنبه سیوم چهار کروه ونیم طی‌نموده در مسوسران تزول فرموده شب‌جمعی از سرداگران که درپر گنه باره مو له توطن دارند آمده ملاذمت نمودند.
۳۳۲ جهانگیر نامه وجه تسميةً باده‌مو له پرسیده‌شد عرض کردند که باراه بهزبان هندوی خحوله را می گویند و مو له مقام دا؛ ینی جای باراه؛ٍ و ازجمله او تار که در کیش هنود مقرر است یکی او تاز باراه است و باراه موله به کثرت استعمال باده مو له شده.
روزدوشنبه چهارم دونیم کروه گذشته در بهو لباس منزل گزیدم. چون این کوهها را بهغایت تنکک ودشوار نشان می‌دادند وازهجوم مردم عبور به‌صعوبت وذحمت میسرمی‌شددوش به‌معتملخحان حکم فرمودم که غیراز آاصف‌خان وحندی از عدمتکاران ضروری هیچکس را نگذارند که در ر کاب سعادت کو چ کنند واردو دا يك‌منزل عقب می آورده باشند. اتفاقاً مشارالیه دیره خودرا پیش‌اذین حکم روانه سانعته بود. بعداز آن بهمردم خود می نو یسد که در باب من چنین حکم‌شده بههر جا که رسیده‌باشید توقف نمایید. برادران او درپای کوتل بهولباس اینخبر را شنیده همانجا دیره فرود میآدند. در زمانی که مسو کباقبال قریب به متزل‌او دسید برف وباران باریدن آغاز کرد. هنوز يك‌میدان راه طي‌نشده بود که دیسره او نما یان‌شد. ظهود این موهبت دا از اتفاقات شمرده بااهل محل بهءنزل مشارالیه فرود آمده از آسیب سرما وبرف وباران محفوظ ماندیم. برادران او حسبالحکم به‌طلب او دوانیدند. در وقتی که اين مژده بهاو میرسد که فیلان پیشخانه بسرفراز کوتل بر آمده راه را تنکگ ساخته‌اند» چون سواره گذشتن متعذد نمود از غایت شوق وذوق پاده سرازبا نشناعته و در عرض دوساعت» دو نیم کرو ه مسافت طي نموده خود را به‌ملازمت رسانید؛ وبه زیان حال این ببت [۲۳۶الف)] می‌خوان. بیت:
آم.د خیالت نیم شب جان دادم و گشتم حجل خحجلت بود درویش دا نا که چو مهمان در رسد
آ نیمه در بساطاو بود از ند ودجتس وناطق و صامت تفصیل کرده بهرسم پایانداز معروض داشت. همه دا بهاو بخشیدم وفرمودم که متاع دنیا در چشم همت‌ما چه نماید. جوهر اخلاص‌ر! به بهایگران نحریداريم واين اتفاق از اثر اعلاص وتائیدات طالع او با یدشمرد که مثل من پادشاهی با اهل‌حرم خود يك‌شبانروز درخانهٌ او ب‌راحت و آسودگی بسر بسرد و اودا ددامثال واقران وابنای جنس سرافرازی تصیب شود.
روز سه‌شنبه پنجم دو کروه گذشته ددموضع کهائی نزولاجلال اتفاق افتاد. سروپای که در برداشتم به‌معتمدخان مرحمت فرمودم ومنصب اواز اصل و اضافه هزارو پا نصدی ذات و پا نصدسوار حکم‌شد. واز اين منزل داخل سرحد کشمیر است و در همین کوتل بهولباس یعقوب پسریوسف‌خان کشمیری باافواج منصود حضرت عرش آشیانی که راجه‌یهگوان داس
چهانگیر نامه ۳۳۳
پدر ر اجه‌مان‌سنکه سردار بود جنکت کردها ند. درین‌رود خیرر سید که سهر اب‌تحان پسر دستم- نحان میرذا در آب بهت غریق بحرفنا گشت. تفصیل این اجمال آنکه او حسب الحکسم يك منزل عقب میآمد. دد راه بخاطرش میرسد که به‌ددیا در آمده غسل کند. باآنکه آب گرم میسر بوده هرچند مردمش مانع‌م ی آیند ومی گویند که درین‌قسم هوای سرد بی‌ضرود ددین چنین دریای زار خونخوار که فیل مست دا می‌غلطاند ددآمدن از آئین حزم و احتیاط دود است؛ به‌حرف آنها مقید نمی‌شود؛ وجون وقت نا گزیر در دسیده بود ازغایت خحوددایی و غرور وجهالت به اعتماد شناوری خود که ددین‌فن بی‌نظیر بود» جدی‌تر مسي‌شود و بايك نار حدمتیه ويك کس‌دیگر که شنادری می‌دا استه‌اند» برفراز سنکّی که براب آب بود برآمده خود را به‌دریا می‌اندازد. بهمجرد افتادن از تلاطم امواج نمی‌تواند خودرا جمم ساخت؛ و به شناوری پرداعت. افتادن همان بود ورفتن همان بود. سهر اب‌خان باخدمتیه دخت [۲۳۶ب] حیات به‌سیل فنا در داد. کشتی گیر به‌صد جان کندن؛ کشتی وجود به‌ساحل سلامت رسانید. میرزارستم دا غریب تعلقی ومحبتی با این‌فرزند بود. دد داه پونچ از شنیدن خبر جانگاه‌جامه شکیبایی چا زده» بیتابی واضطراب بسیار ظاهر میسازد و باجمیع متعلقان خسویش لباس ماتم پوشیده سروپا برهته متوجه ملازمت میشود واز سوز و گداز مادرش چه نو یسد. گر چه میرذا دیگر فرزندان هم دارد غایتاً پیوند دل بااين فرزند داشت. سنش بیست‌وشش بود: در بندوق‌اندازی شا کرد رشید پدرش بود. سواری فیل وارابه به‌عوب می‌دانست. ددیورش گجرات | کثر اوقات حکم میشد که در پیش فیل خحساصه سوار شود. دد سپاهیگری خبلی جسپان می‌نمود.
روز گمشنبه سه کروه طی‌نموده درمو ضع دیوند منزل‌شد. روز مباد کشنبه هنتم از کوتل کوارمت عبور فرموده: ددموضع وجه نزول اجلال اتفاق افتاد. مسافت این منزل چهار کروه ويكپاو است. کو تل گوارمت از کوتل‌های صعب است و آخرین کوتل این داه است. روز جمعه هشتم قریب به‌چهاد کروه طی‌نموده در موضع بلتاد منزل‌شد. درین داه کسوتل نبود. بقدر وسعتی‌داشت صحرا صحرا چمن‌چمن شکو فه وانواء ریاحین ازثر گس وینفشه و گلهای غریب که مخصوص این ملك است بهنظر در آمد. از جمله گلی دیده‌شد که به‌هیأت عجیب پنج شش گل نارنجی دنک سرنگون شگفته واز میان گلها بر گی چند سر برآمده» از عالم انناس. نام ای نگل بولابنگ است و کِ دیکر مثل بونی بر دود آن کلهای ریزه به‌اندام ورنک یاسمن بعضی کبود وبعضی سر خ‌جهره وددمیان نقطه زرد. بهغایت خوشنما وموزون. نامش لددپوش وپوش‌علی| لعموم گلرا می گویند ارغوان زردهم درین‌راه فرادان‌است. گل
۳۳۳ جها نگیر نامه کشمیر ارحسات وشمار برون‌است. کدامهارا نو یسم وحند توان و شت. آ فججه امتبازی‌دارد مرقوم می گردد. در ین‌منزل آ بشاری برسرراه واقع است بهغایت عالی و دیدنی. [۲۳۷الف] از جاي بلند مي‌ریزد. درین راه آبشاری به‌این‌خو بی دیده‌نشده. لحئله‌ای توقف نموده‌چشم ودل را از تماشای آن سیراب‌ساختم. روزشنبه نهم چهار کروه وسه‌پاه کوج فرموده بد باره مو اه عبور مو کب منصور اتفاق افتاد. باده موله از قصبه‌های مقرر کشمیر است واز اینجا تاشهر چهارده کروه مسافت است و برلب آب بهت واقع‌شده. جمعی از سودا گران کشمیر فرین قصبه توطن گزربده شرف بر آب منازل ومساجد ساخته‌اند و آسوده ومرفه الحال دوز ۷ بسرمی بردنف. حسب! لحکم پیش از وزود مر کب مسعود کشتیها آر استه درین‌مقام مها داشته بودند. چون ساعت در آمدن بهشهر روز دوشنبه اعتیارشده بنا برین درمنزل مذ کود توقف صلاح د.یده. فی‌القور بااهل‌مدل بر کشتیها نشسته به‌مباد کی و فرخی متوجه مقصد گشتم. د» پهر از روزیکشنبه گذشته بدشهاب لدین‌پور که ازسر کادهای مقرر کشمیر است رسیده شد. فرمو دم که جتارهای چمن شهابالدین‌پود را بشمادند, نودوجهار درعت به‌شماد در آمد. در ین‌روز دلاورخان کا کر حا کم کشمیر از کشتو اره رسیده دو لت آستانبوس دریاقت و به‌عنوان عواطف روزافزون پادشاهانه و گو نا گون نوازش حسروانه سرافرازی یافت. الحق این حدمت را چتانچه باید به‌نقدیم رسانیده امید که حضرت واهب!لعطایا جمیع بندهای با اعلاص‌را چنین افروذ عزت گردانید. کشتواد برسمت جنوب کشمیر واقعاست. ازمعموده کشیر تامنز ل آنکه حا کم‌نشین کشتوار است شصت کروه مسافت پیموده‌اند.
احوال فن ح کشتو از : بهتار یخ دهم شهر بودماه الهی سنه‌چهارده دلاودخعان باده‌هز ار نفر سوار وپراده جنگی عزیمت فتح کشتواد پيشنهاد هست ساخته حسن نام پسر حود را با کردعلی میر بحری به‌محافظت شهر وحراست سرحدها عفرر داشت وجون گوهر حگ و ابیه چك به‌دعوی ورائت کشمیر در کشتواد ونواحی آن سر کته وادی [۲۳۷ب] ضلالت وادیاد بودند هیبت نام بکی از برادران ودرا باجمعی در مقام دیسو که متصل به کو تل پیر بتجال واقعاست بهجهت احتیاط گذاشت وا منزل مذ کود تقسیم افواج نموده خود دا بسافوجی به‌داه -نگی پورشتافت وجلال نام‌پسر شید خوددا بانص اللهعرب وعلی ملك کشه‌یری وجمعی اذ بندههای جهانگیری براه امن تعیین فرمود؟ وجمال نام پسر کلان خود دا با گسروهی از جوانان کارطلب به‌هراولی فو ج خود مقرر نمود. وهمچنین دوفو ج دیگر بردست‌راست ودجب تحود قراد داد که «ي‌رفته باشند. جون راه بر آمد اسپ نبود چنداسی بجهت احتیاط همراه گرفته اسپان سپاهی را در کل باز گردانیده به کشمیر فرستاد وجوانان کار طلب کمر خدمت
جهانگیر نامه ۳۳۵
به‌میان جان بسته پیاده برفراز کوه بر آمدند و غازیان لشکر اسلام با کافر ان‌بد سرانجام منزل به‌منزل جنکك کنان تا امر کوت که یکی از محکمهای غنیم بود» شتافتند. ودر آنجا فو ج‌جلال وجمال که از رامهای مختلف تعیین شده بودند باهم پیوستند. ومخا لفان بر گشته دوزگاد تاب مقاومت نیاودده راه‌فرار پیش گرفتند. بهادران جان‌نثار کوه دشوار و نشیب و فراز بسیار به بایمردی همت پیموده تادریای مرو شتافتند و برلب آب مذ کور آتش قنال اشتعال یسافت و غاز بان لشکر اسلام ترددات پسندیده به‌ظهور رسانیدند. واببه چك بدبخت بابسیاری از اهل ادبار به‌قتل رسید و از کشنه‌شدن ابیه راجه‌بیدست ودل‌شده داه‌فراد پیش گر فت. واد پل کذشعه در بهندد کوت که برآن طرف آب دواقح است توقت کردند. از بهادران نیز جلو خو استند که ازپل یکُذ را ند برسرپل جنک عظیم و اقع‌شد» وجندی ازجوانان به‌شهادت سید ند. وهمچنین مدت هشت‌شبا نروز بندههای در گاه سعی در گذشتن آب داشتند و کافران تیره بخت هجوم آورده به‌مدافعه ومقا تله تقصیر نمی کردند تا آنکه دلاورخان از استحکام [۲۳۸الف ] تهانجات وسرانجام آذدقه خاطرجمح‌نموده به لشکر فیروزی اثر پیوست. راجه ازحیله‌سازی ورو باه بازی و کلای خوددا نزد دلاورخان فرستاده التماس نموده که برادد عودرا با پیشکش بهدر گاه می‌فرستم وجرن گناه من به‌عفو مقرون گردد و بیم وهراس از خاطر من زایل شود خود نیز بهدر گاه گیتی پناه دفته آستانبوسی می‌نمايم. دلاورخان به‌سخن فریب آمیز گوش زبند انعته نقد فرصت را از دست نداد وفرستاده‌های راجه را بیحصول مقصود رحصت‌فرموده در گذشتن از آب اهتمام شایسته بکار برد. جمال پسر او باجمعی از نهنگان بجر شجاعت و جلادت با لای آب رفته به‌شناوری ودلاوری از آن دریای زار خونخوار عبورنمودند» و با مخالفان جنک سخت در پیوست و بندههای جانباز از آن طرف هجوم آورده کاد براهل ادبار تنکگگ ساختتد. آنها چون تاب مقاومت درخود نیا فتند تخته پل‌دا شکسته راه گر یز پیش گرفتند: و بندههای نصرت قرین باز پل‌دا استحکام داده بمیةٌ لشکر دا گذدانیدند» ودلاورخان در پهندرا کوت معسکر اقبال آراست و از آبمذ کور تادریای‌چناب که اعتقاد قوی این‌سیاه بختان است دو تير انداز مسافت بوده باشد ودر کناد آب چناب مسر تفع است و عبور از آن آب به دشواری میسر وبه‌جهت آمدورفت پیاده‌ها طنا بهای سطبر تعبیه نموده درمیان دوطتاب چوبهایی مقدار يك‌بدست پهلوی یکدیگرمستحکم بسته یکطرف طناب را برقله کوه وسردیگر را بر آن‌طرف آب مضبوط می‌سازند ودوطناب دیگر يك گز از آن بلندتر تعبیه مینما یند کسه پیاده‌ها پای خود د! برآن چوبکها نهاده به هردودست طنایهای بالا را گرفته از فراز کوه به‌نثیب می‌دفته باشند تا از آب بگذدند, واين دا به اصطلاح مردم کوهستان رمبه گویند. و
۳۳۶ جها نگیر نامه هر جا مظه ب-تن دمبه داشتند بند و قجی و تیرانداذ و مردم ۲۳۸ ب] کادی استحکام داده حاطر جمم نمودند. دلاورعان جسالها ساخته شبی هشناد نفراز جوانان دلر کارطلب برجا لسه نشا رده می‌حواست که از آب بگذرانده چون آب ددغایت تندی وشورش می گذشت جاله به سیلی فنارفت وذصت:هشت فراز آن جوانان غریق بحرعدم شده آبروی شهادت یافتنده و ده نفر به دست و باژوی شناودی خود دا به ساحل سلامت دسانیدند» ودو کس برآن طرف آت ایباده درچنگت اریاب ضلالت اتف کته
ال دلاورغخان چهارماه و دورو دد پهندر کوت پای همت افشرده سعی در گذشتن داشت. و ثیر تدییر به هدف متصد نمی‌رسید تا آنکه زمینداری راهبری نموده که از جائی کسه مخا !, ن را کیان تم نود رمبه بسته در دل شب جلال پسردلاور ان دا بسا جندی از بندههای در گاه وجمعی از افغانان قریب دویست نفراذ آن داه به سلامت گذشته هنگام سحر ی خبر برسرر اجه رسیده کرنای نتح بلاد آو ازه ساختند. جندی که بر گرد وپیش د اجه بودند درمیان خواب‌وبیداری سراسیمه بر آهسده اکثری تیخ حون آشام کشتند. بقیة‌السیت جان به نك‌پا از آن ودطه بلا بر آوددند. در آن شورش یکی از سپاهیان به راجه رسیده تحو است که به عم شیر کارش به انمام رساند؛ راجه فریاد بر آورد که من راجه‌ام مرا زنده نزد دلاور- خان بر ید. مردم برسر او هجوم آورده دستگیرساتند. بعد از گرفتارشدن راجه از منتسبان او هر کس هر جا ود خود را به گوشهای کشید» ولاور سان از شنیدن این مسژده فتح وفیرروزی مجدات شکرالهی به تقدیم رسایده با لشکرمنصوراز آب عبورنموده به مندل بدر که حا کم نشین این ملثب است در آمد. از کناد آب تا آبجا سه کروه مسافت بوده باشد. عواهر سنگرام راجه جمر ودختر جوهرمل [۲۳۹ الف] مردود پسرراجه با سو درخانه راجه است و از خواهرسنگرام فرزندان دارد. پیش اذآنکه فتح شود عیال خود را از دوی احتیاط به پناه راجه جسوال و دیگرژه‌ینداران فرستاده بود. چون مسو کب منصود نزديك رسید دلاورخسان حسب الحکم داجه را هبراه گرفته متوجه آستان بوس کشت دنصرالله عرب را با جمعی از سو ارو پیاده به <راست این ملك گذاشت.
در کشاوار کندم وجو وعدس وماش و ارزن فراوان میشود؛ وبه‌علاف کشمیرشالی کمتر دارند. ژتفرانش از زعفران کشمیر بهتر است؛ وقریب به صددست از بازوجره گرفته میشو د. نارنج‌و تر نج وهندوانه فرداعلی به هم میرسد. خر بزه‌اش از خر بزه کشمیر بهتراست و دیگر میوه‌ها ار !,کودوشفنا لو وزردا لو و آمرود ترش مي با شدء | کرت بینت گنک یمک ن که خصوبت شود. سهنسی نامزد است مسکسوله که از حکام کشمیرمسانده يكونيم آن را به یسك دوپیه
جها نگیر نامه ۳۳۷
می گر ند و درمعامله پا نزده سهنسی که ده رویه باشد به يك مهرپادشاهی حخنات مسی کنند, و دوسیر به وزن هندوستان را يك من اعتبادنموده‌اند» ورسم یست که راجه ازمحصول زداعت خراج بگیرد. برسرهرخا نه درسالی شش سهنسی که چهارروپیه باشد می‌گیرد. وزعفران دا دد کل به علوفه جمعی از راجپوتان و هفتصد نفر توپچی که از قدیم نو کراند به تتخواه نموده غایتا دروقت فروختن زعفران از حسریداربرسرمتی که عبارت از دوسیر باشد» چهاررو پیه می‌گیرد» و کلیه حاصل داچه بر جریمه است.» و به اندكه تقصیری مبلغ کلی می‌ستاند» و هر کس دا متمول دصاحب جمعیت یافتند بهانه انگخته: آنچه دارد پاله می گیرند. به‌همه جهت يك لك دوپیه تخمیناً حاصل حصه اوباشد. و دروقت‌کارشش هفت هزارپیاده جمع میشود و اسب در میان آنها کم است. قریب پنجاه اسپ از راجه وعمده‌های او بودهباشد. محصول [ ۲۳۹ ب] يك‌ساله دروجه انعام دلاودخان مرحمت شد. ازدوی تخمین جا گیرهزاری ذات و هزارسو ار به ضا بطه جها نگیری بوده باشد. وچون دیو انیان عظام نسق بسته جا گیردار تنخواه نما یند حقیقت از قرارواقع ظاهرخواهد شد که چه مقدارچاست.
روز دوشنبه باندهم بعد از دوپهر وچهار گهری به مبار کی وفرخی درعماداتی که مجدداً بر کنار تال احداث یافته؛ ورود مسو کب مسعود اتفاق افتاد. به حکم حضرت عرش آشیانی قلعه‌ای از سنکت و آهك درغایت استحکام احداث يافته» غایناً هنوز ناتمام است يك ضلع آن مانده است. امید که بعد ازین به اتمام دسد. از مقام حسن ابدال نا کشمیر به داهی که‌آمده شد هفتادهو پنج کروه مسافت به نوزده کو چ وشش مقام که بیستو پنج دوز باشد قطع شدهء که از دارا لخلافه آگره تا کشمیر درعرض پنج ماه وهوده روز سیصدوهفتادوشش کروه مسافقت به پك صدودو کو چ وشص‌وسه مقام طی شده و به راه خشکی که ممرعام وراه متعادرفب است سیصد و چهارو نیم کر وه است.
روز سه‌شنبه دوازدهی دلاورخان حسب لحکم راجه کشتواررا مسلسل به حضور آودده زمین بوس فرموده» خالی از وجاهت نیست. لباسش به روش اهل هندء و زبان کشمیری و هندی هردوی می‌دارند. به حلاف دیکرزمینداران این حدود فیالجمله شهري ظاهر شد. حکم فرمودم که با وجود چندین تقصیرو گناه ا کرفرزندان خود را به در گاه ما حاضر سازد از سبس وقید نجات یافته» درسایةٌ دولت ابد قرین آسوده وفار غالبال روز کار بسرخواهد برد» والا در یکی از قلاع هندوستان به حبس مخلد گرفتارخو اهد بود. عرض کر دکه اهل وعیال وفرزندان خحود را به ملازست می آرم و امیدوارمرحمت آن حضرتم به هر جه حکم شود.
ادضاع وخصوصیات مك کشمیر : اکنون مجملا از احسوال و ااضاع و
سین محی وت وی مس
۳۳۸ جها نگیر نا ت
تعصوصیات ملك کشمیرمرقوم می گردد. کشمیر از اقلیم چهارم است. عرضش از حط استوا سیو پنج‌درجه‌است. ازقدیم این‌ملك در تصرف [۲۴۰الف] داجه‌ها بوده ومدتآنهاچهاره از سال است» و کیفیت احوال و اسامی آنها درتازیخ داج ترنگث که به حکم حضرت عسرش آشیانی از ز بان هندی به فارسی ترجمه شده است به تفصیل مسرقوم است. و در تادیخ سته هفتصدودو ازده هجری به نوراسلام رونق وبها بذیرفته؛ وسی‌دونفراز اهل اسلاع مدت دویست وهشتادودوسال حکومت این مللث داشته‌اند تا یکد به تادیخ تهصدو نودوجهارهحری حضرت عرش آشیانی فتح فرمودند. و از آن تادیخ تا حال سی‌وپنج سال است که دد تصرف اولیای دولت ابد قرین ماست. ملك کشمیردرطول از کو تل بهو لباس تا قنبردیر پنجاهوشش کسروه جهانگیریست و درعرض اذ بیست‌وهفت کروه زیاده نیست و از ده کم نه.
شیخ ابوالفضل درا کیرنامه به تخمین وقیاس نوشته که طرل مك کشمیر از ددیای کشن گنک تا قنبردیریکصدو بیست کروه است» وعرض از ده کم نیست و اذ بیستوپنج زیاده نه. من به جهت احتیاط و اختماد جمعی از مردم معتمد کاردان مقرر فرمودم که طولوعرض دا طناب بکشند تا حقیقت از قرادوافع نوشته شود با لجمله آنچه شیخ یکصدوبیست کروه نوشته بود شصت‌وهشت کروه بر آمد. چون قرادداد است که حد هرملکی تا جائیست که مردم به ز بسان آن ملك متکلم باشند بنابر آن از بهو لباس که بازده کروه این طرت کشن گٌنکّث است سرحد کشیپرمقررشد؛ به این حساب پنجاهوشش کروه باشد. و دعرض دو کسروه بیش تفاوت ظاهر نگشت» و گروهی که درعهد این تیاز مند معمول است موافق ضابطه‌ای است که حضرت عرش آشیانی بسته‌اند» هر کرودهی پنجهز ارذد ع است و يك‌دد ع ويك حهاريك حال درذر ع شرعی می‌شودکه هرذرعی بیستوچهادا نگشت باشد. وهرجا کروه با کزه مد کسودمی گردد مراد از آن کروه و گز معمول حالست. نام شهرسری نکر [۲۴۰ ب] است و دریای بهت از میان معموره می گذرد وسرچشمه آن دا ویرنالك نامند از شهرچهاد کروه برسمت جنوب داقع است. به حکم این نیازمند برس رآن چشمه عمادنتی وباغی ترتیب یافته. ددمیان شهرچهادپل از سنگث وجوب درغضایت استحکام بسته‌اند که مردم از دوی آن تردد می‌نمایند؛ وپل دا به اصطلاح این ملك گدل گویند. و درشهر مسجدی است به غایت عالی از آثار سلطان سکندر درهفتصدونودو پنج اساس یافته» و یعد از مدتی سوخته وباز سلطان حسن تعمیر نموده؛ وهنوز به اتمام نرسیده بود که قصر حیات او از پاافتاد و درنهصد و نه ابراهیم با کری وزیسر سلعلان محمد به حسن انجام آراستگی بخشیده» از آن تادیخ تا حال یسکه‌دو بیست سال است که برجاست. از محراب تا دیوارشرقی یکصدوچهل و بنج ذر ع طول» وعرض یکصدوچهل‌وچهاد
جهانگیر نامه ۳۳۹
ذرغ است مشتمل برچهارطاق وبراطراف ایوان وستو نهای عالی نقاشی ونگادی کرده. الحق ازحکام کشمیر اثری بهتر ازین نمانده.
میرسید‌علی‌همدانی روزی چند درین‌شهر بوده است. خانقاهی از ایشان یاد گاداست. متصل شهر دو کول بزر کک است» که همه‌سال پر آب میبا شد وطعمش متغیر نمی گر دد. مدار آمدورفت مردم ونقل وتحویل غله وهیمه بر کشتی است. در شهرو پر کنات پنجهزار و هفتصد کشتی است وهفت‌هز ارو چهارصد ملاح به‌شماد آمده. ولایت کشمیر مشتمل برسی‌وهشت پر گنه است و آنرا دونصف اعتبار کردهاند. آب‌دا مراج گویند وپایان آب دا کمراج‌نامند وضبط زمین ودادوسند زر وسیم درین ملك رسم نیست مگر جزوی از سایرجهات ونقد وجنس را به‌عروار شالی حساب کنند. هرعروادی سهمن وهشت‌سیر به‌وژن حال است. کشمیریان دوسیردا يكمن اعتبار کر دها ند» وجهادهن را که هشت‌سیر باشد يك تر ل. وجمع ولابت کشمیر سی لك وشصت‌وسه هز ارو پنجاه حرو ار ویازده تر کست که به‌حساب‌نقدی هفت کرود وجهلد شش تك وهفدا دهز اروچهارصددام میشود و به‌ضا بط حال‌جای‌هشتهز ارو پا نصد [۱۲۴۱لف] سوار است.
کیفیت بهاد و گلهای کشمیر : دراه در آمد به کشمیر متعدد است و بهترین راهها بهنبر وپکلی است. اگر چه دراه بهتبر نز دیکتر است لیکن اگر کسی خواهد که بهار کشمیر را دریا بد متحصر در راه پگلی است ودیگر راهها درین موسم ازبرف مالامال می باشد. ا گر به تعر یف وتوصیف کشمیر بپرداژد دفترها با یدنوشت. نا گزیر مجملی از اوضا ع وحصوصیات آن رقمزده کلك بیان می گردد. کشمیر باغی است همیشه‌بهار؛ قلعه‌ایست آهنین حصاد. پادشاهان دا گلشنی است عشرت‌افزا و درویشان‌دا حلوت کده‌ای دلگشا. چمنهای وش و آبشارهای دلکش از شرح وبیان افزون» آبهای روان وچشمه‌سارهای ازحساب وشمار بیرون چندان که نظر کار کند سبزه است و آب روان. گل سرخ و بنفشه ونر کس خحودرد وصحرا صحر | انوا ع‌گلها؛ و اقسام ریاحین از آن بیشتر است که بشمار در آید. دربهار جان نگار کوه ودشت از افسام‌شکوفه مالامال دزودیو ار وصحن و پام‌عا نه‌ها از مشعل لا له بزم‌افروز و جلکه‌های مسطح وسهبر گهای مرو ح را چه گوید: ابیات؛:
شده جسلوه گر نسازنینان باغ رخ آراسته هریکی چون چراغ شده مشکیو غنچه دد ذیر پوست جو تعویذ مشکین به‌بازوی‌دوست غزلخوانی بلبل صبح خیز تمنای میخوار گان کرده تیز
بهرچشمه منقار بسط آب گر چومقراض زدین به‌قطع حریر
۳۷ جهانگیر نامه
بساط از کلو سبزه گلشن شده چراغ کل از بساد روشن شده بنقشه سرزلف را عمزده گره دد دل غنچه محکسم زده
بهترین افسام شکوفه بادام و شفتا لسوست. بیردن کسوهستان ابتدای شکوفه در غره اسفندارمة میشود ودر ملك کشمیر اوایل فروردین ودر باغات شهر نهم و دهم ماه مذ کود [۲۴۱ب] وانجام شکوفه با آغاز یاسمین کبود پیوسته است. درخدمت والد بزر گوادم مکرر سیر زعفران زارو تماشای خزان کرده شده‌بود. بحمداله درین‌مر تبه خو بیهای بهار را دریافت. خو بیهای خحزان در موقعش نوشته خواهد شد. عمادات کشمیر همه از جوب است. دو آشیانه وسه آشیا نه وجهار آشيانه می‌ساز ند وبامش دا شا کیوش کرده؛ پیاز لا لهجوغاشی می نشانند وسال به‌سال‌درموسم بهار می‌شکفد و بهغا یت خوشنما است واین تصرف مخصوص اهل کشییر است. امسال در باغچهةٌ دو لتخانه وبام مسجد جامعلاله نهایت خحوب شکفته بود. یاسمن کبود در باغات فراوان است. ویاسمن سفید که اهل‌هند آنرا چنبلی گویند خوش‌بومی شود. وقسم دیگر صندلی ررکگ است آن‌نیز ددنهایت خوشتمایی است؛ واين مخصوص کشمیر است. کل سرخ چند فسم بهنظر در آمد غایتاً یکی بسیار خوشبوست. دیکر گلی است صندلی رنگك بویش درغایت لطافت ونزاکت. از عالم گل‌سرخ وبته‌اش نیز به گل‌سرخ مشابه. گل‌سوسن دوقسم میباشد. آنچه در باغات است بسیار با لیده و سبزرنگگ وقسم دیگر صحراییست. اگر چه کم‌رنگک‌است غایتاً خوشبوی است. گل‌جفری کلان وخوشبو میشود و بته‌اش بهغایت از قامت آدمی می گذدده لیکن دد بعضی سالها دقتی که کلان‌شد و به کل‌رسرد و کل کرد گرم پیدا میشود و بر گش پرده از عالم عنکبوت می‌تند» وضایع میسازد و بته‌اش را خحشكك مبی- کند وامسال جنین شد. و کلهائی که در ببلاقات کشمیر بهنظر در آمده ازحساب وشماد بیردن است. آنچه نادرالعصری استادمنصور نقاش شبیه کشیده از یکصد گل متجاوزاست.
میوه‌های کشمیر : پیش از عهد دولت حضرت عرش آشیانی شاه‌آلو مطلفقاً نبود. محمدقلی افشار از کایل[ ۲ ۱۲۴ لف] آودده» پیو ند نموده. تاحال دهپا نزده ورحت به‌بار آمده. زرد آ لوی‌پیو ندی نیز درختی چند معدودبود. مشارالیه پیو ندرا درین‌ملك شایع‌ساخت والحال فراوان‌است. وا لحق‌زددآ لوی کشمیری‌حوب میشود.ودر با غشهر آدای کا بل‌ددختی بودمیرزائی نام که بهتر از آن خورده‌نشده بود. در کذمیر چندین درخت مثل‌آن درباغها است. ساشهاتی فرداعلی میشود. از کابل و بدخشان بهتر» نزديك به‌ناشیاتی سمرقند. سیب کشمیری به‌عوبی مشهود است وامرود متوسط میشود. انگورش فراوان است و اکثرش ترش و زبون, انادش آ نقدرهانیست. تر بزفرداعلی بهم‌می‌رسد وخربزه بهغایت شیرین وشگفنده میشود لیکن | کثر
جها نگیر نامه ۳۴۹
آن است که چون به پیختگی زر سیل کرمی درميا نش بههم مسی‌رسد وضایع میسازد؛ و ] احیاناً از آسیب کرم محفوظ ماند بهغایت لطیف میشود. شاه‌توت نمی‌باشد. و توت سایر» صحرا صحرا است. وازپای هردرعت توت تاله انگوری بالارفته. غایتاً توتش قابل‌خوددن نیست مگر درعت چند که در باغها پیو ند کرده باشند. برگك توت‌به‌جهت کرم‌پیله به کار می- دود وتخم پیله از گلکت دتبت میآرند. وشراب وسر که فراوان است. شرایش ترش «زبون و بهز بان کشمیر مس گو یند. بعد.از آن که کاسه‌ها از آن در کشند بقددی سر گرمی بههم میرسد. از سر که اقسام آچار می‌سازند. چون‌سیر در کشمیر نعوب میشود آچارش آچار سیراست.
انواع غلات و حیوانات: انواع غله بفیراز نود اکثری دارد. و اگسر نخود یکار ند سال اول میشود. سال دوم ذبون میشود. سال‌سوم به‌مشنك مشتبه می گردد ویرنج از همه بیشتر» یمکن سه‌حصه بر نج و يك‌حصه سایرحبو بات بوده باشد. مدار خورش اهل کشمیر بربرنج [۷۲۲۲ب] است. اءا زبون میشود و خشکه نرم می‌پزند «میگذارند که سرد شود. بعداز آن می‌عودند؛ وآن‌دا بهته می گو یند. طعام گرم تحوددن دسم فیست. بلکه سردم کم- بضاعت حصه‌ای از آن بهته را شب نگاه می‌دارند ودوزدیگر می‌خودند. نمك اذ هندوستان می آورند ودر بهته نمك انداعتن قاعده‌نیست. سبزیرا در آب می‌جوشانند واندلانمکی بهجهت تغییر ذایقه درآن می‌اندازند وبا بهته می‌خورند وجمعی که خسواهند تتعم کتند در آن سبزی اندله روغن چارمنز می‌اندازد. وروغن چارمغز زود تلخ و بدطم‌می‌شود بلکه روغن گاو نیز. مر آنکه تازه‌به‌تازه از مسکه روغن گرفته در طعام می‌اندازند و آنرا سداپاله نامند بهزبان کشمیری؛ وجون هوا سرد ونمنا است بهمجرد آنکه سه‌چهارروز بماند متفیر مسی گردد. و گاومیش نمی باشد. گاو نیز خرد وذبون میشود گندمش دیزه و کم‌مفز است. نان‌خوددن دسم ثیست. گوسفند بی‌دنبه مي باشد. ازعا ام کدی هندوستان آنرا هندو می گو یند. ۳ حالی ازنزا کت وداست‌مز گی‌نیست. مر غ وقاز ومرغابی سونه وغیر آن فراوان میباشد ماهی همه‌قسم پو لکدار وبی‌پو لك میشود اما زبون.
ملبوسات کشمیر یان: ملبوسات از پشمينةٌ متعادف است. مرد وزن کر ته پشمین‌می- پوشند و آندا پتو گویند. وفرضاً ا گر کرته نبوشند به‌اعتقادشان اينکه هوا تصرف می کند بلکه هضم طعام بی این ممکن نیست. شال کشمیری دا که حضرت عرش آشیانی پرم نرم فرموده‌اند ازفرط اشتهار حاجت به تعریف نیست. سم دیگر تهرمسه است ازشال جسیمتر و موجدار وملایم میباشد. دیگر ددمه است از عالم [۱۲۴۳لف] جل خرسگ» بردوی فرش می‌افکنند. غیراز شال دیگر اقسام پشمینه در تبت بهتر میشود با آنکه پشم‌شال را از ثبت
۳۷۱ جها نگیر نامه
می آور ند در آنجا بعمل نمی‌توانند آورد. پشم شال از بزک بهم میرسد که مخصسوص تبت است ودر کشمیر از پشم شال پتو هم می با فند. و دوشال را باهم رفو کرده از عالم سقر لاعط می‌ما لند بهجهت لباس بارانی بدنیست. مردم کشمیر سر می تر اشند ودستار کرد می‌بندند» و عورات عوام را لباس پا کیزه وشستد پوشیدن رسم نیست. يك کرته پتوسه -ال چهارسال به کار می بر ند وناشسته از حانه بافنده آودده کر ته می‌دوز ند و تاپاده‌شدن به‌آب نمنی‌زشد. ازار پوشیدن عیب است. کرته دراز و فراخ تاسر پا افتاده می‌بوشند» و کمری می بندند.
با آنکه ا کثر خحانه بر لب آب دادند يك‌قطره آب به‌بدن آنها نمی‌رسد. مجملا ظاهر آنها همچون باطن آنها چر کین است و بیصفا؛ صنایع در زمان میرزاحیدر بسیاد پیش آمدند. موسیقی را رونق افزود. کمانچه وتبر وقانون وجنکه ودف و نی شایع شد. در زمان سابق سازی ازعالم کمانچه میداشتند ونقشها بهزبان کشمیری در مقامات ندی می‌خواندند و آن هم منحصر در دوسه مقامی بود یلکه | کثر به‌يك آهنگث میسراییدند. الحق میرزاحیدر را دد رونق افزائی کشمیر حقوق بسیاد است.
پیش از عهد دولت حضرت عرش آشیانی مدار سوادی مردم اینجا بر گونت بسوده است. کلان نمی‌داشتند. مگر از خار جح اسپ عراقی و تر کی برسم تحفه بهجهت حکام آوردندی. و گونت عبارت از یابرئی است؛ چمارشانه [۷۴۳ب] بسهزمین نزديك, درسایر کوسستان هند نیز فراوان میباشد. اکثر چنکره وشیخ‌جلو میشود وبعداز آنکه اين #لشن خدا آفرین به‌تائید دولت ویمن تربیت خاقان سکندر آئین دونق جاوید یافت. بسیاری از او یماقات را درین صوبه جاگیر مرحمت فرموده» گله‌های اسپ عراقی وترکی حواله شد که کره بگیرند وسپاهیان نیز از خحود یلخها سامان کردند ودر اندك فرصت اسپان بهم رسیده چنانچه اسپ کشمیری تادویست سبصد روبیه بسیار خرید وفروعت شده و احباناً به‌هسزار رو پیه‌هم رسیده.
مردم این‌ملك آنچه سود اگر واهل‌حرفه‌اند اکثری سنی‌اند. وسیاهیان شیعه امسامیه؛ و گروهی نود بخش, وطایفه‌ای فقرا عی‌باشند که آنهارا دیشی گویند. اگرچه علمی و معرفتی ندادند لیکن‌بی‌ساختکی وظاهر آدائی میزنند. هیچکس‌دا بدنمی گوبند؛ زبان خحو اهشو پای طلب کو تاه دارند؟ گوشت نمی‌حور ند: وزن نمی کنند؛ و پوسته درعت میوه‌دار دز صحصرا می‌نشانند بهاين نیت که مردم اذان بهره ورشو ند وعود اذآن تمتح برنمی گیر ند» قریب دو- هزار کس اذین گروه بوده باشند. وجمعی از برهمنان‌اند که ازقدیم درین ملك مسی باشند و ومانده‌اند و بهزبان سایر کشمیریان متکلم. ظاهرشان ازمسلمان تمیز نتوان کرد لیکن کتاب
چهانگیرتامه ۳۴۳ بهزبان سهنس کرت دادند دمی‌خوانند و آنچه شرایط بت‌پرستی است به‌فعل مسی آرند؛ و سهنس کرت‌زبانی است که دانشوران هند کتابها بدان تصئیف کنند؛ و بهغایت معتبر دارند. اما بتخا #های عالی که پیشاز ظهود اسلام اساس یافته بر جاست. [۲۴۴الف ] و عم‌اداتش همه از سنکت» و از بنیاد تا سمقف سنگهای کلان سی»نی چهل-نی تسراشیده بردوی بکدیگر اون
متصل به شهر کوهجچه ایست که آنرا کوه ماران و یند؛ وهری بر بت یزنامند. و بپرسمت شرقی آن کول دلواقع است. وهء‌سافت دودش شش‌ونیم کروه و کسری پیموده‌شد. حضرت عرش آشیانی ا:رالله برهانه حکم‌فرموده بودند که درین‌مقام قلعه‌ای ازسنگ و آهسك دز غایت استحکام اساس نهند. در عهد دولت این نبازمند قریب‌الاختنام شدی چنانچه کورهچه مذ کور ددمیان حصار افتاده ودیو ارفلعه بردور آن گشته و کول مد کور به‌حصار پیوسته است. وعمارات دولتخانه مشرف بر آن آبست. دردو لتخانه باغچه‌ای واقع است ومختصر عماد تی دروسط آن, که والد بزر گو ارم| کثراوقات در آنجا می نشسته‌اند. ددین‌سر تبه سخت بی‌طر اوت وافسرده بهنظر دز آمده چون شیمنگاه آن‌فبله حقبقی» وخد‌ای‌مجازی که درحفیقت سجده گاه اين نیازمند است برخاطر حق‌شناسی نا یسند افتاد به‌ستمدتحان که از بندههای مزاجدان است حکم فرمودم که در ترتیب باغچه و تعمیر منازل غایت جدوجهد به‌تقدیم دساند. دراند فرصت به حسن اهتمام او رونق دبک یافت وددمیان باغچه صفحه‌ای عالی؛ سی‌ودوذدع مر بح مشتمل برسدطیقه آداسته شدء وعمارات‌دا از سرنو تعمیر فرهوده به‌تصو یر استادان نادره کار رشك نکارخانه چین ساخت. واین باغچه دا نودافزا نام کردم.
رورجمعه پا نزدهم فروردین‌ماه دو گاو [۷۴۴ب] قطاس از پیشکشهای زمیندار ثبت بهنظر در آمد. درصورت وتر کیب به او میش بیشتر شباهت ومناسیت دارد. اعضایش پبسرپشم است واین لازمه حبر انات سردسیر است. جنانچه بزد نک که از ولایت بکرو کوهتان گرم سیر آوزده بودند» بهغایت خوب صورت و کم‌پشم مي با شد. و ۲ نچه درین کرهستان بههم می - رسد بجهت شدت سرما وبرف پرموی و بدهیأت است. و کشمیر یان رنکگ‌را کیل می گویند. رهمددین‌ولا آهوی مشکین پیشکش آورده بودند. چون گوشتش نخودده شده بود فرمودم طعامها پختند. -.خت بی‌مزه بدطعم ظاهرشد. از حیوانات جادپای صحرایی گوشت هیچ- يك بهز بوبی و بدطعمی این ثیست. نافه درتاذ گی بوی ندارد بعدازین که جندروزی ماند و تعشك‌شد خوشبو میشود وماده نافه ندارد. درین دوسدرور برکشتی شسته ازسیرو تماشای شکوفه بهالد وشالمال محظوظ گشتم. پهاك نام پر گنه‌ایست که برآن طرف کول دل واقع
۳۴۳ جها نگیر نامه
است وهمچنین شال‌مال نیز متصل آن» وجوی آب خوشی دادد که از کوه آمده بسه کول دل می‌دیزد. فرزند خرم فرمود که پیش آن دا بستند؛ آبشاری بههم رسید که از سیر آن محطوظ تو ان‌شد. واین مقام ازسیر گاههای مقرد کشمیر است.
افتادن شاه‌شجاع از عمارت دولنخانه: روز یکشنبه هندهم غریب واقعه روی نمود. شاه‌شجاع در عمارات دو لتخانه بای می کرد. اتفاقاً دریچه‌ای بود بهجانب ددیا برده برروی آن افکنده درواژه دا نبسته [۲۴۵الف] بودند. شاهزاده بازی کنان بهجانب دریچه می‌رود که تماشا کند. به‌مجردرسیدن سرنگون به‌زیر می‌افند. قضادا پلاسی ته کروه درژیردیواد نهاده بودند وفراشی متصل آن نشسته بودسراین به‌بلاس میرسد وپاها برپشت ودوش فراش خورده‌برزمین می‌افند. با آنکه ار تفاعش هفت ذرع است» چون حمایت‌ایزد جل‌سبحانه حافظ وناصر بوده وجود فراش وپلاس واسطه حیات میشود» وعباذبالله اگر چنین نبودی کار به به‌دشو اری کشیدی. در آنوقت رایمان که سردار پیاده‌های خدمتبه بود درپای جهرو که ایستاده فیالفور دویده اودا برمی‌دارد ودر آغوش گرفته متوجه بالا میشود. در آن‌حالت همین‌قدر می‌پرسد که مرا کجا می‌بری؟ او می گوید که به‌ملازمت حضرت. دیکر ضسف براو مستو ی می‌شرد واز حرف‌زدن ياذ می‌ماند. من دراستراحت بودم که اینخبر موحش بگسوشم دسید. سراسیمه بیرون دویدم وچون اورا بدین‌حال دیدم هوش ازسرم رفت وزمان ممتد در آغوش شفقت گرفته» محو این موهبت الهی بودم. ددواقع طفل چهادساله ازجایی که ده گز شرت ار تفا ع داشته باشد سرنگون بیفتد واصلا غباد آسیبی بر اعضایش ننشیند جسای‌حیرت است. سجدات شکر این‌موهبت تازه به تقد یم زسا نیده تصدقات داده‌شده و فرمودم که ار باب استحقاق وفقر ایی که درین‌شهر توطن دارند بهنظر در ؟ءرند تادرخور آنها دجه معیشت مقرد شود. ازغر ایب آنکه سه‌چهارماه پیشتر اذین‌واقعه. جو تك دای منجم که درمهارت فن نجوم آذپیش قدمان این‌طایفه است بی‌واسطه [۷۵۴ب] بهمن عرض کرده بودکه اذزایچه طالع شاهزاده چنین استخراج شده که این سه‌چهارماه برایشان گران است ویمکن که از جای مر تفعی بز بر افتد وغبار آسیبی بردامن حیات ننشیند. وچون مکرد احکام او به‌صحت پیوسته همواده این توهم پیرامون حاطرمی گشت. ودرین راههای خطرناك و کریوه‌ها دشوار گذاد همیشه اورا در نظر میداشتم و نهایت محافظت و غایت احتباط به‌جای می آمد به کشمیر دسیده شد. جون سانحه نا گزیر بوده انگها عدایهای او چنین غافل میشو ند الحمدلله که بخیر گذشت.
دربا غ عیش آباد درختی بهنظر در آمد که شکوفه صدبر گث داشت بهغایت بالیده و حوشنما. غایتاً سیب او ترش نشان دادند. چون ازدلاورخان کا کر خدمتی شایسته به‌ظهود
جها نگیر نامه ۳۵
آمده بود بهمنصب چهارهزاری ذات وسه‌هز ارو پا نصدسواد سر افسراز ساختم وپسران اورا نیز به‌مناصب امتباز بخشیدم. شیخ‌فرید پسرقطب|لدین‌شان بهمنصب هزاری ذات و چهارصدب سوار وازش بافت. منصب سر براه‌عان هفتصدیذات و دو صدی‌پنجاه‌سو اد حکم شد. نورالله کر کراق را بهمنصب ششصدیذات و یکصدسو ار سرافر از ساعته, عطاب تشر یف‌خانی‌عنایت فرمودم. پیشکش دوز مبار کشنبه دروجه انعام قیام‌عان قراول مرحمت‌شد. چون الله‌داد افغان پسرپیر تار یکی از کردار زشت خویش ندامت گزیده بهدر گاه آمد و حسبالالتماس اعتماد الدوله کناه او به‌عفو مقرون کشت وآ اد حجالت و شرمساری از ناصیه احوالش ظاهر بود ب‌دستور سا بق منصب دوه زادو پا نصد ویکهز ارودو یست‌سوار عنایت نمودم. ميرك [۴۶ ۱۲ لف] چلایر از کومکیان صو به بنگّا له بهمنصب هز اریذات وجهارصدسوار سرافرازی یافت. جون بهعرض دسید که لاله جوغاشی درپشت‌بام مسجد جامع حوب شگفته روزشنبه سیام بهسیر و تماشای آن‌رفته شد. الحق يك‌ضصلع آن گازار حوشی شده بود. پرگنه مورمهری که پیشازین به‌راجه باسوعنایت‌بود و بعداژو پسران وجوهر مل‌مقهور داشت ددینولا بهجکت سنگه بر ادد او که تیکه بافته بود لطف نمودم وپ گنه جمو به راجه سنگرام مرحمت شد.
روز دوشنبه غره اردی بهشت بهمازل حرم رفته به‌حمام در آمدم. بعداز بر آمدن پشکیی کشید. قلیلی بهجهت خاطر اوپذیرفتم. روز مباد کشنبه چهارم میرجمله بهمنصب دوهزاری و هشتصد سواد سرفر از گشت. روزیکشنبه به‌تصد شکار کبك به‌موضع چهاردده که وطن حیدر ملك است سوادی شد. الحق سرزمینی خوش و سیر گاهی دلکش است. آبهای روان و درختهای‌چنارعا لی دارد. حسبالالتماس اونور پور نام نهادم. دد سرراه درختی است هل تهل نام که چون یکی از شاحه‌های آنرا گر فته بجنبا نند مجمو ع در عت در حرکت میآید؛ و عوام بهاين اعتقاده که این حر کت مخصوص به‌همان‌ددخت است. انفاقاً در دیسد مذ کور از آن‌قسم درخت دیگر بهنظر در آمد که بههمان طریق متحرلد بود. معلوم شد که این حر کت لازم نو ع دردخت است نه‌مخصوص يكث درخت. ودرموضم راول پوده از شهر دوئیم کسروه برسست هندوستان درعت چناری داقع است میان سوخته؛ پیش ازین بیستو پنج‌سال است که من حود براسپی سوار یاپنج‌اسپ زین‌داد دیگر ودوخراجه‌سرا بهددون [۲۴۶ب] در آمده بودم وهر گاه به تقریبی آین‌حرف مذ کود می‌شدمردم استبعاد مینمودند. ددین‌مر تبه بادفرمودم که چندی به‌درون آن درآیند به‌همان‌دستور که درخاطر داشتم ظاهرشد. ددا کبرنامه مسطود است که حضرت عرش آشیانی سی‌وچهار کس‌دا به‌درون آن در آورده متصل يك‌دیگر نشا نده
بو دیك.
سا تست یی ست رو ع مصس وت ماس مره سر مرف مس ید بیسویه مخت سس مممه: یس ری تسس و یمس و انم سپ س سس ته: سسیه صیتسسته جطاه سس سر
ددین‌تادیخ بهعر ض رسد که پر هی چند» پسر رای منوهر که از کو مکیان لشکر کا نگره دورد بامخا شمان جنگ پبصر قه کرده جان ناد گشت. روز میار کشنبه بازدهم بر دبن»و جب پنادن‌های در گاه بهاضافه متصب سرافر از کشته تاتارخجان دوهر ادی و با نصد سو ار عبدالعز یز دوهزاری وهر ازسو اد دیبی چند کوالییادری هر ادو پا نمدی با تصد سو اره میر خان پسر ابو نتاسم‌ملکی هز ازیذات و شمل‌سو ار میرذامحمده‌عمودی هفتصدیدات زو سیصدسو ار اصایی !لد سیصدی پا نصدسو ار نصر الله عرب پانصدی ذات ودو یستو پنجاه‌سو ار. تهورخان به‌فوجداری سر کار میوات تعیین‌شد. روز ماد کشنبه بیستوپنجم سید بايزید بخاری فوجذار سر کار بهکر به صاحب صویگی ولایت تهنهه فرق عزت برافراعت: ومنصب او از اصل و اضافه درهز انی ذات وهز ارو باتصد سوار حکم شید و علم نی مر حمت فرءودم. شجاعتخان عرب به‌هم‌تمس دوهز ارو پا نصدی ات وسواد عرافتخاد یأفت. این رای سنکدان حست‌الا لتماس ما بت‌نهان بهصو به بنگش تعپین‌شد. جانسپارخان بهمنصب دوهز اریذات و هزاره پانصدسوار سراثر اد شتا
درینولا از عرایض سبه‌سالار حانتانان [ ۲۴۷ الب ] وسایر دو لتخواهان ظاهرشد که عتبر سیاه‌بشت باژ فدم از حلد ادب بیرونل نهاده فنته وفاد که لازمة سرشت آن بلدذات‌است بنیأد کرده واز آنکه مو کب منصور بهولایت دوردست نهضت فرمودم فرصت مغتلم شمرده عهد و پیمانی که با پنده‌های دد گاه بسته بود شکستد است. دست تصرف به‌ملك پادشاهی دراز ساخته امیك که عنقر یب به‌شامت اعمال جو یش کرفتار گردد. وجون التماس خر انه تدوده بود حکم شد که مبلغ پیش له رو ببه متصدیان داد! لخلائه آ کره نزد سبه‌سالار رواده سازند ودتارن 11 حبر لر سیل که امراتها تجات ر ۱ کذ اشته نرد دار اب نان فراهم آمدها نله ویر کیان بردور لشکر صف بسته مین کردنل وعنجر ان در احمدنگر متحصن کشته و تاحال دوسه دنعه بندههای در گاه را بامتهودان اتفاق‌مارزت افتاده هر مر تبه مخا مان شکست خورده ج«حی را به کشتن درد نی ودرمر تیه آخردار اب‌عان جوانان خوش‌اسیهرا همراه گرفته بر بنگاه مقهودان تاخت وجنکت سخت دد پیوست ومخا لفان شکست‌خو رده روی ادبار بهوادی فرار نهادند. وینگاه آنهساً به تاداج رقت و لشکر ظر اثر الما فغا تما بدازاوی ود مراجعت نمودند. و حون عسرت و گرآفین عظیم در لشکر عسصور بهسم ز سیادء دو لسواهان کنکاش درآن دیدند که از کر بوه روهنگهیره فرود آمده در پایان کهات توفف باید نمود. تارسد غله به‌سهو لت مید سیده باشد ومردم محنت و تعب تا نا کز بر در با لایور معسکر اقبال آراستند و مقه_ورآن سیاه بخت
شوخحی وشلائینی نموده دراطراف [۲۴۷ب] بالاپور نمایان شدند و راجه نوسنگه دیسو با
جها نگیر نامه ۳۴۷ چندی از بندههای جان‌نثار به‌مدافعه غنیم همت گماشته بسیادی را په‌قتل آورد. منصور نام حیشی که در سپاه مقهوران بود زنده بهدست افتاد. هرچند خواستند که برفیل انداز ند راضی نشده بای جهالت افشرده راچه‌نرسنگدیو فرمود که سرش ازتن جداسازند. امید که فلك دوار سزای کردار تاهنجاد دردامن روز کار سایر حق‌ناشناسان نهد.
درسی‌ام اردی‌بهشت به‌تماشای سکه ناک سواری شد. بهغایت یبلاق خو ی است. این آبشاد ددمیان دره واقع است. ازجای مر تقعی می‌دیزد. هنوز بسراطر اف آن برف‌بود. جشن مبار کشنبه ود آن گل‌زمینآداسته پیا له‌های ممتاددا بر اب آب وسیاه کوه خورده محظوظ گشتم. درین‌جدول جانوری بهنظر درآمد ازعالم ساح سیاه رنگک است وخالهای سفید داد؛ داین همر نک بلبل است بانعا لهای سفید. ودر آب‌غوطه می‌خود و» و زمان ممتد درزیر آب می باشد» وازجای‌دیگر سر برمی آرد. فرمودم که دوسه‌جا تور از آن گرفته آرزد تا معلو م‌شده که پنجه اش اذبابت مرغا ی است پوست ددمیان دارد» و باهم پیوسته. یااذعالم جانودان صحرائی گشاده است. دوقطعه از آن گرفته آوددند. یکی‌فیا لفوره‌رد ودیگری يك‌روزمانده پنجهاش ملل‌مرغابی پیوسته نبود. به‌نادرالعصری استاد منصور نقاش فرمودم که شبیه آنرا بکشد. کشمیریان گلهای کر مینامند یعنی ساجآبی.
درینولا قاضی ومیرعدل معروض داشتند که عبدالو داب پسر [۲۴۸الف ] حکیم علی به جمعی ازسادات متوطن لاهور هشتادهزاد روببه دعوی مینما ید وعطی به مهرفاضی نود الله ظاهر ساخته که پدرمن زرمذ کوردا بهرسم امانت به‌سیدو لی پدرانها سیرده وسادات‌منکر اند وحکیيم زاده دو گواه در دار | اعدا لت گذر انیده وسادات یکی از آ ها حر جح نمر دند وحکیمز اده کواه‌ثالث آورده دعوی خویش را به‌ثبوت شرعی رسانیده» با وجود این آنها منکرند. اگر حکم‌شود بهجهت احتیاط حکیم زاده سو گرد مصحش جر رده حق‌خجو دز | زر آنها بر فر مودم آنچه مطایق احکام شریعت است به‌عمل آور ند. معتمدخان بهعرض رسانید که سادات خضو ع و عشوع بسیاد می‌سازند ومعامله کلی است» هرجند در تحقیق و شحص این‌قضیه بشتر تأمل به کاد رود بهتر حواهد بود. بنابر آن فرمودم که آصف‌خحان در تحقیق این‌قضبه نهایت دثت و دور ندیشی بکار برده نوعی نماید که اصلا مظنه‌شبه وشك‌نماند. با وجود این اگر[۲۴۸ب] حوبو اشکافته‌نشود درحضورشود بازپرس نموده خو اهدشد. به‌مجردشنیدن این حرف حکیم- زاده را دل‌ودست از کار دفته وجمعی از آشنایان را شفیع‌ساخته حرف آشتی به‌میان آورد. غرض آنکه ا گر سادات باز پرس این قضیه را به آصف خاد نیندازند خحط ابراء می‌سرارم که مرا باایشان بعد از این حقی ودعوی نباشد. وهر گاه آصفخان کس به‌طلبا: می‌فرستاد از
ها چهانگیرنامه آنجا که خاین خاپف میباشد به‌بهانه وقت می گذدانید وحاضر نمیشد تا آنکه خطابراه بهیکی ازدوستان خود سپرد وحقیقت به آصفخان رسید وجبراً اورا حاضر ساخته در متام پرسش در آمد. نا گزیر اعتراف نمود که این‌خط را یکی ازملازمان من‌ساخته وشود گو اه‌شده مرا ازداه برده بود. به‌همین مضمون نوشته داد وجون آصفخان حقیقت را بهعرض دسانید منصب وجاگیر اودا تغییر ساخته از نظر انداختم وسادات را به‌عزت و آبرو رخصت لاهود ارژانی داشتم.
روز میاد کشنبه هشتم حسرداد اعتقادخان بهمنصب چهارهزاری ذات وهزاد و پانصد [۲۴۹الف] سو ار سرافرازژی یافت وصادق‌خان بهمنصب دوهر اری و پا نصد وهز ارو جهارصد سوار ممناز گشت. زین‌العا بدین پسر آصفخان مرحوم بهعدمت بخشیگری احدیان سرافر از کشت ر اچه‌نرسنگدیو بندیله به‌والا پایه بنجهزاری ذات وسواد فرق عزت برافراعت. در کشمیر پیش دس‌ترین مبوه‌ها اشکن است. میخوش میباشد. از آلوبالو خحردتر غایتاً دد چاشتی و نزاکت بسیار بهتر ودر کیفیت شراب سه‌چهار آلوبالو بیشتر نمی‌توان حورد. واز این درشبانرروزی تاصدهم به‌مزه میتوان گزكه کرد خحصوص ازقسم پیوندش. حکم فرمودم که بعداز این اشکن‌را خوشکن می گفتند باشند. ظاهر” دد کوهستانات بسدخشان وخراسان میشود. مردمآ نجا شحمدل می گو یند؛ و آنجه آزهمه کسلانتر است نیم‌مثقال بهوزن در آمد. شاه آ لو در چهارم اردی‌بهشت متدار :خودی نمایان شد ودر بیستوهفتم رنکت کردانید؛ ودر پانزدهم خرداد به کمال دسید» و نوبر کرده شده شاه آلو به‌ذایقه من از | کثرمیوه‌ها حوشتر می- آید. جهار درخت در باغ نورافزا بار آورده بود» یکی‌را شیر ین بار نسام کردم و دویم ۳ حوشگوار» وسیومر! که ازهمه بیشتر بار آورده بود آندا پرباد وچهارم که کمتر باد داشت آنرا کمبارها و يك‌دد حت در باغچه خرم‌بار آورده بود آن را شاهوار نام نهادم. نونهالی در باغچه عشرت‌افزا بود آنرا توبار خواندم وهرروز همانقدر که بهجهت مزه پیاله کفایت کند بهدست خود می‌چیدم. اگرچه از کابل‌هم به‌داله چو کی می‌دسانیدند لیکن از باغچه خحانه ناژه به‌تازه چیدن بهدست خود لطف دگر دارد» وشاهآلوی کشمیر از کابل کمتر نمی. شود بلکه بالیده‌تر است» آنچه ازهمه کلانتر برد يك‌تانك وپنج‌سر خ بهوزن دد آمد.
روذ گمشنبه پیست‌ویکم پادشاه بانو حجله‌نشین ملك بقا شد والم این واقعه دلخسراش بار گر ان برحاطرم نهاد. امید که اللهتعا لی اورا درجوار مغفرت خحویش جای‌دهد. از غرایب آ یکه جوتك رای منجم پیش اذ این دوماه بمضی ازبنده‌های نزديك [ ۴۹ ۲ب ]را ۲ گاه‌ساخته بود که یکی ازص‌درنشینان حرم‌سرای عفت به‌نها نخانه عدم خواهد شتافت واین را ازذایچه
طا لءه من دریافته بود ومطابق افتاد.
از سو انح شهادت بافتن سیدغیرت‌خان و جلالخان ککهرست در لشکر بنگش و تقصیل این‌اجمال آنکه چون هنگام رفع محصول شد مهابتخان لشکر تعبین نمود که به کوهستان در آمده‌زراعت افغاتان دا بخودانند وازتاخت وتاراج و کشتن و بستن‌دقیقه‌ای مهمل نگ1 ار ند. قضادا چون بندههای در گاه به‌پایه کوتل میرسند افغانان بر گشته روز گار از اطراف هجوم آورده سر کو تل دا می‌گیرند» و استحکام میدهند وجلال‌عان که مردک‌اردیده وپیر محنت کشیده‌بود صلاح‌وقت در آن می بیند که دوسه‌روزی توقت باید کرد تامقهوران آذوقةٌ جندروزه که برپشت خود گرد آودده‌اند صرف نموده‌ناچار حودبه‌عود ویران شوند» آنگاه به‌سهولت مردم‌ما ازاين کر بوه دشوار خو اهند گذشت. وچون اذین کوتل بگذدیم دیگر کاری نمی توانند ساحت وما لش به‌سزا خواهند یافت. عزت‌خان که شعله‌ای بود دزم‌افروز و برق دشمن‌سوزبه صواب دید جلالخان نبرداخته بسرهنه چندی ازسادات بارهه توسن همت برانگخت و افغانان مانند مور وملخ از اطراف مجوم آورده اورا درمیان گرفتند. با آنکه زمین مع رکه اسپ‌تاذ نبود بهرطرف که جبین‌غضب می‌افروحت خرمن‌هستی بسیاری‌بهآتش تیخ‌ها سوخت. دراثناء زدوخورد اسپش‌دا بی کردند و پیاده تارمقی داشت تقصیر نکرد. عاقبت بارفقای حویش مردانه فروشد ودر هنگامیکه عزت‌حان میتازد جلالخان ککهر ومسعود احمدبیکخان و بیژن پسر نادعلی میدانی ودیگر بنده‌ها نیز عنان ثبات ازدست داده بی‌اختیار ازطرف کو تل می‌جنبند ومقهوران سر کوهها را کرفنه به‌سنگت و تبر کارزار می‌نمایند وجوانان جان‌افشان جه از بندههای در گاهه وجه [۲۵۰الت]ازتا بینان مها بت‌خان‌داد جر أت وجلادت داده بسيادي ازافغفانان دا به‌قتل می‌رسانند. درین دارو کیر جلالخان ومسعود با بسیادی ازجوانان جان‌ناد می‌گردند. به‌يك تندخوی وتیز جلسوی عزت‌خان چنین چشم‌زخمی به‌لشکر منصور دسید و مها بت خحان از شنیدن اینخبر وحشت‌اثر فوجی ازمردم تازه‌زور به کومك فرستاده تهانجات را ازسرنو استحکام می‌دهد وهرجا اری ازین سیاه‌بختان می‌یابند دد کشتن د بستن تقصیر نمی‌نما یند. وجون این‌واقعه بهعرض دسید ا کبرفلی پسر جلالخان را کسه بخدمت فتح‌قلعه کانگره مقرر بود به‌حضور طلبداشته منصب هزاریذات و هصزادسوار لطف فرمودم وملك موروثی اودا بهدستور قدیم دروجه جاگیراو مقرد داشته واسپ وخلعت داده؛ به کومك لشکر بنگش فرستادم. وبا آنکه ازعزت‌خان‌فرزندی مانده بود بهغایت خردسال؛ جانفشانی اورا دد پیش‌نظر حقیقت بین داشته منصب وجاگیر عنایت شد تابازما نده‌های‌او ازهم نباشند ودیگران
را امیدو اری افز اید.
۰ ۳۵ حجعا نکر نامه
دراین تا, یخ شیخ احسد سرهتدیرا که به «هت دکان آدالی وخودنمایی و بیصرفه کوئی رو دی جاد دززندان ادب محیوس بود ب‌حصضود طلمد اشته حلاص ساختم و خلعت وهر ژارده به عدا یت اموده» ودر رفتن و بودن مختار گر دا نیلدم. ازدوی آنعاف معروضداشت کد این ننبیه
و تأدیب در سحقیة ۲ هدایتی و کفایتی بود ذفس مسراء ودر ملازست ححو و اهم بسود. پیست‌وهفتم جرداد زرد؟ " لو (اسیلهه ۳۹ ده تصو بر ی که دریا غ وافع است وحکم تعمیر آن‌شده بوود درینو لا به تصر پر استادان نادره کار» آر استگی یافت؛ ودر مسرتبهٌ بالا شبیه جنت: آشیانسی و حضرت اشیانی» ودرهةا بل شید مرا و بر ادرم خامعباس ۳ کشیدهاند. بعل از ان شیمه میر زا کامر ان و هیر ز امحمد حکیم وشاهر اد و سلطان دانیال ودر مر تبددو یم‌شبیه آمر | و بندههای حاص‌ردا تصویر ِ ودر اطراف برون [. ۷۵ب ] خحانه سواد مناژل راه کشمیر به‌ترتیبی که آمده شده
۳9 گر ی ازشهر | ک ۱ ین مصر عم ر | تاریخ یافته: ۳ مامان مس لبمان حعم
۳ ور میاد - چام تیرماه این جشن بوریا کو بی شدو وز ین زور شاه آلوی کشمیر به ۳ رسید ازجهاردزعت با غ نورافزا بكك‌هز ار و با (صد عدد» واز سایر درختها پا نصد عدد درتر جیده.د. به متصدیان کشمیر کرد فرمو دم که در خت شاه لسو را در اکثر بساغات بو 4 ی هِ ۶ فر او ار ن سار رد , دراو ٩ ۷ ۳ سو راناامر بدخحطاب راجکی سرافر ای بافت. دایر جان بیان سید عز تج ن به-مصب هر اری ذات وهشتصدسو ار ممتاژ کشت ومحمد سعید پسر دزد یکت حان به‌منتصب ثذصدی ذات ,جهارصدسو ار ومخلص‌الله بر ادر او به‌یانصدی و و دو یستو زحاه سو ار نو زش یافتند. به‌سیداحمد صدره‌نصب هر اری عنایت شد. به‌میرذاحسن
میرد ارستم صفر ی متصب‌هر ار ی ات وبا تصد سو ار مر حمت سر مو ده ب4خحدست دون رحعصت کردم.
ی ده چهاردهم تیرماه حسن علیخان ثو کمان به‌صاحب‌صو بکگی او دیسه فرقعز ت بر افراعت؛ و مند.ب ذات وسوار سدهز اری حکم شرل, در ین تاریخ بهادرشان حا کم قبد‌هار به راسا ۶ رای تر و .اد تدو در اعمشه‌ار! 2( و: دانه‌های کیش وغیرره بهرسم پیشکش ۱ رسال داشهد بو د به نفار ۳ روز دوسنید پانزدهم بدسیر ببلاق توسی مره سو ازی شده بهدو کوج در بای کر ئل رسیده روز که ههد هم بدة از کر بوه بر آمده دو کره مسافت درفایت ار تما ع و لنلی ردص‌وو بست تمام قطع‌شده واز فراز کو تل تایبلاق يك کروه دیگر ذمین پسست
باند 2 ۹ ود ومد ومارد کلهای الو ان شگفته پو ۵ لیکن آنقدر که تعر یف می کرد ند وردر
:2 و ۳
۳۹ طرش پسه بود به دتلر در نيامد. شنیده شده که درین نزدیکی دره‌ایست که بهغا بت تصوب
جها نگیر نامه ۳۸۱
شکفته.
روزمبار کدنبه‌هژدهم به‌تماشای آن‌رفتم به‌تکلف‌هر گو نه‌اغراق که درت‌ریف[۱ ۲۵ الف] آن گل‌زمین کرده شود گنجایش دادد. چندانکه نظر کارمی کرد گلهای شگفته بود. پنجاه‌قسم کل درحضورخود چیده‌شد ویقین که چندقسم دیگرهم بوده باشد که بهنظر درنيامده. آخرهای ررز عنان مراجمت معطوف داشتم. امشب درحضود به‌تقریبی حرف محاصره قلعه احمدنگسر مذ کرد میشد. حانجهان غریب تقلی گذدانید وپیش‌ازین‌هم مکرد به گوش رسیده بودبنا بر غرابت مرقوع می گردد. در هنگامی که بر اددم شادزاده دانیال قلعه احمد نکر را محاصره کوکم بود دوزی اهل‌قاعه توب ماكیدارٌرا بهجانب اردوی شاهزاده مجرا کرفته ۲ تش‌دادند. غلو له قر یب‌دایره شاهزاده رسید واز آ نجا باز بلند شده درخانهٌ قاضی بایزید که ازه‌صاحبان شاهزاده بود. افتاد. اسپ قاضی بهفاصله سه‌چهار گز بسته بود بهمجرد رسیدن غلو له بهزمین زبان اسپ ازبیخ کنده بیرون افناده وغاو له از سنکث بود به‌وژن دهمن متعادف هند که هشتاد من نحر اسان باشد: و توب مذ کور بهمثابه‌ای کلان است که آدم درمیان آن درست می تواند
درین تاریخ خواجهابوا لحسن میر بخشی دا بهمنصب پنجهزاری ذات ودوهز ار سو ار سرافر اژ ساختم. مبارزخان بسه‌منصب دوهزاری ذات وهزار وهفتصدسو ار سر بلندی یسافت. بیژن پسرنادعلی به‌منصب‌هزاری پانصدسوار ممتاز کشت امانت‌نحان بهمنصب دوهز اریذات وچهارصدسواد سرافر از شد. روزمبار کشنبه بیستو پنجم نوازشخان پسرسعیدخان‌را بهءنصب سههزاری ذات ودوهز ارسوار وهمتخان را بهمنصب دوهزاری ذات و پاتصدسوار وسید یعتوب پسر سید کمال بخاری را بهمنصب هشتصدی پا نصدسوار امتیاز بخشیدم. میرعلی اصغر پسر میرعلی| کبر موسوی بهعطاب موسوی‌خان‌توازش یافت
جون تعریف بیلاق کوری‌مرلد مکرر شنیده‌شده بود» ددینولا حاطر دا به‌تماشای آن رغبت افزود. روز مه‌شنیه ششم مرداد بدان صوب سواری شد. ازتعریف آن چه‌نویسدا چندانکه نظرکاد [۵۱ ۲ب می کرد گلهای الوان شکفته درمیان سبزه وگل جدولهای آب روان درغات لطافت وصفا گربی صفه‌ایست از تصو بر که نقاش قضا بقلم صنع نک شته» غنده دلها ازتماشای آن شگفت. بیتکلف این یبلاق دا نسبتی به‌دیگر بیلاق نیست و مسن وجهی بهتر ین سیر گاههای کشمیر میتوان گفت. درهندوستان پپیها نام جانوری است خسوش آواز که درموسم برسات ذالههای جانسوز می کند. چنانچه کویل بیضةٌ خود دا در آشیان زاغ می‌نهد وذاغ بچهٌ اورا می کشد دمی پرودد در کشمیر دیده‌شد که بیضةٌ خسوددا دد آشیان
۳۵۲ جها نگیر نامه
او سس تست سینت طه اس میس تسس تست نت زر ماس سس تا عمی ی اس سس سس سس ابر سوم بویا سس تن
غوغای نهاده بود وغوغای بجه آند! پرورش میداد.
روز مبار کشنبه پا نزدهم فداثیخان بهمنصب هزارو پا نصدیذات هفتصدسوار سر افسراد گشت. ور ن‌تادیخ «یحمل راهدنام ایلچی غیر تخان حاکم اور گنج به‌ور گاه رسیده عریضه‌ای پام‌ختصر تحنه ادسال داشته به‌سلسله‌جنبان نسبتهای موروئی‌شده‌بود بهنظر عاطفت مخصوص داشته عجا لا لوفت دهو‌هز ار درب به | نعام ایلچی مقر زشد» و به‌متصدیان بیو تات حکم فرمودم که از قسام احناس آنچه او التماس نماید بهجهت فرتادن ترتیب دهند. ددینولا فرزندخان جهان‌را غربب توفیقی «صیب‌شد. ازشیفتگی باده به‌غایت‌ذار ونزار گشته بود واز استیلای‌این نشاء مردافگن نز ديك به آن رسیده که جان گرامی درسراین کار کنند ناگاه بخود پرداخت و حق‌جل سیبحا ده اورا موف ساعت وعهد کرد که بعدازین دامن‌لب به‌شراب نیالاید و آلسوده نساژد هر چند نصیحت کردم که به‌یکبار ترك کردن خوب‌نیست, آژروی حکمت د ند بیرمرود وٍمدار) ب ید گُذ اشت» ر اضی نشد» ومردانه کل اشت. بهتاریخ پیست‌وپنجم امسرداد بهادرحان صا حب‌صو به قندهار به.نصب پنجهز ادری وجهارهزار سوار سرافراز گشت.
درد. م شهر پورماه مانسنگه پسر داوت‌شنکر بهمنصب هزارو پانصدی هشتصدسو اد و میرحسام! لدین بهمنصب هز ارو پا تصدی پا نصدسواد و کرع‌الله ۱ ۲۷۲۵۲ارپٍ] پسر عاسی‌مردان بهادر بدششصدی و سیصدسوارء نو ازش‌یافتند. وچون‌در پنولا توجه‌خاطر به‌دندان ابلق‌جوهردار پسیار است امرای عظام در تقحص و تجسس‌غایت سعی واهتمام به تقدیم زسانیداند. از آنجمله عبد. لعز یز خان نهٌدبندی عبدالله نام ملازم ودرا نزد خو اجه‌حسین وتو اجه عبدا لرحیم پسر ان عواجه کلان خواجه جوئباری که امروز مقتدای ولایت ماوراءا لنهر ند فسرستاده؛ عکتوسی مشتمل براظهاد این خواهش ادسال داشته‌بود. اتفاقاً خواجه‌حسن دندانی ددست دد کمسال اما فت داشته فی اور مصحوب‌مومی الیه روانه در گاه ساعت. درین‌تدادیخ به‌حضور رسید» وموجب اتساط حاطر گشت. فررمودم که موازی سی‌هز اد روییها زنفا یس امتعه به جهت خحو اجه‌ها دوانه سازد؛ و میر بر که بخادی بدین خدمت مأمور کشت.
روز مبار کشنبه دوازدهم شهر یود میرمیران به‌موجداری سر کاد میوات دستوری یافت ومنصب او اژاصل و اضافه دوهزاری ويك‌هز ارو پا نصدسواد حکم‌شد؛ و اسپ حاصه باخلعت وشمشیر عتایت فرمودم. درینولا اژعرضداشت سندر به‌وضوح پیوست که جوهر مل‌متهورجان بهما لکان جهنم سپرد؛ ونیز بهعرض رسید که فوجی برسریکی از زمینداران فرستاده طریق احنیاط ازدست داده است؟ بی آ نکر اه در امد و بر آمدرا استحکام دهند وسر کو ههادا بگیر ند
به‌تتگای کوه در آمده جنگث بیصرفه کردهاند؛ وچون روز بهآخر رسیده بود کارناساخته
جهانگیر نامه تن
عطف عنان‌نموده‌اند ودر ود کشت جلوریز ان‌شده کس بسیاد به کشتن داده‌اند. خصوص جمعی که عار گریختن بر عود نپسندیده‌اند شهادت‌را به‌جان خر یده‌اند. از جمله شهبازعان و تویانی که طایفهایست از گروه افقانان لودی باجمعی از اقو ام ونو کران جانتثار گشت. الحق‌عوب بندهای بود شجاعت باخرد و آزرم جمح داشت. دیکر جمال‌عان افغان ورستم بسرادراو وسیدنصیب بارهه وجندی‌دیگر زخمی بر آمدند. ونیز نوشته‌رسید که محاصره تتکت‌شده و کار برمتحصنان به‌دشواری [۲ ۵ ۲ب] کشیده ومردم را ددمیان انداخته زنهار خو استه‌اند. امید که در بن‌زودی بهیمن اقبال روزافزون قلعه مفتو ح گردد.
روذ گمشنبه هزدهم ماه مذ کور دلاودعان کا کر به‌اجل طبیعی ودیعت حیات سپرد از امرای صاحب الوس بود. شجاعت دا باسردادی و کادداتین بسروجه انم داشت. از زمان شاهزاد گی به‌نعدمت من پیوسته و بهحسن اخحلاص وجوهر رشد از همگنان گوی سبقت دبوده: وبه والا پایةٌ امادت دسیده بود. در آخر عمر حق‌تعالی توفیق حق گذادی نصیب کرد و فتح کشتواد که خدمتی بود نمایان» به‌هست او میسر شده امید که از اهل آمرزش باد. فرز ندان وبازما نده‌های اورا بهانواع مراحم و نوازش سرفراز ساختم» و از مردم او چندی کسه لابق منصب بودند» در سلك بندههای در گاه انتظام بخشیده؛ دیگران را حکم فرمودم که بهدستور سابق بافرزندان‌او بوده باشند تأاجمعیت‌او ازهم نباشد. درین تادیخ قودیساول باقطعه‌الماس که ابر اهیم حان فتح جنک از حاصل کان بنگا له فرستاده بود» آمده ملازست نمود. وذیر خعان دیو ان‌بنگا له که ازقدیمیان اين در گاه بود به‌اجل طبیعی در گذشت.
شب مبار کشنبه نوزدهم کشمیریان کناد دریای بهت را دورو یه جر اغان کرده بودند واین دسمی است باستانی که هرسال در این تاریخ از غنی وفقیر هر کس که خانه در کنار دریا دارد مثل شب برات چراغان دوشن می کند» واز برهمنان سبب آن دا پرسیده شد. گفتند که درین تادیخ سرچشمه دریای بهت ظاهر شده واز قدیم این دسم آمده که در آن دوز جشن کنندء ونام دته‌تروها است ودته به‌معنی بهت است وتروها سیزده دا گسویند. چون ددتادیخ سیزدهم ماه‌شوال چراغان می کنند بهاين اعتقاددته‌تروها نامیده‌اند. بی تلف خوب چراغانی شده بود. بر کشتی نشسته سیرو تماشای کرده شد.
روز مباد کشنبه نوزدهم جذن وزن شمسی آراستگی یافت و بهضابطة معهود خود را به طلا ویازده‌جنس دیگر وزن کرده ودر وجه ارباب استحقاق مقرر فرمودم. سال [۲۵۳ الف] پنجایویکم از عمر این نیازمند درگاه الهی بهانجام دسید. وسر آغاز سال پنجاه‌ودوم چهره مراد افرو خت. امید که مدت حبات در مسرضیات ایزدی مصروف باد. جشن روز مبار کشنبه
بیست‌وششم ددمنزل آصفخان تر تیب یافت و آن عمدةا لسلطنه بهلو ازم نثار و پیشکش پردا خته سعادت جاوید اتدوعت.
در غره شهر یور مرغابی درتسالالر نمایان شد و بیستوچهادم ماه مذ کور در کول دل نمودار گشت. جانوران پرنده که دد کشمیر می با شند بدین تفصیل است: کلنك سارس. طاووس؛ چرز لکلك تغدری, تفداغ» کروانك, زردپلك نقره‌پای» غسرم‌پی» بوزه اکلك, حواصل مکه بغله قاز: کویل دراح شارك؛ نول‌سرخ» هریل؛ دهنگك» کویل شکر خواره مهو که مهرلات؛ دهنیش کلچری» نتهری که تر کان آن دا ومن اودا بد آواز نام کرده‌ام. جون اسامی بعضی از اینها معلوم بود بلکه درولایت نمی باشند به‌هندی نوشته شد. واسامی جانوران که درد کشمیر نمی باشند ازدرنده وجرنده بدین تفصیل است: شیرزرده بوز؛ گر گ: گاومیش صحرائی؛ آهوی‌سیاه؛ چهکاره» کو نه‌پاچه؛ نیله‌گاو گورخره خر گوش؛ سیاه گوش: گر به‌صحراثی» موشك کر بلائی: سوسماده خارپشت.
درین‌تادیخ شفتا لو از کابل به‌دا کچو کی رسید. آنچه از همه کلانتر بود» بیست‌وشش تو له به وزن دز امد که شصتهو پنج مسقال بوده باشد؛ وتأمو سم شفتا لو بود اینقدر می‌دسرد که به! کثری از امرا و بندههای حاص الوس عنایت مي‌شد. دوز جمعه بیستو هفتم بفقصد سیرو تماشای ویر نالد که سرجشمه دریای بهت است سواری شد. پنج کروه بالای آب به
شتی رفته در ظاهر موضع مانبود نزول فرمودم.
درین روز خبر ناعوشی از کشتوار رسید و تفصیل این اجمال آنکه چون دلاورسان فتح کرده متوجه در گاه شد» نصراللّه عرب را باچندی [۲۵۳ب] از منصبداران به‌محافظات آنجا گذاشت. واورا در رای دوخطا افتاد: یکی[ نکه دمیندادان ومردم آنجارا بهغایت تک کرفت وساو لد ناملایم پیش داشت؛؟ دوم آ که جمعی که به کو مك‌او مقرر بودتد به‌طمع اضا فه منصب ازورعصت خو استند که بهدر گاه رفته مهمسازی تخود بکنند. او تجویز این‌معنی نموده اکثری دا به‌مرور رحصت داد. چون پیش او جمعیت کم باند زمیندادان آنجا که زخمهایی ازو در دل داشتند و در کمین شورش بودند فرصت یافته از اطراف هجوم آوددند وپل را که عبودلشکر و کومك منحصر در آن بود سوعته آتش فننه وفساد برافروختند؟ و تصر النه متحصن کته دوسه‌روزی خود را بههز ارجان کندن نگاه داشت. وجون آذوقه ژبود وراه آب را نیز بسته بو د ند ناگزیر به‌شهادت قر اد داده مردانه باجندی که همراه بودند داد شجاعت وجلادت داد تا آنکه | کثری از آن‌مردم بشهادت رسیدند وخودرا اسیر سرپنجه تقدیر کردند. چون
این خبر بهسامع حجلال رسید حلال نام پسر دلاورخان را که آثار رشد و کاردطلبی از ناصبةه
دج سس تن سس سا مت ات تس سس ادا ها مس رس ری سوه ات رطع و سس سس ور ات تا وت سا و وس اس سس
جهانگیر نامه ۳۵۵
احوالش ظاهر بود: ودر فتح کشتوار ترددات پسندیده ازو به ظهور آمده بدود بهمنصب هزازی ذات وششصدسوار سر افر از ساعته وملازمان پدر اورا که در سلك بندههای در گاه انتظام یافته‌اند» وفوجی اذسپاه صوبه کشمیر با بساری از زمیندادان وپیاده‌های برقانداز به کومك او مقرر داشته به‌استیصال آن گروه مخذول العاقه تعیین فرمودم. و یز حکنم‌شد که راجه‌سکُر ام زمیندار جمو با مردم شود ازراه کوه جمو درآید. امید که درین زودی بهسز ای کرد خحویش گرفتار آیند.
روزشنبه ۲۸ چهارونيم کروه کوچ شد واز موضع کاکاپود يك کروه گذشنه برلب آب فرود آملدم. بنگ کا کابود مشهور است. بر کنار دریا صحرا صحر | جودرو افتاده دوز بکشنبه بیستو نهم به‌موضع پنجه زاره منزل‌شد» این دیه بهفرزند اقبالمند شاه‌پرویز عنایت [۲۵۴ اف ] شده است. و کلای او مشرف بر آب باغچه ومختصر عمادتی تر تیب‌داده بودند؛ ودد حوالی پنجهز ازه جلکه‌ای داقع است درنهایت صفا ونزاهت؛ وهفت درخحت جنادعا لی در وسط جلگه وجوی آبی بردود گشنه. کشمبریان‌سنها بهونی می گویند. یکی ازسیر گاههای مقرر کشمیر است. درین تادیخ خبر فوت خان دودان دسید که در لاهود به‌اجل طبیعی در گذشت. عمرش قریب به‌نود رسیده بودء واز بهاددان مقرر روز کار ودلیران عرصه کارزار برد شجاعت را باسرداری جمع داشت. درین دوات حقوق بسیار دارد. امید که از اهل آمرزش باد. چهار پسر ازوماند ایکن هیچکدام استحقاق فرزندی او ندادد. قریب جهار لك رویبه نقد وجنس از تر که او برآمد. به‌فرزندان او عنایت شد. روز دوشنبه سیام نخست تماشای سر جشمه اینچ کر ده‌شد. اين موضع را حضرت عرش آشیانی بهرام-داس کچهواهه مرحمت نموده‌بودند و او دردامن کوه وفراز چشمه عمارات وحوضها ساخته. بیتکلف سرمئز لیست درغایت لطافت ونفاست. آبش در کمال صفا وعذو بت. ماهی بسیار دروشناور.
درته آ بش ذصفا دی درد کور تواند به دل‌شب شمرد
وچون این‌موضع بهفرزند خانجهان عنایت فرموده‌ام مشارالیه ترتیب ضیافت نموده و پیشکش کشید. قلیلی بهجهت خاطر او گرفته‌شد. ازین چشمه نیم کروه پیشتر مچهی بهسون سرچشمه‌ایست که رای بهاری جند از بندههای عرش آشیانی بتخانه‌ای برفراز آن ساخته. آب این چشمه از آن بیذتر است که توان گفت؛ ودرختهای کلان کهنسال ازچنار وسفیدار وسیاه‌بید بر دور آن رسته است. شب درین مقام گذرانیده؛ دوز سه‌شنبه سی‌ویکم به‌سرچشمه اجهول‌منزل شد. آب این‌چشمه از آن فزو نتر است. آبشار خوشی دادد؛ و براطراف درختهای جنار عالی وسفیدارهای موژون سر بام آورده: شیمنهای دلکش بهم و قع ترتیب داده بودند
۳۵۶ جها نگیر تا مه
ودر مدنظر باغچه باصفا گلهای جفری شحفته. گوبی [۲۵۲ب] قطعه‌ایست از بهشت.
روز گمدنبه غرهٌ مهرماه از اچهول کو چ فرموده قریب به‌چشمه ویر ناله منزل‌شد. دوز مبار کشنبه دویم برچشمه مذ کور بزم پیاله ترتیپ یافت. بندههای خعاص دا حکم نشستن فرمودم وپیاله‌های سرشاد پیموده از شفتالوی کابل الوش کزله عنایت نمودم؛ وهگام شام مستان به‌عانه‌های حود بساز گشتند. این چشمه منیع دریای بهت است؛ و در دامن کسوهی واقع است که از ترا کم اشجار وانبوهی سبزه و گیاه بومش محسوس نمسی‌شود؛ ودرزمان شاهزادگی حکم فر موده بودم که برسر این‌چشمه عمارتی که موافق این متام باشد اساس نهند درینولا با نجام دسید. حوض مثمن چهل‌ودوذد ع چهارده گز عمق و آبش اذعکس سبزه وریاحین که بر کوه رسته زنگادی رنگ» وماهی بسیار شناور» وبر دور حوض ایوانهای طاق زده : و باغی درپیش این‌عمادت. و از لب حوض تادر با غجوثی چهار گز درعرض» ویکصدو هشتاد گز درطول وده گز درعمق, و براطراف جوئی خیابان سنگگ بست و آب حوض بهمثا بای صافه لطیف که باوجود چهار گز درعمق اکر نخودی درزیر آب‌افتاده باشد به‌نظرددمی آید. واز صفای جوی وسبزه و گیاه که درزیر آن چشمه رسته چه نویسد . بعضی مبز تلخ و بعضی پسته وسییکی وافسام سبزه سیرو نیم‌سیر درهم رسته ازجمله بتهای به‌نظار در آمد بعینه مانند دم طاووس نقاشانه» و ازامواج آب متحرلد ویکه‌گلی جابجا شکفته. نفس‌الامر آنکه دد تمام کشمیر بهاين حوبی ودلفریبی سیر گاهی نیست. معلوم شد که بالای آب کشمیردا هیچ اسیت به‌پا یان آب نیست بایستی زوزی چند دزین‌حدود سیر ستوفی کرده» داد عیشو کامرانی می‌دادم.جون ساعت کوج نزديك دسیده بود ودر کوئل برف شروع در بادیدن کرده و فرصت توقف باد تمی‌یافت نا گزیر عنان معاودت بهجانب شهر مءطوف داشتم وحکم شد که بر کنارجوی‌عذ کود دو دویه در عت چنار بنشانند .
روزشنبه‌چهارم به‌چشمه لو کابهون متزل شد. این[۲۵۵الف] سرچشمه‌هم‌فا بل‌جائیست اکر چه الحال دریرابر آنها یست. لیکن اکّر مرمت کنند جای خوبی خواهد شد . فرمودم که مناسب آن‌مقام عماد تی بساز ند وحوض پیش‌جشمه دامرست نمایند . درائنای راهبر چشمه عبور واقع شد. انده‌نال نامند. مشهوراست که‌ساهی‌های این‌چشمه نابینا می‌باشند. لحظه‌ای بر سرچشمهة مذ کور توقف نموده دام انداختم دوازده ماهی به‌دام افتادار آن جمله سه‌ماهی تا بینا بود ونه‌ماهی چشم‌داشت. ظاهر ا آب این‌جشمه رانا ثیریست که ماهی‌دا کود میسازد. بهرحال حالی از غرایبی نیست .
روز یکشنبه پنجم باز به‌چشمه مچهی بهون و اینج عبور نموده متوجه شهر شدم. دوز
جهانگیر نامه ۳۵۷
کشهه هشتم خبر فوت هاشم‌خحان پسر قاسم‌خحان رسید. روز مبار کشنبه نهم ارادت حخان را به صاحب صو بگی کشمیر سرفر ازی بخشیدم ومیر جمله ازتغییر اوبه خدمتخان سامانی امتیاز یافت. معتدخان بهعدمت عرض‌مکرد فرق عزت برافراعت» ومنصب میرجمله دوهز ادیذات وبا نصد سو ار حکم شد . شب‌شنبه یازدهم بهشهر نزول اجلال اتفاف افتاد . صفی ان به حدمت صوبةً گجر ات ممتاز شد . سنگرام داجه جمو به‌عنصب‌هزار و پانصدی وهزاد سواد سر بلندی «ِپِ
ددین دوز غیر مکرد شکاری اذ ماهیگیر ان کشمیر مشاهده افتاد درجایی که آب تاسینه آدمی باشد دو کشتی پهلوی یکدیگر مي بر ند به‌دستوری که يك‌سر باهم بو سته‌باشد وسردیگر از هم دور بهفاصله چهارده پانزده ذرع » ودو ملاح بر کنار طرف بیرون کشتیها چسوب دراز بهدست گر فته می‌ایستنده تافاصله کم وزیاد نشود ودد برابر می‌رفته باشند وده دوازده ملاح ته آب در آمده سرهای کشتی‌دا که باهم پیو سته بهدست گرفته پاهادا به‌زمين کوفته می‌روندوماهی که به‌مان هرد و کشتی در آمده حواهد که اد تنگی بگذرد وبه‌بای ملاحان میرسد » و ملاح فی| لفور غوطه حورده به‌قعر آب مي‌رساند و ملاح دیگر بر پشت اوحمل انداخته بهدو دست پشت اودا زیرمی کند تا آب اورا به‌بالا نیاورد واو ماهی را بهدست گر فته برمی آرد. و بمضی [۲۵۵ب] که درین‌فنمهارت تمام دارند دوم‌اهی به‌دودست گرفته برمی آرند» از جمله‌پیر ملاحی بودکه درهرغوطه زدن | کثردوماهی میگرفت ؛ واين شکاد دد پنجهز اده‌می‌شود » ومخصوص ددیای بهت است . در کول بها ودیگر رودخانه نمی‌شود ومنحصر درموسم بهار است که آب سرد و گزنده نباشد .
روز دوشنبه سیزدهم جشن دسهره ترتیب یافت . به دستور هرسال اسپان دا از طوایل حاصه وهر چه حواله امرا شده آراسته بهنظر درآورده‌اند . درینولا اثرکوتاهی دم و تتگی تفس در خود احساس کردم . امید که‌عاقبت به‌خیر مقرون یاد . انشاءالله تعالی . دوز گمشنبه پانزدهم به‌قصد شکار خزان بهجانب صفاپور ودره لا که پایان آب کشمیر واقع است‌هتو جه گشنم . درصفا پور بالا آب حوش است و برسمت شمال آن‌کوهی افتاده پردرخت : با آنکه آغاز خزان بود عجب نمودی داشت ؛ عکس درختهای الوان ازجتار وزدد آ لو وغیر آن‌دد میان تالاب بهغایت خوش می‌نمود . بیتکلف خر ببهای حزان ازبهاد هیچ کمی ندارد. ببت
ذوق فنا نیافته‌ای ورنه در نظر رنگین تر از بهاد بود جلوه حزان
جون وقت تنکگ بود و ساعت کوج قریب شد سیر اجمالی کرده «راجعت نموده شد . درین چندروز پیوسته بهشکاد مرغابی خوشوقت بودم . دوزی در اثنای شکار ملاحی بچه
یسم سروس و سیم سس نم دنس سم تست مت مت مومت تست مسا ردو سس ططم بت
۳۵۸ جها نگیر نامه
قرفره گرفته آورد . درغایت لاغری وزبونی بود» یلگشب بشتر دنده نماند . قرقره‌در کشمیر نمی با شد ظاهر درهنگام گذشتن ودفتن به‌هندوستان ازلاغری و بیماری افتاده باشد .
درینولا خبر دحمان داد پسرخا نخانان رسید که دربالای به اجل طبیعی در کذشت‌ظاهرأً روزی چندتب کرده بود . درایام نقاهت روزی دکنیان فوج بسته نمایان می‌شوند. براد کلانش داراب شمان به‌قصد جنک سواری مینماید ؛ وجون خبر به‌رحمان داد رسید ازغا یت جر ات و جلادت باوجود فعف و تکسر سو ارشده : خود را به‌برادر میرساند و بعد از آنکه غنیم را زير کرده مراجعت مینما ید در بر آوردن حلته شرط احتیاط بجانمی آرد فیا ود هوا تصرف می کند و تشنج میشود وذبان از گویائی [۵۶ ۲ الف ] می ما ند . دوسه رودزی بهاین حال گذرانده ودیعت حیات می‌سبارد » حوب جوان رشيد بود . ذوق‌شم‌شیر زدن و کادطلبی بسیار داشت. وهمه‌جا قصدش این بود که جوهر خودرا درشمشیر مینماید . ا گرجسه مرک و آتش تروخشك رایکسان می‌سوزد لیکن برمن سخت گران مینماید » تابر پدد پیر دل‌شکسته اوچه گذشته باشد . هنوز مصیبت‌شاهنواز نحان التیام نیافته بودکه این جراحت تازه‌نصیب‌او شد. امید که الله تعا شش در حور آن‌صیر وحوصاه کرامت کناد ۲
روز مبار کشنبه شانزدهم خنجر خحان بهمنصب سههز اری ذات وسوار سر فر از شد. قاسم- خحان بهمنصب دوهز اری وهزاد سوار ممتاز گشت : م«مد حسین برادر خحواجه جهان دا که به حدمت بخشی ری لشکر کانکره مقرر است منصب هشتصد ذات وسو ار عنایت فرمودم . شب ده شنبه بیستوهفتم مهر ماه الهی بعداز گذشتن يك بهر وهفت کهری به‌عباد کی و فرحی رابات اقبال به‌صوت هندوستان ارتفا ع بافست:
مر اجعت از کشمیر بهاجانب هندوستان : چون زعفران‌گل کرده بود از سو ادشهر کو چ فرموده ۰ به‌موضع پنیرشتافت . در تمام ملك کشمیر زعفران بغیر از بین درجای دیگرنمی شود . روزمبار کشنیه‌سیام درزعفران‌زار یزم‌پیا له تر تیب‌یافت. چمن‌چمن؛ صحر اصحر ا؛چنانکه‌نظر کار کندشگفته بود. نسیم‌ش دماغهار | معطرساعت. بته‌اش بهزمین پیوسته‌می باشد. گلش جهاد بر دارد و بنفشر نگ‌است. به کلانی گل‌جنبه» و ازمیانش سه شا خزعفر ان‌رسته؛ پیازش دامی‌نشا نند ودر سالی که عوب میشود چهار صدمن بهوزن حال میآید ؛ وسه‌هزار ودوصدمن به وزن خر اسان بوده باشد . نصف‌حمه خحا اص و نصف حمبه رعایا معمول‌است؛ و سیری بهده روبه حرید وفرو حت میشود و احیانآنر خ کم زیادهم میشود . ورسم مقرر است که گل زعفران را وژن کرده به‌اهل حرفه میدهند و آنها به‌عانه‌های خود برده زعفران داچیده‌می آرند. وموافق
ر بعی که از قدیم بسته‌اند نیم‌وزن آن نمك دروجه اجوده می‌گیر ند» و نمك در کشمیر نمی باشد
از هندوستان می بر ند . دیگر از تحفه‌های کشمیر پر کلکی است که جانور شکاری درسا لی تاده [ ۲۵۶ ب هر آزوهفصد پر بهم میرسد وبازوجره تادو بست به‌دام مي‌افد. آشیان باشه‌هم‌دادد وباشه آشیانی بدنمی‌شود .
زوز جمعه‌غر ه آ بانماه الهی اژ پنیر کو چ‌فره‌وده دزمقام خان‌پور منزل شك. جون بهعرض رسد که زینل بیگگ ابلچی بر ارم شاه عباس به حوالی لاهور زسیده مصحوبت میرحساما لدین پسر عضدالدوله انجوخلعت وسی هزار روپیه حرجی عنایت نموده فرستادم وحکم کردم که آنچه او به‌مشارالیه تکلتب نماید قیمت آن‌با پنجهز ار رو ببه دیکر ازعود به‌طر یق‌ضیا فت بقر ستد. پیش ازاین فرموده بودم که از کشمیر تاانتهای کوهستان در هر منزل عمار تی بجهت نشیمن خحاصه و اهل ءحل اساس نهند و در سرما وبرف در حیمه نبا ید گذرانیده 4 | گرچه عمارات این منزل بهاتمام پیوسته بود چون هنوز نم داشت وبوی آهك می آمد ددخیمه استر احت‌نموده‌شد.
روز شنبه دودیم در کلمپور منزل‌شد» جون مکرر بعرض دسیده بود که درحوالی هیر بود آیشادری واقع است بهغایت عالی ونادر با آنکه سه‌چهار کروه ازراه به‌جاتب دست چپ بود؛ جریده به‌قصد تماشای آن شتا فتم . از تعر بف و توصیف آن جه نویسد. سه‌چهار مرتبه آب بردوی هم می‌ریزد : تاحال بهاین حوبی و اطافت آبشادی بهنظر در نيامده . بیتکلف نظر گاهیاست بهغایت عجیب وغریب» تاسه‌پهرروز آنجا به‌عیش و کامر انی گذرانیده چشم ودل را ازتماشای آن سیر اب عسانجتم. لیکن دروقت ایر وبادان خا اي ازوحشتی نیست. بعدازسه هر رود سوار سل هنکام شام ب4هبر یود تسیل شب ددمتزل مد کود گذرانیده, روزدوشنه چهارم از کوتل بادی برادی‌عبور نموده برفراز کو تل پیرپنجال منزل‌گزیدم . ازصعابت این کر یره ودشواری این راه چه‌نو بسد که اندیشه رامجال گذر نیست. دراین‌جندروز مکرر برف باریده بود و کوههای سفید شده‌ددمیان‌جاده نیز یعضی جاها یخ بسته بودچنا نچه‌سم اسپ گیرائی نداشت وسوار به‌سختی می گذشت . الهتها لی کرم خویش ارذانی داشت ودرین دوز نبادید. طرفهآنکه جمعی که پیشتر گذشته بودند و آنهائیکه متعاقب آمدند همه بادیدن برف را در با فتند ۰
روزسه‌شنه از کر بو پر پنجال کذشته در پو شا نه‌منزل‌شد. با آ نکه ازین‌طرف سر ندرب است لیکن از بسکه بلنداست | کثرمردم‌پیاده گذشته. روز گمشنبه‌ششم. بیرم کله‌محل نزولاجلال کشت قر یب به‌موضع مذ کور آبشادی وافع [ ۲۵۷ | لف] است بهغا یت نفیس» حسبالحکم صفه‌ای بهجهت شیمن ترتیب داده‌بودند . الحق نظر گاه خوشی است! فرمودم که تادیخ عبودمرا بر لو ح نیگن کل ۶ برفر از صفه نصب کنند . بی بدل‌عان بیتی چند گفته وبرسبیل نظم این نقش‌دو لت
۳۶۰ جها نگیر نامه
بر لوح روزگار بادگار است .
دو زمیندار دراین داه می‌باشند که مدار آمد و رفت و بندو بست راه به‌قبضه اختیار اینهاست, ودر حشعت کلید ملكك کشمیر ند. یکی رامهدی نايك‌نام‌است ودیگری راحسین‌نايك گو یند. از پیرهپور تابیرم کله ضبط راه‌به‌عهده اینهاست . پدرمهدی نايك بهرام‌نايك درایام حکومت کشمیر یان عهده‌بود . چون نوبت حکومت بهبندههای این در گاه‌رسید میرزا یوسف ان درایام حکومت خویش بهرام نايك دامسافر مكك‌نیستی گردانید . الحال در تصرف‌ودعل هر دو بر ابر هم اند . اگرچه به‌ظاهر باهم مدادایی دادند لیکن به‌باطن درنهایت عداو نند . درین‌دو ز شیخاین‌یمین که ازخدمتگاران قدیمی‌اعتمادی عمده بود به‌جواددحمت‌ایزدی‌پیوست جوان نیذات بی بد بود » واز غایت‌اعتماد » افیون‌عاصه و آب‌حیات » حواله اوبود . شبی که بربالای پیر ینجال منزل‌شد جون یمه واسباب نرسیده بود و به‌قدر ضعف هم‌داشت سر ما تصرف نمود و تشنج کرد وربان از گویائی باذماند . دوروز بهاین حال ذنده‌بود ودر گذشت. افیون خحاصه به‌عو اصخان سپردم وجدمت آیدار خانه به‌موسی خان‌حو اله‌شد .
رودمبار کشنبه هفتم تهتهه معسکر اقبال گشت .| کثر در بیرم کله میمون بسیار به نظر در آمده بود . اما اذین منزل درهوا وزبان و لباس ورستتی وحیوانات و آنچه مخصوص ولایت گرم سیرست تفاوت فاحش ظاهرشد . مردم اینجا بهز بان فارسی وهندی هردو متکلم اند. ظطاهراً زبان اصل اینها هندی است وزبان کشمیری دا بهجهت قرب وجوار باد گرفته‌اند. مجملا"از اینجا داحل هندست. عودات لبأس بشمینه نمی پوشند و بهدستور ز نان‌هند حلقه دد بینی‌می کنند, روز جمعه هشتم راجود محل نزول رایات‌عا لیات گردید . مردم اینجا در[۲۵۷ب] ذمان قدیم هندو بودهاند. وزمینداد اینجادا راجه‌می گفتها ند. سلطان فیروز مسلمان کرده ومع‌ذا لك خوددا راجه میگوید . وهنوز بدعتهای ایام جها لت درمیان آنها مستمر است . ازجمله چنانچه‌بمضی از زنان هندو باشوهر خود میسوزند اینهادا باشوهر در گور می آدرند. شنیده‌شد که ددهمین ایام دعتری ده دوازده ساله راباشو هر خحود که همسال بهاو بودزنده به‌قبر در آورده‌اند . دیگر آرکه بعضی ازمردم بی بضاعتر | که دختر به‌وجود مي آید خفه کرده می کشند باهنودپیو ند خویشی می‌کنند . هم‌دختر میدهند وهم‌می گیرند . گرفتن خود خوب , اما دادن نعوذبالله . فرمان شد که بعدازین پیرامون این‌امود نگردند » وهر کس که مرتکب این بدعتهاشود او را شیاتس :
درراجور رودخا نه‌ایست که آبش در برسات بهغایت مسموم میشود واکثر مردمش دا درزیر گلو بوغچه برمیآید وزرد وضعیت می‌باشند. برنج داجود بسیاد بهتر ازبرنج کشمیر
جها نگیر نامه ۳۶۱
است . بنفشه جودرو وخوشبو درین دامن کوه میباشد . روز یکشنبه دهم در نسوشهره متزل اتفاق افتاد . درین مقام بهحکم حضرت عرش آشیانی قلعه‌ای از منگ‌ساخته‌اند و پیوسته‌جمعی از حا کم کشمیر درینجا به طریق تهانه‌می‌باشند . دوز دوشنبه یازدهم چوکی هتی‌محل نزول مو کب اقبال گشت. عمارات این‌منزل رامراد :ام‌چیله اهتمام نموده » حسن انجام بخشیده‌بود . درمیان دو اتخانه صفه‌ای به‌صفا آراسته » نسبت به‌دیگر منازل‌امتیاژ داشت » منصب اوراافزودم. روز سه‌شنبه در مقام بهنبر منزل‌شد . امروز از کوه تا کوتل گذشته به‌وسعت آباد هندوستان در آمدیم ۰
پیشتر فر اولان بهجهت شکار قمرغه دستوری یافته بودند که در بهثیر و کر جیاادومکها لد جر که تر تیب دهند. روز گمشنبه ومبار کشبه شکاری رازنده آوردند. روز جمعه بهنشاطشکاد خحوشوقت شدم. ازفجفار کوهی وغیره پنجاه وشش ر آس‌شکارشد. دراین تاریخ راجه‌سارنگت دیو که ازخده‌تگاران نزديك[۲۵۸الف ]است» بهمنصب هشتصدیذات و چهار صدسو ار شر فرازی یافت . روزشنبه شانزدهم بهجانب گرجهاله متوجه شدم . په‌پنج کو چ کنار دریای بهت معسکر اقبال گردید . روز مبار کشنبه بیستویکم درجر که کر جهاله شکار کردم . نسبت به دیگر بارها شکار کمتر آمد. وچنانچه دل‌می خواست محظوظ نشدم . روز دوشنبه بیستوپنجم درجر کسه مکهیاله به‌نشاط شکار حوشوقت شدم . هفتآدوشش رأس بزمارخور » وغیره‌شکارشد. واذین جا بهده منزل شکارگاه جهانگیر آبادمخیم بار گاه دولت گردید . در زمان شاهزاد گی » این سرزمین شکارگاه من‌بود . وبه‌نام عود دهی آباد ساخته و مختصر عمادتی بنانهاده : بهسکنه دمئین که از قراولان نزديك بود عنایت نموده بودم؛ و بعد از جاوس پر گنه ساخته بهجا گیر مومی‌البه لطت فرمودم وحکم کردم که عمارتی بهجهت دو لتخانه و تالابی واساس‌نهند و بعداز فوت او این پر گنه بهجا گیر ارادتخان مقررشد . وسر براهی عمارات به‌مشارالیه بساز گشت. و درینولا حسن‌انجام پذیر فته بیتکلف تا لی‌شده به‌غایت‌عالی؛ ودد میان تال‌عمادات دلنشین به همه جهت يك لك وپنجاه هز ار روپیه صرف عمارات اینجا شده‌باشد . الحق پادشاها نه‌شکاد گاهی است . روز مباد کشنبه و جمعه مقام کر ده ازانواع شکار محظوظ شدم . قاسم خان که به حراست لاهور سرافراز است دولت زمین بوس ددیافته پنجاه مهر نذد گذرانید. واز اینجا يك منزل درمیسان با غمومن عشقباز که در کناد دریسای لاهود واقع است نزول اقبال اتفاق افتاد. درختهای چناد عالی وسروهای خوش‌قد دارد. بیتکلف نغزل باغچه‌ایست .
روز دوشنبه نهم آذرماه الهی مطابق‌پنجم محرم سنه يهزاروسی ويك از با غ مومن بر فیل تندنام‌سو ارشده نثار کنان‌متو جه‌شهر گردیدم» بعداز گذشتن دو پهر وسه گهریازروزمذ کود
۳۶۲ جهانگیر نامه
به‌ساعت مسعود ومختار بددو لتخانه در آمده » درعمادتی که مجدداً به اهتمام معمورخان حسن | نجام پذ بر فته به‌میار کی وفرخحی نزول [۲۵۸ب)] فرمودم. به تکاف منازل دلگشایو شیمنهای رو حافز | درغابت لطافت و نز اهت همه‌منقش ومصور به‌عمل اوستادان تسادده کار آراستگی بافته و باغچه‌های سبز وخرم بهانواع واقام کل وریاحین نظر فر یب گکشته امه زپای تا بسرش هر کجا که مي‌نگرم کرشمه دامن دل می کشد که‌جا اینجاست
با لجمله میلخ هفت اك روپیه که بیست وسه هزار تومان دایج ایران‌باشد صرف این عمازرت شده .
فنح‌قلعة کانگر ه: دداین روز بهجت افرور مددة فتح‌قلعق کا نگر ه مسرت بخش خاطر او لبای دو لت کُشت. و بهشکر این‌موهبت عظمی وفتح بزرگک؛ که ازعنا یات مجدده و اهب لعطا باست» سر نیاز بدد گاه کریم کارسازفرود آورده, کوس‌شاط وشادما نی باند آواذه کردید. کانگره قلعه! یست قدیم: شمال رو به‌لاهو ددمیان کوهستان وافع شده » به استحکام ودشوار گشای و متا نت ومحکمی معر وف ومشهود» از تار یخ‌اساس این قلعه جز حد ای جهان آفر ین | کاه ی اعتقا دزبندادان پنجاب آن‌است که درین مدت‌فقاعه مذ کور ازقومی به‌قو می‌دیگر انتقال ننموده و بیکانه برو دست تسلط نیافنه؛ و ا لعلم‌عندالله. با لجمله از آن هنگام که صیت اسلام و آوازهة دین «ستقیم محمدی به‌هندوستان رسیده :۰ هيچيك ازسلاطین و الاشکوه دافتح آن‌میسر نشده.ساطان فیر وز شاه‌با آن همه ش و کت واستعداد خحودرفته به تسخیر قامه پرداحت ؛ ومدتها محاصر داشت جو ندا نست که استحکام ومتانت‌قلمه بهحدی است که تاسامان قلء‌فداری و آذوقه بامتحصدان‌بوده باشدء ظفر بر تسخیر آن‌نتوان یافت کام‌نا کام به آمدن داجه وملازمت نمودن‌خرسندی‌نموده دست از آن بازژداشت. گویند راجه ترتیب پیشکش وضیافت نموده سلطان رابها لتماس‌اندرون قلعه برد. سلطان بعدازسیرو تماشای قلعه ب‌راجه گفت که مثل‌من پادشاهی رابه‌درون قلعه آوددن ازشر ایعط حزم واحتیاط دود بود» جمعی که درملاژمت‌اند اگر [۲۵۹الف] قصد تو کنند و قلعه دا به تصرف در آورند. چدمی‌توانی کرد؟ داجه بهجا نب مردم مود اشارت کرد در لحظه فوجی از دلاوران مسلح ومکمل از نها نخا نه بر آمدند وسلطان را کورنش کردند وسلعلان از دیدن هجوم آن‌مرده متوهم ومتفکر گشته ازغدد اندیشید » راجه پیش آمده وزه‌ین خدهت بو سهداد و گفت مارا جز اطاعت و بند گی دسر نیست» لیکن جنااچه سر بازان مباركه گذشته احتیاط و دود بینیراباس مي‌داشت. سلطان آ فر ین گفت وراجه‌منز 9 جنك در ر کات بو ده زر حصت»ماووت یافت .
بداز آن هر که بر ئخت دهلی نشست لشکری بدتسخیر کانگره فرستاد و کادی اذ پیش
ها نگیر نامه ۳۳
فرفت. پدد بزر گوار من‌هم يك‌مرنبه لشکری عظیم به‌سردادی حسین‌قلی خان که بعداز حدمت پسندیده بهعطاب خحانجهانی شرف اختصاص پد یرفته بود تعیین فرمودند - درائنای محاصره شودش ابراهیم حسین میرژاشد و آن حق‌ناشناس از گجرات گر يخته به‌صوب پنجاب علم‌فتنه و آشوب برافراعت وخانجهان تاکز بر از گرد قاعه برخاسته متوجه اطفای مایرة فتنه و فساد کشت » و نسخیر قلعه درعقده توقت افتاد » وپیوسته آین‌اندیشه ملازم خحاطر اشرف بودوشاهد مقصو د از نهانخانه تقدیر جهره کشا نمیشد . وچون به کرم ایزدجل سیحانه تخت‌دو لت به وجود این تیا ذمند آراستگی یافت از جمله غزاهای که برذمت‌همت لازم‌شمرد یکی‌این بود. نخست مرتضی‌خان را که ایالت صو به‌پتجاب داشت با فوجی از بهاددان رزم دوست به تسخیر قلعةءد کور ر عصت فرمودم؛ وهنوز آنمهم به‌انصر ام نر سیده‌بو د که مر تضیخان بهر حمت‌ایزدی بو سست ۶ بعداز آن‌جوهرعل راجه یاسو تحهداین خدمت‌مود. اورا سردار لشکر ساخته‌فرستادم آن بدسرشت درمقام بغیو کافر نعمتی در آمده[ ۵4 ۷ب ] عصیان وززید تفر قه‌عظیم در آن لشکر راه‌یافت وتسخیر قلعه ددعقده توقف و تعویق‌افتاد. وبسی برنیامد که آن حق‌ناشناس‌به‌سزای عمل خویش گرفتار گشته به جهنم دفت: چنانچه تفصیل آن در مقام خویش گذارش يافته.
با لجمله درین ولا رم تعهدخدمت مذ کور نموده سندرملازم خود دا به‌استعداد تمام فرستاد» و بسیاری از امرای پادشاهی به کو .لك او دستوری بافتند وبه تادیخ شا نزدهم شو ال ۹ مهجری لشکرها به‌دود قلعه‌پیوسته » مورچاها قسمت شد ومداخل ومدادج قلعدرابه‌نظر احتباط ملاحظه نموده راه‌آمد وشد آذوقه راسدود ساختند و رفتهرفته کار به‌دشو اری کشید» و بعداز آنکه از قسم غلهو ۲ نچه غذاتو اندشد درقلعه نماندء جهارماه دیکر علفهای خشك را به نمك جوشانیده‌عوردند . چون کاد به‌هلاکت رسید واز همراة امیدنجات نماند نا گزیر امان خو استه قلعه ر اسپردند وروز مبار کشنبه غره‌شهر محرم سته ۱۰۳۱ هجری فتحی که هيچيك از سلاطین والاشکوه رامیسر نشده بودوددنظر کوته اندیشان ظاهر بین‌دود مي‌نمود؛ الله‌تعالی به‌محضص لطف‌و کرم خود بهاین نیازمند کرامت فرمود: وجمعی از بنده‌هایی که ددین حدمت ترددات پسندیده نموده بودند درخور استعداد وشایستگی خویش بهاضافه منأسب ومراتب سرافر ازی یافتند .
رو مباز کشنه دوازدهم حسپ الا لتماس خرم به‌مئزل او که توساخته بود رفته شد از پیشکشهای او آنچه خوش آمد برداشتم . سهز نجیر فیل داخل‌حلقه خاصه‌شد ء وددهمین روز عبدالعز یزخان نعشندی را به‌عدءت فو جداری سواحی قلعه کانگره مقرد فرمودم . و منصب او دوهز اری ذات وهز ار وپانصد سوار حکم شد - فیل حاصه‌ای به اعتقادعان عنایت نمودم .
[۲۶۰الف ] الف‌خان‌قیامخانی به‌حراست‌قلعه کانگره‌دستوری‌یافت‌وماصب اوازاصل واضافه هز ارو پا نصدیذات وهز ادسوار حکم‌شد شیخ فیض الله و یش‌مر تضیخان نیز به‌مو افقت اوه‌قرد کشت که بالای قلعه بودهباشد . شب‌شنبه سیزدهم ماهعذ کور خسوف‌شد . شرایط نیازمندی به در گاه ایزدمتءال وقادر بر کمال ظاهرساخته مناسب‌وقت ازنقد وجنس بهرسم خحیراتو تصدقات به‌فثر | ومساکین واد یاب استحقاق قسمت‌شد .
درینو لازینل بیکک ایلچی دارای‌ایر ان‌سعادت آستان‌پوس دریا فت . پس‌از ادای کودنش زمین بوس دقیمه کر یمه آن‌بر ادر والاقدد راکه مشتمل براظهاد مراتب یکجهتی و کمال محبت بود گذرانید . دوازده عباسی نذد وچهارده رس اسب بایرا وسه‌دست باز تویفون وپنج سر استر و پنج‌نقر شتر و نهقبضه کمان ونه‌قبضه شمشیر بهرسم پیشکش گذدانید . اورا به‌رفاقت‌خان عالم رحصت‌فره‌و ده بودند جهت بعضی ضروریات همراهی نیارست کرد. درین تاریخ‌به‌در گاه رسید حلعت ذاحره وجیفه وطره مرصع کاری وخنجر مرصع بهاو مرحمت‌شد» ووصال بیکث و حاجی عمت که همراه او آعده بودند ملازمت نمودند » وسرافر ازی یافتند . اسان‌الله پسر مها بت‌ان بهمنصب دوهز اری وهفتصد سوارمقرر گشت. حسبالالتماس مهابت نان سیصدسو از برمنصب‌مبارزخان افتانا فزوده ازاصلو اضافه دوهز اری ذات وهز اروهفتصد سوار مقرر کشت و صد سوار دیگر برمنصب کنگت نیز اضافه‌فرموده شد. خلعت زمستانی به‌عبدالله‌عان و اشکر حان مر حمت نموده فرستادم . بها لتماس قاسم حان به با غ او رفته شد که درسواد شهر واقع است. دردسر سواری ده‌هزار چرن‌نثار کردم. از پیشکشهای اويك قطعه الماس واز اقمشهآنچه حوش آمد برداشتم.
شب دوشنبه بیستویکم به‌مباد کی وفیروزی پشخانه به‌صوبت دارا لخلافه آ گره بر آمد. برف| ندازان به‌داروغگی تو بخانه لشکر[ » ۶ ۷ب]د کن‌مقرر گردید. شیخ اسحق به حدمت کانگره سرافر از شد برادران الله‌دادخان افغان دا ازحیس بر آورده هرادرو پیه انعام‌شد. دودست باز تویفون به‌عرم التفات فرموده فرستادم روزمبار کشنبه بیست‌وششم به‌ضا بطه مقرر جشن تر ثیب یافت وسوةاتهای دارای اير ان که به‌مصحوب زینل بیکگک ارسال داشته بودند از نظر گذدشت به سلطان‌حسین پکلی فبل‌عنایت نمودم ؛ به‌ملامحمد کشمیری هزاز رو پیه انعام‌مر حمت‌شل»منصب پیرداد افنان بهالتماس مهابتخان هزاری ذات وچهارصدسواد مقرد گشت . چون داجه‌روب چند گوالیری درخدمت کانگره ترددات پسندیده نموده‌بود به‌دیوانیان عظام حکم شد که نیمه وطن‌او دا دروجه انعام امتیاژ نماید ونیمه دیگر یجاگیر او ننخواه دهند.
جها نگیر نامه ۳۶۵
بهتاریخ سیام نو اسه مدادا لملکی اعتمادا لدو له دا بهجهت فرزند شهر یارخو استگادی نموده يك لك روپیه ازنقد وجنس بهرسم ساچق فرستاده‌شد . امرای عظام و بندههای عمده ا کثری همراه ساجق به منزل مشارالیه دفته بسودند وایشان مجلس عالی آداسته ددین جشن تکلفات فر اوان ظاهر ساخت. امید که مبارله باشد ؛ جون آن عمدةا لسلطنه دمارات عالی و نشیمتهای بس‌تکاف درمنز ل‌خود اساس‌نهاده‌بودند الّماس ضیا فت‌نمود. بااهل‌محل به‌منزل او رفته‌شد به‌غایت‌جشنعا لی ترتیب‌داده پیشکشهای لایق ازه رقسم به نظر در آورد رعایت‌شخاطر او نموده آنچه پسندافتاد برگرفتم . درین‌روز پنجاه هز اررو پیه به‌زینل یک ایلچی مرحمت‌شد.
منصب ز بردستخان از اصل واضافه‌هزاری ذات وپاتصد سوار مقرر گشت. مقصو دبر ادر قاسمخان بهمنصب پانصدی وسیصدسواد و میرزا دکنی پسرمیرزا دستم به‌پاانصدی ودویست سواد سرافرازی یافتند .
در آنایام سعادت فرجام که‌رایات فتح‌وفیروزی در[ ۱ ۲۶ لف ]ولایت همیشه‌بهار کشمیر بهدو لت وبهروژی بهسیر وشکار خحوشوقت بوده عرایض متصدیان ممالك‌جنو بی بهتو اتررسید مشتمل بر آنکه جون رایات ظفر آیات ازمر کز خلافت دودتر شتافته دنيادادان دکن‌ازبی- دو لتی و کم فر صتّی نقض عهدنموده » سر به‌فتنه وفساد برداشته‌اند. و پای از حد خویش برتر نهاده بسیاری ازمضافات احمد نگر و براد رامتصرف گشته‌اند . جنانچه مکرر عرایض دسیده که مدار کار آن‌شور بختان برتاعت وتاداج و آتش زدن‌وضا یع ساخنن کشتها وعلف زاذهسا است. بنا براین مقرز شده‌بود که چون درمرتبه اول که دایات جهانگشابه تسخیر مما لكك‌جنو بی و استبصال آن گروه مخذول‌العاقبت نهضت فرمود خرم به‌هراو لی لشکر منصور سرافر از گشته؛ به برها نپوررسید. ازگر بزی وحیله‌سازی که‌لازمه‌ذات‌فتنه‌سرش تآنهاست اور اشفیع‌ساخته‌ولایت بادشاهی را گذاشتند ومبلغ‌ها بهرسم پیشکش آزنقد و جنس بهدر گاه‌ادسال داشته تعهد نمودند که بعدازین سردشته بند کی ازدست ندهند وپای ازحد ادب بیرون‌نهند , جنانچه در اوراق گذشته نکاشته کلك سوانح‌نگاد گشته بها لمّماس عرم درقلعه شادی | باد ماند وروزی جندتوقف افتادء و به‌استشفاع او بر تضر ع‌وزاری آنها بخشوده آمد» الحال که از بدذاتی وشور بختی نقض عهد نموده ازشبوة اطاعتو بند کی انحرای ورزیده‌اند بازعسا کر اقبال بهسر کرد گی او تعیین شود که سزای ناسپاسی و بد کرداری خود دریافته موجب عبرت سایر تیره بختان وخبره‌سرشود لیکن‌چون‌مهم کا نگره به‌عهده او بود و | کثرمردم کاد آمد خودرا بهحدمت فرستاده‌بود روزی‌چند درانصرام اینانديشه کوشش رفت تا آنکه درینولا عرایض پی‌درپی رسید که غنیم قوت گرفنه: شصت هزار سو ار او باش کرد آورده » | کثر «لك پادشاهی رامتصرف شده‌اند و به‌هررجاتهانه
۳۶۶ جها تکیر نامه
بود برخحاسته در بهکر بههم پیو ستند» ومدت‌سه‌ماه در آنجا پامخا لفان‌سیه[ ۱ ۲۶ب آرو ز کار دررزم و پیکار بودند. ددین‌مدت سه‌جنکگک حسابی‌شد. وهر بادبنده‌های جان‌نثاد برمقهوران تبوه روز کار آ ثار غلبه‌و تسلط ظاهر ساختند. وجون ازهیچ راوغله و آذوقه بهار دو نمی‌رسد و آنها براار اف معسکر اقبال تاخت وتاراح مشغو ل بودند عسرت غله به نهایت انجامید وچارواها زبودشد ۳ ۳ از با لا کهات‌فرودآمده در با لایوز توقف گر ید ند.. و آن‌شهودان بیعاقبت دلیرشده در جوا ۳ با لا پور آمده به‌قزا کی وت ر کی کگری پر دانعتند. بتد ه‌های در گاه شش هفت هز ار سو از از مردم گزیده خوش اسبه انتخاب‌نموده » برسر بنگاه مخا لغان تاختند و آنها قریب شصت هزار سواد بو دند» مره” چنکگث عض 2ج سل و بنگاه نها بهتاداج رفت و بسیاری دا کشته و بسته‌سا تما و خاما مزاجمت تموویت رم فوروقتت کشخ باز آن پیدولتان ازاطراف هجوم آورده وجنکک کنان ااردو آمدند . ازجأنبین‌قر یب بههز ار کس کشته شده‌باشد . برین جمادمدت جهار ها ود با لا بور توقف نمودند وجون عسرت غله به‌نها یت انحاهید وبسیادی ازقلعه‌جیان زر بنده گر یخته و بههخا افان پیستند :و پیوسته جمعی داه‌بی‌حنیقتی سپرده ودرزمرة مقهودان منتقام می کل بنابرین صلاح در توقت‌ندیده به‌برهانپور آمدند وباژ آن‌سیه بختان ازپی‌در آعده بر هانیوررا محا صر ه دمو دید تاعمدت شش ماه در کرد برها تیور بو دند » ۳-3 نن کنات براد و شا ندیس را عتقر هت ان ودست ت«دی و تطاول بررعایا وذ یر دستان دراز ساخته به تحصیل پر داختند ۰ وجون لشکر تعب ومحنت بسیار کشیده بودوچارواها زبون گشته نمی توانستند ازشهر بر آمده ۳ ی نمایند » این سیب افزونی غرورو نخوت وزّیادتی پندار وجر آت کو ته‌اندیشان کم یت کت
متارن ۱۳۳ رایات اقبال به‌مستفر سر بر تجلافت اتفاق‌افتاد وئیز ۲۶۲ الف ] به عنایت ايز دسیحانه کا نگره مفتو ح گشت بتابرین رود جممه چهارم دیماه رم دا بدان صو بد رعصت نمودم وعلعت وشمشیر مرصم وفرل مرحمت‌شد . نورجهان‌بیگم نیز فیلی لطف نمودند و وام بعد از تسخیر ماات دق اژو لایت متوحه دروجه انمام خی دمتصرف
۳۳
کردد ش ششصدو پنجاه متصید ار و يث هز ار احدی و يلك هز ار بری! داز رومی دبحجهز آر تو پچی و » سي‌ويك‌هزار سوار که بدانصوب بوده وهست وباتو پخانه عظیم وفیل بسیار به همراهی او مترر گشت ويك کرور دوییه بجهت‌مدد تخر جلشکر متصور اعلف نمودمو بنده‌هائی که به عدمت مد کور مقرد شده‌اند درخورپاية شویش هر کدام بهانعام اسپ‌وفیل وسروپسا سر | فر ازی یافتند . وددهمین ساعت مسعودورمان محمود راسیات عز یمت بهصو ب‌دآر | لنلایه
۲ گره انعطاف یافت ؛ ودر سوادشهر نزول اقبالاتفاق افتاد.
ستتسی:
یسیع اتب ا راصتخا ماس تست
جهانگیر نامه ۳۶۷
محمد رضا جابری به‌دیوانی صویه ینگاله وخواجه ملکی به بخشیگری صو بهمذ کور ممتاز گشته بهاضافه منصب سرافر ازشد ند جگّت‌سنگه و لدرانا کرن ازوطن آمده سعادت آستان بوس دریافت:درششم ماه‌مل کور فضای کنارتال زاجه‌تور دمل مه ل‌ترول بار گاه‌دو لت گردید» چهار روز درین‌منزل مقام‌شد. در ینو لا چندی ازمصبداران که بهعدمت فتح‌دکن دستو ری با فته بودند برین موجب بهاضافه منصب سرافر از شدند . زاهدعان هزادی جهسارصد سواد بود هزاری پا نصد‌سوارشد وصدسواد بر منتصب و اجه‌عیدا (لطیف نفشبندی افزودم وپا نصد سواد شد . هروی تراين هاده دااز اصل واضافه تهصدی شذصد سواد سرفراد ساختم. یعقوب پسر خان دوران هشتعدوجهارصد سو آرشد؛ ودهمچنین جمعی کثیر از بنده‌ها در خورشایستگی خو یش بهاضا فه‌نصب سر اقرازی یافتند » ومعتمدخان به عدمت بخشیگری ووقایع نویس لشکر فیروزی اثرسر بلند گشته؛ به‌عنا یت تو غ ممتاز گردید. پیشکش لچهمی چند اجه کماون ازبازوجره‌ودیگر جانوران شکاری بهنظر گذشت. جکن سنکه ولد رانا کرن به کومك لشکردکن رخحصت با ات اسب‌خحاصه مح‌زین به‌اومرحمت شد. داجه [ ۷۶۷۲ب]زوب چند به‌عنا یت فیل و اسپ سرافواژ بهجا گیر حور رخعصت یافت.
ب‌تار بخ‌دو از دهم فرز ند خان جهان‌را بدصاحب صوبکی ملنان‌سرافر از گردانیدهرخحصت فرموده وسروبا بانادری وعنجر مرصح وفیل خاصه بایراق ويك‌ماده فیل اسب حدیکی نام و دودست بازعنا یت شد.سی‌دهژ برخان هز اری و جهادصد سو ار منصب داشت پا نصدی ودو یست سو ار افزوده همراه‌عان جهانرحصت فرهودم. محمد شفیع بهحدمت بخشیگری وواقعه‌نویس صوبه ملتان سرافراز گشت. بهو ال که از بندههای قدیم بود به‌اشراف تو پخانه وخطاب رای امتیاژ یاقت.
در سیزدهم در کناد دریای گو بندوال معسکر اقبال گشت. چهاد روذ درین منزل‌مفام‌شد. نیل خاصه جیستگه نام باماده فبل به‌ءهایت ان عنایت‌نموده ءصحوب‌صغیا ملازم او فرستادم به‌امر ای صو به بنگش خلعتهای مصحوب عیسی بیگگ فرستاده‌شد. در هفدهم جشن وژن قسری آراستگی یافت. جون معتمدخحان بهعدمت بخشیکگری اف دکن دستوری یافت‌خدهت‌عرض مکرد به‌عواجه قاسم فرمودم» ومیرشرف به بخشیگری احدیسان؛ وفاضل بیگ به بخشیگری صو به‌پنجاب سراف راز گشتند.
جون بهادرخان حاکم قندهار مکرر ازیمادی دردچشم حود عرضد اشت کرده التماس آستانبوسی نموده بود. دزینولا حکومت وحراست قندهار به‌عبدالعزیز خان مفوض کشت و به
بهادرخان فرمان صادرشد که حون مشارالبه برسد قاعه را بهاو سپرده. خود را روانه در گاه
۳۶۸
سازد. بیستویکم ماهمذ کود تورسرا محل ورودسمادت کشت. ددین سرژمین و کلای‌نورجهان بیگّم سر ای‌عا لی و باغی پادشاهانه اساس نهاده بودند, درینولا بهاتمام رسیده بنابرین بیگم التماس ضیافت نموده مجلس عالی تر تیب داده ودر تکلفات افزوده. ازانواع و اقسام نفایس و قوادد به رسم پرشکش گذر | نید. به جهت‌د لحجوی او آ نچه پدندافتاد گر فته‌شد» ودوروز درین‌منزل مقام‌شد: ومقرر گردید که‌متصد‌یان صو به‌پنجاب دو لك[۲۶۳1 الف ] دو پیه دیگرسو ای‌شصت‌هز ار روپیه که سابق حکم‌شده بود بهجهت آذوقه قندهار روانه سازند. میرقوامالدین دیوان صو به پنجاب رخصت لاهورشد وخلیت‌یافت. قاسمخان را بهجهت تنبیه و تأدیب سر کشان حسوالی کانگره وضبط آنحدود رخصت‌فرمودم. ناددی خاصه بانعنجر و اسپ وفیل مرحمت‌مودم و منصب او ازاصل واضانه دوهز اری ذات وهزار و پاتصد سوار مقرر گشت. ر اجه سنگرام رابه | لتماس‌مشار ا لیر حصت آن‌حدودنموده سروپا و اسپ وفیل‌عتایت‌شد؛ درینولا بافرجان ازملتان آمده سعادت آستانبوس ددیافت.
غرةبهمن‌ماه الهی روزمبار کشنبه ظاهر بلدهٌ سرهند منزل‌اقبال گشت. يك روز مقام کرده بهسیر با غ ندوشوقت شدم. روز یکشنبدچهارم خحو اجها بو ا لسن به حدمت فتح‌دکن رعصت یافت. خلعت باناددی وشال‌خاصه وصبحدم نام فیل و تو غْ ونناره به‌شارالیه عنایت‌نموده شد., به‌معتمدنعان خلعت واسپ خحاصه صبح‌صادگ نامر حمت فرموده رعصت کردمهفتم‌ماهمل کور کنار آب سرستی نواحی قصبه مصطنی آباد منزل دو لت گردید. وروز دیکر بها کبر پور نزول فرمودم و از آنجا در آب جرن به کشتی نشسته متوجه مقصد گشتم. درین‌روز عربخان خوافی فوجدار این حدود دو ات آستان بوس در با فت. محمد شفیع را به‌ملتان ر عصت فرموده‌اسب وعلعت ومهر ور شاهی عنایت نمودم؛ وجیره خاصه به‌مصحوب او بهفرزند خانجهان فرسئاده شد. ازاین‌جا به‌پنج کوج حوالی پر کنه کرانه که وطن مقرب خان است محل نزول يار گاه دو لت کشت. و کلای او نودويك قطعه یاقوت والماس: جار قطعه برسم ین و هز اد کز مخمل به‌صیفه پایانداز باعرضداشت او گذرانیدند» وصد‌نفر شتر به‌اسم تصدق معروضداشته بود. حکم فرمودم که به‌مستحقان تقسیم نمایند . ازینجا به‌پنج کو چ دارالملك دهلی‌موردرایات اقبال گشت.
اعتماد رای دانرد فرزند اقبال مند شاه‌پرویز فرستاده حرجی خحاصه بهجهت آن فردند ارسال‌داشتم؛ ومتررشد که درعرض يك‌ماه بر گشته خردرا به‌ملازمت‌دساند. دورود [۲۶۳ب] درسلیم گده مقام‌فرموده روزمبار کشنبه ۲۳ به‌عزم شکار پر گنه پالم ازمیا نه‌معموده دهلی گذشته بر کناد حوض شمسی‌محل ازول دو ات کشت. در اننای‌داه جهازهزار جرن بهدست خود نثار
جهانگیر نامه ۳۶۹
کردع. پیست و دو زجیرفیل از تروماده پیشکش الّیار و لد افتخارعان ازبنگا له رسیده بوده به نظردر آمد. ذوالقر نين به‌فوجدادی ساثبردستوری یافت. اوپسر اسکندد ارمنی است. بددش درخعدمت حضرت عرش آشیانی سعادت پذیسر برد و آن حضرت صبیه عبدالحی ارمنی را که درشبستان اقبال‌عدمت میمود به او نسبت فرمودند؛ و ارودو سر به وجودآمد یکی‌ذوا لقر نین که ۲ گاهی و شوق خحدمت طلبی داشت و در عهد دولت من دیوانیان عظام شحدمت حا لصه ۱۱۱ را به‌عهده اومقرزنمودند؛ واین خدمت را تغزاه سر وسامان کرد. درینولا به‌فوجداری آن حدود صرفی از گشت. به‌نغمه هندی سری دازد. سلیقه‌اش درین فن درست دفنه و تصنیقات اومکرد بهعرض رسیده و بسند افتاده. لعل بیکک بهعدمت داروغکی دفتر از تغییر نودالدین قلی ممتاز گشت چهارده دوز به‌نواحی پالم بهشکار حوشوقت گشته. به‌سلیم گده مراجعت نمودم. در پیست ونهم نوژده زنجیرفیل و دو نفرخواجه سر اويك نفر غلام وچهل قطعه خروس‌جنگی و دوازده رأس‌گاومیش وهفت شاخ گاو پیشکش ابراهیم خان فتح جنگ بهنظر گذشت روز مبار کشنبه سیام مطابق بیست وپنجم دییع‌الاول مجلس وزن قمری منعقد گشت.
ک و کب‌خان را نزد خانخانان‌فرستاده بعضی‌پیغامها به تقریر اوحواله فرموده بودم ددین ولا با عررضداشت او رسیده‌ملازمت نمود. میرمیران را که به‌فوجدادی صوبه میوات فرستاده بردم درین تاریخ آمده ملازمت کرد و از تفییرسید بهوه به حکومت دادا لملك دهلی سرفر ازشد. درین‌تار ی خ آقا بیکث و محب علی فسرستاده‌های دادای ایسران سعادت آسنان بوس در یا فتند ومکتوب محبت اسلوب از برادرعالی قدر گذرانبدند و کلگی ابلق که فرستاده بودند به نظر در آورد. جوهریان [ ۲۶۴ الف ] پنجاه هز ارروپبه قیمت کردند. لعلی به وزن دوازده تا نك از جوهرخانه‌میرزا الغ بیک‌خلف میرز! شاه رخ به‌مرور روز گاد و گردش ادوار به‌سلسله صفو یه منتفل شده بود و در آن لعل به‌نسخ ثبت شده الغ بیکث بن میرزا شاهرخ بهاددبن امیر تیمور گور کان» و بر اددم شاه عباس کنده! ند و این لعل دا در برجیعه نشانده به‌طریق یادبود بهمن فرستاده بود. چون نام اجداد من در آن ثبت بود تیمنا وتبر کاً برخود مباره گرفته به سعیدای داروغه زر گرخحانه فرمودم که در گوشه دیگر جهانگیرشاه بن! کیرشاه وتادیخ حال دقم گردد وبعد از روزی حند که خبر فتح دک دسیدآن لعل را به‌عرم عنایت نموده فرستادم.
روزشنبه غره اسفندار مذ ازسایم گسده کوج شده نخست به روضة منورة حضرت جنت آشیانی اناد اللّه برهانه رسیدهآداب نیازمندی به تقد یم رسانیده دوهز ار جرن به زاو به‌نشینان آن روضه مقدسه لطف فرمو دم؛ و منزل بسر کنار آب جون ددسو ادشهر اتفاق افتاد. هو برعان که به کو مك خان جهان مقر د گشته بود به خلعت واسپ وشمشیر وخنجر وعنایت علم وادش
هدعو وه ۳ 0 2
بذ بر فته رجصت یافت.سیدعا لم وسیدعبدالهادی بر ادران اونیز به‌اسب و حلعت سر افر از کشتند. میر بر که بخادی ماوداءالنهر رعست شد. و ده هزار روبیه به اوحواله فرءودم که پنج هزار روبیه به حواجه صالح ده بندی که اباعن جد از دعا گویان این دولت ابد پیو ندست رسانیده. پنج هز ار رو ببةٌ دیگر به‌منسو بان ومجاوران روضهة مقدسه حضرت صاحبترانی انارالله برها ند سیم نما ید. و جبر 6 خحاصه مصحوب او به مهابت خان عنایت نموده فرستادم» و فرمودم که دز :4 رسانیدن دندان ماهی ابلق تهایت سعی و اهتمام به تقدیم رساند و از هرجا و هر بها که میسر شود بهدست آورد و از کنارشهردهلی در کشتی فشست به‌شش کو چ درفضای بندر این‌مورد اردوی کیهان‌بوی گردید[ ۴ ۲۶ ب]. بهمیر مر آن‌فیل‌عنا یت مو ده عصت دهلی فرمو دم. زپردستخان بهعدمت میر توز کی از تغییر فد ائیخان ممتاز گشت. و پرم نرم خاصه به‌اولطف نمودم. دوذدیگر به‌حو ا لیکو کل» محل نزول رایات عا لیات گردید. درین منزل اشکرحان ناکم دار | لخلافه آگره ومیر عیدذالوهابت دیوان و راجه نتهمل و عضرحان فاروفی‌حا کم آسیرو برها نیو و ایرد حان برادد او وفاضی وسفتی و دیگر اعیان شهر سعادت ملاز مت دد با فتند. به‌تاد یخ یازدهم ۳ مد کور دد با غ نورافشان که رویآب جون واقع است به‌مبار کی‌نزول فرمودم.
جون ساعت در آمدن بهشهر چهاردهم ماه مد کورمقرز شده بود سه رود ددین منزل‌مقام نموده در ساعت مسعود مختارمتوحه قلعه شده» بهفر عی و فیروزی به دو اخا ند در آمدم.
ابن سفرمیارله اثر از دارا لساطنه لاهور تا به دارا لخلافه آ گره درمدت دوماه و ده ررد به‌چهل ونه کوج و ببست ويك مقّام بهانجام دسید. هیچ روزی در کو چومقام درعشکی و تری بی‌شکاز نگذشت: یکصد وجهارده رس آهو پنجاه و يك قطعه مرغا بی» وجهار قطعه کارو انك ده دراح؛ دو یست قلعه بود نه: درین راه شکارشد. چون لشکر خان [ گُره را حسبالمرض‌سامان نموده بود هز اری ذات و با تصد سوارد برمنصب او افزوده از اصل و اضافه بسه‌چهار هر ادی دوهزار و پانصد سوار سرافر از ساخته بهعدمت کومك لشکر دکن تعیین فرسودم. سعیدای داروغه زر کر خانه بهعطاب بی بد لخان‌سر افر از گشت. جهار رأس اسب و پاره‌ای از نقره آلات واقمشه که دارای ایران مصحوب آقا یکت ومحب علی فررستاده بود ددیسن ولا از نار اشرف کگذشت. جشن روزمباد کشنبه پیستم دربا غ نودمنزلمت‌قد گشت. يك لك رو ببه به‌فردند شهریار تفد یم شد. مظفر ان به‌موجب حکم از تهتهه رسیده سعادت ملازمت دریافت یکصد مهر وصد رو بیه نذر کذرانیك. لشکر حان يك‌قطعه لعل پیشکش آودد. چهارهز ار روپیه قیت شد. اسب [ ۲۶۵ ال ] خاصه مصاحب نام به‌عبدا لله ان عنایت نموده فرستادم. عبدااسلام و لد محظم خان از اودیسه آمده دو لت ملاژمت دریافت. یکصد دوپیه و صد مهر نذر او به نظطر گذشت»
جها نگیر نامه ۳۷۱
منصب درست بیگ و لد تو لك خحان از اصل واضافه تهصدی دات وجهارصد سو ار مقررشد.
جشن زوزمبار کشنبه بیستوهفتم در با غنور افشان‌ترتیب‌یافت. خلعت خاصه به‌میرزا دستم و اسپ به پسر اودکنی نام و اسپ خحاصه و یك زنجیر فیل به‌لشکر خان مر<مت شد. روز جمعه بیست ونهم به‌عزیمت شکار به‌طرف موضع سموگر توجه نموده شب مراجعت نمودم. هفت رأس اسپ عراقی بایراق پیشکشآفا بیگک ومحب علی بهنظر دد آمد. يك عدد مهر نور جهانی به‌وژن صد توله بهزنبیل بیگث ایلچی عتایت کردم. قلمدان مرصم به‌صادق خان مير بخشی لطف نمودم. یك ده از دارالخلافه آگره در وجه انعام عضرخان فادوقی مرحمت فرمودم. ددین سال هشتاد وپنج هز ادبیگمه ذمین وسه هزار وسیصد ویست وپنج رواد و چهاردیه و دوقلبه ويك قطعه با غ و دوهز ادو سیصدو بیست وهفت عدد روپبه ويك مهر وشش هزار و دویست درب وهفتهزار وهشتصد وهشتاد جرن و یکهزار و پانصد و دوازده تو له طلا و نقره و دههز ار دام ازغزانه وزن تصدق درحضور اشرف بهفقر | و ارباب استحقاق‌عنایت شد؛ وهشت زنجیرفیل که دو لك وجهل و یکهز اد روپیه قبمت آنها شده از وجه پیشکش داخل فیلخانه خحاصه کشتند وپنجاه و بك زنجیرفیل به‌امر ای عظام و بندههای در گاه بخشيدم.
ور ودشانز دهم ازجلوس همابون
روزشنبه بیست وهفتم دییم‌الاخر سنه هسزار وسی هجرک» لیر اعظم عطیه بخش عالم دولت سرای حمل را به‌نورجهان افروزخویش‌متورساخته» عالم وعاامیان را شاد کام و بهر‌ود گردانید» وسال شانزدهم ازجلوس این نیازمنددرگاه الهی به‌فرخی وفیروزی آغازشد. درساعت مسعود وزمان‌محمود دردارا لخلافه آ گره[ ۵ ۲۶ب ]بر تخت‌مراد جلوس‌فر مودع. دد ین‌دوز بهجت افروز فرزند سعادتمند شهریار بهنصب هشت هزاری‌چهادهز ارسوار فرق عزت برافراخت. پدر بزرگو ارم نیز مرتبةً ادل همین منصب به‌براددان من لطف فرموده بودند. امید که درساية تربیت و دضاجویی به‌منتهای عمر و دوات بسرساد. ددین تادیخ باقسر مان جمعیت خود را آراسته به‌توزكه ازنظر گذرانید. هزارسو ار ودوهزارییاده بخشیان‌عظام به‌فلم در آوزدهممروض داشتند» بهمنصب دوهز ادی ذات وهز ارسو ارسرافرازساخته عدمت فوجداریآ کره دا به‌عهده او فر مو دم.
روزچهارشنبه با اهل محل بر کشتی نشسته به باغ نورافشان دفته شد. وشب در آنجا استرراحت کردم. چون با غ مذ کوربه سر کار نورجهان بیگم متعلق است دوزمبار کشنبه جشن پادشاها نه آراسته» پیشکش عالی کشید. ازجواهر ومرصعآلات و اقسام امتعه نقیس آنچه‌پسند
۳ جهاانگیر تاه
افتاد انتخاب کردم. موازی‌يك اك وه قیمت آنها شد. درین‌ایام هرروز بعد از دوپهر بر کشتی نشسته بجهت شکار سمو گر که ازشهر تا نها چهار کر وه مسافت است رفته شب بهدو لتخانه می آمدم.
راجه سارنگدپو دا نزد فرزند اقبا لمند شاه پرو یزفرستاده خلت خاصه با کم رمرصح مشتمل بر يك قطعه یاقوت کبود وچندقطعه یاقوت سرخ نفیس ارسال داشتم. چون صو به بهار از تغیرمقر بخان به آن فرزند مرحمت شده سزاو لی‌نموده ازصو به الها باس به‌بهاد راهی‌سازد. میرزا محمد خو بش مقلفرخان ازتهتهه آمده مسلاذمت نمود. میرعضدالدو له چون بسیار پیر و منحنی‌شده و ازعهده سامان لشکروجا گر نمی‌تو اند برآید او را ازتکلیف خدمت وترددمعاف داشته حکم فرمو دم که هرماه جهارهزار روپیه نقد از شحزانه عامره می کر فته با شد و دز لاهور و” گره هر جا که مرضی او بوده باشد اقامت گر رده آسوده و مرفها لحال بسر برده و به دعای ازدیادعمر و دولت‌اشتغال نماید.
درنهم فروردین ماه پیشکش اعتبارخان بهنظر درآمد. ازقسم جسواهر واقءشه وغیره موازی هفتاد هز ار دوییه به معرض قبول افتاد و تتمه باو [۲۶۶ الف] پخشید م. محب علی و آقا بیکگ فرستادهای دارای ایران بیست وچهار راس‌اسپ. دو استر وسه‌قطارشتر وهفت‌قلاده سک تازی و بیست وهفت طاق زد یفتِ وسه مخمل زر بقت ويك شمامةً عنبر اشهب و دو زوج قالی و دوعدد نمده‌تکیه بهرسم پیشکش گذدانیدند و دوراس‌مادیان مع کره که بر ادرم مصحوب آ نها فر ستاده بود نیز به نظر در آوردند.
روزمبار کشنبه به التماس آاصف حان با امل‌محل به منزل اورفته شد. جشن عالی ترتیب داده: بسیاری اژنفایس وجواهر ونوادد اقمشه وغرایب تحف بهنظر در آورده: وموازی يك اك وسی‌هزاد روپیه از هرقسم بر گزیده. تتمه را بدو بخشیدم: سی و دوزنجیرفیل اذتر وماده مکرم حان حاکم اودیسه بهرسم پیشکش فرستاده بود بايةٌ قبول یافت. ددین ولا گورخری بهنظر در آمد بهغا یت عجیب وغریب بعینه مانند ببر‌خط ببرسیاه و زرد است و این سیاه وسفید و از سربینی تا انتهای دم و ازنوك گوش تا به سرسمء خحطهای سیاه مناسب جا ومقام کلان و خرد به‌قرینه افتاده» وبرگرد چشم حطی سیاه درغایت لطافت کشیده. گویی نقاش تقدیر به قلم بدایع بکار کارنامه‌ای درصفيحة روز گار گذ اشتهه و از جس که عجیب بود بعضی راگمان آن بود که شاید رنگگ کرده باشند. بعد از نحقیق به‌یقین پیوست که خدا آفرین است. وجون نادر بود داعل سوغاتهای بر ادرم شاه عباس نموده شد. بهادران اوزبك از اسپان قبیجاق و اقمشه عراق بهر سم پشکش فرستاده بود بهنظر در آمد, خلعت زمستانی بحهت ابراهیم ان
جهانگیر نامه ۳۷
فتح جنک و امرای بنگا له ممحوب موّمن شیر ازی فرستاده شد. در پانزدهم تشن صادق حان بهنظر گذشت. ازهر قسم مو ازی بانزده هزار روبیه گرفته :مه را بهاو بخشیدم فاضل ان نیز درین روزپیشکش فراعورحالت خحویش گذدانیده قلیلی گر فته شد.
روزهباد کشنبه نو زدهم‌جشن‌شرف اعتمادا لدو له آر استگی‌یافت. دو بهرويك گهری از دوز گٌذشته بر تخت‌مراد جلوس‌نمودم. حسب !لا لتماس‌مدار | لملکی [۶ ۲۶ ب] جشن شرف‌ددمازل او منعقد کشت. پیشکش نما یان از نو آدرو نفا یس‌هردیار تر تیب‌داده» در تکلفاتافز وده بود. به«مهجهت موازی‌يك اكوسی‌وهشت هزار رو پیه برداشته‌شد. درین‌روزيك عددمهر به‌وژن‌ده یست تو له به زینل بیکت ایلچی عنایت نمودم.
درین ولا ابراهیم خان فتح جنکك خواجه سرائی چند اذینگا له به‌اسم پیشکش فرستاده بود. یکی از آ نها خنثی ظاهر شد. هم آات مردی هم محلبخصوص زنان دارد. اما حصیدظاهر نیست. و اذجمله پیشکش مشارالیه دومنزل کشتی است ساعت بنگا له بغا یت لطیف وبهاندام. موازی ده‌هزاد زوبیه صرف‌زبنت آنها نموده بود. به‌تکلف پادشاهانه کشتی است. شیخ قاسم ر! صاحب صوبه الها باس ساخته بهعطاب محتشم خحانی ومنصب بجهز اری امتیاز بخشیدم؛ و حکم کردم که‌دیوانیان جا گیر اضافةً او را از محال غیرعه‌لی تتخواه نمایند راجسه سیام سنگه زمیندارسری نگر بهعنایت اسپ وفیل سراف راز گردید.
درین ولا بهعرض رسید که یوسف شان و لد حسین خان در لشکر ظفر اثر دکن بهمر گت مقاجات ودیعت حیات سپرد. وچنین شنیده شد که درین مدت که درجا گر بود؛ جنان فر به شده بودکه به اندك حرکتی ترددی نفسش کوتاهی می کرد. روزی که خرم دا ملازمت می‌نمود در آمد و رفت نفسش می‌سوزد. چنانچه در وقتی که سروپا داده ددپوشیدن و تسلیم کردن عاجز شده بود» و در تمام اعضا یش رعشه افتاده به‌صد محنت وحان کندن تسلیم کرده خود دا بیرون انداعت و در پناه‌سر اپرده افتاده ازهوش‌دفت» و نو کر انش بر پا لکی انداخته به‌نخا ن‌رسانیدند. به‌مچرد رسیدن پيك اجل در رسید وفرمان یافت واین خالء توده‌گرانبها دا به حا کدان‌فانی گذاشت.
درغرةٌ اددی بهشت ماه ذینل بیکك ایلچی خنجر خحاصه بخشیدم. به تاریخ چها دهم ماه مذ کورجشن کار خیر فرزند شهریار تشاط تحاطر گر دید. مجلس چینا بندی در دو لتخو اه‌مریم- الزما نی آراستگی‌یافت وجشن نکاح دره‌تزل اعتمادا ندو اه منعتد کشت» ومن خود با اهل محل درآنجا رفته بزم نشاط آراستی و بعد از گذشتن هشت گهری اذشب جمعه به‌مباد کی نکاح
شد. امید که برین دوات روزافزون فرخنده ومیمون ۲۶۷ الف) باد. ز و ز سهشنه هم دربا غ
تست و اتی بسانت سس ور رون تاه تسد سس وی او رورت وس و وا تا سس سس رس مور مساق اس
۳۷۴ جها نگیر نامه
تورافشان بهفر ز ند شهر باد جارقب مرصح با دستار و کمر بند و دو رس اس یکی‌عرافی با زین طلا و دیگری ترکی با زین نقاشی عنایت شد.
دداین ایام شاه شجا عآبله بر آورده بهحدی شدت کرده که آب از کلو یش فرو نمی‌دفت وامید ازحیا تش منقطع گشت. چون در ذایچه طالع پدرش ثبت افتاده بودکه ددین سال پسر اوفوت شود: همه منجمان اتفاق داشتند بر اینکه او یخو اهدما ند وجو تگرای به‌تعلاف می گفت که غبار آسیبی بسردامن حیاتش نخواهد نشست. پرسیدم که به‌چه دلیل؟ گفت ذایچةٌ طالع حضرت نو شنه شده که ددین سال ازهیچ گذد کلفتی و گرانی به عا طرمبارل راه نیا بد وتسوجه نداطر اشرف به او بسیار است» درین صودت‌می‌باید که آسیی بهاو نرسد و فرزندی دیگر ازو فوت شود. قضا را جنانچه گفته بود به‌ظهور آمد و این ازحجنان «هلکه جان برد؛ و پسر ی که از صبيةٌ شاهنو ازخان داشت دد برهانپور فوت شد وغیر ازین بسیادی از احکام او مطابق افتاده که خا لی ازغر ایب نیست: و ددین واقعات به‌نقر بات ثبت شده بنابراین فرمودم که اورابه‌زد بر کشیدند شش هزار و پانصد دوپیه بر آمد. به‌اتعام اومقرر گشت.
محمدحسین جا بری بهعدمت بخشیگری و واقعه نویسی صو به اودیسه سر افر ازی‌یافت؛ بهمنصب لاجین قاقشال بهالتماس مهابت ان از اصل و اضافه هزاری ذات پا نصد سوار معررشد. محمد حسین بسرادر خحواجه جهان از کانگره آمده سلادمت نمود. بهبهادر ان اوز يت فیل عنأیت نموده: ممحجوت د کیل او فر ستادم»هر مز وهوشنگت وبا بر غفران بناه میرزا حکیم بنابر حزم و احتباط که ازلوازم پاس سلطنت وجهانداری است ددقلعه گو الباد محبوس بودند. درین ولا هردو را بهحضورطبداشته حکم فرمودم که دد دار لخلافه آ کره می بوده‌باشند و روزینه که بهجهت اخحراجات ضرودی کفایت کند مقرر گشت. درین ایام رودربهت اچادج نام برهمنی که از دانشوران این‌گروه است و در [۲۶۷ ب] بنادس به‌افاده و استفاده اشتنال داشت دولت ملاژمت دریافت. الحق مطا اب عقلی ونلی را خوب ورزیده بودو ددفن خود تمام است.
ازغرایبب سو انح که در ینولا به‌ظهود پیوست آنکه درسی‌ام فروردین ماه سنه حال در یکی ازمو اضع پر گنه جالند هرهنگام صبح ازجانب مشرق غوغای عظیم برخاست چنانچه نزديك بودکه سا کنان آن ازهول آن صدای وحشت افزا فا لبها تهی کنند. در اثناء این شور وشغب روشنیی از با لا بزمین افتاده ومردم را مه آن شد که مک از آسمان آ تش مي بار د. بعد
از لحظه‌ای آن شورس تسکین یا فت» ودلهای آشفته ازسر اسیمگی و سول راز آمد. قاصد تمز او
جها نگیر نامه ۳۷۵
نزد محمد سعید عامل پر که مذ کود فرستاده از این سانده اعلام نمودند . او دز احظه سواد شده حود دا به‌مقصد میرساند و بر سر آن قطعه مین رفته بهنظر درمی آرد. مقدار ده دوازده کر رمین درعرض‌وطول به‌وعی سوخته بود که اثری ازسبزه و کاه نمانده وهنوز اثرحرادت وتفیدگی داشت. فرمود که آن ژمین را بکنند. هرچند بیشتر کندند حرادت دطیش بیشترظاهر گشت. تابه‌جایی رسید که پارچهآهنی تفته نمودادشد. بدمر تبه‌ای گرم بودکه گسویا از کورة آتش بر آورده‌اند. بعد از زمانی سرد شد و آن را بر گرفته به‌تزل حودآورده درحر یطه‌نهان ومهر کرده به در گاه فرستاد. فرمودم که درحضور وزن کردند یکصد وشصت توله بر آمد. به استاد داود حکم فرمو دم که شمشیری وخحنجری و کاردی تسر تیب داده بهنظر دد آورد. عرض کرد که در ذیرپتك نمی ایستد و ازهم می‌ديزد. فرمودم که ددین صورت با آهن دیگرممزوح ساخته بدعمل آورد چنانچه فرموده بودم سه حصهآهن برق ويك حصهآهن دیگر امیخنه دو قبضه شمشیر و يك قبضه خنجر ساخته بهنظر گذدانید. از آمیزشآهن دیکر جوهر بر آورده بود و بهدستور شمشیر بمانی و جنوبی اصیل خم میشد و اثرخم نمی‌ماند. فرمودم که در حضود آزمودند[۲۶۸الف ]. بفایت خحوب برید برا بر به‌شم‌شیرهای‌اصیل اول:یکی ر اشمشیرقاطم و دیگری ۳ تمه سرشت نام کردم. بی بدل ان در باعی که افاده اين مضمون نماید می گفته
معر وضد‌اشت. رباعی
از شاه جهانکیر جهان یسافت نظام افناده به عهد او زبری آهین حام زان آهن شد به حکم عالمگیرش يك خنجر و کارد با دوشمشیر تمام
و ر«شعله برق پادشاهی» تاریخ یافته.
درینو لا زاجه سارنگ دیو که نزدفرزند اقب لمند شاه پرویز رفته‌بودآمده ملازمت‌مود عرضداشت کرده بودکه این مر ید حسبا لحکم از القاباس متوجه صوبه بهار گردید. امید که ازعمر دولت برخوردار بساشد. قاسم نعان به‌عنا یت نقاده سر بلندی یافت. ددایسن تاریخ علمالدین نام ملازم حرم عرضداشت او را مشتمل بر نوید تج با شصیت مرصع که به‌طریق نذر فرستاده بودآوزده گذدانید. خلعت بهجهت او ارسال داشته دخصت فرمودم. امیر بیگث بر ادر فاضل خان به دیوانی سر کارفرزند شهریان ومحمد حسین برادرخواجه جهان به بخشیکری» ومعصوم به عدمت میرسامانی او مقرد گشتند. سیدحاجی به ک مك کر طفر اثر دکن دستوری یافت؛ و اسپ بداو عنایت کردم مظفرخان بهعدمت مر بخشیگری سرافراژی یافت.
مکتوب والده امام قلیخان والی توران بنام سور جهان بیگم: چون درین ولا وانده
امام فلیخان ۳ تودان مکتو بی‌مشتمل بر اظهار سیمت اعلاص ومراسم آشنایی دك تنورجهان
۳۷۶ جهانگیر نامه
ین حو اجه نصیر
بیکٌم فرستاده و از تحفه‌هایآن دیار به دسم سوغات ارسال داشته بود؛ بنابر را که از ینده‌های قدیم و خدء‌تگاران زمان‌شاهزاد گی‌من است ازجانب نودجهان بیگم بهرسم رسا لت ومکتو بی با تفایس این ملك مصحوب او ارسال داشته شد.
ددین ایام که با غ نورافشان محل نزول بار گاه اقال بو بچه رنگ هشت روژه از بالای بام دو اتخا نه که هشت گز ارتفا ع داشت خشیز زده: سود را برزمین گرفت و بدچست و و جیز در آ.د و ایله اثر آسیب و رنج درو بدید نیا‌د.
در چهارم خرداد ماه افضل ان دیوان خرم عرضد اشت او دا »شتمل بر اسوید قنح [۸ ۲۶ ب ] و فیروز آورده. تن بوسی نمود. و تفصیل اپسن اجمال آنکد حون لشکر متصور به‌حو الی اجین رسد جمعی از بندههای در گاه که درقلعه مندو بودند نوشته فرستادند که فوجی ازمقهوران قدم جر آت وبی‌با کی پیش نهاده از آب نر بده کذشتهاند: و دهی‌جند که دد ذیر اعد وانع است سوخند به‌تاخت و تاراحآن مشغول‌اند. مدارالمهامی شحو اجه ابوالحسن با پنجهز ارسو اد به رسم منقلای تعیین شده‌گرم وچسبان شتافته وسز ای آن‌گروه باطل سر ب‌دهده خحواجه شبگیرزده هنکام طلو ع صیح بر لب آب تربده دسیدهء آنهاآگاهی یافته لحظه‌ای‌برشتر به آب دررده خود را به‌ساحل سلامت رسانیده بودند که بهادران تیز جلو متعاقب شتافته‌فريیب جهار کروه دیگر آ نهارا راندند بسیاری‌را بهشمشیر انتقام مسافر راه عدم گردا نید ند ومغفهر ران بر گذته روز گار تا برها نیور عنان مسارعت بازنکشیدند وئوشتهة خسرم به جو اجه ابوالصسن رسید که تا آمدن ما در آن طرف آب توقف نماید. مقادن‌آن خود نیز با عسا کر اقبال بهفوج منقلا پیوست؛ و کوج به کو چ تا پرها نیورشتافت. هنوزآن مخذولان بیعاقت بای ادبادبرقرار داشته بر دورشهر نسشسته بودند. جون مدت دوسال بنده‌شسای در گاه ۳ «فهوران در زد وخجورد بر ده انواع و اقسام رنسج وتعب از بیجا کرک وعسرت غله کشیده بودند و ازسواری دایمی اسان زبون شاده بناسر ان بهسر انجام ۳ نه روز توقت اتفاق افتاد و ددین نه دوز سی لك رو ببه وجیبه بسیاد به‌ساه متصور قسمت‌نموده وسزاولات کماشته مرد‌دا ازشهر بر آوزدند وهنوز بهاددان رزم دوست‌دست به کار نبرده بودند کهآن سبه بختان تاب مقاومت نیاودده مانند پنات. النعش ازهم باشیدند ور جوانان تیزجلو ازعقب در آهده بسیاری را به تییخ انتقام بسرخاله هلااد اند اعتند و بدهمین دستورفرصت نداده زده و کشته ۷ کهر کی که جای افامت نظام! لماك و غيرةٌ مقهور آن‌بوده بردند. يلك ۲۶۹ الف] روذیشتر آن بداختر ازرسیدن‌افواج قاهره آکاهی بافته با اهل وعیال و احمال و اثقال بهقلعه دو لت ابساد رفته بود» وجایی که ددپیش جهاه و
جمحید داشت پشت بهقاعد داده مشست و ببشتری ازمردم او به اطر اف ملك پر اگنده شب ند و
جهانگیر نامه ۳۷۷ سران‌لشکر ظفراثریا سباه کینه‌عو اه سهروز دربلدة گهر کی توقف نموده شهری دا که به‌عدت بیست‌سال تعمیر یافته بود به نوعی خراب‌ساختند که در بیست‌سال دیگرمعلوم نیست که به رواق اصلی بازآید. مجملا بعداز انهدامآن بناها دایها برآن قرارگرفت که چون هنوز فوجی از مقهوران قلءه احمدنگررا محاصره دارند يك‌مرتبه تأآنجا رفته ادباب فساد د! تنبیه براصل نموده و از سرنوسامان آ ذوقه کرده و کوهبك گذاشته با ید بر گشت: و به این ءزیمت دوانه شده تا قصبه پتن شتافتند وعبرمتهور «زورحیله‌ساز و کلانزد امرا فرستاده شرو ع درعجزوزاری نمود که بمداژاین» سررشته‌بند گی و دو لتخواسی از دست‌نمی‌دهم و از حکم قلم بیرون نمی نهم؛ وبدانچه فرمان شود از پیشکش وجریمه منت‌داشته می‌رسانم. اتفاقا ددین‌چند دوز عسرت تمام از گرانی غله در اددو راه‌یافته بود و نیز حبردسید که جمعی از مقهودان که قلعه احمدنگر را مداصره داشته از طنطنه نهضصت لثک طفراتر ترك محاصره نموده از دودقلعه بر خاستند. بنابرین فوجی به کومك خحنجرخان فرستاده مبلغی به رسم مذدخر ج‌ارسال داشتند وتحاطر ازهمه‌جهت برداخته دو لخواهان مظفر ومتصود باذ مراحعت نمودند. بعد از عجزوزاری بسیارمقرر گشت که ملکی که از قدیم در تصرف بندههای در گاه بود سوای آن موازی چهارده کروه دیگر از محا لی که متصل به‌سرحدهای پادشاهی است وا گذارند» وپنجاه لك رو پیه به رسم پیشکش به‌نجزانه عامره دسانند. ۱
افضل‌خحان را رعصت‌نموده کلکی لعلی که دادای ایر ان فرستاده بودو تعریت آن درجای خود نوشته [ ۲۶۹ ب] شد به‌جهت‌صرم عنایت نموده فرستادم» وبه‌مشارالیه حسلعت وفیل و دوات وقام‌مرصع مرحمت شد. خنجر خان که درمحارست قلعه احمد نگرمصدر نجدمات پسندیده وترددات شایسته شده‌بود به‌عنصب جهارهز اری ذات وسو ارسر افراز یافت؛ مکرع‌حان <سبند الحکم از صوبه اودیسهآمده با براددان به دو لت ملازمت مستسعد گشت. عمّد مروار یدی بسه رسم پیشکش گذد انید. مظفر الملك ولد بهاءا لملك بهعطاب نصر تخانسی سرافرازی یافت. به اودی رام دکنی علم عتایت شد. عزبز الله و لدیو سک‌خان به منصب هزاری ذات با تصدسوار ممتاز گشت.
روزمبار کشنبه مقر بخان ازصو به بهاررسیده دوات ملازمت دریافت. درین ولا آقا بیکك و محب‌علی و فاضل بیکك وحاجی‌بیکت فرستاده‌های دارای ایران را که به دفعات آمده بودند ر عصت فرمودم. به آقا بیگگ سره با وخنجر مرصح و جهل‌هزاد رو یه شد انعام شلد ومحب‌علی بیگك به حلعت سی‌هز اد روپیه سرافراز گشت. و به همین دستودبه دیگران نیز درخورشایستگی
جو د انعامها شد؛ ویادیودی مناسب وقت بدجهت ,ر ادرو الاقدد مصحوب نام برده‌ها فرستاده حور باد بو جهّت بر و ۳۹ ۳
ی ی اد سس وا سس ات را سس سکس سس سس ایوس سرا سس وی ری ی وت ی سس اس سس سس ده سس سس سس مر وی دی سا سس سس باس ور سا سس سم سس رورت خر ات رابب اد سس بت سا تس
شد. ددین تادیخ مکرع‌عان به صاأحب صوبگی دارا لتلانه دهلی وحدمت فو جداری میوات سرافراز شد. شجاعتخان عرب بهمنصب سههزاری ذات دوهز ارسواد از اصل واضافه عسز افتشار یا فت. شرزه‌خان بهمنصب دوهز اری هز ارسو ارو گردهر ولد رایسال کجهو اهه به هز ار و دو صدی ونعصد سوازممتاز گشت.
در بیستو وم قاسم پیکک نام فرستاده داد ای ایران آمده ملازمت نمود ومکتوب آن بر ادر عا لیقدرمشتمل برمراتب محبت ویکجهتی گذرانیده آنچه برسم سوغات فرستاده بود بهنظر در آورد.
غره تیرماه فیل حاصه کج دتن نام به جهت فر ذ ندخعان جهان فرستادم. نظر بیکگ مسلازم حرم عرضداشت او دا آورده کذرانید. التماس اسپ بخششی نموده بود. به داجه کشنداس مشرف فرمودم که هزارراس اسپ ازطو ایل سر کار درپانزده دوز سامان نموده همراه او روانه سازد داسپ روم ر تن نام که دارای ابران از غنایم لشکرددم ارسال داشته بود به عرم عنایت نموده فرستادم. درین دوزها غیاثا لدین نام ملازم ادادتخان [۲۷۰ الف] عرضداشت او را مشتمل بر نو ید فنح کشتو ار آورده گذد انید. دراوراق کذشته از شودش وفتته‌انگیزی زمینداران کشتو اروفرستادن جلال پسردلاودخان نگاشتةً کلك‌بیان گشته بود. چون این مهم اژو سرو- سامان سندیده نیافت به ارادتخان حکم شده بودکه حود بهآن خحدمت شتانته مفسدان بد سر انجام داقنبیه وتأدیب براصل دهد وبه‌نوعی ضبط آن‌کوهستان نماید که غباد تفرقه و آشوب برحواشی آن ملك ننشیند. مومی‌البه به‌موجب فرموده شتافته حدمت شایسته ظاهرساعت واهل فته وفساد بهصحر ای آواد گی سر نهاده نیم‌جانی به در بردند ومجدداً ارشورش از آن مالك بر کنده شد» و به مردم‌کاری استحکام داده وضیط تهانجات نموده بنه کشمیرمر اجعت کسرد. به جلدوی این حدمت پا نصدسوار برمنصب ارادتخان افزودم. چون خحواجسهابوالصسن ددمهم دکن مصدر ترددات شایسته وخدمات پسندیده شده بود هز ارسو ار بسرمنصب مشاراله اضافه فر مودم. احمد بیکك بر !درزاده ابر اهیم‌عان فتح جنک به‌صاحب صو بکی اودیسه سر افر از گشته به‌خطاب حانی وعلم و نقاره بلندمر تبه شد؛ ومنصب اواز اصل واضافه دوهز اری هز ارو پا نصد سوادحکم فرمودم.
جون یک از فضایل و کمالات قاضی هیر برهسانیودی استماخ افتا ده بو د» خاطر حفیت جوی را به صحبت مشارالیه دغیت افزود. درین ولا حسب! لطلب به دد گاه‌آمد. عزت داش اورا پاس داشته به ا کر ام واحترام دریافتم. فاضی درعلوم عقّلی و نقلی ف‌گای عصر است و کم کتا نزن باشد که سیرنکرده لیکن ظاهرش دا به‌باطن آشنایی کمتر است و از صحبتش
جها نگیر نامه ۳۷۹
محظوظ نمی توان شد. چون به درویشی و آرزو گسزینی بهغایت داغب ومایل بافتم پیردی خاط راو نموده تکلیف ملازمت نسکردم وپنجهزارروپیه عنایت فرموده دخصت دادم که به وطن خود شنافته آسوده حاطرروز گاد بسر برد.
ددغرة امردادماه بافرعان بهمنصب دوهزاری ذات وهرز اری و دویست سوارسرافسراز گشت. از امراو بندههای پادشاهی که درفتح دکن ترددات شایسته به تقدیم دسانیده بودند سی‌ودونفر به اضافه‌های لایق عز اختصاص یافتند. عبدالعز یزخان [۲۷۰ ب] نقشبندی که به حکومت فندهار تعیین شده حسبالالتماس فرزندخان جهان به منصب سههزاری ذات ودوهز ار ۷
درغرة شهریورشمشیرمرصع به ذینل بیگای-لچی عنایت نمودم ويك دیه از اعمال دار | اخلافه که مبلغ شانز ده هز اررو بیه جمح داشت نیز بهاو لطف شد. ددین ولاحکیم ر کنا را بهجهت‌شورش مزاح وبدخویی وعدم وقوف لایق خدمت ندانسته دحصت فرمودم که بهرجا خحواهد برود. چون بهعرض رسید که هوشنکث برادرزاده عانعا لم حون ناح ی کرده؛ درحضود طلب داشته بازیرس نمودم وبعد از ثبوت» حکم بهقصاص اوشد وحاشا که درین اموردعایت خاطر شاهزاده‌ها کرده شود تا به امرا وسایر بنده‌ها جسه رسد. امید که توفیق دفیق‌باد. سره شهر یور حسبالالتماس آصفخان به‌منزل اورفته شد و درحمامی که به تاز گی ساخته بسود غسل کرده شد بیتکلف بسیادنفیس و بی تکلف حمامی است. بعد از فراغ سل پشکش لایق بهنظر در آورده و آنچه پسند افتاد بر گزیده تتمه به او بخشیده شد.
وظیفه خحضرخحان‌عا ندیسی از اصل و اضافه سی هرز ارروبه مقررشد. ددین ایام بهعرض رسید که کلیان نام آهنگری به ۳ هم از صنف خود عاشق‌زاد است وپیوسته سردرپی او دارد واظهارشیفتگی مینماید و آن ضمیفه با وجودی که بیوه است اصلا به‌آشنایی اوتن در نمی‌دهد ومحبت آن ببچداره دلداده درباطنش سرایت نمی کند. هر دورا به حضورطلب داشته باذپرس فرمودم؛ وهرجه آن عورت دا ترغیب و تکلبف نموده شد اختیارنکرد. درینوقت آهنگرمذ کود گت که | گریقین دانم که اورا بهمن عنایت نفرایند ودرا از بالای شاه‌بر ج قلءه می‌اندازم. من از دوی مطایبه گفتم که شاه‌برج موقوف اگردعوی محبت توفروغی ازصدق دارد خود را از بام این حا نها بداز ی من اور ! حکمی بتو می‌دهم» هنود سیخن تمام شده بو د که پرگ آسا دویده خود را به زیر انداعت وبه مجردافتادن از چشم و دها نش خسون‌جادی شد. من از آن هزل ومطایبه ندامت بسیار کشیدم وآزرده خاطر گردیدم. به اصفخان فرمودم که اورا بهعانه
۳ ۰ ۳ ۳ 1۰ ی بر ده تبم‌اردادری نمایك. جونب پیما نه حیاتش ارو شل و بود بههمان اسب درد ژد شت.
۳۸۰ جها نگیر نامه
عاشق که جان‌نثار بر آن آستانه ساعت از شوق جان‌سرد واجل را بهانه ساعت
حسب الا لتماس مها بت‌شحان منصب لاچین قاقذال از اصل واضافه هز اری ذات و پا نصد سوار مقر رشد.
شرج بیمادی‌و امندادآن: درسو انح گذشته ایمائی بر آن رفته کدروز جشن دسهره در کشمیر اثر گرفتگی نفس و کوتاهی دم درحود احساس نمودم. مجملا از کثرت بارنسد گی و رطو بت هو ا درمجرای نفس بهجانب چب نرديك به‌دل» گر انی و گرفتگی ظاهر میشد. رفته. رفته به استداد وامتداد انجامید. از اطبایی که درملازمت حاضر بودند نخست حکیم رو حالله متصدی علاج گشت؛ ويك چندی به‌دواهای گرم وملایم تدبیرات به کاز برد. به‌ظاهر انداه عفتی شدء جون از کوه بر آمدم باز شدت ظاهرساخت. ددین مر تبه روزی حند به شیر بز و باز به شیرشتر پرداعت از هیچکدام فا یده براصل نیافتم. مقارن این حال حکیمر کنا که ازسفر کشمیر معاف داشته در آگره کذاشته بودم بهعدمت پبوست و از روی دلیری و اظهارقدرت مرتکب معا لجه شد ومداز بر ادويةً گرم وعشك نهاد. از تدبیرات اونیز فایده متر تب نگشت پلکه سبب افزونی حرارت وعشکی‌ما غومزاج شد و بهغا یت ضعیف گشتم ومرض رو به اشتداد انجامید.
ددین فسم وقتی وجنین حا لتی که دل تک برمن می‌سوخعت» صدرا| پسرحکیم میرزا- محمد که از اطبای عمدهٌ عراق بود و درعهد دولت پدر بزد گو ارم از ولایت آمده بود بعداز آذکه تخت سلطنت بدو جود این نیازهند آراستگی یافت جون بهجو هر استعداد و تصرف طبیعت از همکنان امتیاز داشت درمقام تر بیت اوشده به حطاب مسیحالزمانی امتیاز بخشیدم وبابة اعنبار از دیکّر اطبا که درملازست بودند بر افزودم. به کمان آنکه وقتی از اوقفات مصدرعدمتی تواند شدء آن [۲۷۱ ب] حی‌ناشناس با وجود چندین حقوق ومنت ورعایت مرا به این دوز دیده و به حنین حال سندیده اصلا به دواوعلاج نجود راآشاا نمی‌سانعت وبا آنکه از جمیح اطبا که درء‌لازمت حاضر بودند به قدرامتیازی داشت» متصدی علاج نمیشد؛ وهر چند عنایت والتفات ظأهرساخته به مدارا ومواسات تکلیف مینمودم؛ بیشترصلب شده ددجو اب می گفت 1 برداش وحذاقت خود این قدر اعتماد ندارم که متصدی علاج توانم کشت. همچنین حکیم ابوالتاسم پسرحکیم | لملك با وجود نسیت خانه‌زادی وحقوق تربیت متوهم ومتوحش خود را ظاهرمی‌ساعت که از ریت اوخحاطرمتنفرومتاذی میشد تا ببه معا لجه چه رسد. نا گزیردست از همه بازداشته و از تدبیر ات ظاهری دل بر کنده نحود را به حکیم علیالاطلاق سپردم. جون
در نشاء پیا له تخفیفی میشد دوز هم بخلاف ضا بطه‌ومعتاد ار تکاب مینمودم ر فتهرفته به‌افر اط
جهانگیر نامه ۳۸۱
کشید ومقارن گرم شدن هوا ضرر آن محسوس گشت وضعف ومحنت روبه فزونی نهاد.
نورجهان بیگم که تد بیرو تجر به او ازین اطبا بیشتراست حصوص که از دوی مهربانی و داسوزی بوده باشده درمقام کم کردن پیاله و تدبیراتی که مناسب وفت وملایم حال باشد شد. اگرچه پیش اذاین هم علاجی که اطبا می کردند به صلاح دصوابدید اوبود لیکن ددین وقت مداد بر مهر بانی او نهادم وشراب دا به تدریج کم کرده از جیزهای نامناسب وغد‌اهای نامو افق محافظت نمود. امید که حکیم حقیقی از شفا خانه غیب صحت کامل نصیب کناد.
روز دوشنبه ۲۲ ماه مذ کوره‌طابسق بیستو پنجم شهرشوال سنه بك‌هزاروسی هجری جشن وذن شمسی به‌مباد کی وفرحی آراستگی یافت. چون درسال گذشته بیمادی صعب کشیده پیوسته درمحنت و آزار گذرانیده بودم بهشکر آنکه جنین سالی بهنعیر وت وسلامتی بهانجام رسید و درسر آغاز سال حال اثرصحت برجهره مراد پدیدآمد نورجهان بیگم التماس نمود که و کلای اومتصدی این جشن عالی باشند. الحق مجلسی [ ۲۷۲ الف] ترتیب یافت که حیرت‌افزای نظار کیان گشت. از تادیخی که دودجهان‌بیگم درعقد ازدواج این نیازمند در آمده | گرچه درهمه جشنهای وزن شمسی وقمری لوازمآن را چنانچه لایق ایسن دولت بوده باشد تر تیب نموده سرمایه اساب شعادت ونيك‌بختی دانسته است لیکن ددین جشن بیش ازپیش در تکلفات افزوده و در آراستن مجلس و ترتیب بزم نهایت توجه به کار برده جمعی از بندههای پسندیده حدمت وخاصان مزاجدان که درین ضعف از دروی احلاص وجاشثانی پیوسته حاضر بوده پروانه صفت بر گرد بزم می‌گشتند به نوازشات لابق از خسلعت و کمروشمشیر مر یم اسپ وفرل وخواهای زد هر کدام درعورپایه حویش سرافر ازی یافتند. وبا آتکه از اطبا حدمت شایسته به‌ظهودنيامده بود و به انداءخفتی که دوسه‌روز دست میداد تقریبات برانگیخته انواع واقسام مراحم به‌ظه و رمی‌رسید؛ درین جشن همایون نیز به انعامات لایق از نقدوجنس کام دل بر گرفتند. وبعد از فرا غ وزن مبارخو انهای جواهروزر به طریق نثار دد دامن امید اهل شاط وارباب استحقاق دیخته شد. وجوتکرای منجم را که نو یدبخش صحت وتندرستی بود به مهروزو به ورن فرموده مبلغ پا نصد مهروهفت هزارروپیه به این صیغه دروجه انعام او مقررشد. و در آخرمجاس پیشکشهایی که به جهت من ترتیب داده بودند به نظر در آوردند. از جر اهر ومر صع آلات و اقمشه واقسام نقایس آنچه پسند افتاد بر گزیدم. با لجمله مو ازی دو لك روپیه صرف این جشن‌عالی وانعامات که نودجهان بیگم کرده به قلم در آمد» سوایآنکه به رسم پیشکش گذرانید. در سنوات گذ شته که صحت داشتم سه من‌ويك دوسیر بیشتریا کمتر به وزن درمی آمدم. امسال بنابرضعف ولاغری دومن و بیست‌وهفت سیرشدم.
۳۸۲ جهانگیر نامه
روز مبار کشنبه غره مهرماه الهی اعتفادخان حا کم کشمیر بهمنصب جهارهز ازی ذات و دوهز ادوپا نصدسوار ممتاز گشت جون خبر بیماری من بهفرزند شاه‌پرویز [۲۷۷۲ ب] رسید به فره‌ان‌طاب مقید ناشده بی‌تابانه متوجه ملاژمت گردید ویه تساریخ چهاردهم ماه مذ کود دد ساعت مسعود و ژمان محمودآن فرزند سعادتمند به دولت آستان بوس مستسعد گشته سه بادبر دور تخت گردید وهرچند مبا لغه نموده سو گند مسی‌دادم او در زاری و تضر ع افزوده بیشتر اغراق به کازمی برد. دست اور! کر فته بهجا نب‌عود کشیدم و از روی شغفت وعاطفت در آغوش عزت تنگث در آورده التفات و توجه بسیادظا ه رساختم. امید که اد عمرودو لت بر خوردار باشد.
در ینو لا ببست تك‌رو پیه خرزانه مصحوب‌الله دادخجان بجهت صرک ضروریات اشکرد کن فر ستاده شد وسشارالیه به‌عنا یت فیلو عام سر افراژی یافت. در پیست‌وهشتم قیام حان قراول‌بیگی به ءرض طبیعی ودیعت حیات سپرد. از عدمتگادان مزاجدان بود. فطع نظر از فنون شکاد و مهارت او ددین فن؛ از ا کر جز ثیات خبردار بود؛ وپیردی مزاح من بسیار کرده بود. با لجمله ازین سانحه خاطرم سخت گرانی پذیرقت امید که ایز دسپحانه اورا بیامرزاد.
فوت والده نورجهان پیگم: بهتاریخ پیستدنهم والده نورجهان بیگم بهجو اررحمت الهی پیوست از صفات حمیدةٌ این کدبا نوی حاندان عفت چه‌نو بسم. بی‌اغراق ددپا کی طینت و دانایی وسایرخوبی‌ها که زیورعورات است مادردهر به همتای اونز اده وسادر اورا از مادر حثیقی حود کمتر نمی‌دانستم» وسبت تعلق ورابطه مت که اعتمادا لدو له را با اوبود به‌یقین که‌هیج شوهری را با همسرخود نبوده. ازینجا باید قباس کرد که بر آن پیرغمزده حه گذشته باشد: وهمچنین از نسبت تعلق نورجهان بیگم با چنین وا لده چه‌توان نوشت فرزندی مثل آصت‌خان بانهایت خردمندی و دانائی جامه شکیبائی را چالازده از لباس اهل تعلی بر آمد و پدرمجرو ع خاطردا از مشاهده حال‌گرامی فرزند غم‌برغم افزوده و درد برددد زیاده شد. و هرچند به نصیحت پرداخعت سودمند نیامد. دودی [۲۷۳ الف] که من به پرسش دفتم چون ابتدای شورش مزاح و آزدد گی خاطراو بود از دوی شفقت ومرحمت حرفی جندنصیحت آمیز فرموده به جد نگرفتم و وا گذ اشتم تاآن آشوب فرو نشیند بعد از روزی چند جراحت درونی بهم راهم التفات علاج کرده باز بهلباس ال تعلق در آوردم | گرچه اعتمادا تدو له بجهت دضا. جوثی وپیروی خاطرمن به ظاهرخود دا ضبط می کرد واظهارحوصله می‌نمود لیکن بهآن اسبت القتی که اودا بود حوصله چه‌همراهی تواند کرد.
غرهآ بان ماه الهی سر بلندخان‌وجان سبا رخان و باقی‌خان بهعنایت نقاره سر بلادی یافتند
عبداللهعان بی رندصت صاأحب صو به دک به میحال جا کر و د آمده به دیوانیان‌عظام فرمودم
که چا گیر اورا تغیبر امایند و به اعتماد رای حکم شد که سمزاولی نموده اورا به دکن دساند.
پیش ازین »جملی از احوال مسیحالزمان ثبت افتاده که با وجود جندین حقوق ترست ونوازش ددین سم بیمادی توفیق خدمتگاری نیافت غریب‌تر آنکه یکبادگی پرده آزرم از پیش بر گر فته التماس به‌سفرحج و زیارت خانةمبارك نمود. اژانجا که درهمه وقت و درهمه کارها تو کل این نیازمند به‌ذات خداوند بی‌نیاز و کریم کارساز است گشاده پیشانی رخصت فرمودم و با آنکه از همه‌قسم سامان داشت بست‌هز ارروپیه بهجهت مدد خر ج انعام شد. امید که حکیم علی‌الاطلای بی‌وسیله اطبا وسبب دوا این نیازمند دا از شفاخخانه کرم خحود صحت عاجل کامل کرامت کناد.
حرکت ر ایات‌عالیات بجانب کوهستان(شمال): چون هوای آ گره ازممرشدت حرادت و افر اط گرما به‌مزاج من‌ساز گادنبود به‌تادیخ روز دوشنبه ۲۱۲ بان ماها لهی سنه شانزده رایات عزیمت برسمت کوهستان شمال بر افراشته شد که اگرهوای آن ناحیت به‌اعتدال قریب باشد؛ بر کنار آب گنگك سرزمینی حوب اختیارنموده شهری بنانهاده شود که دده.و سم تا بستان محل اقامت باشد والا بهجانب کشمیرعنان عز یمت معطوف گردد. مظفرخان دا به‌حفظ وحراست دارا لخلافه ۲ گره گذ اشته به‌نقاره و اسپ وفیل سر افرازی فرمودم ومیرذا محمد یر ادرژاده اورا بهفو جداری نو احی شهرمتررداشته به‌خطاب ۷۷۳ ب] اسدصانی واضافه منصب ممتاز گردانیدم؛ وباقرخان را به‌خدمت صوبداری صوبهٌ اوده سرافر از ساخته رحصت فرمودم. بیست‌وششم ماه مذ کود ازنواحی متورا فرزند اقبا لمند شاه‌پرویز به‌صوبه بهارومحال جا گیر خودش‌دستوری یافت. سرو پای حاصه بانادری وخنجرمرصع و اسپ وفیل لطف نمرده دعصت فرمودم. امید که از عمر بر حورداد باد.
چهارم آذرماه مکر منجان حا کم دهلی به‌دولت زمین بوس سرافراز شد. در ششم ماه به دار | لملك دهلی نزول اتفاق افتاد. دو دوز درسلیم گده مقام فرموده به نشاط شکار پرداختم درینو لا بهعرض رسید که جادود ای کایته که ازسرداران عمده دکن است به‌رهنمونی سعادت و بدرقه توفیق دو لتخواهی اختیارنمسوده درسلك دو لخواهان و بنده‌ها منتظظم گردید. فرمان مرحمت عنوان با حاعت و خحنج ر مسرصح مصحوب راینداس راتهودعنایت نموده‌به‌جهت او فرستادم.
غره دیماه الهی مطابق هفتم شهر صفرسته ۱ سهجری متقصو د برادرفاسم‌خان به عطاب هاشم‌خانی وهاشم بیکگک خوستی به‌خطاب جانبازخانی سرافراز گردیدند. هفتم ماه مذ کور درمقام بردو ار که بر کنار گنک و افع است نزول سعادتاتفاق افتاد. هردواز ازمعا بد
۳۸۴ چها زگیر نامه
سیم رم ری یمن درد وت و خوسی مر سس سود سر سس سارت ست سساوات اب سا وت سای سب مس ووو نسوس متس سس ۸ س یت تست بسن و هس بسن و سوبس سس میت
متر دمعتیرهنود است و بسیاری از برهمنان و تجر دگزینان ددین مقام کوشةً انروا اختیار نموده به آئین دین خویش بزدان‌پرستی می‌نمایند. به هر کدام درعور استحقاق از ند وجنس تصدی الب نمو دم. جونآب وهوای این دامن کوه بسند خحاطر دفتاد وسرزرمینی که خا بل اقامت باشد به نظر در نیامد برسمت دامن کوه جموو کانگره نهضت فرمودم. ددینولا بهعرض دسید که راجه بهاوسنکه درصو بهٌ دکن مسافر ماكك عدم گشت. از افراط شراب بدغایت ضعیف وزبسون شده بو د. زا گاه غشی بروستو لی مین کر ذو: مرحند اطبا تدبیرات به کار برده داغها بسرفرق سر می‌سرز ند به‌هو ش نمی آید ويك‌شبا روز بی‌شعورافتاده روز دی‌گرمی گذرد. دوزن وهعت پرستارخود [ ۲۷۴ الف ] دا بهآتش وفای اوسوختند. جکّت سنکت برادر کلانش فمهاسنگه بر ادززاده از هر دو قد حبات در کادشر اب کرده بو دند. مشادا لیه از آ نها عبرت نکر فته جان شیرین به آب تلخ فروعت. به‌غایت‌وجیه و نيكذات ومنجیده بود. از ایسام‌شهزادگی هل مست من پیوسته بود. به‌میامن تر بیت من بهوالاباية پنجهزاری رسیده بود.جون ازو فرزندی نماند, تبیرة بر ادر کلانش را با وجود صغرسن به عطاب راجکی سر افسر از ساخته منصب دوهز ادی ذات وهز ارسو ارعتایت فر مودم: و پر کنه آییر که وطن آنها است به‌دستورسابق به جاگیرا و مقر ر شده ئ جمعیی اومتفرق نشو د.
اصالت‌تحان پسرخان جهان بهمنصبهز اری ذات و با تصد سو ارسرافراز شد. پیستم ماه مذ کوردرسرای ابوتوه منزل شد چون پیوسته به‌نشاط شکارمشخو لم وطبیعت به حوردن گوشت جانورانی که بهدست خودشکادمی کنم بیشترداغب است بابروسواس و احتیاط که درین امور هست در حضورمی‌قرمایم که پاك بسازند وود مقید شده جینه‌دان آن را مسلاحظه‌می نما یم که چه‌عورده و خوراله این‌جانورجیست؟ اکر احیانا چیزی که کراهت داشته باشد به‌نظردرمی آید ترله خوردن‌آن می کنم. پیش اذین اذاقسام مرغابی به‌غیر از سونه میل تمی‌فرمودم. ددهنگامی که دارالیر کت اجمیر محل نزو دایات اقبال بود» سونه مرغا بی حانگی را دیدم که کرمهای مگروه میخو رد. از مشاهده آن طبیعت دا نفرت بهوم رسید واز خوردن سونه مرغابی حانگی ترله دادم تا آایکه درین تاریخ مرغابی شکارشده فرهء‌ودم که درحضود پالك کردند. از جینه‌دان اول ماهیکی جرد بر آمد و بعداز آن بمّه کلانی ظاهرشد به مر تبه‌ای کلان بود که تا بهچشم خود دیده نشود قبول نتوان کردکه به این کلانی تواند فرو برد. مجملا از آمروز به‌تعود قراردادم که درا کل مر تکب مرغابی نشوم.
نهان‌عا لم ممروض داشت که گوشت عقاب سفید بهغایت لذیذ ونازله مسی‌باشد. بنابرین
عماب سفبد را طلبد اشته فرمو دم که [در ۲۷۴ ب] حضور رالد ساشتند. اتفاقفا از جیندان آن
جهانگرنه ۰ ده بقه پر آىد به نوعی مکروه طبیعت افتاد که ازیاد آن حاطرمتذی ۲ متنفررمی گردد. در بیست و یکم با غ سرهند مسرت افزای خاطر گشت. دو دوز مقام نمودم. از سیرو تماشای آن محظوظ شدم. درینولا حواجه ابوالحسن از صو به دکن‌آمده سعادت زمین بوس دریافت ومورد عنایت روزافزدن گردید.
غره بهمن ماه الهی درنودسرا منزل اتفاق افتاد. منصب معتمدخان را از اصل واضافه دوهز اری ذات شش‌صدسوارحکم شد. خانعا لم ب‌صاحب صو بگیالهآ باس سرافرازی یافت. اسپ وسرو با وشمشی ر مررصع عنایت نموده رخحصت فرمودم. مقربخان به‌عنصب پنجهز اری ذات وسوارممتاز گشت. روز مبار کشنبه کنار آت بیاه متزل شد. فساسم‌خسان از لاهود آمده دوات ملاز مت در پا فت. هاشم‌خان بر ادزاو بازمینداران دامن کوه بهسعادت آستان بسوس سرافراز شد. باسوی زمی‌دار تلو اره جانوری بهنظر در آور دکه مردم کوهستان آن را جان‌بهمن خوانند. دمش مانند دم فرقاول است» که تذرو نیز گویند. در رنسکش بعرنه برنگگ ماده فرقاول است لیکن از جثه دهپا نزده کلانتر از قرقاول است. دورچشم این جانور سرخ میباشد» و دودچشم فرقاول سفید. با سوی مذ کور معروضداشت که این‌جانور در کوه برف میباشد. عسودا کش عاف وسبزه است. تذرو دا درعاده رکه داشته بجه ازو گر فته شد و گوشت افسام آن را از جوانه و کلان مکررخورده شده. توان گفت که گوشت تذرو دا با گوشت جانورمذ کور سبتی نیست. گوشت این جانور به مر اتب لذیذ تر است. و از جانورانی که ددین کوهستان بنظردر آمد یکی پهول پکاراست و کشمیریان سو تلو گویند. از طاوس ماده نیم سوای تحردترهیباشد؛ و دم و هردوبازوبه سیاهی مایل از عالم بالهای جرز وخالهای سفید می‌دارد. وشکم تا پیش سینه‌سیاه با حالهای سفید. و بعضی‌جا خالهای سر جح نیز دادد. وسرپای بساز وسرخ رن در نهایت [۲۷۵ الف] براقی وخوبی» و از سرنول تا پیش گردن نیز سیاه براق؛ وبالای سردو شاخ گوشتین فیروزه رنگث» و بردور چشم‌ودهنه پوست سرخ و درذیرحلقوم پوستی گرد مقدار دو کف دست. و ددمیان آن پوست مقداديك دست بنفش رشسکگ است؛ و درمیان آن خعالهای فبروزه رنکت افتاده و بردور آن نیز حط فیر وزه رنگگ کشیده. مشتمل برهشت کنکره» و بردود آن حط فیروزه ریک بعرض دوان‌گکشت سرخ گل شفتا لو و باز بر کردن آن خحط فیروزه و پاهایش نیز سر خ‌رنکگ. زنده را که وذن فرموده شد یکصدوپنجاه و دوتسوله بر آمد و یعد از کشتن و پا ساختن بکصدوسی ونه توله شد.
دیگرمر غ زدین است که ساکتان لاهور سل گویند» و کشمیرپان یوت تامند. رنکش از عالم سیه‌طاووس و بالای سر کا کل و دمش مقدارچهار پنج انکشت است زرد؛ مانند شاهپر
و ۳ جها نگیر نامه
طاوس و جده بر ا برغاز. غایتا گردن غاز دراز وبی‌انداماست» و زرین کوتاه با اندام.- برادرم شاه عباس مر غْ زدین خواسته بود» چند قطعه مصحوب ایلچی او فر ستاده شد.
روز دوشنبه جشن وزن قمری آراستگی یافت. درین جشن نورجهان بیکسم به چهل و پنج کس از امرای عظام و بندههای نزديك خلعت داد. چهاردهم ماه مذ کورموضم بهلون از مضافات سیتاء محل نزول اردوی کیهان بوی چون هوای مسیر کانگسره و کوهستان مذ کسور پیوسته مر کوز خاطر بود اردوی کلان را درین مقام‌گذاشته با جمعی از بندههای مخصوص و اهل خدمت متوجه تماشای قلعه مذ کورشدم. وجون اعتمادا لدو له بیمار بود در اردو کذ اشتیم وصادق‌خان »یر بخشی را بجهت‌محافظت احوال مشارالیه ومحارست اردو نگاهسداشتیم. دوز دیگر حبررسید که حال اعنمادا لدو له متغیرشده علامت باس از چهره احوالش ظاهر است. از اضر ات تورجهان بیگم و سیت التفاتی که مسن با او داشنم تاب تیاو زده به ازدو مراجعت نمودم. آعرهای روز به‌دیدن او رفتم وقت سکرات بود.گاه از هوش [۲۷۵ ب] می‌دفت و کاه به‌هوش می آمد. نورجهان کم بهجا نب من اشارت کرد و گفت می‌شناسید. درجنان وفای
این بیت انوری را خو اند.
آنکه نا بینای مادرز اد | کر حاضر شود درجیین عا لم آدرایش به بیند مهتری دوساعت بربالین اوبودع. هر گاه به‌هو ش می آمد هرجه مسی گفت از زوی ۲ کاصی و فهمید کی بود. القصه شب هفدهم ماه مف کسود بعد از انقضای سه کهری به رحمت جاوید پیوست. چه گویم که ازین و اقعه وحشت‌افز ای برمن چه گذشت هم وزیرعاقل کامل بود وهم ».صاص دانای مهر بان. فرد از شمار دوچشم ينك تن کم و از شمار رد هزاران پیش با ] نکه‌بارچتین سلطنتی بردوش اختباراو بود واین‌مکن ومندور بشر نیست که در دخعل و تصرف همه را از خود راضی توان داشت» هیچکس به جهت عرض مطلب ومهم‌سازی خو د پیش اعتمادا لدو له ترفت که از پیش او آزرده بر کشته باشد. هم دو لتخواهی و کفا یت صاحب را مراعات مینموده وهم ارباب حاجت را خرسند وامیدوار مسی‌داشت. الحق ایسن شیوه مخصوص او بود. از زوزی که مصاحب او به جوارمغفرت ایزدی پیوست دیگر بخود تپردانعت و روز به دور می گدات. ا کرجه درظاهر بجهت سر انجام مهام ساطنت و تمشیت اموردیوانی
مجنت بهخحود فر ازداده دست اد کاز نمی‌داشت» لیکن در باحطان بهآتش جدایی اوه‌ي سوت تا
جها نگیر نامه ۳۸۷
آنکه بعد از سهماه و بیست روز در گذشت. روز دیگر به پرسش فرز ندان وخعویشان او رفته چهل ويك تن از فرزندان واقوام و دوااده نفر از منشیان اورا سروپا عنایت نموده اذ اباس مائم بر آوردم. روزدیگر به همان عزیست کو ج نموده متوجه تماشای قلعه کانگره شذم. به‌چهاد منزل دریای بان گنگا مورد اردوی معلی گشت. الخان وشیخ فبض الله محارسان قلعةٌ ءذ کود سعادت زمین بوس ددیافتند. درین منزل پیشکش داجه چنتا بنظردر آمد. ملك او بیست وپنج [ ۷۷۶ الف ] کروه از کانگره دورترهست: و درین کوهستان اژو عمده‌تسر زمینداری نیست. گر یز گاه همه ذمیندادان ماك ملك اوست وعقبهای دشوار گسذر دارد. تا حال اطاعت هیچ پادشاهی نکرده و پیشکش نفرستاده بود. برادراو نیز به‌ملاژمت سرافراذ گشته از جانب او مر اسم بندگی و دو لتخواهی ظاهرساعت. فبلك شهری ومعفول بنظردر آمد وبه انواغ مر احم وتوازش سرافرازی پافت.
به‌تاد یخ بیستو چهارم ماه ءذ کو رمتوجه سیر قاعه کانگره شدم وحکم کردم که قاضی و مبرعدل و دیگرعلمای اسلامی درر کاب بوده آنچه شعاثر اسلاع وشرایط دین مستقیم محمدی است درقلعةٌ مذ کودبعمل آورند. پا لجمله قریب نیم کروه طی نموده برفراز قلعه بر آمده شد و به‌توفیق ایزدسبحانه بانگ نماز وخحواندن خعابه, و کشتن گاو وغیره که از ابتدای بنای این قلعه تا حال نشده بود همه ر! درحضورخود بعمل آور دم ومجدات شک راپن موهبت که هیچ پادشاهی توفیق بر آن نیافته بود به‌تقدیم رسانیده حکم فرمودم که ءسجدی عسالی درون قلعه با دهند. قلعه کانگر ه بر کوه بان وافع است و دراستدکام ومتانت به حدی است که تا آذوقةً لازم ولهدازی برجا باشد دست زوربه دامن آن نمی‌رسد و کمند تدبیر از تسخیرآن کوتاه است. | گرچه بیضی جاسر کوهها دارد که توب و تانگ میرسد اما حصاریان راذیان ندارد. و بجای دیگر نفل مکان نموده از آسیب آن محفوظ می توانند ماند. قلعا مذ کود بیست وسهبر ج وهفت دروازه دارد؛ و دور درون‌آن يك کروه وپانزده طناب است. طول پاو کروه و دوطناب وعرض اد بیست ودوطناب زیاده نی و از پانزده کم ان وارتفا ع یکصدو چهارده ذرع. دو حوض ددونءلعه دارد. یکی دزطول دوطتاب و درعرض يكو نیم طتات.: وبعداز فراغ سیرقاعه به‌تما شای بتخانه در گا که به‌بهون مشهورست توجه‌فرمودم. عالمی سر گشته بادیةٌ فلالت شده قطع نظر از کفارشقاوت [ ۲۷۶ ب)] آثار که بت‌پرستیآنها است گروه گروه از اهسل اسلام مسافت بعید طی نموده نذورات میآدند وبه پرستش این سنگت سیاه ثبرلامی‌جو یند. نزديك بتخانهٌ مذ کوردد دامن کوهی ظاهراً کان گو کرد است و از اثرحرارت وتابش پوسته آتشی شعله مي کشد و آن جالامکهی نام نهاده ویسکی از کرامت بت قر از داده عوام‌الناس را
۳۸۸ جها نگیر نامه
فر بفته | نك.
هنود می گویند که چون ذن‌مهادیودا عمر بس رآمد وشر بت مرگ چشید مهادیو از غایت محبت و تعلق کسه با اوداشت مسرده او دا بردوش کسرفته دردرجهان نهاد ولاشه اویا عسود مي گر دا نید. چون مدتی برین گذشت کنست اومتلاشی کشت و از هم فرود بخت وهرعضوی درجایی افتاد» در حودشر افت و کراست هر عضو را در آ نجا عزت وحرمت داشتند. جون سر که نسبت به اعضای دیگر شر یفتر است درین مقام افتاد اینجا دا نسبت به جاهای دیکر گرامی تر داشتند. و بعضی بر آنند که ایسن سنکت که الحال منصوب ومعبود کفاد شقاوت آثاد است آن سنکٌث نیس تکه درقدیم بوده بلکه سنگی که درقدیم بوده لشکری از اهل اسلام آمده سنگث ءذ کوررا| برداشته درقعر دریا ادداختد. به دستوری که هبچکس پی بد ان تیادست برده ومد تها این غوغای کفروشرله از عالم برافتاده بود تا آنکه برهمتی مزور بجهت دکان‌آرایسی خویش سنگی را ددجایی نهان ساخته نزد راجه وقت آمده گفت که من در کارا به‌تحو آب دیدم و به من گفت که درفلان مقام مرا انداخته‌اند زود مرا دریابید. راجه از ساده‌لوحی وهم بدطمع زر که از تذورات تعو اهد آ مد سخن برهمن را معتبرداشته جمعی را + همراصی فرستاده آن سنکی ر! آورره در ین مکان به‌عزت تمام شگاه داشته‌اند و از سر نو دکان خلا لت و گمراهسی فرو چیده. العلم عندالله.
از بتخانه مذ کودبه سیردره که به کوه مداد شهرت یافته عبوراتفاق افتاد. جایی فیس است. اذ دوی ۲۷۷ الف] آب وهوا وطراوت سبزه و لطافت مةام نظر گاه خحوش است. دو آبشاردازد که از فراز کوه آب مسی‌دیزد. حکم فرمودم که عمادت »وزونی درخود این مفام اساس نهنك.
در بیست و پتجم ماه مذ کور رایت مراجعت معطوف داشته الفخان وشیخ فیض الله به عدایت اسب وفیل سر افر از ساخحته به‌محافظت قلعه د عصت فرهسودم. دوز دوم قلعه تور پسود محل نزول اردوی معلی گردید. برض زسید که درین نواحی مرغ جنکلسی بسیاراست. چون تا حال شکارمر غ مذ کورف‌کرده بودم رور دیکرمقام فرهوده به‌شاط شکارخوشوفت گشتم. جهاز قعطعه شکارد. دز حجده وریک وصو رت از مر غ حانگی تمیز نمی تو آن کرد و حصوصیات مر غ مذ کور آن است که از با کر فته بکرزن سازند تا هرجاکه برند آواز نو نی ارو و حاموش میباشد» بخلاف مر غ حانگی کد فریاد می کند؛ و مر غٌ عانگی را تا دراب کرم
غو طه ندهتد پرهای آن به‌سهو لت کشیده نمی‌شود وحنکلی از عالم دراح وپودنه عشك کنده
میشود. از اقسام آن فرمودع که طعام پختند و کباب کردند بدطعم ظاهرشد. هر چه کلان است گوشتش ددنهایت بی‌مزگی وخشکیست. جوانه‌اش فیالجمله‌دطو بتی دادد. اما بدطعم است؛ و زیاده از يك تیرانداز پرواز نمی‌تواند کرد. حروص اگرچه سر خ می باشد ما کیان سیاه و زرد. ددین جنکل نورپور بسیاراست. نام قدیم نو پور دهمهر است. بعد از آنکه راجه باسو قاعه از سنکث ومنازل وبساتین طرح افکند به‌مناسبت نام من نودپود گویانید. تخمینا سی‌هزار دوپیه صرف این عمارت شده باشد. غایتاً عمادتی که هندوان به‌سلیقه خود بسازند هرچند تکلفات بکاربرند دلنشین یست. چون جای قا بل وسرمنزل دلکشا بوده حکم فرمودم که يك تك دوپیه از خزانه عامره به جهت عمادات اینجا تنخواه نمایند» ومنازل عالی درحورآن سررمن اساس نهند.
دراینو لا به‌عرض‌رسید که سنیأسی مونی ددین نو احی‌می‌باشد که‌مطلق اختیاد [ ۲۷۷ب] از خود دود کرده. حکم فرمودم که به‌حضود بیار ند که به حقیقت اوباز دسیده شود. عا بدان و مر تاضان هنود دا سرب ناسی می و یند و معنی سرب ناسی آنکه تاره همه حیز و به آکثرت استعمال ستیاسی شده و تفصیل مر اتب آنها بسیاراست. و درطایفهةٌ سرب‌ناسی چند کر وه‌اند از آن جمله یکی مونی که از خود سلب اختیارمی کند» وخود را تسلیم میسازد. چنانچه مطلق ز بان‌دا به‌گویایی آشنا نمی‌سازد واگرده شیانروز يك‌جا ایستاده باشد قدم پیش‌وپس نمی‌نهد. مجملا" حر کت از اختیار آنها سرنمیز ند وحکم جماد دارند. چون بحضود آوزدند تحص احوالش نموده شد. استفامت عجیبی درحالش مشاهده افتاد. به حاطررسید که دره‌ستی و بیخودی ادای خارجی اژو سرزند؛ بتا برین پیا لهای جندعرق دو [ تشهدبه‌او حورانیده‌شد. به‌نوعی ملکه این کاد بهمرسانیده بودکه سرموثی تغییر نیافت و بههمان استقامت بود تا از هوش رفت ومثل مرده‌ها اورا برداشته بردنذ. حق‌تعالی رحمی کرد که ضردجانی به اونرسید. القصه در مر تبه خحود غریب استقامت قوی داشت.
دریتولا بیبدل خان تاریخ فتح کانگره وتاریخ بنای مسجد که درقلعه مذ کود فرموده شده معروض داشت جون عوب یانفته بود نوشته شد.
قطعه شهنگاه زان شاه جهاسکیو ایسن شام ۲ کی که شد بسرهفت کشود پادشاه از حکم تقدیری جها نگیر وجهان بخش رجهان دارو جهان آرا
که از بخت جوان او جهان ایمن شد اد ببری
.۲۳۵۹۰ جهانگیر نامه
به شمشیر غزا اين قلعه را بسکشود و تادیخش رد گفتا «کشود این فلعه اقبال جهانگیری»
وتاریخ بنای مسجد دا چنین یافته. ۹ قطعه
توردیسن شاه جهانگیرشهنشاه اکبر پادشاهی است که در دهر ندارثانی
قلعه کانکره بگرفت به تائید السه ابر تیفش که کند قطره اوطوفانی
شدچو اژحکمش این مسجدپر نود بنا که منود شود از سجده او پیشانی
ها تف ازغیب بگفت از پی تادیخ بناش «مسجد شاه جهانگیر بود نودانی»
درغره اسفندارمد الهی [۲۷۸ الف] جا گیروحشم واسیاب دیاست و امارت اعتمادب الدو له دا به نورجهان بیگم اد ای داشتم وحکم فرمودم که تقاره وتو بت اودا بعد ازنو بت پادشاهی می نو اخته باشند. چهادم ماه مذ کود حوالی پر کنه کهنو ته محل سزول مو کب والا کت درین روز خواجهابوالحسن به‌عالی منصب دیوانی کل سرافراز گردید و به سی‌ودو نفر از امرای صو به دکن خلعت عنایت شد. ابوسعید نبیره اعتمادا لدو له بهمنصب هزادی ذات وپانصد سوار سر بلندی یافت.
وفات خسر و : دداینولا عرضداشت خرم‌ددید. مشتمل بر آنکه‌عسرو ددهشتم ماه به عارضه درد قو انج ودیعت حیات سپرده به جو ازدحمت ربالعا لمین پیوست.
نوزدهم ماه مذ کود دد کنار آب بهت نزول دولت اتفاق افتاد وقاسم‌حسان بهمنصب سه هرادی ذات و دوه ارسوار سرافراز شد. راجه کشن داس بهعدمت فو جداری دهلی ممتاز گشت ومنصب او از اصل واضافه درمز اری ذات وپا تصدسو ارمة‌ررشد.
پیش ازین قر اولان ویساولان تعیین شده بودن د که درشکار اه کر جهاله جر که ترتیب نمایند. چون به‌عرضر سید که شکاری به‌شاخبند در آمدهه بیست وچهارم ماه مذ کوربا جندی از بندههای خاص به عزم شکاد تو جه فرمو دم و از قجکاد کو هی وچهکاده یکصده پیست و يلك رأس شکارشد.
درین دوز بدعرض رسید که ظفرخان پسرزین خان ددغزنین به ز حمت حق پیوست.
سعادت‌الله پدر اودا به منصب هتصدی ذات وجهارصد سو ارسر افر ار ساختم .
سال هفدهم از جلوس همابون
شب دو شنه هشتم شهر جمادیالاول سبیه هزاردوسی و یلگ هحجري: بعل از گذشتن يلك پهر
جها نگیر نامه ۳۹۱ و پنج گهری و کسری: نیر اعظم فرو غ‌بخش عالم» دو لتسرای حمل دا به نورجهان افروز عویش منود گردانید» وسال هفدهم از جلوس این نیازهند به‌فرخحی وثیروزی آغاز شد, درین روز بهجت افر ون آ صفخان بهمنصب ششهزادی ذات وسو ار سرافراز 5-ردید. قاسمخان را یه حکومت صو بهً پنجاب رخصت رموده» اسپ وفیل وسروپا عنایت [۲۷۸ ب] نمودم. هشتاد هز ارددب به‌زینل بیگک‌ایلچی دارای ابران انعام شد. درششم ماه مذ کورمقام داول‌پندی مورد عسا کرمنصور گردید. قاضل‌خان بهعدمت بخشیگری سرافراژی یافت. به زینل حکم شد که تا هنکام مر اجعت مو کب منصوراز سیر کشمیر» درلاهسود آسوده بسر برد. به ا کبر قایخان کهکر ثیل عنایت شد.
چون درینولا مکرداستما ع افتاد که دارای ایران از خحراسان به‌عزم تسخیرقندهارشتافته | کرجه این حرف ظر بر سیتهای سابق وحال بغایت بعید می‌نمود و از حساب دود بود: که این‌فسم پادشاه بز رک چنین سبکی و بی‌حوصلگی به‌کار برد و بررسزاو ی بندهای از بنده‌همای من که با سیصد‌جهارصد سوارنو کر درقندهار باشد» خود پیاید. اما از انجا که حزم واحتیاط از شرایط جهاندادی ولوازم ساطنت است زینا لعا بدین بخشی احدیان دا با فرمان مرحمت عنوان نزد حرم فرستادم که با عسا کرثیروزی مأًثروفبلان کوه شکوه وتوپخانه عظیم که در آن صو به به کومكاومترر بوده به‌سرعت هرچه تمامتر عود را به‌ملازمت رسانده که اگراین حرف مترون به‌صدق باشد. اورا با لشکری از حساب وشماد بیرون وخزانه از حد و اندازه افزون فرستاده شود تا نتیجهً عهدشکنی وحق‌ناشناسی را دریا بد.
هشتم ماه مد کو دز سر حشمه حسن ابدال منزل شد. فدائیخان بهمنصب دوهزازی ذات و هر ارسوار سراقر از گردید. بدییع! لرمان بهعدمت بخشیگری احدیان مقرر گشت. در دوازدهم ماه مذ کوز رود جمعه مها بتخان از کا بل آمده ملامت نموده. سعاأدت رمین بوس دریافت و مود الطاف دوزافز ون گردید. صدمهر به صیغةٌ نذر و ده‌هزار دوه بهرسم تصدق گذر انید. خواجه ابوالحسن تاپینان خود دا آراسته به نظردر آورد. هز ارو پنجاه سوادعوش اسیه بهقلم در آمد که از آن جمله چهارصدسو اد برقانداز بود. [۲۷۹الف] ددمنزل مذ کور شکارقمرغه طر ح افکنده سی و سه رأس از فچتار کوهی وغیره به تبر و تزنکگ انداخختم. درینو لا حکیم موْمنا بد وسیله ر کن| لساطند مهعابت‌خان دولت ملازمت دریافت . از روی قسدرت و دلیری متصدی علا ح شد. امید که قدم اومبارك باشد. منصب امان‌الله پسرمها بتخان دوهز اری ذات و هز اروهشتصد سو ارمقررشد.
نو زدهم ظاهر یکهلی مورد بار گاه اقبال گردید؛ وجشن شرف در آنجا آراستگی یافت.
۳۹۲ جها نگیر نامه
مها بت‌شان را روصت صو به کا بل فرموده: اسپ وفیل وخلعت لطتب نمودم. منصب اعتبارخعان بنجهز اری ذات و چهارهز ارسوادحکم شد. وجون باده فدیم خحد متست و بسیار پیر وضعیف شده: به صاحب صو بگی | کره سرافر از ساختم؛ وحراست قلعه و زاین به عهدة اومتررداشتم؛ و به عنا یت اسب وفیل وخلعت ممتاز ساخعته روصت فسرمودم. پست ونهم در گهانسی کنو ادمست ار ادنخان از کشمیر آمده سعادت آستان بوس دریافت.
دوم اددی‌بهشت ماه ددخیله دلکشای کشمیر فزول اجلال اتفاق افناد. میرمیران بهمنصب دوهز ارو پا صدی ذات وجهارهز ار وجهار صد سو ادسر افر از کردید. ددین‌و لا به جهت زر فا هت احوال زعایاوسپاهی مرسوم فوجداری را برطرف‌ساخته فرمان شد که در ال ما لك محر وسه به علات فوجدذازی مزاحمت ترسانند. زبردستخان مير توزك به منصب دوهزاری ذات وهفتصد سوارممتاز گشت.
در تاد یخ سیز دهم بهصو یدید اطباء عصوص حکیم موّمنا ازپای چپ فصد نموده سيك شدم. به مقربخان سروپا: به‌حکیم مومنا هزاردرب انعام شد. حسبالالتماس رم منصب عبد | للهعان ششهز ای مُرر گشت. سرافر از خان به‌عنا یت نقاده ممتاذ کردید. بهادرخعان اور يك از قندهاد آمده دو لت دمین‌بوس ددیافت. صد مهربه صیفهةٌ نذر وجهارصزار رو پیه به سم تصدق گذد انید. مصطفیحان حا کم تهتهه شاهنامه وحمسه شیخ نظامی مصود به عمل استادان با دیکّر تحفها بهز سم پیشکش فرستاده بود به نظر در آمد.
غرة خورداد ماه الهی لشکر خان بدمنصب چهارهزادی ذات وسه‌هزار سوارسر بلندی یافت. بهمیر جمله منصب دوهز ارو با نمدی ذات وهزاد [ ۲۷۹ ب] سو ارعذایت شد. از اعر ای صو به دکن برین موجب بهاضافه منصب سر افر از گر دید رد: سردارخان سههز اری و دوهز ارو با تص سو ار سر بلند ان دوهز ارو پا تصدي هز ارودویست سو ار؛ با قی‌حان دوهز ارو باأنمدی دوهز ارسو ار ؛ شرره‌عان دوهز ازو با تصدی هز ارو دو بست سوارجاسارعان دوهز اری ذات و دوهر ارسو ار میر زا ودالی دوهز ازو با تصدی‌هز ارسوار؛ میرزا بدیع‌السزمان پسر هیر ز | شاه 2 هز ارو با تصسدی ذات وس‌ار؛ زاهدحان هر ارو پا تصدی هفتصد سوان عقیدتخان هز ارودو صدی سیصدسو اب ابراهیم حسین کاشغری هز ارودوصدی» شذصد سوار؛ ذوالفقادعان هسزادی ذات پا نصدسوان راجه گجسنگه وهمتخان بعنایت نقاره ممتاز گر دیدند.
دوم تیرماه الهی سید بایزید بدعطاب مصطفیخان سرافر از گردید و نقاده نیز مرحمت شد. درینو لا تهورخان راکه از خدمتگاران نزديك است با فرمان مسرحست عنئوان به طلب
فر رد ۳1 اند شاه ریز روصت سل , پیش آدین راححید روز عر ایض متصدیان فتدهار مشتمل
جها نگیر نامه 2
برعزیمت دارای ايران به‌تسخیر قندهار رسیده بود عاطر صداقت نظر بر نسبتها ی گذشته و حال تصدیق این معنی نمی‌نمود؛ تاآنکه درینولا عرضداشت فرزندخان جهان رسید که شاه عباس با لشکرهای عر اف و خر اسان آمده وله قندهار را محاصره نمود. حکم فرمودم که ساعتی بهجهت بر آمدن از کشمیر مقرر نمایند» وتو اجه ابوا لحسن دیوان وصادق خان‌بخشی پیشتر از م و کب منصوربه لاهور شتافته. تا رسیدن شاهزادهای عالی مقداربا لشکسردکن و گجرات و بنگا له وبهاد؛ وجمعی از امرایی که درر کاب ظفرقرین حاضر ند و آنچه پی‌درپی از محال جاگیرخود برسند» نزد فرزند خانجهان به‌لتان روانه سازند. وهمچنین توپخانسه وحلقه‌های فبلان مست وخزانه وسلاح خانه سامان نموده» فرستند. چون مابین ملتان وقندهاد آبادانی کمتراست وتهيةٌ آذوقه فرستادن لشکر گران صورت پذیرنه» بنابرین [۰ ۲۸ الف ] مقررشد که غله فروشان را که به‌اصطلا ح هند بنجاره مهن دلاسا نموده وزر داده مقردنما یند که همراه لشکرظفر اثر باشند تا از ممرآذوقه مردم تنگی نسکشند واینجا بنجاره طایفهایست مقردبعضی هزار گاه بعضی بیشترو کمتر به تفاوت میدار ند؛ وغله از بلو کات به شهر آورده می‌فروشند؛ و در لشکر ها همراه می باشند و درچنین لشکری !ولا صدهز ار گاو بلکه بیشتر همر اه‌حو اهد بود. امید که به توقیق کریم کارساز به عدت و آلات سامان شود که تا اصفهان که بای تخت اوست هیچ‌جا تامل و توقف دوی ندهد. به خانجهان فرمان شد که زینهار تا رسیدن عسا کرمنصور از ملتان فصدآن جانب اشما ید واضطر اب و گوش بر آواز حکم دارد و بها درصان اوز بك بهعنایت اسپ وسرو پا سر افراز گشته؛ به کو مك لشکرقندهارمقررشد. فاضلخان بهمنصب دوهز اری ذات وهفتصد و پنجاه سوارممتاژ کوک نک
جون بهعرض دسید که فثرای کشمیر درزمستان از شدت سرما محنت می کشند وبه سختی و دشوادی می گذرانند حکم فرمودم که قریه‌ای از اعمال کشمیر که چهارهز ار رو پیه حاصل بوده باشد حواله ملاطا لب اصفهانی نمایند که در وجه لباس فقرا و گرم کردن آب به جهت وضوساخعتن درساجد پاید که صرف نمایند چون به عرض رسید که زمینداران کشتو ار باز سر تمرد وعصیان برداشته به‌فتنه وفساد پرداخته‌انده به ارداتخان حکم شد که گرم وچسپان شتافته پیش از آنکه خود را قایم سازند تنبیه براصل نموده بیخ فسادانها بر کند.
درین تاریخ زین‌الها بدین که به‌طلب خحرم‌رفته بودآمده ملاذمت نمود؛ ومعروض داشت که قرارداد اواين است که ایام برشکال را درقلعه مندو گذدانیده» متوجه در گاه شود عرض داشت اوخوانده شد. از فحواء عضمون وملتساتی که کرده بود بوی خیرنمیآید, بلکهآثاد
بیدو ی ظاهر میشد. لاجنرم فرمان صادر شد که ون او اراده آن دارد که بعد از بررسات
۳۹۷ جهانگیر نامه
متوجه ملازمت شود باید که از امرای عظام وبندههای در گاه [ ۲۸۰ ب] که به کومك او مقررند خحصوص از سادات بارهه و بخادی وشیخزاده و افغان وراجپوت تمام را ببه در گاه روانه سادد و بهمیر ز اد ستم واعتقادخحان حکم شد که پیشتر به‌لاهورشتافته استعداد لشکر قندهاد نمایند. به‌م‌شازالیه يك لك دوپیه به دسم مساعدت عنایت شد و به اعتمادخان نقاده مسرحمت فر مودم. ارادتخان که به تئیه وتادیب مفسدان کشتو ار شتافته بود» بسیادری ر! بدفتل رسانیده و از سرتوضبط نموده: واستحکام داده بسه حدمت پیوست. معتمدخان که بهعدمت بخشیگسری لشکر دکن اختصاص داشت چون آن مهم بهانجام رسید حسب الا لتماس مشاذالیه طلب شده بود. درین تادیخ‌آمده آستان بوس نمود.
ار غر ایب آنکه چون درحرم سرای عصمت دانه مرواریدی که جهارده پا نزده هز ار رو بیه قیمت‌داشت گم شد جوتکرای منجم بهعرض رسانید که ددین دوسه روز پیدا میشود د صادقان رمال معروض داشت که درهمین دورود از جایی بههم میرسد که به‌صفا وپا کیز گی متصف باشد مثل عبادتخا نه وجایی که مخصوص به‌نماز و تسیح وامثال باشد. و عورت دمالی عرض کرد که ددین زودی پیدا خو اهد شدء وعورت سفید پوست از دوی شکُنتگی آورده به دست حضرت هو اهد داد. قضا دا روزسیوم یسکی از کنیران تسرله درعبادتخانه یافته به حوشحا لی تمام تبسم کنان به دست من داد. جون سخن هرسد اشست هر کدام به انعام حاطرخواه سرافراز گردیدند. چون خالی از غرایب نبود نوشته شد. دریسن‌ولا کو کب و حدمتگارعان وغیره دوازده نفر از بندههای نزديك را بهسز اولی امرای صوبه‌دکن تعیین‌فرمودم که اهتمام شایسته نموده به‌سرعت هرچه تمامتر به در گاه حاضرسازند که به‌اشکرفیروزی اثر قندهار فر ستاده شود.
تصرف نمودن شاه جهان در جاگیر نسورجهان بیکم و شهر یار و بر خاستن گرد فتنه وفساد: درین ایام مکرربه عرض رسید که خرم به‌بء‌ضی از محال جا گیرنورجهان بیکسم و شهر پاری حکم دست تصرف در ازساخته. اد حمله پر گنه دهو لبود که درجا گیر فرزند شهر بار اد دیوان اعلی تنخواه شده بود» ددیا نام افغان را از دو کران خود با جمعی فرستاده و اوبا شریف‌الملك ملازم شهر یار که به فسو جداری آن حدود مقرد بود جنک کرده و کس بسیاد از طرفین به‌قتل دسیده‌اند. ا کرچه از توقف او درقلعه ماند وملته‌سات دور از حساب ونامعقول که درعرضداشت خود به‌اظهار آن جر آت نموده بود ظاهر میشد که عمل او بر گنه امتنت لیکن از استماع این اخبارمتیقن گشت که حوصلةٌ اوراگنجایش این [۲۸۱ الف] همه عنایت
وتربیت که درحق اوشده بود تبوده دماغش خلل پذیرفتهه بنابرین راجه روزافز ون را که از
حدمتکاران نزديك بود نزد اوفرستاده» ازین جر أت دبی‌باکی بازپرس فرمودم؛ وفرمان شد که بعد ازین ضبط احوال خود نموده: قدم از جاده معقول وشاهراه ادب بیردن ننهد و به محال چا گیرخود که از دیوآن اعلی تنخواه یافته عرسند باشد, و زنهار آرادةآمدن به‌ملاژمت ننماید وجمعی از بنده‌ها که بجهت یورش #نده ارطلب شده زود روانه در گاه والا سازد؛ و | کر علاف حکم به‌ظه و ردسید ندامت خواهد کشید.
درینولا میرظهیرالدین نبیره میره‌یران پسر شاه نعمت‌اللّه مشهور اذایران ۲مدی ملازست نمود. تحلعت وهشت‌هر اردرب آنعام شد. اجاله دکنتی با فرمان عنایت عنوان نزد راجه‌نرسنگک دبورعصت یافت که سزاولی نموده حاضرسازد. قبل اذین بنا برعنایت دمرحمت سرشار که به حرم وفرر ندان او داشتم درهنگامیکه پسرش را بیمادری صعب دسث داده بود به‌عود قر ارداده بو دم که ا کرحق تعالی اورا بخشد دیگرشکاد بندوق نکن دهیج حانداری را بهدست خود آزدده نسازم؛ وبا این میل‌وهوس که مرا با شکارهست حصوص بهشکار بندوق» مدت پنج‌سال پیرامون آن نگشتی درینولا که خاطر از کردار اوکُرانی پذیرفت» باز به شکاد بندوق توجه فرمودم» وحکم کردم که هیچکس را بی بندوق در دو لتخان نگذارند. در اندله مدت اکثری از بنده‌ها را ذوق بندوق اندازی شد وترکن بندان به جهت مجرای خود برپشت اسپ وردش رساند نلد.
در پیستو پنجم ماه مذ کورمطابق هفتم شوال درساعت مسعود مختاداز کذدمیرمتوجسه لاهود شدهم. بهادی داس برهمن را با فرمان مرحمت عنوان نزد را نا کرن فرستاده که پسر او را با جمعیت بدملاژمت بیاودد. میرظهیرالدین بهمنصب هزاری ذات وچهارصدسو ارسرافراز شد وچون بهءرض رسید که [۲۸۱ ب] قرض‌داداست ده‌هزاررویبه انعام فرمودم.
غرة شهریودماه الهی سرچشمه اچهول متزل نشاط شد. روز مبار کشنبه در بیر نسالك بزم پیا له تر تیب یافت. ددین روز میمون فرزند سعادتمند شهریار تسلیم حدمت قندهاد و تسخبر آن دیار نموده بهمنصب دوازده هزاری وهشت‌هزارسو ارسرافرازی یافت» وخلعت خاصه بانادری تکمه مروارید عنایت شد. درین ولا سودا کری دودانه مروادید کلان از ۲ لکه روم آودده بود یکی از آن يكمثقال وربم و دوم يك‌سرخ ازو کم‌ترهردو به‌شصت‌هزاد روپیه نورجهان بیگم حریده ددین دوز پیشکش کرد.
روز جمعه به‌صلاح دید حکیم موّمنا ازدست فصد نموده سيك شدم. مقربخان که ددین فن یدطو لی دادد وهمیشه اوفصد من می کرده ویمکن که هرگز خطا نسکرده باشد دویارعطا
8 بعد از آن قاسم برادرژاده اوفصد کرد. علمعت وهز ار رو یه به‌شار الیه و دههز اردرب به
وی وی ورب هخرچود ال یه دما ون سس و وی دم ور ری وهی ومد سورد دی وس ساب اس یتست سار سا ارات تا رطس سم و او و مرو مامت میت
۳۹۶ جها نگیر نامه
حکیم مومنا انعاع شد. میرحان حسب‌الالتماس‌خان جهان بهمنصب هز ارو پا نصدی نهصد سواز سر افراذ گشت. در یست‌ویکم ماه مذ کورجشن وزن شمسی آر استکی یافت. وسال پنجاه‌وجهام از عمراين نباذمند در گاه الهی به‌مبار کی وفرخی آغاز شد. امید که مدت عمردده‌رضیات الهی مصروف‌باد. در بیستوهشتم به سیر آ بشاد اوهر رفته شد. جون جشمهٌ مذ کوربه خوبی وگوارایی مشهوربود با آب گنک و آب دره لاربه حضور وزن فرمودم آب اوهر با آب گنک سه ماشه گسران آمده و آب دره لادنیم ماشه سبکتر شد. درسی‌ام مقام هیره پودمحل نزول بارگاه اقبال گشت. با آنکه ار ادتخان عدمت کشتو ار دا حوب کردم حون رعایا وشکنه کشمیر از طرز سلوكك اوشکوه مینمودند اعتقادخان را به‌صاحب صو یکی کشمیر سر افر از ساخته اسب وحلعت وشمشیر حاصه دشمن کداز به اوعنایت فرمودم؛ وار ادتخان دا به‌عدعت لشکر قند هار تعیین. تمودم:
کنورسنکه ر اجه کشتو اد که درقلمه [ ۲۸۲ الف] گوالیا مقبد بود از حبس بر آورده کشتواررا بهاوعنا بت نمودع» واسب وتعلعت وخحطابر اجه بهاو لطف‌شد وحدرملك‌را به کشمیر فرستادم که از درو‌لاد جوی آبت بهبا غ تورافز ا ببارد» وسی‌هز اررو بیه بهجهت مها لح و آجوره آن مرحمت شد. دوازدهم ماه مذ کوداز کوهستان جمو بر آمده در بهابر تزول اتفاق افتاد. دود دیگرشکادقمرغه کردم. داور بخش پسرخسرو را منصب پنجهزاری ذات و دوهز ارسوارعنایت شد. در بیستوچهارم از آب چناب عبورفرمودم. میرزا دستم از لاهور آمده ملازمت نمود؛ و هم درین تادیخ افضلحان دیو ان خرم عرضداشت اورا آورده ملازمت نمود. بی‌اعندا لبهای خود را لاس معذرت بم‌شانیدی او را فرستاده که شاید به‌نیتال وجرب‌زبانی‌هاکاری از پیش تواند برد واصلاح ناهموازی او تواند نمود. من خود اصلا توجه نفرممودم و روندادم. خواجه ابوالحسن‌دیو ان وصادق‌ان بخشی که بهجهت سامان لشکر فندهار پیشتر به لاهور رفته بودند سعادت آستان بوس در با فتند.
غرةٌ آبان ماه‌الهی امان‌الله پسرمها بتخان بهمنصب سه‌هزادی وهفتصد سواد سرافراز گردید فرمان مرحمت عنوان به‌طلب مهابت‌شحان فرستاده شد. درینو لا عبدا للهحان را که به حجهت شحدمت قناد‌هار طلییده بودم از محال جا کبرخود آمسده دمین بوس نمود. درچهارم ماج مذ کور به مبار کی داخحل لاهورشدم. ااف‌خان بهمنصب دوهزاری وهز ارو با تصدسو ارسر باندی بافت. به دیوان عظام حکم فر مو دم که جا گیرهای حرم را که درسر کارحصاد ومیان دو آب و این حدود تنخواه دارد درطلب جمعی از بنده‌هائی که بهعدمت قندهاره‌تررشده‌اند تتضو اه
نمایند و اوعوض این‌مدال ازصو به مالوه و کجرات و دکن دهرجا میخو استه با شدمتصرف
جهانگیر نامه ۳۹۷ گردد. افضل‌خان‌ر! خلعت‌داده[ ۸۲ ۲ب ]رخصت‌نمودم. فرمان‌شد که چون‌صو بةً گجرات وما لوه و دکن و خاندیس بهاو عنایت شده ازین جاها به هرجا خواهد محل‌اقامت قرارداده» ب‌ضیط آن حدود پردازد؛ و جمعی از بنده‌هاراکه به جهت بورش قندهار طلب شده و سزاولان به آوردن آنها تعبین‌شده رفته‌اند» زود بهدر گاه بفرستد» و بعد ازین ضبط احوال خود نموده از فرموده در نکذرد» والاندامت خو اهد کشید.
درین روز اسپ قبچاق اول که درطو ایل خحاصه امتیاز داشت به‌عبد | للهحان عنایت شد. در بیستو ششم ماه مذ کور حبدر بیکك و ولی‌بیکت فرستاده‌های دارای ايران دو لت باریافتند. بعد از ادای مراسم کورنش و تسلیم نوشته شاه دا به نظردر آوددند. فرزندخان جهان حسب. الحکم جریده از ملتان دسیده ملازمت نمود. هزارمهر وهزار دوپیه و هسژده اسب پیشکش گذد انید. مها بتخان بهمنصب ششهز ادی ذات وپنجهزادسواد سرافراز شد. به میرزا دستم فیل عتایت نمودم. راجه سارنگدیو دا به‌سزاولی راجه سنکدیو تعیین فرمودع که اورا به‌سرعت هرچه تمامتر به در گاه حاضرسازد.
هفتم آذرماه الهی ایلچیان شاه عباس را که بهدفعات آمده بودند خلعت وجرجی داده رخصت فرمودم. کتابتی که درمعذرت قندهار مصحوب حیدد بیکگ ارسال داشته بود با جوابی که نوشته شده درین اقبال‌نامه ثبت افتاد.
کتابت دادای ابر ان: نسایمدعو اتی که از نفحات اجابت آن‌غنچه مراد شگفته‌دکهت افز ای مشام یکانگی باشد. و لوامم مدحاتی که از لمعات حلوصش انجمن اتخاد منود گشته ظلمت زدای غائله بیگّانگی گردده وعطر بزم حلت وولای اعلی حضرت ل‌اللهی وشمع جمع صدق وصفای آن نود پرودد الهی گردانیده» مشهود رای انو ارومکشوف ضمیرمیر ضیا گسترمی گرداند [۲۸۳ الف] که بردل داتش پسند وحاطر آسمان پیو ند آن برادربجان برابر که آئینه چهره دانش وبینش ومر آت جمال حقایق آفرینش است عکس پذ یرخواهد بسود که بعد از سنوح قضیه نا گزیر نواب‌شاه جنت مکان علیین آشیانی انارالله برهانه چه‌قسم قضایا ددایران روداد و یعضی مما لك ازتصرف منسو بان این دودمان ولایت مکان بیرون دفته بود. چون این نیازمند در گاه بی‌نیاز مقلد امورسلطنت شد بهیمن تسوفیقات دبانی وحسن تسوجه دوستان انتزاع‌جمیع مما لك مورو ثی که در تصرف مخالفان بودنمود. چون قندهار درتصرف کماشتگان والا دودمان بود ایشان دا از حود مبی‌دانستيم معترض آن نشده از عالم اتحاد وبسرادری مترصد بودیم که ایشان نیز به‌طریق آ با واجداد عظام جنت مقام خود درتفو یض آن توجه مبذول فرمایند. چون به تغافل گذرانیدند مکرربه نامه وپیفام و کنایه وصریح طلب آن نمودیم
نیت سیسوس سس ساوسو اوه وت اس تست ابیت سس سار سر صاصتخا عادو سس سس تست سس سس سر سوت سس سپس تفه خیم اما مس سس 2 ات تس تسم
۳۹۸ جها نگیر نامه
که شاید درنظرهمت ایشان این محمقرملك قابل مضایقه نبوده مقرر فسرمایند که در تصرف اولیای اين خا ندان داده» رفع طعن دشمنان و بد گویان وقطم ز بان درازی حاسدان و عیب جویان گردد؛ وجمعی بیشتراین امررا درعده تعویق انداعتند وجون حقیقت این مقدمه درمبان دوست و دشمن اشتهاریافت و از آن جانب جوابی مشعر بردد وقبول نرسیدبه حاطرعاطر رسد که طر ج سیروشکاد قندهار اندازیم که شاید بدین وسیله گماشته‌های آن برادر ناه‌دار کامگار» از روی روابط الفت وحصوصیتی که درمیان مسلولد است مو کب اقبال را استقبال کرده به‌نعدمت اشرف فایز گردند؛ رمحدداً بسرعا امیان رسو خ قو اعد یگانگی طرفین ظاهر گردیده باع بان کو تهی‌حاسدان و بد گویان‌شود. بدینعزیمت‌بی بر اف فلعه گیری متو جعشده چون با لگامی فراه دسیدیم منشود[۲۸۳ب)] عاطفت مینی براظهاد سیروشکار قندهار به‌حا کم آنجافرستادیم که مهمان‌پذ یر باشد» وعزتآثارخواجه باقی کر گیراقر | طلب‌فرموده به‌حا کم و امرائی که درقعه بودند پیغام دادیم که مبان اعلیحضرت پادشاه ظل‌الله ونواب‌همایون ما جدایی قیسست ا والکائی که هست از هم دیگرمی‌دانیم؛ ما بدطریق سیر متوجه‌آن صو به‌ایم» جنان نکنند که کلفت خداطر به هم رسد. ایشان مضمون حکم ویغام مصلحت انجام را به گسوش حقیقت یوش تدنیده ومراسم ات واتحاد جانبین را منظور نداشته, اظهار تمرد وعصیان نمودند. وما به حوالي قلعه دسیده باژ عزت آثار مشارالیه را طلب فرمودیم و آنچه لازمةً نصیحت بودبه‌او گنه فر ستادیم» و تاده‌روزدیگر عسا کر منصو ده‌را تا کن فرمودیم کهپیر اءون‌حصارنگردند. نصایح سودمند نیامد؛ و ددمخا فت اصر ادنمودند. چون پیش از اين مسامحه کتجایش نداشت اشکر قز لباش با وجود عدم اسباب قلعه گیری؛ به‌تسخر قلمه مشخول شده دراندلا مدت پسر ح وباره را با ذمین تکتیان ساخعته کاد براهل قلعه تنکک شد و امان شو استند. ما نیز همان رابطه محیت که از قدیم الایام فیما بین این دوساسله دفیعه مسلوك بوده وطر یعدبر ادری که مجدداً از زمان میرزائی آن اودنگگ‌شین بارگاه جاه وجلال میان ایشان و نو اب همایون ما به‌نوعی استقراد یسافته که رشك‌افزای سلاطین روی دمن شده است »نظورداشته بههقتضای مسروت جبلی تقصیر ات وزلالت ایشان ر! به‌عفومترون فرموده» مشمول عنایت ساخحتف سالما وغانما بهاتفاق حیدر بیکک یورباشی که از صوفیان صادف ایسن صباندان است روانه در گاه معلی گردا نيدیم.
حما که پنباد و داد واتحادمودودثی ومکتسبی ازجانب این ولاجوی نه بهمر تبه‌ای مشدو مستحکم است که بهجهت صدور بعضی امور که به [ ۲۸۴ الت] حسب تقدیر از مکمن امکان به منصه ظهور آمده باشد خلل بذیر گردد.
جها نگیر نامه ۳۹۹
میان ما وتو دسم جفا نخواهد بود بجز طریثه مهرووفا دخواهد بود
مرجو آنکه از آن جانب نیز همین شیوه مسرضیه مسلوك بوده بعضی امسورجزئیه را منظور انظار حجسته آ ثار نفرموده» | گر حدشه‌ای برعار ض الفت ظاهرشده باشد. به‌حسن‌عطوفت ذاتی ومحبت ادثی درازالهٌ آن کوشیده: گاشن هميشه بهاریکد ی ویگانگی را سرسبزوخرم داشته» همکی همت گردون اساس به‌تأً کید مبانی وفاق و تصفه متاول اتفاق که نظام بخش انفس و آفاق است .صروف‌فرمایند: و کل ممالك محرومسه ما دا به ود متعلق دانسته بههر کس که خحو اهند شفقت کرده اعلام بخشند که بلامضایقه به اوسپرده میشود. این جزویات دا خود جه اعتباد باشد. امرا وحکامی که درقلعه بودند ا گرجه مرتکب امری چند که منافی مراسم دوستی باشد شدند !ما۲ نچه واقعه شده از جانب ماست وایشان آنچه‌لازمة نو کری وشرطجان سپاری بود به‌تقدیم دسانیدند. یفین که آن حضرت نیز شفقت شاهانه ومرحمت پادشاهانه شامل حال آنهافرموده ما را ازایشان شرمنده نخو اهندساعت. زیاده حه اطناب دود. همواره‌لو ای‌فر قدان سای هم آغوش تائیدات غیبی باد.
جو اب مکتوب شاه | بر ان: سباس معرا از ملابس حد و قیاس وستایش مپرا از آلایش تشبیه وا لتباس یگا نه‌معیودی‌را درخوراست که‌استسکام‌عهود وموائیقپادشا هان‌عظیم ا لشان دا موجب انتظام سلسلةآفر ینش والتیام فرمانروایان جهان را باعث رفاهیت و آسایش ومسیب امنیت و آرامش خحلایق وعباد که ودایم‌بدایع حضرت آفرید گاراند گردانیده» مصدان این‌بیان ومژیداین برهان‌موافقت واتحاد ومرابطت و ودادیست که فی مایبن این دو دودمان رفیع‌الشان تحقق پذ یر فته ودرزمان‌دولت روزافزون ما تجدید [۲۸۴ب] و بهمثا بهای مو کد ومشید گشته که محسودسلاطین زمان وخواقین دودان است و آن‌شاه‌جم جاه ستاده سپاه فلك بارگاه دارا گروه فریدون شکوه ذيبندة افسر کیانی» شایستهة تخت خسرواسی؛ شجرة برومند رباض سلطنت و ابهت. تهال بوستان نبوت و ولایت؛ اوه دودمان علوی» و حلاص خاندان صفوی» بی‌سیب و باعتی درصدد افسرد گی گاز ارمحبت و دوستی واخعسوت ویکنادلی که تا انقراض زمان و اعتلاف ادوار دوران امکان نشستن غبارخال برساحت فباض آن نیست شدند.
ظاهر! دسم اتحاد ویگانگی فرما نروایان جهان اين بسوده که درعین اسثحکام احوت دوستی که قسم بهسر بکد یر میخورده باشند با کمال موالفت روحانی ومصادفت جسمانی که فیما بین به‌جان مضایقه نباشد تا به سك ومال چه رسد به این دوش به سیر و شکاد
آفت
صل حیف بر منت بیش ار قباس ۳
از ورود مکتوب محبت طر از که درمعذرت سیروشکار قنده‌ارمصحوب سعادت نصا بان حیدر بیگ و ولی بیکک ارسال داشته بودند مشعربرصحت ذات ملايك صفات بود. گلهای تشاط وانیساط برزوی روز گکارخجته آ ارشگفت. یسرداعه کین آ دای آن بر ادر کامکارعا ۳ مقدادمخفی ومحتجب نها ند که تا رسیدن رسول فرخنده پیام زینل‌بیکث به درگاه آسمان جاه اظهار به مر اساه و پیغام در باب خوادش قندهارنشده بود. درحینی کسد مسابه سیر و شکار حعلد دلگشای کشمیرمشفول بودیم دنیادادان دکن از کوته‌اندیشی قدم ازجاده اطاعت و بند کی بیرون نهاده طریق عصیان ورزیدند. لهذا برذست همت بادشاهانه تنبیه و تأدیب کوته اندیشان دزم شد» و دایات نصرت‌آیات به داراسلطنه لاهورنزول اجلال فرموده فرزند برخوددار شاه جهان را با لشکرظفر اثربرسر آن بیعاقبتان تعین [۲۸۵ الف] فرمودیم وخسود متوجه دار | لبثلافه آگره بودیم که زینل پگ رسید ومر اسله محبت‌اف-زای آن زینت بخش اور نک شاهی را رسانید. آن تعویذ دوستی را برخحود شکون‌گرفته به‌قصد دقع شردشمنان وضدان متوجه دادا لخلاقه آ گره گُشتیم. در آن رقیمه گهر نثاد دررباد اظهازعواهش قندهارنشده بود. زینل بیکگث به زبانی ظاهر نمود. درجو اب آن قر مودیم که ما دا بهآن برادر کامگار هیچ‌چیز
۰
مضایقه دیست» انشاءالله تما ۳ بعد از سرانجام مهام ون بسه‌نوعی که متأسب دو لت باشد شما را ر عصت خح و اهیم‌ساندت. جون طي‌مسافت دود و دراز کرده آمده جندروز در دارا اسلطنه (هور از کوفت راه آسوده شو که ترا طلب خو اهیم فرمود.
بعد از رسیدن به 1 گره که مستقر خسلافت است مشارا لیه دا طلب فرمودیم که رحصت فر ما ئیم. جون عنایت‌الهی قرین حال این نبازمند در گاه ايزد است ححاطر از فتح وایرداشته متوجه پنجاب‌گشتيم و درصدد آن شدیم که مشارالیه را روانه‌گردانيم. بعداز سرانجام بعضی مهمات‌ضروری بهجهت گرمی وا متوجه خطه کشمیر که در لطافت واز اهت آب وه وا مسلم الثبوت سیاحان زبع مسکون است؛ شدیم. بعك از رسیدن بهآن له د لک زینل بیکث زرا به واسطهٌ ر حصت طلبیدیم که خحرد بهسعا دت موجه شده سیر گاههای نرهت بخش فرحافز ای آنجا را يك به يك به او پنمايم. درین انا عبررسیدن آن برادر کامکار به عزم تسخیر قند‌هاره که هر کز در خاطر حطور نکرده بود» رسید. حیرت آمام دست داد که کوده دهی جد خحواهد بود که حود بهسعادت یه تسخیر آن موجه شو ند ودچشم از آن ددستیي و بر ادزی بو شیده داز بد
با وجود آنکه مستخبر ان داست قول در ست گفتارخبر می‌دسا رل نف باور نمی کردیم. بعد از آ که
جها نگیر نامه ۷۰۱
این خبرمحقق شد درساعت [۲۸۵ ب] به‌عبدا لعز یزعان حکم فرمودیم که از دضای آن برادد کامگار تجاوز ننماید و تا حال سررشته برادری مستحکم است و مرتبه و درجه ایسن الفت ویکجهتی را برابر به عالم نمی کردم وهیج عطیه را بسه‌آن نمی‌سنجيديم. فامالایق و مناسب برادری و صداقت آن بود که تا آمدن ایلچی صبرمی فرمودند شاید به‌مطلب ومدعایی که آمده بود کامیاب بهحدمت میرسید. قبل از دسیدن ایلچی مرتکب چنین خحدشه شدنآیا اهل روز گاز نقض پیرایه عهدوصداقت وسرمایه مروت دفتوتدا کدام طرف خواهند ساعت. الله- تعا لی درجمیع آوان حافظ وناصرومعین باد.
بعد از رخحصت فرمودن ایلچیان همگی همت به هه لشکر قندهاره‌صروف داشته فرزند شمان‌جهان را که بجهت بعضی مصلحتها طلب شده بود فیل‌واسپ خاصه با شمشیروخنجرمررصح وخلعت عنایت نموده به‌طریق منقلای رعصت فرمودم که تارسیدن شاهزاده شهر یاد با عسا کر ظفر آثار درملتان توقف نموده منتظر حکم باشد؛ و باقرخان را که فوجدار ملتان بود به در گاه والا طلب نموده‌شد. علیقلی بیگگ درمن را به منصب هز ارو پانصدی سرافر ازساخته, به کو مك مشارالیه مقررداشتیم وهمچنین میرزا رستم را بهمنصب پنجهز ادی بلندمر تبه گردانیده درشدمت آن فرزند به لشکرمذ کودتعیین فرمودم. لشکر ان ازصو به دکن آمده ملازمت نمود از تعینات لشکر مذ کور گشت. الّهداد افغان ومیرزا عیسی‌ترعان ومکرم‌خان و دیگرامرا که ازصوبهٌ دکن که محال جاگیرخود آمده بودند اسپ وخلعت لطف نموده بهمراهی خحان جهان رعصت نمودم:
عمدة السلطنه آصفخان را به دارالخلافه آ گره فرستادم که کل خزانه مهرو روپیه که از آغاز سلطنت حضرت عرش آشیانی انارالله برهانه تاحال فراهم آمده به در گاه ببارد. اصا لتخان پسرخان جهان بهمنصب دوهراری هزارسو ارسرافراز یافت. »حمد شفیع بسخش صوبه ملتان بهعطاب [۲۸۶ الف] خانی ممتاز گشت. شر یف و کیل فرزند سعادتمند شاه پرویز دا دحصت قرمودم که به‌سرعت هرچه تمامتررفته آن فرزند را با لشکسرصو به بهار به ملازمت بیاودد. فرمان مرحمت عنوان بهعط حاص نوشته تأ کید بسیار در آمدن اونه‌وده شد. درین تادیخ میره‌یر ان نبیره شاه‌نعمت الله بهمر گگ مفاجات ودیعت حیات سپرد. امید که از اهل آمرزش باد. «یرذاببگث قراول باشی دا فیل مست زیر کرد و کشت خدمت اودا به امام‌وردی فرمودیم.
چون اذ ممرضعیفی که درسال پیش ازین عارض شده بسود وهنوز هست دل و دما غ همراهی ننموده که به‌مسودات ووقایع توانم پرداعت. درینولا که معتمدخان از حدمت دکن
آمده سعادت آستان بوص دریافت. جون از بندههای مزاجدان وشاگردان سن نهم بود» و سابق نیز سررشتةٌ این خدمت وضبط وقایع بهعهدة اوبود, حکم فرمودع که از تساریخی که نو شته شده مشارالیه بهعط خود بنویسد» و در ذیل مسودات من داخل سازد. آنچه بعدازین سانح شود به‌طریق روزنامچه مسوده نموده و به تصحیح من رسانبده وبه بیاض می‌سپرده باشد, دنناله جهانکیر نامه - نکازش: معتمدخان
ایام که همگی همت جهانگشای به تهره لشکر قندهار و تدارله ان کار مصروف بود خبرهای ناخوش از تغیرحال و بی اعتدالیهای حرم بعرض میرسید وموجب توحش و تودع خاطرمی گشت با براين موسویخان را که از بندههای با اسلاص دمزاجدان بود بگذاددن پیغامهای تهدید وترغیب ویبان نصایسح هوش‌افزا نزد آن بیدولت فرستادم که به دهتمونی سعادت اورا از کران خواب غقلت وغرور بیدارسازده ونیز براراده‌های باطل ومعا صدفاسد او وقوف حاصل نموده بخدست شتابد تا به هرچه مقتضای وقت باشد بعملآبد.
غرة بهمن‌ماه جشن ودن قمری آر استه گردید. درین جشن [ ۲۸۶ ب] همایون مها بت حان از صوبةٌ کابل دسیده سعادت ملازمت دریافت: ومورد عنایات خحاص گشت. یعقوب‌خان بدخشی را بهعنایت نقاده بلندپایگی بخشیده به‌صوبةً کابل تعیین فرمودم.
ورود مو کب همایون به آ گره: مقارن این حال عرضداشت اعتبارعان اذآ کره دسید که جرم با لشکرنکبت اثر از ماندو روانه این صوب شده. ظاهراً خبرطلب خزانه دا شنیده ۲ تش ددنهادش افتاده وعنان اختیار از دست داده بیتا بانه روانه شد که شاید درائنای راه خود را به‌حزانه رسانده دست‌اندازی تواند کرد. بنابرین رای صواب‌نمای چنین تقاضا فرمود که به رسم سیروشکار تا آب سلطانپور نهضت اتفاق افتد. اگرآن بیسعادت به رهنمونی بدرقهً ضلالت قدم به بادیةٌ ادبار:هاده باشد پیشترشتافته سای کردار ناهنجاد دد دامن روز کار اونهاده شود و اگرطوردیگر صورت بندد درصور آن بعملآید. بهاین عزیمت هفدهم مساه مذ کور به ساعت مسعود و زمان محمود کورچ واقع شد. مهابتخان به‌عتایت خلعت خاصه سرافرازی یافت. يك للگرو پیه بهفرزند داوربخش. دك لك‌دوببه به میرزا دستم؛ و دو لك روپیه به‌عبدا اله‌خان؛ به صیغهٌ مساعده حکم شد. میرزاجان پسرزین‌خان يا فرمان مسرحمت عنوان زد فسرزند اقباامند شاه پرویر فرستاده شد وتأکید بیش از پیش درطلب اونموده
ِ هرب ر
جهانگیر نامه برش
راجه سار نگدیو که بجهت آوردن راجه‌ترسنگدیودفته بردآمده ملاذمت‌نمود. معروض داشت که راجه با حمیت نك وفو جح آراسته در بلده نها دس بهسعادت ر کاب‌بسوس مفتخر خواهد گشت. ددین جند روز مکررعرایض اعت,ارشان ودیگر بنده‌ها از دارالخلافهآ گره دسید که خرم از بر گشتگی وبیدو لتی حقوق تربیت را به‌حقوق مبدل ساخته‌پای ادبار دروادی [ ۲۸۷ الف] جهالت وضلالت نهاده روانه این حدود است. اذین جهت بر آوددن خزانه را صلاح دو لت ندانسته به‌استحکام برجو باره ولوازم قلعه‌داری پرداختم. وهمچنین عرضداشت آصت‌خان رسد که آن بیدو لت پرده آزرم دریده روی به وادی ادبارنهاده از دوش آمدن او بوی خیر نمی آید. چون صلاح دولت درآوردن خزانه نبود به‌حراست ایزدی سپرده» خود متوجه ملاژمت‌است. بنابرین از آب سلطان‌پورعبودفرموده به کو چ متواترمتوجه تنبیه وتأدیب آن سیاه بخت شدم وحکم فرمودم که بعد ازین اودا بدولت می گفته باشند؛ و ددین اقبال‌نامه هرجا بیدولت مذ کورشود کنا یه ازوعواهد بود.
از تر یتها دمرحمتها که درحق او به‌ظهور آمده می‌توانم گفت که تا حال هیچ پادشاهی به فرزند خود این قدرعنایت نکرده باشد. آنچه پدریزر گو ارم به‌برادران مسن لطف نموده بودند من به‌نو کران اومرحمت فرمودم وصاحب خحطاب وعلم ونقاره ساختم . چون دراوراق گذشته به‌تقریبات ثبت افتاده و برمطا لعه کنندگان اقا لنامه پوشیده نو اهد بودکه چه‌مایه توجه وتربیت درحق اومیذول شده زبان قلم را از شرح آن کوتاه داشتم. از کدام الم تعودنویسم آیا کوفت دضحف درچنین هوای گرم که به‌مزاج من نهایت ناساز گاری دارد سواری وتردد با ید کرد وبه این حال بر سر جنین ناخلفی باید رفت. وسبادی از بنده‌ها دا که سالهای دراز تربیت کرده و به مر تباٌ امارت دسانیده که امروز بایستی به‌جنگگ اوزيك يا قز لباش بکادآیند به‌شومی اوهمه را باید سیاست فرموده بهدست خود ضایسع ساخت. للهالحمد که ایزد جسل شانه آن قدرحوصله و بردبادی کرامت فرموده که اين همه دا تاب میتوان‌آورد: ویب‌كطوری می تو ان گُذ را نید وبر حودآسان کرد. اما آنچه بردل گر انی می کند ومزاج غیرت را در آشورت دادد این [۲۸۷ب] است که درچنین وقتی بایستی که قرزندان سعادت‌گزین و امرای اخلاص آئین بی تعصب به‌یکد یگر تلاش خعددت قندهار ور اسان که داموس ساطنت است نه‌ایند این پی‌سعادت تيشه برپای دولت خود ده سنکت راه این عزیست شد. د مهم دار درعمده تعویق وتوقف افناد. امید که حق تعالی این نگرانبها را از پیش شحاطر بردارد.
درین وقت به عرض دسید که محترع‌حان حو اجه‌سرا وخلیل بیگ ذوالقدروقداثخان مبر توزله با آن بیدو ات رابطه احلاص درست ساخته؛ ابواب مسراسلات مقتو ح داد ند.چون
سیسات تست سای سا اس اس ها ساسا سای سس سرا سا اس یاس سس ات اسلا س دزی ی وی سس سر ور ورس سس سس رس سیسوس سس سس مسق ما مه
وقت مقتضی مداراو اغماض نبود هرسه را مقید فرمودیم . بعداز تحفیق و نفعص احوال چون درحرام‌نمکی و بدا ندیشی و بدسکالی خلیل ومحترم گمان شك‌وشبه نماندومثل میرزازستم بر بی انحلاص و بدسکالی خلیل سو گند خودد نا گزیر آنها دا بهسیاست دسانيدم وفدائیخان را که عیادالاصش ازآلایش تهمت دنقصان پا بود از قید بر آورده سرافراز ساعتم. راجسه روزافزون را بهرسم دا کچو کی نزد فرزند اقا لمند شاه‌پرویز فرستادم که سزاو لی نموده. آن فرزند را با لشکرظفر اثربه سرعت هرچه تمامتربه‌ملاذمت رساند؛ تا آن بیدو لت چنانچه باید به سزای کردارنا پسندیده خود برسد. جواهسرخحان خواجه‌سرا به‌خدمت اهتمام دربادمحل سرافر از شد.
غر اسفندارمذ ماه الهی نورسرای مورد عسا کر گشت. ددین روز عرضداشت اختیار تعان رسید که بیدو ات بسرعت هرچه تمامترخود را به‌نواحی دارالخلافه آ گره رسانیده بود که شاید پیشتر از استحکام قامه ابواب فتنه وفساد مفتوح گردانیده کاری تسواند ساخت. چون به‌فتحبورمی‌رسد در دو لت دا برروی خود مسدود می‌یا بد. حجلت ده ادبارب از گشته توقف می‌تماید. خانخانان وپسر او و بسیاری از امرای [ ۲۸۸ الف] پادشاهی از تعینات دکن و گجرات بودند همراه او آمده دفیق داه بغی و کافرنعمتی شده‌اند. مسوسوی‌خان او را در فتحوردیده تبلیغ احکام پادشاهی نموده مقررشد که قاضی عبدالعزیسز ملاژم خود دا به رقاقت او به ددگاه پفرستد که مطا لب اورا بهعرض رساند وسندرنام نو کر خود راکه سر حلقة ار باب ضلالت وسر کرد اهل فساد است به گره فرستاد که خزاين ودفاین بندههای پادشاهی را که در[ گره دارند متصرف گردد. از جمله بهعانه لشکرنحان در آمده نه‌لك‌روپیه را متصرف شد وهمچنین بهنزل دیگر بنده‌ها هرجاگمان ساسانی داشت دست تطاول درازساخته آنچه یافت به‌تصرف در آودد. هر گاه مثل‌نعان خانان امرایی که به‌عالی منصب اتسا لیفی احتصاص داشت ددهفتاد سالگی دوی خود دا به‌یفی و کافرنعمتی سیاه سازد از دیگران ود چه گله. گویا سرشت اویه بغی و کفران نعمتی مجبول بود. پدرش در آخرعمر با پدرپزد گوادم همین شیوه تا یسندیده مسلوك داشت و اوپیروی پدد نموده. دریسن سن تحود را ملعون و مردود ال
و ابد ساخعت
عاقبت گر گکزاده کرک شود کرچه با آدسی بزرگه شود در ین تادیخ موسو بخان باعبدا لعز یز فرستاده بیدو لت رسیك. جون ملتمسات اومعةو ایتی قداشت دراه سحذن نداد حواله مها بت‌خحان نمودم که مقبد دارد. پنجم ماه مسذ کور کتار آب
جها نگیر نامه ۴۰۵
لودیانه مضرب‌عسکر اقبال گردید. خان اعظم به‌منصب‌هفت‌هزاری پنجهز ادسو ارسر بلندی یافت. راجه بهادت بندیله از دکن و دیانتخان از گره رسیده مسلازمت نمودند. گناه دیانتخان دا بخشیده بههمان منصب که سابق داشت سرافر اذ ساثختم. راجه بهارت بهمنصب هزارو پا صدی هز ارسواز وموسویخان به‌هزاری وسصدسوادهمتاز گشتند.
روز مبار کشنبه دوازدهم در ظاهر پسر گنه تها نیسرر اجه نسرسنگدپوملازمت نموده فوج آراسته به‌توزك عرض داده مودد تحسین و آفر ین گردید وراجه [۲۸۸ ب] نرسنگدیو بهمنصب هز ارو پا نصدی سیصدسوارسرفر از شد. درحوالی کر تال آصفخان از گره آمده به سعادت ر کاب‌بوس فرق عزت برافراحت. ددین وقت آمدن اوعنوان فتوحات بود. نوازشخان پسر سعیدخان از صوبه گجرات رسیده ذمین بوس نمود. درهنکامی که بیدولت ددبره‌انبود بود حسب لا ماس اوباقی‌خان را به‌صوبه جونا گره تعیین فرموده به مشادالیه فرمان شده بود که به‌رد گاهآید. درین ولا خود را دسانیده شريك حدمت گشت.
عون از دارا اسلطنه لاهود بی سابقه خبر کو چ اتقاف افتاد و فرصت مفتضی تسوقف و تامل نبود با معدودی از امر !که در د کاب منصو در بودند و به‌عدهت حضوراخحتصاص داشتند بر آمده شد وتا رسیدن به‌سرهند اندلمایه مردم بهسعادت همراهی سرافراز بودند. بعد اذ گذشتن از سرهند فوح فو ج وقشون قشون لشکراز اطراف زیر کرده آمدند وتا دهلی آنقدر جمعیت فر اهم آمد که به‌هرجانب که نظروامی کردم تمام روی صحرا را اشکرفرا گرفته بود. جون بهعرض سید که بیلولت از فتحجور بر آمده روانه آن صوب گشته به کو چ متو اترمتوجه دهلی شده به‌عسا کرظفرطراز حکم جیفه پوشیدن فرمودم. ددین بورش مداد ند یر اموره تر تیب افو اج منصود به‌صوابدید مهابت‌شحان مفوض بود. سردادی فوح اول به‌عبدا للهعان مترد داشته از جوانان چیده و گزیده: وساهیان کاردیده هر کس را مشادالیه التماس نمود دد ذوج او دوشته حکم فرمودم ٩-5 بك کر وه یشترا دیگر افواج برفته باشل, عدمت عرضص رسانیدند. اخبار و ضبط داهها نیز به عهده او شد وما غافل ازاینکه اوبا بیدوات همداستان است وغرض اصلی آن بداصل اینست که اخبار لشکرما دا به او رساند. پیش این هم حبر راست و درو غ برطومارهای طولانی نوشته می آوردکه جاسوسان من ازانجا فرستاده‌اند. بعضی از بندههای فدوی را متهم داشت که به آن بیدوات اتفاق [۲۸۹ الف ] داد ند: واخبار دربار دا به‌اومی نو پسند, ا گر به فتنه سازی و دراندازی او از جسا رفته اضطراب دیتابی مینمودم درین طورشودش که تند باد فثنه وطوفان در آشوب و تلاطم بود بسیاری اژ بندههای فدوی را به‌تهمت اوضایع بایستی ساخت. با آنکه بعضی ازده لتخو اهان در حلا"وملا" به کنایه
وا جهانگیرناه
دصریح از بداندیشی وناراستی او حرفهای راست بهعرض می‌رسا نیدنسد» وقت «قتضی آن نبود که و اشگافته: پرده از روی‌کار اوبر گرفتهآید» چشم و ذبان دا از ادایی که وحشت‌شاطر شوم او باشد سگاهداشته, پیشتراز پیشتر درعذایت والتفات اغراق وافراط بکادمی‌رفت که شاید خحجلت زدهٌ کردارناهنجاد گشته» از بدذاتی وفننه پردازی بازآید. آن مردود ازل وابد که سرشت زشت او به خبث ونفاف مجبول بود به‌عود پس نیامده» کردا اجه درخوز او بود.
چنا نچه درجای خوو گذ ارش خو اهد یافت.
ا ییات ددنعتی که تلخست او دا سر شت کرش درشانی به بساغ بهشت ور از جوی علدش به هنگام آب به بیخ انگیین دیزی وشهد ناب سرانجام گسوهر بکار آورد همان میوة تسلخ بار آورد
با لجمله درحوالی دهلی سید بهوه بخاری وصددخان و راجه کشن داس ازشهر آمده به سعادت ر کاب‌بوس سر اقفر از شدند. باق جان فو جد ارسر کار آررده نیز ددین تاریخ خود را به‌اردوی ظفرقرین دسا نید.
بیستوپنجم ماه مذ کود از معموده دهلی گذشته در کناد آب جمنه معسکر اقبال آر استم. کورهرو لد رایسال در باری از صوبةً دکن آمده به دولت زمین‌بوس ممتاذ گردید. به منصب دوهز ای ذات وهز ارو پا امد سوار سر افر از کته بهعطاب راجه‌جلعت امتیاز پسوشید. زبر-
دستخان »یر توزوك بهعنایت علم فرق عزت برافر است.
آغاز سال هژدهم از جلوس مار لك
شب عه‌شنبه بیستم‌ماه جمادیالاول سنه ۱۰۳۲ هزاروسی ودوهجری نور اعظم فرو خْ بخش عالم به [۲۸۹ ب] بیتالشرف حمل سمادت تحویل ارزانسی فرمود وسال هژدهم از میك اء جلوس به‌مبار کی وفرنحی آغاز شد. دریسن روز استما ع افتاد که بیدو لت به حوالی متهره رسیده. درپر گنه شاه‌بود لشکر اقبال اثرفرود آمده هشت هفت هزارسو ارسان دیده امید که عنقر یب مهو رومنکوب گردد. راجه جیسنگه فبیر ۵ راجهمان سنکه ازودن حودآمدهممادت ر کاب‌بوس دریافت. راجه نرسنگدیو را که درطایفه راجپوت اژو عمده‌تر امرایی نیست به حطاب مهار اجه باند مرتبه گردانیده راجه جو کراج پسراو دا بهنصب دوهزادی هز ارسو اد سرافراژ ساختم. سبد بهوه بهعنایت فیل ممتاز شد. چون بهعرض دسید که بیدو لت کنار آب جمله را گرفته میآید مو کب منصورنیز بههمان سمت مقررگشت و ترتیب افواج بحرامواج
جهانگیرنامه ۷ از هر اول وجرانغار وبرانفار والشمش وطر ح وجند اول وغیره به آثینی که لایق‌حال ومناسب مقام بود قرادیافت.
مقارن این خبر رسید که بیدولت با خانخانان پی‌سعادت از راه راست عنان نافته پرگنه کو تله که به بیست کروهی جانب چپ است شتافته وسندر برهمن را که راهنمای بادیه ضلالت وگمراهی است با داراب سرخانخانان و بسیادی از امر ای پادشاهی که رفیق راه بغی وحرام نمکی شده همت‌خان وسر باندحان وشرژه‌خان وعا بدخان [ ۲۹۰ الف] وجادودای واودی دام و آتشخان ومتمورخان و دیسگرمنصبدازان که تعینات صو به دکن و کجرات ومالوه بودند و #صیل آن طو ی دارد با تمام نو کران خود مئل راجه ب4م پسرداناو رستم‌عان و ببرم بیگت و دریا افغان وتقی دغیره دربرابر لشکرمنصور گذاشته پنج فوج قرادداداد. اگسرچه بظاهر سمت سرداری به داراب بر گشته دوز گاداست لیکن درحقیقت سعنی سرداری و مداد کاد بر سندر زشت کرداراست و تیره‌بختان بیعاقبت درنواحي بلوجپور تزول ادباد نموده‌اند.
هشتم ماه مذ کورقبو لپورمعسکر ظفراثر گردید و درین تادیخ نوبت چنداولی به باقر خان بود. مشادالیه دا از همه عقب‌تر گذ اشته بودیم. جمعی از مقهودان درائنای راه خود را با عراق [شکر منصور رسانیده دست تطاول دراز ساختند. باقرعان پای همت برجا داشته به مدافعه آنها پرداعت وخو اجه بوا لحسن خبریافت و به کومك عنان تافت وتا دسیدن شحو اجه ابوا لسن مردودان تاب تباودده راه گریز سبرده بودند.
روز چهادشنبه نهم‌ماه مذکور بیست‌وپنجهز ادسوار بهسرداری آصفخان وخو اجه ابو الحسن عبدا للهعان جداساخته بر سرمتهودان بیعاقیت تین فرمودیم. قاسم خحان واشکرخان و ارادتخان وفدائیخان ودیگر بنده‌ها موازی‌هشت‌هز ارسوارء درفو جح آصفخان مقرر گشت. با فرخعان ونورا لدین قلی وا براهیم حسین کاشفری وغیره مقدارشش هز ارسو ار به کومك خو اجه ابوالحسن قرار گرفت. :سو ازشخان و عبدالعز یزخان وعزیز لله و یسیاری از سادات بارهه و امروهی بههمر اهی عبدا للهعان تعیین شد. درین فسوج دههز ارسو ار بهقلم آمد. سندرمقهود: لشکرادباراثر ترتیب داده قلم بی آزدمی پیش [ ۲۹۰ ب] نهاد. درین وفت من تر کش حاصءٌ خود دا مصحوب ز بردستخان میر توزك بهجهت عبدالله عان فرستادم که موجب دل کسرمی او شود. چون تلافی فریقین انفاق افتادآن دوسیاه ازل وابد که سرشت زشتش به بفی و کفران نعمت مجیول بود داه گر یز سپرده بههءقهودان پبوست عبدالعز بزخان وپسران خان دوردان واثله اعلم دانسته يا نادانسته به‌همراهی اوشتافتند. نوازشخان و ذبردست‌خان وشیرحمله که در نوج
آن بی جمیت بودند» بای ه#مت افشرده از دفتن او ویر ان اش تسس از آنجا که تا ید ایزدجل
۳۰۸ جهانگیر نامه وعلا همه جا وهمه وقت‌قرین حال ایسن نیازمند است ددچنین هنکاسی که مثل عبدا للهعان سرداری فو ج دههز ارسوار دا برهم زده و ویران ساخته به‌غنیم پیوست ونزديك بودکه چشم زخمی عظیم ببه لشکر منصور رسد تیر تفنگ از شست غیب به‌مقتل سندررسید و از افتادن او اد کان همت مقهوران تز لزل پذیرفت. خواجسه‌ابوالحسن نیز فوح مقابسل خجود دا از پیش برداشته درهم شکست و آصفخان بسه وقت دسید. باقرخان تردد نما یان کرده کار دا تمام ساخت وفتحی که طغر ای فتوحات روز گار تواند شد از مسکمن غیب چهره پرداز مرادگشت. ز بر دستخان‌وشیر حماه وشبر پنجه پسراو؛ و پسر اسد ان معمودی:ومحمدحسین برادرخو اجه جهان» وجممی از سادات بادهه که درفوج عبدالله روسیاه بسودند شربت خوشگوار شهادت جشیده حیات جاوید یافتند. عزیزالله نبیره حسین‌ضان زجم بندوق برداشته به‌سلامت ماند. ا گرچه ددین وقت دفتن آن منافق مردود هم از تائیدات غیبی بود لیکن اگرددعین جنکّث این حر کت شنیع اذو به‌ظهور رسبدی ظن [۲۹۱ الف] غالب آن که اکثرسرداران لشکرعاصی کشته کشتندی یا کر فتارشدندی. بهحسب اتفاق درااسنهةً عو امالثاس به لعات‌الله اشتهاریافت. و جون از غیب نام زده اوشده بود من هم اود! به‌همین نام تجواندم. بعد ازین هرجا لعنتالله مذ کو رشود کنایه ازوخواهد بود.
با لجمله مقهودان بدسر انجام که از عرصهٌ کارزار راه‌گریز سپرده روی به وادی ادباد نهادند دیگرخود دا جمع نتوانستند ساعت؛ و لعنتالله با سایسرمفهودان تا پیش بیدولت که بیست کروه مسافت بود عنان باز نکشید. چون خبرفتح اولبای دولت بهاين نیازهند درگاه بی نیاز رسید» سجدات شکراین موهبت که از عتایات مجددالهسی بود به‌تقدیم دسانیده دو لت. خواهان شارسته خدمت دا به‌حضورطلب فرمودم. دوز دیگرسرسندر دا بسه حضور آوردند و چنان ظاهر شد که چون بندوق به او رسد وجان را به‌سالکان جهنم سپرد لاشه اورا بهجهت سوعتن به‌دهی که دز آن حوالی بود برده‌اند. در وفتی که خو استه‌اند آتش برافروزند فوجی از دورنمایان شد. از بیم آآنکه مبادا گرفتارشو ند هر کدام به‌طرقی گر یخته‌اند؛ مقدم آن موضع سرش دا بریده برای مجرای ود نزد خحان‌اعظم که درجا گیراو مقرربود برده مشادالبه بسه ملازمت آوزد. چهرة شومش درست نمایان بود وهنوز متغیر نشده بود. گوشهایش را بجهت مرواربدهای که داشته بریده برده بودند. اما هیچ معلوع نشده که از دست که بندوق‌خورده. از معدوع‌شدن او بیده لت کمرنبست گویا دو لت وهمت وعقل او آن سکث هندو بوده هرگاه مثل من پدری که درحقیشت آفرید گار مجازی اویم و درحیات خود اودا به والاپایةٌ سلطت [ ۲۹۱ ب] دسانیده هیچ جیز ازو دریغ رل اشته باشم چنین کند حاشا از عدالت الهی که
جها فگیر نامه ۳0۹
دیگردوی بهبود نبیند.
جمعی از بنده‌ها که درین یودرش مصدرخدمات شایسته گردیده درودپایه حویش به مراحم بیش از پیش سرافرازی یافتند. خحسواجه ابوالحسن بهمنصب پنجهزادی از اصل و اضافه سر افر از شد. نو ازشخان بهمنصب جهارهزاری سههز ارسواد؛ و باقر حسان سههز:اری هزارو پا نصد سوار ونقاده ممتاز گردید. ابراهیم حسین کاشفری دوهزاری هسزازسوار.و نورالدین قلی دوعزادی هفتصدسو اد وراجه دا مداس دوهزاری هزارسو ار و اسدخان هزار و پا نصدی هز ارسوار؛ عزیزالله ددهزاری هزارسوار» لطت‌اله هس ارو پانصدی پا نصدسوار» پرورشخان پا نصد سوار وا گرجمیع بنده‌ها مفصل نوشتهآید به‌طول می‌انجامد.
با لجمله يك دوز درمنزل مذ کورمقام فرمو ده روز دیگر کوج کردم. خحانعا لم از الله آباد دسیده دو لت آستانبوس دریافت. دوازدهم ماه مذ کور درحوالی موضع جهانسه منزل شد. درین دوز سربلند رای از دکن آمده ملازمت نمود وبه عتایت خنجرخاصه با پهول کناده سرافراز گردید. عبدالعز یزان وچندی که همراه لنت‌الله رفته بودند ود را از چنگت پیدو لت حلاص کرده به‌ملاژمت پیوستند» وجنان نمودند که در وقتی که لعنتالله تاخت» ما را کمان آن شد که به‌قصد مبارزت اسب برانگیخنه» چون میان مقهوران درآمسدیم جاده بهجز تسلیم و رضا ندیدیم. الحال قایویافته خود دا بهسعادت آستانبوس دسا نیدیسم. با آنکه دد هز ادمهر به رسم مدد خرج از بیدولت گرفته بودند چون وقت تقاضای بازپسرس نبود عذر آنها را به داستی خریداری شد.
نوزهد‌هم جشن [۷۲۹۲ الف] شرف آداستکی‌یافت و بسیاری ازبنده‌های منصب وعنایات لایق سرافراز گردیدند. میرعضدا لدو له از آگرهآمده ملازمت نمود. فرهنگی که در لغت‌ترتیب داده بنظردر آورد. الحق محنت بسیار کشیده وخحسوب پیروی نموده» وجمیع‌لغات را از اشعاد قدما ستشهد آودده دردین فن کتابی عثل این نمی باشد.
راجه جیسنگه بهمنصب سههزاری هز اروچهارصد سو ار سرافر از شد. بهفرزند.شهر یار فیل خاصه عنایت نمودم. حدمت عرض مکرد به موسوبخان مقرر گشت. امان‌الله پسر مهابت حان به‌ءطاب خانرادعانی منصب چهارهزازی ذات وسوار نو ازش يافته بهعنایت علم و نمازه بلند مر تبه گردید.
غرة اد دیبهشت ماه الهی بر کنار کول فنحپورنزول اقبال اتفاق افتاد. اعتبارصان از [ کرهآمده ملازمت نمود وبه نظرء-اطفت مخصوص گشت. ظفر خان ومکرم‌خعان وبرادرمکرم حان نیز از کره آمده سعادت زمین بوس دریافتند. چون اعتبارخان درمحافطت ومحارست قلعه
ه سسه س هد سيسات دس سید یو اس یعس وسرو سس سا سا ارس سس وی ی سارت تست اس بسح ریات سوبس مه تعاس بط موه سوه عم سم سیب یله
۴۹ جهانگیر نامه
کره جتانچه از حلال نیکی مصدروساعی جمیله و ترددات پسندیده گردیده بود به‌تعطاب ممتازخانی سر بلند گردانیده بهءنصب ششهز اری ذات و پنجهز ار سو ارعنا یت نمودم» وخلعت با شمشیر مرصع واسپ وثیل خاصه مرحمت فرموده به‌عدعت مذ کوررخصت اء‌طاف ارزانی داشتم. سید بهوه بهمنصب دوهزاری هز ارو پانصد سوارسرافراز شد. مکرم‌حان به منصب سه هزاری دوهزارسوارشد وخواجه قاسم به‌هزازی چهادصد سوارنوازش یافت.
چهارم ماه مذ کودمنصورنحان فرنگی که دداور اق گذشته احوال اوبه [۲۹۲ ب] شرح مرقوم گشته با مغرود براددش نو بتخان دکنی به‌رهنمونی دولت از بیدو لت جدا شده بخدمت پیوستند خواصخان را نزد فرزند آقبا لمند شاه‌پرویز فرستادم. میرذاعیسی تسرخان از ملتان رسیده سعادت آستانبوس دریسافت. به‌مها بت‌نجان شمشیرشصاصه عنایت شد. دهم ماه مذ کور نواحی پر گنه هندون معسکر اقبال گردید. منصورغان بهمنصب چهارهز ادذات وسه‌هزارسوار؛ و نو بت‌خحان بهمنصب دوهزاری هز ارسو ارامتیاز یافتند. یازدهم‌مقام‌شد. درین‌روزساعت ملازمت فر زند ابا لمند شاه‌پرویز مقرر گشته بود. حکم فرمودم که شاهز اده‌های “کامکاروامرای تمد ار وسایر بندههای جانسپارجوق جوق وقشون فشون به‌استقبال شتافته آن فرزند اقیالمند را به آئین لابق به ملازمت آودند. بعد از گذشتن نیمروز که ساعت مسعود مختار بود بهسعادت مین بوس جبین احلاص نورانی ساعت, و بعد از تقدیم مراسم کر نش و تسلیم وادای مراتب توره وترتیب آن فرزند اقبالمند را بهشوق وشفقت تمام در آغوش عزت‌گرفته نوازش ومهر بانسی بیش ار پیش ظاهرساشتم. درینولا خبردسید که بیدو لت دروقت عبور از حوالی پر کته آنییر که وطن ما لوف راجهمان سنگه است جمعی از اوباش دا فرستاده آن معموره دا تانعت و تاراح نمود.
دوازدهم ماه مذ کودظاهر موضع سادوالی مسکسراقبال گشت. حیش‌خان دا جهت تعمیر متاذل ا مور پیشترر عصت فرمودم. فرزند سعادتند شاه‌پرویز را به منصب دالای چهل هزاری وسی‌هز ارسوار بلندمرتبه گردانیدم. چون بهعرض دسید که بیدولت جکّت سنگه پسر راجه با سورا تعبین نموده [ ۲۹۳ الف] که به وطن خویش رفته در کوهستان صو به پنجاب ابو اب فتنه وفساد مفتو ح‌گرداند: صادقخان میربخشی دا بهحکومت صوبسه پنجاب سرافر از ساحته به تئیه و تأدیب اور عصت فرمودم؛ وحصلعت وشمشیروفیل عنایت شد ومتصب او را از اصل واضافه چهارهز اری ذات وسه‌هز ارسوار مقررداشته به‌عتایت طوق ونقاره سرافطراذ گردانیدم. درینو لا بعرض دسید که میرزا بدیع| لزمان پسرمیرزا شاه رخ را که به فتحپودی اشتهار دارد براددان خرد اوشیی بي‌خبر برسراو دیخته اورا به‌قتل می‌رسانند. متارن این حال
چهانگیرنامه … . .« « ۲۲ برادرانش بهدر گاه آمده زمین‌بوس نمودندء وماددحقیقی اونیز بهعدمت پیوست لیکن چنا نچه باید مدعی» حون فرزند خود شده وبه ثوت دسانید. ا گرچه زشت‌خویی اوبه مرتبه‌ای بود که کشته شدن آن بیسعادت افسوس نداشت بلکه صلاح وقت ومناسب دولت‌آن بود؛ لیکن چون ازین بیدو لتان نسبت به برادد کلان که به‌منز له پدراست چنین بیبا کی به‌ظهودرسیده و عدالت مقتضی اغماض نیست حکم فرمودم که با لفعل درزندان محبوص باشند تا بعد اذین آنجه سزاو ار باشد بعملآید.
شش ریکم‌ساه مذ کود راجه گجسنگه و دای سورجسنکه از محال جا گیرخودها دسیده دو لت د کاب بوس دریافتند. معزالملك را که به‌طلب فرزندخان جهان به‌ملتان فرستاده بودم ددین تاریخ آمده ملازمت نمود. و از صعوبت ضعف وبیم‌اری اومعروض داشت. اصالتخان پسر خود را با هزارسو اربه نعدمت فرستاده اظهارتأسف و آزردگی بسیار از حرمان ملازمت نموده بود. چون عذر اوبه فرو غ صدق آراستگی داشت مقبول افتاد.
تعیین شدن شاه زاده پرویز به تعاقب شاهجهان به اتفاق مهابت خان: [۲۹۳ ب] بیسته پنجم‌ماه مذ کورفرزند اقبا لمند شاهز اده پرویز با عسا کرهصور به‌تعاقب و استیصال بی دو ات و گروه مخذول العاقبت تعیین شد وعنان اختبارشاهزاده کامگار ومدارانتظام عسا کسر طفر آثار به صو اب دید مو تمنالدو له القاهره مهابتخان حواله شد.
از امرای نامد ارو بهادران‌جان‌نثاد که‌درحدمت‌شاهز اده بلندا قبال‌مقرر گشتند بهاین تفصیل است. شحان‌عالم مهاد اجه راجه گجسنگه سربلئد دای» لشکرخان, منصودء راجه جیسنگه, رای سودجسنگه. فاضلخان؛ رشیدخان, راجه گرد هرء راجه دا مدارس کچهواهه؛ میرعبدا لعزیزه عزیز الله. اسدخان پرورشخان, | کرام‌حان سیدهز بران لطت‌اله»رای نواین داس وغیره هم موازی چهل‌هز ادسوارموجود و توپخانه عالی با بیست لك دوپیه خزانه همراه نموده شد و به ساعت سعادت قرین آن فرزند احلاص قرین همعنان فتح وفیروزی رجصت شد. فاضلخان بهتعدمت بخشیکری و وافعه‌نسویسی اشک رمنصور مقرر گشت. خحلعت خاصه با ادری زرشت دوز گریبان و دامان مروادید کشیده» که به‌مبلغ چهلو يكهز ادرو پیه درسر کار ترتیب یافته بود وفیل حاصه زیسن کنج نام به او وماده فیل داسپ حاصه وشمشیرمرصع» که قیمت جمله هفتادوهفت هز اررو پیه باشد به‌شاهزاده مرحمت فرمودم؛ وهمچنین نسورجهان‌بیگم نحسلعت و اسپ وفیل چنانچه رسم است به آن فرزند لطف نمود؛ ومهایت‌خان و دیسکراءرا ددخود شایستگی اسپ وفیل وسروپا عنایت شد. و از ملازمان روشناس آن فرزند نیز به عنایات لایق سرافرازی يافتند. درین تاریخ مظفرخان بهعلمت میر بخشی خلعت امتیاژ پوشید.
ص ست سکس نی جیسب ی ص ع وتا سر تمد سس ات
مقر .شدن صوبه‌داری گجر آت به شاهزاده داور بخش وان‌الیقی او به خان اعظم: غرةٌ عرداد ماها لهی [۴ ۲۹ الف] شاهزاده داود بخش پسرخحسرو دا ببه‌صاحب صو بکی ملك کجرات سر بلند ساخته خعان‌اعظم را به والامنصب اتا لیقی اوامتباز بخشیدم. به‌شاهزاده اسپ وفیل وخلمت خاصه و خنجرمرصع وتوق ونقاده مرحمت شد. خان‌اعظم ونو ازشخان و دیگر ینده‌ها به و ازشات درخودمر تبه جود سرافرازی یافتند. آرادخان از تغییر فاضلخان بهعدمت بخشیگری ممتاز شد» ور کن‌السلطنه آصفخان به‌صاحب صوبگی ولایت بنگا له و اودیسه قرق عزت برافراعت. خلعت خاصه با شمشیرمرصع به‌مشارالیه عنایت شد. ابوطالب پسر او
بههمر اهی بدرمقرد گشت. و بهمنصب دوهز اری هزارسو ارسر افز ای یافت.
سیام ماه مذ کورمطابق نوزدهم شهررجب سنةً هزادوسی ودوهجری درظاهر اجمیر بر کناد تال را ناسا گر نزول سعادت اتفاق‌افتاد. شاهز اده داود بخش بهءنصب هشت‌هز اری سه‌هزار سوارسر افر از گردید. دو اك رو پیم‌عزانه بهجهت مدد خرج لشکر همراهی اومقرر کشت ويك تكثروپیه مساعده به خان‌اعظم حکم فرمودیم. الله‌یار پسرافتخاد بیگک که در ندمت فرزند اقبا لمند شاه‌پرویز میباشد حسبالالتماس آن فرزند بهعنایت علم ممتاز گردید: تاتارخان به حراست قلعه گوالباردستوری یافت. راجه گجسنگه به منصب بنجهز اری چهارهز ارسواد سر
دزینولا از آ گره خبرر سید که حضرت مریم الزمانی به‌قضای ایزدسیحانه بهعلوت‌سرای جاودانی شتافتند. امید که الّهتعا لی ایشان را فریق بحررحمت خحویش گرداناد.
جکت‌سنگه پسررانا کرن از وطن آمده دو لت زمین‌بوس دریافت. ابراهیم‌خان فتح‌جنکث حا کم بنگاله سی‌وچهاد زنجیر فیل بهرسم پیشکش فرستاده بود بنظردر آمد. [۲۹۴ ب] باقر خحان به‌فوجداری مر کار اودهء وسادات‌ان بهفو جداری میان دو آب مقرر گردیدند. میرشرف به‌نعدمت دیوانی بیوتات سرافراز شد.
در ازدهم تیرماه الهی عرضد اشت. متصدیان صو به گچر ات نو یدبخش فتح وفیروزی گردید. تفصیل این اجمال آنکه صو به‌گجرات را که جای یسکی از سلاطین والاشکوه است درجلد وی فتح رانا به بیدولت عنایت فرموده بودم. چنانچه درسوانسح گذشته مشروحاً ثبت افتاده. وسندد برهمن بهو کالت اوحکومت وحراست آن ملات می نمود. درهنگامی که این ارادة فاسد به تحاطرحق ناشناس او رسید آن سک هندو را که پوسته مراد ساسله فاگ وعناد و متر تب اسیاب فتته وفساد بود با همتشان وشرزه ان وسر افر ازخان و بسیاری از بندههای پادشاهي که جا گیر آن صو به بودند به‌حضوطلب نموده کهتر برادر اورا به‌جای اومقررداشت؛
جهانگیر نامه ۱۳
وبعد از آنکه سندربه قتل رسید وبیدو لت عزیمت يافته عنان ادباربه صوب مندو تافته» ملك گجرات دا به‌تیول لعنتالله مقررنموده کهنرمذ کور دا با صفی‌خان دیوان‌آن صو به وخزانه وتخت مرصعی که پنج كرو به صرف آن شده وپردله که بسه دو لاشروپیه بر آمده وایتها دا به صیغه پیشکش من نرتیب داده بود طلب نمود. صفی‌خان بسرادرزاده جعفر بیگك است که در خحدمت پدر بزر گوارم به‌نعطاب آصفخانی اختصاص داشت. يك صبیه برادد نودجهان‌بیگم که ب‌یمن تربیت من بهعطاب آصفخان سرافراز است درحانه اوست وصبیه دیسر ازو بسال کلانتردرا نه بیدولت است وهردو اذيك والده‌اند. بهاين نسبت بیدولت ازوتوقم همراهی و موافقت‌داشت. ایکن چون در اذل فلم تقدیر به سعادتمندی اوجادی‌شده بودمقرر [۲۹۵ الف] کشته که بهدو لت و امارت رسد حق‌سبحانه او .را ءسوفق گردانیده مصدرخعدمات نمایان شده چنانچه نوشته میآید. 5
با لجمله لعنتا لله بیوفا دفادادنام خو اجهسر ای خود را به حکوعت آن ملك فرستاده او با معدودی بی‌سروپا به احمدآیاد در آمده شهررا متصرف گشت. چون صفی‌خان اراده دولت- خواهی پیش نهاد خاطراحلاص ما ثرداشت درنگاهداشتن نو کر وفراهم آوددن جمعیت وصید دلها همت گماشت. و دوزی چند پیشتر از کهتر از شهر بر آمده در کنادتال کانکر به منزل گزید. از آنجا به‌محمودآباد شتافت, ویظاهرچنان نمود که نزد بیدو لت بی‌روم و ددباطن باناهرحان وسید دلیر خحان وبا بو ان افغان و دیگر بندههای جانسپارو فده یان ثابت‌قدم با اعلاص که در محال جا گیرخود توقف داشتند به مراسلات ومراغبات تر تیب مقدمات دو لتخواهی نموده در انتظار فرصت نشست. صالح نام ملازم بیدولت که فوجدارسر کار نیلاد بوده جمعیت نيك همراه داشت از فحوای کاددریافت که صفی‌خان دا اندیثهُ دیگرپیش نهاد خاطراست؛ بلکه کهتر هم اين معنی دا فرا گرفنه بود لیکن چون صفی‌خان جمعسی دا دلاسا نموده شرایسط حزم و احتباطمرعی ومسلوكه میداشت نتو انستند دستوپا زد. صا لح از توهم آ ن که مبادا صفی‌نصان تره محابا ومدارا نموده دست به خحبزانه دراز سازد و پیش نی به کادبرده با خزانه پیشتر شنافت وقریب ده‌لك دوپیه به‌مندو به بیدو لت دسانید؛ و کهترنیز پردله مرصع داگرفته از پی او روانسه شد. اما تخت دا بجهت گرانی نتوانست همراه برد. صفی‌عان قسا بو دانسته از محمودآ باد بهپر گنه کر نج که از راه متعارف برسمت دست‌چپ واقع است وبا بوصان در آنجا بود نقل مکان نموده به [۲۹۵ ب] ناهرخعان و دیگردو لتخواهان به‌مکاتبت وپیفام قراد داده که هر کدام از محال جا گیرخود با جمعی که دارند سوار شده هنگام طلو ع ثبراعظم که صبح اقبال اهل سعادت وشام ادبار ارباب شقاوت است از دروازه که برسمت‌آنهاست به
۴ جها نگیر نامه
شهر در آیند وفسایی خود دا ددبر که مذ کور کد اشنهءخود با بابسوخان وفت سصر به سواد شهررسیده دربا غ شعبان لحظه‌ای توقف مینماید تا خوب دوشن شود و دوست ودشمن تمیز توان کرد و بعداز جهان افروزی صبح سعادت چون در دولت را گشاده یسافت؛» با آنکه اثری از ناهرعان و دیکردو لتخو اهان نبود به توهم آنکه میأدا مخا لفان آگاهی ,افته درهای قلعه را مستحکم سازند تو کل به تا ئید ایزد نصرت‌بخش نموده از دروازه سارنگیور به شهر دد آمده ادن این حال ناهرخان نیز رسیده از دروازه آمسده داخل شهرشده: خو اجه‌سرای لغت‌الله از نبرنگی اقبال بیزوال وقوف یافته بهعانه شیخ حیدرابیره میان وجیه‌الدین پناه‌برد. بنده. های شایسته خدمت شادیانه فتح و نصرت بلند آوازه ساخته به استحکام بر ج وباره پرداختند؛ وجندی دا برسرخانة محمدتقی دیوان یدولت وحسن‌بیکک بخشی اوفرستاده آنها دا بهدست آوردند.شیخ‌حیدر خودآمده صفی‌خان را آگاه ساخحت که خحواجه‌سرای لعنتالله درخانة من است اورا هم دست به گردن بسته آوردند وجمیع ملاژمان ومتشبان بی دوأت دا محبوس و مقید ساخته خاطر از ضبط ونسق شهر پرداعتند وتخت مرصع بدا دو لكروپبه نقد واسباب و اشیایی که از بیدو لت ومردم او درشهر بود به‌تصرف ده لنخو اهان در آمد. چون این خبر به بیدو لت رسید لعنتالله را با همت‌خان وشرزه‌عان وسرافرازان وقابل‌بیگک و [۲۹۶ الف] درستم بهادروصا بح بدنعشی و دیگر عاصیان بیعاقبت چه از بندههای پادشاهی وچه از مردم تخود قریب پنج ششهز از سو ارم جود برسراحمدآباد تعیین نمود. صفی‌عان وناهسرخان از ازآ گاهی این پای همت افشرده به‌دلاسای سپاهی وفراهم آوردن جمعیت بسرداخفتند و از نقد وجنس هرچه به‌دستآمده بودحتی تخت را شکسته به‌علوفه مردم قدیم وجدبد قسمت نمودند راجه کلیان زمیندار ایدر پسرلال کولی وسایرزمینداران اطظراف را به‌شهرطلییده جمعیت نيك فراهم آوردند. لعنتالله به کومك مقید نشده درعرض هشت روز خحود دا از مندو به بروده سارت
دو لتخواهان به‌رهنمونی همت و بدرقه توفیق از شهر بر آمده در کتار تال کانکر یه معسکر اقبال آر استند. لعنتالله را به‌خاطرمی‌رسد که شاید چوقنوری و تیز جلوی سررشته انتظام دو لتخواهان از هم توانم گسیخت. چون از بر آمدن بندههای حق گذار آ گاهی یافت دد بروده عنان ادبازباز کشید وتا رحیدن کومك توقف گزید و بعد از آنکه عاصیان بدسرانجام به آن سر فتنه ایام ملحق گشتند قدم ضلالت و گمراهی پیش نهاد و بندههای دو لتخواه از کانکر یه کوچ نموده درظاهرموضع بتوه نزدیاگ به‌مز ارفقطب عالم فسرود آ‌دند. لعنتالله سه روز راه را به ده روز پیموده از بروده به محمودآباد پیوست. چون دلیرخان نسایی شرزه‌خان دا از بروده
جها نگیر نامه ۴۱۵
گر فته به‌شهرآورده برد ونسایی سرافرازخان نیز درشهر بود صفی‌عان به هردومخضی کش فرستاده پیغام داد که اگربه دهنمونی سعادت دا غ عصیان از لوحه پیشانی عبودیت زدوده خود را درسلك سایربنده‌های دو لتخواه مننظم می‌ساز ند عاقبت شما دردنیاودرعقبی مقرون به‌صلاح ٩۶ [ ۲ب ]وسداد حواهد بود والاعیال و اطفال شما دامتعرض ساخته بها نوا ع‌خوادی سیاست خواهم کرد. لعنتالله ازین معنی آگاهی یافته سرافر اژخان دا به‌بهانه‌ای از خانه طلبداشته مقید گردانید. چون شرزه‌عان وهمتخان وصا لح‌عان بدخشی با هم انفاق داشتند ویکجا فرود می آمدند شرزه‌عان دا نتوانست بهدست آورد.
با لحمله بیستویکم شمیان سته ۱۰۳۲ لعنتالله از جبای ی که بود سوار شده عسا کر تکبت تأثیردا تر تیب داد. دو لتخواهان نیز افواج اقبال آداسته مستعد قتال وجدال گر دیدند. لشت‌الله را به‌تعاطرمی‌رسد که از دلیر آمدن من‌پای همت‌آنها از جای خواهد رفت و کاد به جنگ نادسیده پریشان ومتفرق خو اهند گشت. چون‌ثبات قدم دولتخواهان را مشاهده کرد تاب نیاورده به‌چانب دست‌چپ عنان ادبارتافت وبه ظاهرچنان نمود که ددین میدان‌داری تفنگك زیر خحاك پنهان ساخته‌اند ومردم ما ضایع خواهند شد بهتر آنست که درعرصة سر کیج رفته جنک اندازيم واين اندیشه باطل و تدبیرات فاسد از تأئیدات اقبال بود. چه از انحراف عتان او آواژه هزیمت برزبانها افتاد وبهادران عرص فیروزی گرم وگیر! از پهلسودد آمدند و آن بی سعادت به سر کیج تتوالست دسید و ددموضع بادیچه دایره کرد و دو لتخواهان دد ده ما لود که قر یب سه کروه فاصله بود معسکر اقبال آراستند.
صباح روزدیگر افواج ترتیب داده بهآئین پسندیده متوجه کارزار گشتند و ترتیب افواج بدین نمط قراریافت. درهراول ناهرخان و راجه کلیان زمیندارایدر و دیگر بهادران جسلادت آثار کارطلب گردیدند. درجر انقار دلیرخان وسید سیدو وجمصی [۲۹۷ الف] از بندههای اخلاص شعارمقررشدند و ددپرانقار بایوعسان وسید یعقوب و سید لام محمد و دیگر فدائیان جان‌نثار قسرار گرفتند و درغول صفی‌خان و کفایتخان بحشی وببضی از بندههای شایسته عدمت بای همت افشردند و از اتفاقات حسنه جایی که لعنت | لله فرودآمده بود ذمین پست وبلند بود و زقوم زارانبوه و کوچه‌های تنگی داشت. بنابرین سلسله انراج او انتظام شایسته نیافت. اکثرمردم کاردی خود دا همراه دستم بهادر پیش کرده بود. | گر چه همتشان و صالح‌یگ یزاز پیش قدمان ضلالت بودندلیکن بسیارنکبت آثاراو نخست جنگ باناهرتعان وهمتخان افتاد و جقلش نمایان شد. فضا دا همت‌خان به ذخم تفگ بر خحالك هلال افتاد» و صالح بیکک را با با بوخان وسیدیمقوب و سبدغلام محمد و دیگر بنده‌ها مبارزت دست داد. در
۷۱۶ جهانگیر نامه
عین زدوخورد فیل سبدفلام محمد رسیده اودا از اسپ جدا ساخت وبه زخمهای کاری بسه خحالد نگو نسادی افناد. ناهرخان به زحم شمشیر اثریافت دقرین صد کس اوجان‌نثاد گردیدند. درینوفت فیلی که ددپیش فوج عصیان بود از آواز تفنگث رو گردان شده به کوچه تن که از هردوطرف زقوم زار داشت درآمده بسیادی از مقهوران دا پامال نیستی ساخت و از بر گشتن فیل سررشته انتظام مخا لفان از هم گسیخت. درین حال سیددلیرخان از دست راست در آمده کارزاد کرد. لعنتا لله: از کشته شدن همت‌خان وصالح۲ گاهی نداشت به‌قصد کومك آنها نیزه گرفته باد گی ادبار بر | نگیشخت. جون بهادران فو ج هراول ترددات دمایان کرده ا کثر کشته و زحمی شله بودند از دسیدن لعنت‌آلاه تاب نیاورده انحر اف عنان نمودند ونزديك بسودکه چشم زخحمی عظیم دسد که ددین‌حال تأید ایزد ذوا لجلال به‌جاوه [۲۰۱۷ ب ] در آمددصفی- حان از غول به کومك فوح هراول شتافت. مقادن اینحال خبر کشته شدن همت خان وصالح به لعنت! لله رسید. از نمایان شدن فوح غول و آمدن صفی‌خان پسای همت او از جای دفته آواره دشت هزیمت ونا کامی شد. سیددلیرخان تايك کروه تعاقب نموده بسیاری از.هز یمتیان راهدفب تیخ انتفام ساخعت.
قابل بيکگ‌نمك حرام با جمعی از مقهوران بدفرجام اسیرسرپنجه مکافقات گردیدند. چون اعنت‌الله ازسرافرازهان جمعیت حاطر نداشت در دوز جنک اودا برفیل مسلسل نشانده تم از غلامان حود را مو کل ساخته بود که ا گیرشکست افتد اورا به‌قتل زسایتد وهمچنین بها در پسرسلطان احمد را نیز با زنجیر بریکی از فیلان سواد کرده اجاذت قتل داده بود. دد وقت گر یختن مو کل پسرسلطان احمد اورا به جمدهر می کشد وسرافر ازعان خود رااز بالای فیل به ذیر می‌اندازد ومو کل او در آن سراسیمکی از دوی اضطراب ذخمی به او میزند اما کار گر نمی‌افتد. صفی‌خان اورا به کارزاد دریافته به شهرسی فرستند و لعنتالله تا بروده عنان ادبار باز نکشید و چون نسایی شرزه خان درقید دولتخواهان بود ناچار آمده صفی‌خان را دید. ۱
با لجمله لنت‌الله از پروده به: بهردنسج شتافت. فرزندان همت‌خان درقلعه مد کود بودندها گرجه او را درقلعه راه ندادند اما پنجهزار محمودی به رسم اقامت فرستادند و اوسه روز دربیرون قلعه بهرو نج به‌حال تباه گذرانیده روزچهادم از زاه دریا به بندرسورت رعت ادباد کشید وقریب دوماه در پندرمذ کور بسر برده مردم پریشان خود را جسع ساعت وچون سورت ددجا گیر بیدو لت بود قریب چهار لك محمودی از متصدیان اوگرفته آنچه به ظلم و ببداد [۸ ۷۲۹ الف] از هرجهت بهدست آمد متصرف شد وباز بخت بر گشته‌های ستاده سوحخحته
جها نگیر نامه ۳۷
فراهم آورده ددبرهانبور نعود دا به بیدوات دسانید.
القصه چون ازصفی خان و دیگر بندههای حقشناس که درصو به جر ات بودند چنین تعدمت شایسته به‌ظهودپیوست ه رکدام بهانواع نوازش ومراحم سر بلندی یافتند. صفی‌خان هفتصدی ذات وسصد سوار منصب داشت سه هزاری دوهزار سو ار ساخته به حطاب سیفخان جها نگیرشاهسی و علم و نفاره سرافرازی بخشیدم . ناهرعان هزاری دویست سواد داشت» به منصب سه هز اری دوهز ار وپانصد سوار عز امتیاذ یافته به حطاب شیرخان وعتایت علح و اسپ و فیل وشمشیر مرصع‌فرق عزت افراعت. اونبیره سنهلدیو برادد بودیمل لو نورهست که حا کم رایسین وچندیری بود. چون شیرحان افغان قلمه رایسین را محاصره نمود مشهود است که او را قول داده به قتل رسانید و اعل حرم او به‌اصطلاح هنود جوهر کرده ود را به آتش غیرت و ناموس سوختند تا دست نامحرم به دامن عصمت آنها نرسدء وفرزندان و اقوام او هر کدام به طرفی افتادند. پدرناهرخان که خان جهان نام داشت نزد محمدعان (فادوقی) حا کم آسیر و برهانیور دفته نو کرشد چون محمدحان ودیعت حیات سپرد حسن پسر او درصغر سن به جای بدر نشست. راجه‌علی‌خان بر ادر محمدندان آن خظردسال را دد قید کرده خود مقلد امور حکومت گشت. بعداز چندگاه به داجه‌علی خبررسید که خان [۲۹۸ب] جهان وجمعي از نو کران محمدخان اتفاق نموده‌اند دقرار داده که فصد تو کنند وحسن ان را از قلعه بر آورده بهحکومت بردادند. راجی علیخان پیش دستی نموده خان جهان حبشی را با بسیاری از ابطال دجال بر سر خانةٌ خان جهان فرستاد که یا او را زنده به دست آودند پا بقتل دسانند. مشارالیه برناموس خود قدم غیرت افشرده به جنگ ایستاده و چون‌کاد برو تنگگ شد جرهر کرده ازحیات مستعار دد گذشت. در آن وفت ناهرخان بغایت خجردسال بود» نعان جهان حبشی از راجه‌علی‌خان | #ماس نموده اورا به فرزندی برداشت وهسلمان ساعت. بعداز فوت او داجه‌علی‌خان درمقام‌تر بیت ناهرخان در آمده رعایت احوال به‌واجبی‌می‌نمود. جون پدر بزرگو ارم اتارلله برهانه قلعةٌ اسبر دا قتح کردند مشارالیه بسه عدمت آن حضرت پیوست و آثار رشد از ناصیه احوال او دریافته به منصب لایق سرافراز فرمودند وبسر گنه محمدپور را از صوبه مالوه به جا گیر او عنایت نمودند» و درخدمت من بیشتر از پیشتر ترفی کسرد.الحال که توفیق حق‌گذاری نصیب او شد نتيجه آن چنان لایق بود که یافت.
صفت سادات باذهه: سید دلیرعان از سادات بادهه است. سابق نامش سید عبدالوهاب بود منصب هر اری هشتصد سواد داشت» به دوهزاری هز ارودو یست سوار وعلم سرافر از گشت. باره به زبان هندی دوازده دا گویند چون در میان دو آب دوازده ده نزديك
.ها سس سس دس وی اب سا سس سس سوت .ود سس سس سس و مج مس لد
پیت وس بمب
۴۱۸ جهانگیر نامه
هم داقع است که وطن این سادات است بنا براین به سادات بارهه اشتهاریافته‌اند. بعضی مردم درصحت سب اینها سخن دارند لیکن [ ۲۹۹ الف] شجاعت اینها برهانی است قاطع پرسیادت. چنانچه درین دو لت هیچ معر که نبوده که اینها ود را نمایان نساخته باشند و چندی به کار نیا مده با شند. میرزاعز یز کو که‌هم‌شهم‌کفته که‌سادات بارهه‌بلاگردان این ده لت‌اند. الحق چنین است با بوخان افغان هشتصدی ذات و سوار منصب داشت هز ارو با تصدیذات و هز ارودو یست‌سوارحکم شد. همچنین دیگر بندههای دو اتخواه در حور حدمت و جانفشانی بهمر اتب‌بلند ومناصب ارجمند کام دل بر گرفتند.
در ینولا اصا لتخان بسر خانجهان رابه کومك فرزند داود بخش بهصو به کجرات تعیین فرمودیم؛؟ و نورالدین قلی را به صوبه مذ کود فرستادیم که شرزه حان و سرافرازخان ودیگر اعبان لشکرعاصی که اسیر سر نج مکافات شده‌اند محبوس و مسلسل به در گاه بیارد. ددیسن تاریخ به عرض رسید که منوچهر پسر شاهنوازخان به رهنمونی سعادت از بیلو لت جداشده به حدمت فرزند اقا لمند شاه پرویز پیوست. اعتقادحان حا کم کشمیر به عنصب جهارهزاری ذات وسه هرز ادسوار سرافرازی یافت.
جون قر اولان خبر آوردند که‌ددین نزدیکی شیری نمایان گشته حاطر دا به شکاد آن رغیت شد. بعد از در آمدن به بیشه سه شیر دیگر نمایان‌گردیدند هرچهاررا شکاد کرده به دو لمخا نه مر اجمت نمودم. همحنا نکه طبیعت به شکارش مایل است :1 شکار شیر میسر بساشد به شکار دیگر دستودی نمی‌دهد.
سلطان مسعود پسر سلطان محمود انارالله برهانه فیز به شکار شهر دغیت مفرط داشته و ازشیر کشتن او آئاد غریبه دد تادیخ مذ کور و مسطور است. خحصوصا در تادیخ بیهفی که از آنچه برأی [۲۹۹ ب] المین مشاهده نموده بطریق دوزنسامچه بت کرده از آن جمله می‌نو پسد که: دوزی در حدود هندوستان به شکاد شیر دفت و فیل سواد بود شیری سخت بزرگگ از بيشه بر آمد ودو به فیل نهاد خشتی بیندا عت و برسینه شیر ذدو شیر ازددد دخشم خیز زده به ای فیل بر آمد و فیل می‌طبید. امیر به ذانو ایستاده چنان شمشیری زد که هردو دست شیرقلم کرد و شیر بازپس افتاده جان بداد.
مراهم درایام شاهزادگی چنین اتفاق افتاده کسه در حدود پنجاب به شکار شیر دفتم شبری قوی جثه از یشه بر آمده نمایان شد. از بالای فیل بندوقی بروزدم. شیر به‌شدت غضب از جا جسته به قفای فبل برآمده وفرصت مقتضی آن شد که بندوق دا گذاشته شمشیر دا کارفرمايم. سر بتدوق را گردانیده به‌دانو در آمدم. به دودست سر بندوق را جنان پرسروروی
جها نگیر نامه ۴۹ او زدم که از آسیمه سری‌برزمین افتاد» و جان داد. و از غرایب آنکه در کول لوه‌بن دوزی به شکادگرگ رفته بودم برفیل سوار بودم. گرگی از پیش برآمد» تیری بربالای مسند نزديك به بنا گوش آن زدم که قریب به يك وجب فرو نشست و به همان ثبر افتاد وجان داد؛ و بسیادی بوده که پیش من جوانان سخت کمان پیست تیر زدهاند و نمرده چون از ود نوشتن خوشنما نیست زبان قلم دا از عرض این وقایح کو تاه می‌دادم.
دد بیستو نهم ماه مذ کورعقد مروادیدی به جکت سنکه پسررانا کرن‌عنایت شد. ددین ولا بعرض رسید که سلطان حسین ذمیندار پکهلی ودیعت حیات سپرد. منصب وجا گیر او را به شادمان پسر کلان او لطلف نمودم.
هفتم‌ماه امرداد ابراهیم حسین ملازم فرزند اقبا لمند شاه پرویز از لشکرظفر اثردسیده به نوید فتح سامعه افروز اولیای دولت ابد اتصال گردید وعرضداشت آن فرزند مشتمل بر حقیقت‌جنگكء ترددات‌بهادران بانام [ ۳۰۰ الف] وننگك گذرانید.شکراین‌موهبت که ازعنا یات مجدده الهی بود به‌نقدیم رسید. شرح این مجملآنکه چون عسا کرمنصود درمو کب شاهزاده والاقدر از کریوه جاندا عبور نموده به ولایت مالوه در آمد بیدولت با بیست‌هز ارسو ار و سیصد فیل جنکی وتو پخانه عظیم از مندو به عزم دزم برآمده جمعی اذ بر گیانی دکن دا با جادورای واودی رام و آتشخان و دیگر مقهودان سیاه‌بخت پیش از سود گسیل نمودکه بردود اردوی ظفرقرین به‌فزاقی بسرآیند. مها بتخان ترتیب افواج به توز کث شایسته نموده شاهزاده والا قدد را در قول جای داده حود به همه افواج وارسیده درسواز شدن و فسرود آمدن شرایط حزم واحتباط بکارمی‌برد وبر کیان از دودخسود را نموده قدم جرات وجلادت پیش نهادند. دوزی توبت چنداولی منصورخان فرنگی بود. در وقت فرودآمدن اردو مهابت حان بجهت احتیاط بیرون لشکرفو ج بسته ایستاده بود. تا مردم بهفرا غ حاطردایره کنند. چون منصورخان دراثنای راه پیاله خورده سرمست باده غروربه منزل میرسد بحسباتفاق فوجی از دورنمودارمی‌شود وخیال شراب اودا برین می‌دارد که باید تاخت وب ی آنکه براددان و مردم تحود را خیر کند سو ارشده میتازد و دوسه قر کون دا پیش‌انداخته تا جایی که جادورای و اودی رام با دوسه‌هز ارسوار صف سته ایستاده‌اند زده زده میبرد وچنانچه ضابطةٌ آنها است از اطرات هجوم آورده او دا ددمیان می گیر ند وتا رمقی داشته دستوپا زده دد راه اخعلاص جان‌تثاد میگردد. درین ایام مها بتخان پیوسته رسل و رساأیل صید دلهای دمیده جمعی که از روی احتباطو اضطر ارهمر اه پیدو ات بودند می‌نمود وچون مردم آيةّ یاس از صحفهة احو ال او میخو اندند ازآن جاتب یز نوشته‌ها فرستاده قول خواسته بودند بعد از آنکه بیدولت از قلعه مندو بر آمد نخست جماعه بر کیان دا پیش فرستاد و اذ پس آنها رستم‌خان و تقی‌خان و
۳۳۰ ۱ ثكِ« جها نگیر نامه
یت بح ححس یب بت سس مس
برقاندازخان را با کُروه تویچیان روانه سانات. آنگاه دار اب دبوم و بیرع بکگ و نگ مردم کاری خود ر! روانه گردانید. [۳۰ ب] جون به حود قرارجنگگ صف نتوانست داد وهمیشه نظر برقفا داشت فیلان مست جنگی را با ارایه‌های توپخانه از آب نر بده گذدانیده جریده از پیداد اب و بهیم خود هم دوی ادباد به عرصه کارزارنهاد.
روزی که حوالی کالیاده معسکراقبال گسردید بیدولت تمام لشکرفکیت اثرخود دا بتقابل فوج متصورفر ستاده حود با حانخانان ومعدودی يك گروه عقب ایستاده برق اندازخان که از مها بت‌حان قول گر فته در کمین بود وقتی که لشکر ها در بر ابرهم صف کشیدند فا بو با فته با جماعه برقندازان تاعته خود دا به لشکرمنصور رسانید و همه راه جهانگیر پادشاه سلامت کنان میآمد تا به مهابتخان دسید. مشارالیه به سلازمت فرزند اقبا امند برده به مراحم پادشاهی مستمال و امیدو ار گردانیده» سابق بهاءالدین نام داشت ونو کرزین‌خان بود. بعد از فوت او درسلك توپچیان رومی منتظم گردید» چون خسدمت خود دارم وچسپان میکسرد و جیعی با حود همراه داشت لایق تر برت دانسته بهعطاب برقندازحانی سر افسر از سانعتم در رقتی که بیدولت‌دا بهد کن‌می‌فرستادم‌مشارالیه دامیر آتش ساخته همراه اوتعیین ساختم. | کرجه درا بتد! دا ع لست برناصیه عبودیت نهاد لکن عاقیت بخیرظاهرشد و به وقت آمد.
همان روز رستم‌نجان که از نو کران عمده او برد واعتبارتمام بروداشت جون بافت که دولت اژو بر گشته است از مهابتخان قول گرفته برهنمونی سعادت و بدرقه توفیق با عحماد مراد بدعشی ودیگر منصبدار ان که همراه او بودند از اشکرنکیت اثراوبرودن تافته به مو کب اقبال شاهز اد و الاقدر پیوست. بیدو لت دا از شنیدن این اخبار دست و دل اذ کار دفت و پر تمام نو کران حود چه جای بندههای پادشاهی که همراه او بودند بی‌اعتماد شده از غایت تو- هم شباشب کس فرستاده مردع پیش دا نزد نود طلبیده قرادبرقراد انتیارنموده» سراسیمه از آب نربده عبود کرد. دزین وقت باز جندی [۳۰۱ الف] از ملازمان اوقا بویافته جدا شدند و بهعدمت فرزند سعادتمند پیوسته درخورحاات عویش نو ازش یافتند: وهم درین دوز که از آب نر بده می گذشت وشته‌ای به دست مردم او افتاد که مها بتخان درجواب کتا بت ذاهدخان نوشته به‌عو اطف ومر احم پادشاهی مستمال و امیدو ار گردا نیده» در آمسدن ترغیب و تحر یخض بسیارنموده بود. آنرا بجنس نزد بیدولت بردند و اورا از زاهدخان به‌گمان و بی‌اعتفاد شده اورا با سه پسرمحبوس گردانید.
زاهدشعان پسرشجاعت‌خان است که از امرا و بندههای معتمد بدد بزر گسوادم بود؛ و
من این بسسعادت دا نظر به حقوق حدمت ونست خانهژادی رت فرموده به عطاب‌خافی و
جهانگیر نامه ۳۱
منصب هز ارو پا نصدی سر افرازساخته همراه بیدو لت به عدمت فتح دکن رخحصت فرمودم. درینولا که امرای‌آن صوبه را به جهت مصلحت قندهارطلب فرمودم با آنکه فرمان از روی تا کید عصوص به اوصادرشد آن بیسعادت به در گاه نبام‌ده خود را از فدویان وهواداران بیدو لت ظاهرساجعت وبعد از آنکه انحوالی دهلی شکست خورده بر کشت با انکه عیا لمندی نداشت توفیق نیافت که خود دا به‌ملازمت رساند وغبارحجا ات ودا غ عصیان از لوح پیشانی پاك ساخته عذر تقصیر گذ شته درخو اهد تا آنکه منتفم حقیقی او دا به این روز مبتلا ساخعت و مبلغ يك لك وسی‌هز اردو پیه نقد از اموال او بیدولت متصرف گشت. فسرد
جو بد کردی میاش ایمن زآفات که واجب شد طبیعت را مکاقات
با لجمله بیدو لت به سرعت از آب نر بسده گذشته تمام کشتیها را به آن طسرف کشید و کُذرها را به اعتقاد خود استحکام داده پیرم بیگ بخدی حود را بافو جی ازمردم معتمد خود و جمعی از بر کیان دکن در کنار آب گذاشته ارابه‌های توپخانه در برابرنهاده شود بهجانب قلعه اسیر و برهانیور عنان ادبار عطوف ساخعت. ددین ودفت نقی ملازم او قاصد خانخادان زا با نوشته دستخط او که نزد مهابت خحان فرستاده بود گرفته پیش ببدولت برد در عنوان مجوب این بیت مرفوم بود.
از ای
بیدو ات او را با اولاد اد حانه طلیداشته نوشته را به او نمود. اکرجه عذرها گَفت
صد [۳۰۱ب ] اس بنظر نگاه میدار ندم دنه ببریدمی زیسی لیکن جوابی که مسموع افتد نتوانست سامان نمود. القصه اودا با داراب ودیگر فرزندان متصل منزل حود نظر بند ناه داشت و آنچه خود فال زده بود که صد کس بنظر نگاه میدار ند پیش او آمد.
درین ولا ابر اهیم حسین ملازم فرزند اقبا لمند را که عرضداشت فتح آودده بود به خطاب خوشخرعانی سرافر از ساخته خلعت و فیل عنایت شد و فرمان مرحمت عنوان به شاهز اده و مها بت خان مصحوب خواصخان فرستاده پهو نچی مرصع گر انبها به جهت فرزند افیا امند و شمذیر مرصح به مهابت خان عنایت شد. و جون از مهابت نحان خحدمات شایسته به ظهود بیوسته بود به منصب هفت هرز اری ذات و سوار سرافرازی بخشیلم. سید صلابت خحان از دکن آمده دولت زمین بوس دریافت و مودد عنایات خاص گردیسد. مشادالبه از تمیتات
صو برد ون بود جون بیدو لت از حوالنی دهلی شکست خورده به مندو دفت او فرزندان
۳۳۲ جها نگیر نامه
خود را در حدود متعلقه عذبر به صیاذت ایزدی سیرده از راه نا متعارف ود را بملازمت زا نگ
میرزاحسن پسرمیرزا رستم صفوی به خدمت فوجداری سر کاد بهر اج دستوری‌یافته به منصب هز اروپا نصدی ذات و پانصد سوار ازاصل و اضافه سرافراز گشت. لعل بیگگ داروغه دفترخانه نزد فرزند اقبالمند شاه پرویز فرستاده حلعت‌خاصه با نادری به آن فرزند و دستار به مها بت نان مصحوب او هنایت شد. خواص خان که سابقا نزو آن فرزند رفته بسود آمده ملاژست نمود و عرضداشت مشتمل بر اخبار عرش آورد. ها نز اد ان بسر مهابت خان دا به منصب پنجهز اری ذات و سوار سرافراز ساختم.
ددین ولا دوزی به شکاد تیله گاو حوشوقت بودم. در اثنای شکار ماری درنظر آمد که طو لش دوونیم ذرع و ضخاعتش مقداد سردست بود و نصف خر گوش دا فرو برده و نف دیکّر دا درفرو بردن بود. جون قراولان برداشته نزديك آوردند خر گوش از دهانش افتاد. فرمودم که باز به دهانش در آورند» هسرچند [۳۰۲ الف] زور کردند نیارستند در آورد. چنانچه از زود سیار کنج دهانش پاره شد. بعد از آن فرمودم که شکمش دا چالك کردند اتقافا سر گوش و ددست از شکمش پر امد این سم مار دا در هندوستان چنیل می گو یند و به مرتبه‌ای کلان میشود که کو ته پاچه دا درست فرو میبرد لیکن زهر و گزند گی ندارد.
روزی درهمین شکار يك ماده یله او دا به بتدوق زدم ازشکمش دو بجه رسیده بر آمده چون شنیده شده بود که گوشت بره نیله گاو لیذ و لطیت میباشد به باورچیان سرکار فرمودم که دوپیازه تر تیب داده آوردند. بیتکلف خحا لی از لذت و نزاکت نبود.
درپانزدهم شهریور ماه الهی دستم و محمد مراد و چندی دیگر ازنو کران بیدو لت که به رهنمون سعادت از او جدا شده خود را به ملارمت فرزند اقا لمند شاه پرویز رسانیده بودند حسب لحکم به در گاه آمده دولت ذمین بوس دریافتند. رستم شخان را به منصب بنجهز اری ذات جهار هز ارسو از و محمد مراد دا بمتصب هزاری با تصد سو از سر اقفر از ساخته به عواطف روزافزون امیدوار گردانیدم. دستم نخان بدخشی الاصل است نامش یوسف بیگك بود. سبت قرابت به محمد قلی صفاهانی دارد که و کیل و مدارعلیه میرزا سلیمان بوده‌است. اول درسلك بندههای در گاه انتظام داشت و اکثر در صوبه‌ها بسر برده داخخل متصبداران جرد بود. به تفر یبی چاگیر او تغییرشده زد پردو لت آمده ملازمت گشت. اد سیر و شکار
وقوف تما داشت» ودرپیش او ترددات هم کرده خحصوص دد مهم رانا و بیدولت او را در
جهانگیر نامه 22
سایر نو کران حود بر گزیده وبه مر تبةٌ امارت دسانیده بود. و جون من عنایت بسیار به او کردم حس‌الا لتماس او حطاب و علم و تاره به مشارالله مرح<مت فرمودم؛ و یکچندی به و کالت ونیا بت اوحکومت گجر ات داشت؛ و بدهم سر براه نکر ده بود. محمد مراد پسرمقصود میرآ بست که از قدیمان وبا بریان میرذا سلیمان ومیرزا شاهر خ بود.
درین تاریخ سید بهوه از صوبه گجرات آمده ملاژمت نمود و نودالدین قلی چهل و يك تفر از مخذولان بیعاقبت دا که [ ۳۰۲ ب] در لجمد آبادگرفتار بودند مقبد و مساسل به درگاه آورد. شرزه ان و قا بل بیکت را که سر کرده ارباب فساد بودند در پای فیل مست انداعته به پاداش رسانیدم.
بیستم ماه مذ کور مطابق هژدهم شهر ذی قعده فرزند شهریار زا اذنواسه اعتمادا لدوله حق جل سبحانه صبیه‌ای کرامت فرمود. امید که قدمش برین دولت مبارك و فرخنده باد. پیست ودوم ماه مذ کور جشن ودن شمسی آراستگی یافت و سال پنجاه دپنجم از عمر این نبازمند به مبار کی و فرحی آغاز شد. به دستورهرسال خود را به طلا و اجناس وژن فرموده در وجه ارباب استحقاق مقررداشتم. از آن جمله به شیخ احمد سرهندی دوهزاد روپیه عنایت شل ,
غره مهره‌ماه الهی میر جمله به منصب سه هزاری ذات و يك هراد وپانصد سواد سرافرازی یافت. جواهرحان خواجه سرای به منصب يك هزاری ز ات و سیصد سوار ممتاذ کت مفیم بخشی جر ات به عطاب کفایت خانی سر بلندی یافت. چون بیگناهی سرافر اژ- خحان خاطر شین رود او دا از بند دز آودده مرتبه کودنش دادم. حسب الالتماس فرزند شهریاد به منزل اورفته شد. جشن عالی آراسته پیشکشهای لایق کشید و به | کثری از بنده‌ها سروپا داد.
درین ولا عرضداشت فرزند افبالمند شاه پرویز دسید که بیدولت از آب برهانیود کُذ شته کوزه وادی ضلالت کشت. تفصیل این اجمال آنکه جون از آب تربده عبود نموده تمام کشتیعا را به آن طرف برده کناردریا و گذرهارا به توب وتفنگگ استحکام داده وبیرم بیکت را با بسیادی از بخت بر گشتی‌های ستاده سوخته در کنار آب گذ اشته به جانب آسیرو برها نیور رعت ادیار کشیده خحانخانان وداداب را نظر بند باعود همراه برد.
قلعه آ سیر : اکنون مجمل حقیقت قلعه آسیر بجهت شادابی سخن نا گزیر است. قلعه مذ کود درارتفا ع و استحکام و متانت از غایت اشتهار محتاح به تعریف و توصیف نیست. پیش از دفتن بیده ات به دکن؛ حواله خواجه نصرالله ولد خواجه فتح| لاه شر بتچی بود که
۴ جهانگیر نامه
از ملازمان و خانزادان قدیم الخدمت است. درئانی الحال بالتماس [۳۰۳ الف] ببدولت حواله میرحسام الدین پسر میرجمالالدین حسین شد و چون دخترتقایی نودجهان بیگم در خخانه اوست وقتی که بیدو لت ازحوالی دهلی شکت خورده به جانب مالوه و ما ندوعطف عنان نمود نود جهان بیگم به میرمذ کور نشانها فرستاده تاأ کید فرمودند که زنهار الف زنهاد بیدو لت و مردم اورا پیرامون قلعه نگذارند» و بر ج وباره دا استحکام داده ادای حقوق لازم شناسند ونوعی نکند که دا غ لعنت و کفران برناصيةٌ سیادت وعزت او نشیند. الحق (حوب) استحکام (داده) وسامان قاعه مذ کود به مر تبه‌ایست که مر غْ انديشة بیدولت بسرحواشی آن نتو اند پرواز کرد. و تسخیر آن به زودی ممکن ومیسر نباشد.
با لجمله جون بیدو لت شریةا نام ملارم نخود را نزد مشارالیه فرستاده بهتر تیب مقدمات پم وامید او دا از داه برده مقردنمود که چون به گرفان نشان وخلعت که فرستاده‌ام از قلعه یه زیر ید دیکر اورا بالای قلعه فگذادد. آن بیسعادت بهمجرد رسیدن شر بفا حقوق تسر ببت و دعایا را برطای سیان نهاده بی‌مضایقه ومبا لغه قلعه زا به شریقا سبرد وخود با ذن وفرذند بر آمده نزد بیدولت رفت و بیدولت او را بهمنصب چهارهز اری وعلم ونتاده وحطاب مسر تضي حانی بدنام ازل وابد وملعون دین و دنیا ساخحت.!20صه چسون آن بخت بر گشته به بای قلعه اسیر رسید حانخانان و داراب وسایراولاد بدنهاد او را با حود به‌بالای قلعه بسرد وسه جهار روزی در آنحا بسر بردهءاز آذوقه وسایر مصالح قلعه‌دازی خاطرو اپرداعت.قلعه دا به کوپال داس نام راجبونی که سابق نو کرسر بلند دای بوده و درهنگام دفتن دکسن ملاذم اوشده بود سپرده» عودات و اسراب زیادنتی راکه با ود گردانیدن متعذر بود در آنجا گذاشت و هرسه منکوحه حود دا با اطفال و کنیزی چند ضرودی همراه گسرفت. اول قصدش این برد که خان- حانان و داراب دا دربالای قسلعه محبوس دارد آخررای اوبر کشت وبا خسود فرودآودده به برها تیورشتافت.
درینوقت لعنت‌الّه گمراه با جهان جهان‌ادبار ونحوست از سودت‌آمده به اوپیوست. بیدو لت اذ غایت اضطر ارسر بلند دای پسردای بهو ج هاده دا که [۳۰۳ ب] از بندههای راجبوتان مردانه صاحب‌الوس است ددهیان داده به دسل و دسایل حرف صلحمدذ کودساعت. مهابتخان گفت که تا خانخانان نیاید صلح صودت پسذیرنیست. همگی مقصدش آنکه بهاین وسیلهآن سر گروه محتال دا که سرحلفَةٌ اد باب فساد وعناد است ار اوجدا سازد.
بیدولت تاچار اورا ازقید بر آورده به‌سو کند مصحف اطمینان خاطرخود نموده بجهت داجویی و استحکام عهدوسو کند به درون محل برده محر ساعت و زن و فرز ند ود دآپیش
جهانگیر نامه ۱ ۳۵
او آدرده انواع واقسام الحاح و زاری به‌کاربرد. خللاصه مقصودش آنکه وقت ماتنگگ شده و کار به دشو اری کشیده خود دا به شما سپردم؛ حفظ عزت وناموس ما برشما است. کاری باید کرد که زیاده‌بر ین حوادی وسر گردانی نکشم.
خحا نخانان به‌عزیمت صلح از بیدو لت جد! شده متوجه لشکرظفراثر گردید وقراد یافت که مشارا لیه در آن طرف آب بوده به مر اسلات تر تیب مقدمات صلح نماید. فضا دا پیشتراز رسیدن خانخانان به کنار آب جندی از بهادران جلادت قرین وجوانان نصرتآیین شبی‌تابو یافته از جایی که مقهودان غافل بودند عبورنمودند. از شنیدن این خبراد کان هم تآنها تز لرل پذیرفت ویرم‌بیکك نتوانست‌پای ضلالت وجهالت برجا داشته به‌مدافعه ومقا بله پرداخت» و تا برخود می‌جنبید کس بسیاراز آب گذشت و درهمان شب مفسدان سیاه بخت مانند بنات‌اللعش از هم پاشیده راه گریز سپردند. خانخانان از نیرنگی اقبال بی‌ذوال درششدرحررت افتاد. نه روی رفتن ونه رای‌آمدن. درینوقت مکررنوشتهای فرزند اقبالمند مینی‌بسر تنبیه و رهتمونی سعادت ومشتمل بردلاسا واستما لت پی‌دزپی رسیده و خانخانان از صفحهٌ احوال بیدولت صورت یاس ونقش ادبار دریافته به توسط مهابتخان بهعدمت فرذند اقبا لمند شتافت؛ و بیدولت از دفتن خانخانان وعبور لشکر منصور از آب نربده, و گریختن ببرم‌بیکک وقوف یافته دل به‌پای نهاده با وجود طغیان آب وشدت باران [۳۰۴ الف] به حال تباه از ددی تبتی گذشده به جانب دکن روانه شد. دردین هر جومر ج ! کثری از بندههای پادشاهی وملازمان او کام ونا کام جدایی اختیارنموده از همراهی او با ماندند.
چون وطن جادو رای و اودارام و آش‌خان درسرداه بود بجهت مصلحت خویش جند منزل‌رفاقت نمودند. اما جادورای به اردوی اونيامد وبه فاصله یك‌منزلی ازپی ادمی‌دفت و اسبا بی که مردم درین اضطراب وهول‌جان می گذاشتند او خاوندی مسی کرد. روزی که درآن طرف آب‌دوان میشد. ذوا لفقادنام تر کمانی را که از خدمتکادان نزديك او بود به‌طلب‌سر بلند خان افغان فرستاده پینام گز ادد که از تبكك مردی و داست‌عهدی تودوزمی‌نماید که تا حال اذ آب نگذشته آبروی مردان وفااست ومرا از بیوفائی هیچکس جنان‌گران نمیآید که اذ تو. مشارالیه در کناد آب سوادایستاده بودکه ذوالفتار رسیده تبلیغ رسالت مي‌نماید. سر بلندعان جواب مشخص نداد و در دفتن وبودن تردد ومتفکر بود و آن وقت از روی اعراض میگوید جلوهر | بکٌذ ار ذوا لفقارششیر کشیده بر کمر اوحواله می کند. درین حال یکی از افغانان‌نیزه کوتاه دسته دا که اهل هند برچه می‌گویند درمیان حایل میسازد وضرب شنیع بر چوب برچه حودده دول شمشیر بر کمر سر بلندخان گذ اده امی‌دسد؛ و بعد اذ برهنه‌شدن شمشیرافنانان هجوم
سنهننستت ی موارت هی وروی رس ی ند
۴۲۶ جهانگیر نامه
آورده ذوالفمّار را پاره پاره می‌ساز ند. پسرسلطان محمد حزانجی که خواص پیدو لت بود بنا برآشنائثی و دوستی بی‌اجاذت بیدولت همراه او آمده بود درین غوغا و آشوب اونیز بقتل
ی
ی‌دسد.
با لجمله خبربر آمدن او از برها نپور و در آمدن عسا کرمنصور به شهرمذ کور اسنماع افتاد. خو اصخان دا برچناسح استمجال نزد فرزند احلاص کیش فرستاده: تأ کید بیش اذ پیش فرمودم که زنهار به چهره گشائی این مرادات تسلی نگشته همت بر آن مصروف دادد که یا اورا ذنده بهدست آرد با از قلمروپادشاهی آواده سازد. جون مذ کورمیشد که اگراین طرف کار پر و تنکگ‌شده‌شا لب‌ظن آن‌است که از داه الکه‌قطب | لملك خود را بهولایت اودیسهو بنگا له اندازدء و به‌حساب‌سپاهیگری[ ۰۳ ۳ب ]نیز معمول‌می نمود. بنا برحزء و احتیاط کهازشر ابط جهان دادیست میرزا رستم دا به صاحب صوبگی اللّهآباد احتصاص بسخشیده رخحصت آن صوب فرمودم که ا کر بحسب اتفاق نقش نشیند مصالح الکار با شد.
ددینولا فرز ندخان جهان از ملتان آمده دولت زمین‌بوس دریافت. هزارمهربه صیغةً نذرو ويك‌فطعه لعلی که يك ارو پیه قیمت داشت با يك‌عدد مروارید و دیسگر اجناس به دسم پیشکش گذرانید. به رستم‌نعان فیل مرحمت نمودم.
نم آبان‌اه الهی خو اصخان عرضداشت شاهزاده ومها پتخان دا آورده معروضداشت که چون‌آن فرزند به برهانیور رسید با آنکه بسیادی از مردم بنابرشدت بادان و بر آمدن او عقب مانده بودند به‌موجب حکم.بی‌تامل و توقف از آب گذشته به تعاقب بیدوات علم اقبال برافر ات و بیدو لت اژشنیدن این خرجانگاه سر اسیمه طی‌مسافت می‌نمود و از شدت باران وافراط لای وگل د کوج پی‌درپی چاروای باربرداد از کار دفته بود از هسر کس هرچه در راه می‌ماند باز پس نمی گردید و اوبا فرزندان ومتعلقان نقدجان غنیمت شمرده به اجناس نمی پرداشت.
عسا کراقبال از کریوه بهنکار گذشته نا پر گنه‌انکوت که از برها نبورقریب چهل کروه مسافت است بهتعا قب اوشتافنند؛ و اوباین حال تافلعهٌ ماهوو رفت؛ وجون دانست که جادودای و اودارام را وسایرد کنیان پیش اذین به او دفاقت نخو اهند کرد پرده آذرم نگاه داشته آنها را رعصت نموه وفیلان کرانبار وبا دیگر احمال واثقال درقلعة مسة کود به اودارام سپرده به جا نب ولایت قطب الماك روانشد. چون بر آمدن اواز قلمرو پادشاهی بدتحقیق پیوست فر زند سعادتمند به‌صوابدید مها بتخان و سایردو اتخواهان از پرکته مذ کورعنان مراجعت معطوف داشته درغرة آبان‌ماه الهی داخل برها نبور گشت.
جهانگیر نامه ۳۲۷
راجه سارنگدیوبا فرمان مرحمت عتو ان نزدآن فرزند دحصت شد. قاسمخان بهمنصب جهارهزاری ذات و دوهزارسو ارسرافرازی یافت. ميرك معين بخشی کاعل را حسب الا لتماس مها بت خان به حطاب خانسی سرافرازی بخشیدم. الف‌شان وقیام خانی از صوبه پتنه آمده ملازمت [ ۳۰۵ الف] نموده به‌حراست قاعه کانگره مقررفرموده علم‌عنا یت کر دم. غره آذرماه الهی باقی خان از جوناگر آمده ملاژمت نمود.
عز یمت کشمیر به مر تبه تابث: جون خحاطر از مهم بیلو لت واپرداخت و گرمای هندوستان به‌مزاج من ساز گار نبود دوم‌ماه مذ کودموافق غره شهرصفرمترون به خیروظفر از دادالبر کت اجمیر به عزم سیر وشکاد حطه د لیذ یر کشمیر تهضت همسو کب اقال اتفاق افناد. فل ازین عمده- السلطنه آصفخان را به‌صاحب صوبکی بنگاله اختصاص بخشیده بدان صوب رخصت فرموده بودم.چون خاطر به صحبت او الفت ومو انست گرفته و او درا پلیت واستعداد وسزاجدانی اژ دیگر بنده‌ها امتیاز تمام دارد» بلکه دداقسام شایستگی بی‌ههمتا است وجدائی او برءن‌گرانی می کرد ناچارفسخ آن عزیمت نموده به مسلاذمت طلبیده بودم» درین تاریخ به در گاه رسیده سعادت آستانبوس ددیافت. جکت‌سنگه و لدرانا کرن رخحصت وطن شده بهعنایت خلعت وخنجر مرصح سرافر از گشت. راجه سار تکدیو عرضد اشت فرزند سعادنمند شاه پرویز ومدارالسلطنه مها بتخان آورده» ۲ستان‌بوس نمود. مرقوم بودکه حاطراز مهم بیدولت جمح شده و دئیا. داران دکن کام نا کام شرایط اطاعت وفرمان‌برداری به تقدیم مسی‌رمانند. آن حضرت فطع نگرانی خاطر ازین جانب فرموده به سیروشکاد خحوشوقت باشند و از مما لك محروسه هرجا پسئد افند و به مزاج اشرف ساز کار باشد تشر بف برده به‌نشاط دلو کام بخش» روز گارسعود بر بر تا
بیستم ماه مذ کورمیرزا والی از بهرونجآءده ملازمت نمود حکیم مومنا بهمنصب هزاری سرافراز گردید. اصا لتخان پسرخان جهان حسبالحکم از گجرات آمسده دو لت زمین بوس دریافت. درینولا عرضداشت عقبدنخان بخشی صو به دکن مشتمل بر کشته شدن راجه کردهر دسید. شرح‌اين سانحه آنکه یکی ازبر ادران سید کبیر بارهه که ملازم فرزند اقبا لمند شاه‌پرویز بود شمشیر حود را به جهت دوشن ساختن وچرخ زدن به صیقلگری که متصل به خانه راجه گردهر دکان [ ۳۰۵ ب] داشته می‌دهد و روز دیگر که به‌طلب شمشیرمی آید برسر اجوده گفتگو میشود. نفر ان سیدجوب چند به صیقلگر میز نند. سردم راجه به‌حمایت او آن نفر را شلاق میز ند. اتفاقا دوسه جوانی از سادات بارهه در آن حسوالی منزل داشتند» ازین غوغا وقوف یافته به کومك سید مذ کورمی‌دسند و آتش فنته درمی گیرد و ددمیان سادات و راجپو تان جنک
۴۲۸ جها نگیر نامه
میشود و کار به تبر و شمشیرمی کشد. وسه کس به قتل میرسند. سید کبیر آ کاهی یافته بسا سی جهل‌سو ارعود را به کو ملت می‌رسا ند. در ین‌وقت راجه کردهر ب] جمعی 1 راجیو تان وافو ام خود چنانچه دسم هنود است برهنه نشسته طعام می‌نعوردند. از آمدن سید کبیر وشدت سادات وقوف بافنه مردم حود را به درون حویلی در آورده در راه مضبوط میسازد. سادات درواره حویلی دا آتش زده؛ خود را به درون می‌اندازند وچنکك به جایی میرسد که راجه گودهر با بیست‌وشش تفر از ملازمان ود کشته شرل وجهل کس دیگرزخم برمی‌داز ند وجهار کس از سادات نیز بقتل میرسند. بعك از کشته شدن راجه کردهر سید کبیر اسیان طو یله او را گر فته ده توا ده حود مراجعت می نما ۳
امر ای داجپوت برقتل داجه گودهر وقوف بافته فوح‌فو ح از منازل خود سوارمی‌شو ند وتمام سادات بادهه به کومك سید کبیر شنافته درمیدان پیش ارلد مجتمع می گردند و آتش فتنه وفساد و آشوب شعله سرمی کشد؛ و نزد يك به آن می رسد که شورش عظیم بربا شود. مها بت ان از ین ۲ فی‌آلهود سو از کفجه ود را می‌رسانده وسادات دا به درون ارت آودده راجیر‌تان را ره روشی که مناسب وقت بود دلاسا مود وجندی از عمده‌هسا را همر اه گر فته به منزل‌عان عا لم که در آن نزدیکی بوده می برد وجنا نچه باید دلاسامی‌نماید: ومتعهد ومتفکل تدادلك این ی کروو:
جون این خبر به شأهز اده میرسد آن فررند یز به منزل خحانعا لم رفته به زبانی که بق حال بوده تسلی می‌نمابد وراجبوتان دا به‌منزل‌می‌فرستد. روز دیگر مهابت‌ندان به خانه راجه گردهررفته فرزندان او دا پرسش و دلجوثی می کند و از تدبیر و سنجید گی شتاك کتیر را به دست آورده مقید [۳۰۶ اف ] میسازد وجون داجیوتان بغیراز کشتن اونسلی نمی‌شدند بعد از دوزی چند او را به پاداش مي‌رساند.
پیست وسیوم میحمد‌مر اد را بهعدمت فو جداری سر کار اجمیر مغر رداشته ز نحصت‌فرمودم. درین داه بیوسته به نشاط شکارخو شوقت بو دم.روزی دراثنای شکار دراح تو بغون که تاحال بنظر در نیامده بود به باز گیرا ندم. ائفاة! بازی که اورا کرفت نیز تویغون بود. بتجر به معلوع شد که کگوشت دراج سیاه از سفید اذیذ تراست, و گوشت بودنه کلان که اهل هند کها کسو گویند از فسم بودنه عردکه جنگی باشد بهتر. همچنین گوشت حلوان فربه دا با گوشت بره سنجیدم گوشت حلوان ذیذ و داست مسزه است. محض بجهت امتحان مکررفرموده‌ام که از هر دويك قسم طعام پخته‌اند که از قراد داقسع تمییز و تشخیص کرده شود بنابرین مرفوم یی دز وگ
جها نکیر نامه ۳۹
دهم دیماه به‌حوالی پر گنه رحیمآباد قفراولان عبرشیری آوردند به ارادئخان و فدائیخان حکم شد که ال نش داکه در ر کاب حاضرند همراه برده بیشه را محاصره نمایند و از پی‌آنها خود سوارشده متوجه شکار گشتم . از انبوهسی ددخت و بسیاری جنگل خوب نمایان نبود. فیل دا پیشتررانده پهلوی آن دا بنظردر آوددم وبه یلک زم بندوق افناد وجان داد. از ایام شاهز اد گی تا سال این همه شیر که شکار کردم دربزرگی وشکوه و تناسب اعضا مثل این شیری به‌نظردد نیامده. به مصودان فرمودم که شبیه آن را موافق تر کیب وجثه بکشند هشت ونیم مسن سنگك جهانگیری وزن شد. طولش از فرق سرتا دم سه ونیم ذرع و دوطسو بر آمد.
درشانزدهم بعرض رسید که ممتازخان حاکم آگره به جوار رحمت‌ایزدی بیوست. اول در پیش بهادرخان بر ادرخان زمان بوده بعد از کشته شدن‌آنها بخدمت والدبزد گو ادم‌پیوست» ومن جون ت به‌عا [ م وجود نهادم آن حضرت بهمن لطف نموده ناظر بر کادمن ساختند. مدت پنجاه وشش سال پیومته از روی اخلاص و دلسوزی و رضاجویی حدمت من کرد وهر گز ازو غبادی برحو اشی حاطرم ننشست حتوق خدمت وسبقت بند کی او ذیاده بر آن است که متصدی نوشن توان‌شد. ایزدتعالی اودا غریق بحرمغفرت خویش گرداناد. مقربخان دا که ازقدیمیان و بابریان این دولت است به حکومت وحراست آگره یلد با پایگی بخشیده درعصت فرمودم. درحوالی فتحیور مکرمخان وعیدا لسلام برادراو سعادت زمین‌بوس در با فنند.
بیست‌ودوم درقصبه متهره جشن ودن قمر ی آراستکی یافت. وسال پنجاه‌هفتم از عمر این نیازمند در گاه بی‌نیاز به مبار کی وفرنعی آغازشد. درحوال منهره بر کشتی از راه ددیا سیر کنان و شکارافکنان متوجه‌گشتم. دراثنای راه قراولان بهعرض دسانیدند که ماده شیری با سه بچه نمایان شده از کشتی بر آمده به نشاط شکار پرداختم چون-بچه‌هاش خرد بودند فرمودم که به دست گر فتند ومادد آنها را به بندوق زدم,
درینولا به عرض رسید که گواران و مزارعان آن روی آب چمنه از دزدی و راهیزنی دست باز نمی‌دارند و درپناه جنگاهای‌انبوه ومحکمهای دشوار گذاربه تمرد وببا کی روز گار بسر برده مال واجبی بهجا گیرداران نمیدهند. به‌عان‌جهان حکم فرمودم که جمعی ازمنصبداران یاتش خود را همراه گرفته تنبیه وتأدیب بلیغ نماید وقتل وبندوتاداج نموده محکمه و حصار آنها را به‌عاه برایرسازد وخاروین فتنه وفساد آنها رااذ بیخ بر کند. روز دیگرفوج از آب گذشته گرم‌وچسپان-تاخنند. چون فرصت گریختن پای جهالت افشرده جنگث دربرابر کردند ودکس بسیادی بقتل دسید وزن وفرزند آنها به اسیری زفت وغنیمت فسراوان به تصرف سباه
متصورافتاد.
غره بهمن‌ماه دستم‌عان را به فوجداری سر کاد قنوج سرافرازر ساخته بدان صوب فر ستادم. دوم ماه مد کو رعبدا لله پسرحکیم نودالدین رای را درحضور فرمودم که صیاست کردند وشر ح این اجمال آنکه چون دادای ایران پدرش را به گمان زر وسامان درشکنجه و تعیب کشید مشاز | لبه از ایر ان گر بخته ره صدفلا کت وپریشانی خجو ودرا به‌هندو ستان اتداعت» و به و سبله اعتمادا لدو له درسلك بندههای در گاه منتظم کر دید. و از [۳۰۷ الف ] مساعدت بخت به اندلد زمان بادشاه‌شناس که داعل عدتگار ان نزديك شد ومنصب بانصدی و جاگیره‌‌موده یافت. لیکن از آنجا که حوصله‌اش تنکت تنکت بسود تاب مکارمت این‌دو لت نداشت بت طالع لاف درد سمعیز افتاده کفر ان تعمت و تاسیاسی یشه جو د ساعت و پیو سعه رسان ۳ به شکوه خداوند عویش آلوده میداشت. درینولا مکرد بعرض دسید کسه هرجند عتایت و رعایت درحی او پیشتر میشود آن حق ناشناس درشکا بت و آزدد کی می‌افز اید مع‌ذا لك نظر سه مراحمهایی که درحق او به ظهور آمده مرا باود نمی‌افتاد 6 ۲ از مردم بی‌غر ض سره در محافل و مجا لس حرفهای بی‌ادبانه ازو فسبت ب-ه من شنبده بودند استما ع افتاد و یه تبوت بو ست. بنابرین بحضور طلبد اشته سیاست فرمو دم. مصر ع: : زبان سرخ سیر سبز می‌دهد بر باد.
جون قر اولان به عرض رسانیدند که ددین تواحی ماده شیری می با شد کهمتو طنان این حدود از اسب او دز مت و آزارند یه فداشخان حکم شد که حلتهای فیل همر اه پسرده بشه را محاصره تما بل داز پی او خود سوار شده به بشه در آمدم بدا بت اد وچسیان بنظر در آمد. به يك‌زخم بندوق کادش تمام شد. روزی به‌نشاط شکارخوشوقت بودم. دراج سیاهی رد باذ گیر انده» فرمودم که درحشور حوصله‌اش را حاله تمایند از جنته‌دان او «وش بر امد که درست فرو برده بود و هنوز به تحلیا ل نرفته حیرت افزای تحاط ر کشت که نای گلوی این بسه این 0 موش ددست را به چه طریق فرو برده! بی‌اغراق اکردیکگری نقل می کرد تصدیق آن ممکن نبود حون شود دید سل بتابر غر ایب مر قوم کشت.
ششم ماه بهمن مذ کور دارا لملك دهلی معسکر افبال کشت جون جکت سنکه پسرراچه پاسوبه اشادت بیدو لت به کوهستان شمالی پنجاب که وطن ادست رفته پوزش انداعته صادق خان دا به تنبه وتأدیب او تعیین فرموده بسودم جنانچه در اوراق کذشته ثت افتاد. فزیتین و لا مادهو سنکه برادد ود او دا بهجهت سر کوب او به حطاب راجه سر افراز ساخخته اسب و
خلعت مرحمت فرمودم: وحکم شد که سرد صادق خان [۰۷ ۳ ب] رفته بسرهم زن هنکامه
جها نگیر نامه ۴۳۱
مفسدان بیعاقت گردد. روزدیگر ازسو اد شهر کو ج فرموده به‌سلیم کده‌نزول اقبال انفاق افتاد. وجون خانه راجه کشن داس برسرراه داقع بود ومبا لغه والحاح بسیارنمود حسبالا لتماس او سایةٌ دو ات برمنازل اوانداخثه آن قدیم ! لخدمت را کامیاب این آرزو گردانیدم» و از پیشکشهای او قلیلی بهجهت سرافرازی اوپايةٌ قبول یافت.
بیستم ازسلیم کده کو چ‌شد. سیدبهوه بخاری دا بهحکومت دهلی که وطن‌ما لوف او ست والحق این حلمت دا بیش‌ازین هم وب سر کرده بلند پایگی بخشیدم.
آمسدن علی محمد حا کمزاده تست درینوقت علی محمد پسرعلی دای حا کم ثبت بفرموده پدر به در گاه آمده دولت زمین بوس دریافت و ظاهرشد که علی دای به این پسر خود است محبت و تعلق مفرط داشت واز دیگر اولاد گرامی‌تر می‌دید ومی‌خواست که اورا جانشین خود سازد و بنا براین محسود براددان گشت و آزددکیها درمیان آمده.ابدال پسر علی رای که دشیدترین اولاد اودست ازین غیرت و آزددگی به‌عان کاشغر متوسل شدهآنها را حامی خود ساعت که جون علی رای بغا یت پیرو منحنی شده اگر زمان موعود در رسید به حمایت والی کساشفر حا کم ملك ثبت شود و علی دای اذین توهم که مباد! برادران قصد او کتند و در مالك او شودش افتد مدادالیه را روانه در گاه نمود و همگی مقتصدش آنکه از منصو بان این در گاه شود که به حمایت و روایت اولیای دوات کارش دوسق و نظام پذیرد.
غره اسفند ارمذ ماه دد نوراحی پر گنه انباله منزل شد. لشکری پسر امام وردی که از پیدو لت گریخته مود را به تعدمت فرزند سعادتمند شاه پرویز رسانیده بود درین تاریخ به درگاه آمده آمتان پوس نمود. عرضداشت آن فرزند و مهابت خان مشتمل بر سفادش و مجرای خحدمت عادلخان با نوشته‌ای که مشارالیه نزد مها بت خحان فرستاده بود و اظهار بندگی و دو لتخواهی نموده به نظر در آورد. با لشکری را نزد آن فرزند فرستاده حلعت با ناددی تکمه مروازید بجهت شاهزاده و خلعت بجهت مهابت خان و شخان عا لسم مرسل [۳۰۸ الف] گشت:بهالتماسآن فرزندفرمان استما لت‌مبنی برعنایت بیفایت به‌اسم عادلخان قلمی فرهوده خلعت بانادری خاصه مرحمت شد؛ُ وحکم فرمودم که ا گرصلاح دانند مشارالبه را نزد عادلخان فرستند.
پنجم ماه مذ کور با غ سرهند محل نزول بار گاه‌جلال گشت در کار آب باه صادقخان و مختارخان واسفندیار و داجه روپ چندگوالبادی و دیکر امرا که به کومك او مقرد بودند خاطر از ضبط و ربط کوهستان‌شمالی واپرداخته سعادت آستان بوس‌در بافتند. با لجمله جگت.-
۳۳۲ جها نگیر نامه
سنکه به اشارت بیدولت خود را به کوهنان مذ کود رسانیده بسه تر تیپ اسیاب فتله و فساد پرداعت؛ وجون عرصه خحالی بود روزی چند در شعاب جبال و کریوه‌های دشوار بهسر برده به تا حت وتاراج رعایا وزیردستان و بال انداعت, تا آنکه صادق خان به آن حدود پیوست وبه مقدمات بیم و امید جمیع زمیندادان را ببه قید ضبط در آوزده استیصال آن بیسعادت را وجه همت ساعت مشارالیه قلعة مورا استحکام داده متحصن شد وهر گاه بسویانتی از آن محکمه بر آمدی بافوجی ازبنده های پادشاهی جنگ گریز کردی :ا آنکه آذوقه کمی کرد و از كمك وه‌دد دیگر دمیندادان مأیوس کشت و سرافر از ساختن برادد رد موجب اضطر ار ودلتتگی او شد. گز یروسا پل پرانگیخته بهعدمت تور جهان بیگم التحا آورد واظهاد ندامت وعحا ات نمود. بهاستشفا ع ایشان توسل جست و به جهت دلجویی وخاطردادی ایشان رقم عقو بر جراید عصیان او کشیده آد.
ی تاریخ عرایض متصدیان د کسن دسید که پیدو لت با لعنتالله ودادات ودیکر پرو بال شکسته‌ای چند به حال تباه و روز سیاه ازسر حد قطبالملك گذشته به جاب اودیسه و بنگا ه رفت و درین سفر خرابی بسیار به حال او وهمر اهان داه یافت و کس پسیاد به‌هنگام فرصت سروپا برهنه از جان دست شسته دراه فراد پیش گرفتند. ازجمله دوژی میرزا محمد پسر افضلحان دبوان او با والده دعیال خود به وقت کوج گریخت و جون خبربه بیدولت رسید جعفروخان قلی اوزبك وچندی دیگر ازمردم اعتمادی خود دا به تعاقب اوفرستاد کها گر زنده توانند به دست آودد فبه والا سر اودا بریده به حضود بيارند. نام برده‌ها به سرعت هرجه تمامتر طی مسافت نموده دداثنای [۳۰۸ ب] راه به او رسیدند. اوازین حادثهآ گاهی یافته وا لده وعیال خود را بسه جانب جنگل برده پنهان کرد و خود بامعدودی ازجوانان که اعتماد همر اهی به آنها داشت مردانه بای همت افشرده به کما نداری ایستاد ظاهراً جوی آبی و جوله هم ددمیان بود. سید جعفر خحواست که نزديك آمده به تیال و فریب او را از دراه برد هرچند به تر تیب مقدمات بیم و امید سخن پردازی نمود درو ار نکرد وجوایش بسه تیر جانستان حواله داشت وبغایت جنگ مردانه کسرد. خانقاسی و چندی دیگر از مردم بیدو لت را به جهنم واصل ساخت و سید جعفر نیززخمی شد و خود به زخمهای کادی نقد هستی درباعت لیکن تادعقی داشت بسیاری دا بی‌رسق ساخت و بعداز کشته شدن سر اودا بریده پیش بیدو ات بردند.
چون بیدو ات ازحوالی دهلی شکست خورده به مندو دفت افضل خان دا بجهت طلب
کومك ومدد نزد عادلخان وعنبر فر سداده باز و بند بحهت عاد لخان و اسب دفیل ودمشیر رصع
جهانگیرنامه 5 ۹ ۳۳
بر ای عنیر مصحجوب او فسر ستا ده نود اول برد عتیر می رسد و بعداز تبلیغ رسالت آنچه بیدولت به جهت او ادسال داشته بود پیش آرد. عثبر قبول نمی کند و می گو ید که ما تأبح عاد لخان‌ایم و امروز عمده دنیادادان ی اومسس شما دا اول پیش او باید دفت واظهار مطلب ود مود | کسو او قبول این معنی نمود بنده مو افقت و متا بمت می کنم و درآن صورت هرچه فرستاده‌اند می گیرم والاخلا. افضلخان سرد عادلخان ممی‌ر ود و او بقا یت سد پیش میآید و مدتها درد برون شهر یام می‌دارد» و به حال او نمی پرداژد» وانواع خحواری می‌فرماید و آنجه بیدولت بهجهت او وعتبرفرستاده‌بود همدرا و ازو طاب‌نموده متصرف مي‌شو د» و مشارالیه در ] حا بو د کد #بر کته شدن پسر و جر ابی تا نه زا شنیده به روزساه می نشینگ, القصه بیدو لت با این مامان دولت و اتقاقات طالسع و دستن منصو بهای درست راه دور و دراز طسی نموده و ود دا به بندرمچهلی بتن که به قطبااملك متعلقی است رسانید و پیش از دسیدن خحود به آن حوالی کس خود را نزد قطب!لملك فرستاده [۳۰۹ الف] به انوا ع و اقسام امداد و همراهی تکلیت نمودی قطبالملك جزوی اذنقد وجنس به دسم اقامت فرستاده به مير سر حد ود نوشت که بدرقه شده از حدود متعلقه خویش بسلامت بکد اد ند» وحماعت لاه فروشان وزمندادان ر! ولاساً نموده مقر ر دار که ارددی اوغله وسا بر ضروریات ی زر سا تیده باشند.
بیست وهنتم ماه مذ کور غربب سا تج رزوی مود. شب از شکار گاه مراجعت فر موده به اردو می آمدم , اتفاقا از جویی که سنکلاخ تشتار داش و آیش تند م ی #ذشت عبور واقع شد. یکی ازشر بتچیان شکار کر وان طلایی که مشتمل برخوانچه و بنج پیاله با سرپوش در حریطه کر باسی نهاده وسر آن را بسته دردست داشت ددوقت گذشتن پایش به ستکین میخورد و ازدستش میافتد . حون آب عمیق بود وسخت تند می‌رفت هرچند تحص کردند و دست ویا زدند اثری از آن ظاهر نشد روزدیگر حقیفت بءرض رسادند‌تد. جمعی ازملاحان و قراولان را حکم فرمودم که همانجا رفته باز از روی احتیاط و تفحص نمایند. شاید پیدا شود. اتفاقا در جایی که افتاده بود به دست امد: و غریب ترآنکه اصلا زیر و بالا نشده و يك قعطره آب در با لها در نیامده بود. واین مقدمه نزديكث است به آن که جون هادی برمسند خحلافت سشت تک یاقوت از میراث پدر به دست هارون افتاده بود. حادمی را نزد هارون فرستاد و آن انگشتری را طلب داشت. قضا را در آن وت دهارون بر لب دجله نشسته بود. جسون حادم او ادای رسالت نمود هارون به خشم رفته گفت که من خلافت دا به تو دوا داشتم تويك
انگشتری را ره من روانداری از شدت عضب ایکده ری را در له اتشاخجت. بعداز ول ماه
که به حسب تقدیرهادی در گذشت و نوبت خلافت به هارون رسید به غواصان فرمود که به دجاه در آمده جایی که انگشتر انداخته‌ام تفحص نمایند ازاتفاقات طالم ودستیاری اقبال در عوطه اول انکشتری را یافته بر آودد و به دست هارون داد.
درین ولا روزی در شکار گاه امام وردی قراول باشی دداجی بنظر در آوردکه يك‌پای [ ۳۰۹ بآ او تحار داشت وبای من خار نداشت چسون در نروماده مابه‌الامتیاز همین حارست بطریق امتحان از من پرسید که اين نراست یا ماده؛ بداهتا گفتم کسه این ماده است. بعداز آن شکمش را باره کر دند جند بیضه پیشینه از شکمش بر آمد. جمعی که در ملازمست حاضر بودئد از روی استبم‌اد پرسیدند که به چه علامت دریافتید؟ گفتم که سرونوك ماده سیت به ثر خحرد میباشد و به تتبع و دیدن بسبار ملکه آن بهم دسیده از غرایب آنکه نای گلوی جمیع حیوانات که تر کان آن دا حنق گویند از سر گردن تا چینه دان یکی میباشد و از جرژ به لاف همه از سر گلو تا چهارانگشت يك حنق است. باز دو شاخ شده به چینه دان پیوسته و از جایی که دو شاخ میشود سر بند است کسره طودی به دست محسوس میگردد و از کلنگ عجیب‌تر است. جنق او بطریق مارپیج از میان استخوان سینه گذشته تادمغاژه رفته و از آنجا باز بر گشته به کلو پیوسته است. جسرد دو قسم میبا شد. ۳ سیاه ابلق دوم بور و ددین ایام معلوم شد که دو قسم فیست. آنچه سیاه ابلق است نرست و هرجه بور است ماده» و دلیل برین آنکه از اباق خصیه ظاهر شد و از بودبیضه ومکرد امتحان نموده شد,
چون طبیعت من به ماهی دغیت تمام دارد واقام ماهی خوب به جهت من می آرند بهتریسن ماهیبهای هندء‌ستان رو مواست و از پس آن بربن و هر دو بو اکدار می با شد و در شکل و شمایل سزديك بکدیکره و هر کس زود تفربق نمی تو اند کرد. همچنین دز کوشت آنها نیز تفاوت کمیست و مکّر صاحب ذایقةٌ عالی دریابد که لذت کوشت دوهصو
ا ندلگ بهتر است.
آغاز نوروز نوزدهم از جلوس همابون روز چهارشنبه بیست و نهم جمادیالاول سنه ۱۰۳۳ هزادوسی وسه هجری بعداز گذشتن يك پهرو دو گهری از دوزمذ کور نیراعظم که عطیه بخش عالم است به یت‌الشرف حمل سعادت تحویل ارزانی‌داشت. بنذه‌های شایسته به اضافه منصب وازدیاد مراتب سر بلندی [۰ ۱ !لب ] یافتند. احسن‌الله پسر خواجها بوالحسن ازاصل واضافه بهمنصب هزادی وسیصد
جها نگیر نامه ۴۳۵
سو اذمه‌تاز گشت. محمد سعیدالاه پسر احمد بیکت خان کا بلی به هزاری وسیصد سو ار سرافراز شد. میرشرف دیوان بیوتات وخو اصذان‌هر يك به منصب هز اری‌سر بلند گردیداد. سردارخان از کانگره آمده دو لت زمین بوس دریافت.
ددین ولا به بساول و اهل پساق حکم فرهودم که بعداز این در وقت سواری و سر آمدن از دو لتخانه آدم معیوب را از قسم کود و گوش و بینی بریده پس مجذوم و انسواع بیمار نگذار ند که به نظر در آید.
نوزدهم جسئن شرف آراستکی یافت. اللد ویردی بر ادر امسام ویردی از پیش بیدو لت گر یخنه به در گاه آمد. به‌عنا یت بیغا یت سرافر ازی یافت. چون خبر آمدن بیدوات به سرحد اودیسه به‌توا تررسید فرمان به‌اسم شاهزاده ومها بت خان وامرایی که به كمك آن فرز نده‌قرر ند به تأ کید صادر شد که خاطرازضبط ونسق آن صربه پرداخته بزودی متوجه صوبه الهآباد و بهار گردند. ا گنز به حسب اتفاق صاحب صوبه بنگاله پیش داه او را نتو اند گرفت و قدم جر أت وجلادت دش دنهد به صدمات افراح قاهر ه که ور ظل رایت آن فرز ند مقر ند آواره کش ما کاهی کودد
دردوم اردی بهشت ماه فرزند خان جهان دا به صوب دارا لخلافة[ گره دعصت فرمودم که دز آن نواحی بوده منتظر اشارت باشد. | کر به خدمتی حاجت آفند وحکم فرمایم به‌مقتضی وقت به‌عمل آورد. به مشارالیه خلعت حاصه با نادری تکمه مرو ار ید و شمشی ر مرصع خجاصه و به اما لشخان پسر او اسپ وعلعت عتایت شد.
درین‌تار یخ عرضداشت عقید نخان بخشی صو به دکن دسید. نوشته بود که حسبالحکم فرزند اقبا لمند شاه پرو یز همشیره راجه کجسنکه را در عقد ازدواح نود در آودد. امید کسه قدمش به این دولت مبارك وفر خنده باد. ونیز مرقوم بودکه تر کمان تحان را از پتن طلبید هب عز یز اااه را بعجای او مفرر فرمودند وجان سیاد خان نیز حسب ا لطاب آمده ملازمت نمود.
وقتبکه بیدو لت از آب برهانبود راه ادبادپیش گرفت» میرحساما لدین نظر بر کردارزشت خر د افگنده در برها مود [ ۳۱۰ ب] تبارست بود. فردندان را همراه گرفته به جات و رعت ادبار کشید که در پناه عادلخان روز کار بسر برد. قضار ! ازحوا پیشترعبورواقع میشود جان سپارخان وقوف‌پافته جمعی را برسرداه می‌فرسند واودا بامتعلقان گرفته پیش مها بتخان می آورد. مها بت خان مقید ومحجوس داشته یسك لك روپیه ازنقد وجنس ازو گرفته وتحصیل نمرده جادررایو اودار ام فیلان پ,دو لت را که درقلعه ماهور گذاشته بود همراه گرفته آورده
شا هز اوه را ملازست نمود.
۳۳۶
قاضی عبدا لعز یز که درحوالی دهلی از نزد بیدو لت بهجهت عرضی مقاصل از آمده برد اورا راه سخن سادی نداده وحواله مهابت خان نموده‌بودم و بعدازشکست وخرابی ارعهابت نحان ملازم حود ساخته بود. چون دابطه آشنایی قدیم به عادل خسان داشت وچند سال بسه و کالت خحان جهان در بیجاپور بود درین ولا مها بت ان باد اودا نزد عادلخان به رسم ححابت فرستاد ودنیادادان د کن کام نا کام به‌تقا ضای وقت وبر آمد کار منطو رداشته اظهار فك کو ودو لتخواهی نمودند. عنبر مقهودعلی شیرنامی ازمردم معتبر خود فرستاده نهایت عجز وفروتتی ظاهرساخت. چنا نچه به‌مهابت خحان ازعا مج نو کر عرضداشت نوشته قرار داده بود که دردیو لام آمده مها بت‌ندان زا ببیند و پسر کلان خود را ملازم سر کار ساخخته درحدمت فرزند اقا لمند بازدازد. مقارن اینحال نوشته قاضی عبدا لعزپزرسید که عادلخان ازصمیم قلب اتیار کر ودو لتخواهي نموده قر ادداده که ملامحمد لاری دا که و کیل معالق وس دتاطفه اوست و در محاورات و مراسلات او را ملابا با می گو بند و می تم بسند با پنجهز ار سواد فرستد کد پیوسته درعدمت سر برد ومتعاقب رسیده دانند.
جون مکرر فرامین به تا کید صادر شده بودکه آن فرز ند بسه عزم استیصال بیدو ات متوجه [۱ ۰۱ ال ] اللهآباد و بهار گردد: دریتولا خبر دسید که با وجود ایام برسات و شدت بار ان به تادیخ ششم فروددین ماه آن فر زند با عسا کر اقال از بر ها نبور کو چ فر و ده در لعل با غ متزل گز ید ومها بت خان تا آمدن ملامحمد لاری در برهانبود توقف نمودکه چون مشادالبه برسد خحاطر ازنسق وف.ط 0 حدود پرداخعته ره اتفای او به حدمت فر زد آقبا امزل ایک آشکر خحان وجادودای و اودار ام ودیگر بنده‌ها را معررنمود که به بالا کهات دفته درطر نگر باشند. جان سپادخان را به دستورسابق رحصت فرمود. اسد خان معمودی دا به الجیور بازداشت «نو جهر دسر شاهنو ارعان را به جانها ی تفه (رضویخان را بهتها فیسر فرستاد که صو به خاندیس دا صانت نماید.
ق و تادیخ خبر رسید که اشکری فرمان را به دادلخان رسانید و او شهررا ]تیش فست4 جهار کروه استقبال نموده جهت فرمان و خلعت بر آمده تسایمات وس‌حجدات بجای آورد.
داز افتتنیت) ویکم سرو با بجهت فرزند داود بخش ونجان اعفام وسیت خان مرحمت موده فرستادم. مها بت ان دا به حکومت وحراست لاهورسرافر ازساخته خحاعت وفیل عنایت نموده ر عصت‌فر مودم. منصب اوجهارهز اری ذات وحهادهر اد سوارحکم شد. مائفت نان پسرمیر زا رستم به منصب هز ازو با نصدی وسیصد سوارفرق عزت برافراعت.
روزی درشکار بعر خض زسید که ماری سیاه کفیجه ماردیگر را فروبرده به سوراخ درب
جها تکیر نا مش
جها تگیر نامه ماع
آمدهه فرمودم که آیجا را کنده مار را بر آورند: بی‌اغراق کفچه مازری به این کدی تا حال بنظردر نيامده بود. چون شکمش را چا کردند کفچه ماری را که فرو برده بود درست بر آمد. | گرجه ازقسم دیکر بود اما درضخات ودرازی انداء تفاوتی محسوس مي‌شد.
درین ولا ازعرضداشت واقعه نو یس صو به دکن معروض کردید که مها یت شان عارف پسر زاهد را سیاست فرموده اورا با دو پسردیکسر محبوس [ ۳۱۱ ب] و مئید دازد. ظاهر ۱ آن بی‌سمادت خحون گرفته عرضداشتی به حط نحاص خود به جنس به بیدو لت نوشته ازجانب پدر وخود اتلهاد احلاص ودو لتخراهی وتدامت وعجا لت موده بود. قشا دا آن نوشته به دست مهابت ان میافتد عارف رابه حضورخود طابد‌اشته توشته رابه اومی نما ید. جون ود سجل به عون ود نوشنه بود عذری که متبول و مسموغخ افتد سامان نیارست کرده ولاجرم او را سیاست فرموده پدرو بر اددنش را محبوس گردانید.
غرةٌ جر داد بهعر ضص رسد کد شجاعت‌نجان عرب درصو به د کن به اجل‌طبیعی ور گذشت.: هن و2 ازعرضه داشت ابراهیم خان فتح جنک رسید. نوشته بسودکه بیدولت داخحل مك اژدیسه گر دید.
تفصیل این اجمال آنکه مابین سرحد اودیسه و دکن در بندی واقح است که از يك طرف کو ه دلند دارد و ازجا لب دیگر جغلهددریاست و حا کم گلنکده در اینجا در دی وحصادی ساخده به‌توب و تفنکت استحکام داده» و عبورمردم بی‌اجازات واشادرت قطب! تملك از آن در رد متصور ومیسر نیست. بیدو ات یه رهتمونی ویدرقة قطب! [ماك از بنجا کذشته به ولابت اودیسه در امد. قضا را ددین وقت احمد بیکی ان بر ادرراده ابر اهیم ان بر سر زمینداز کر وهه روته بود. از نو ح این حادشه غریب که بی‌سا بند خبرو؟ گاهی انفاق افتاد متردد ونر کشت و تا زیر دست از ان مهم بازداشته به موضح پپلی که حاکم شین آن صو یه است آمده نسائی ود را همراه کر فته به مقام کتاك که از پبلی دوازده کروه به جانب بنگا له است شتافت وجون وفت تنکّک بود فرصت فراهم آوردن جمیعت وانتظام احوال نشد و استعداد جنکت پیدو لت دد ود نیافت و ازهمراهان چنانچه باید ایمن نبود از کتکث گذشته به بردوان که صالح‌بر ا در زاده آمف خان مرحوم جا کیرداد ]مدا یبود رفت. درابتدا صا لح امتیعاد نموده تصد‌یسق آمدن بیدوات نمی کند تا آنکد کتابت اعنتا له مشتمل بر استما لت او میرسد. صالح بردوان را محکم ساخته شست وایراهیم ان اذ استما ع این خبر 2حشت ارحیرت زده کشت. نا جار با وجرد آ رگد ا گبزی از کومکیان وسیاه او دداطر اف بلاد متفرق ومتلاشی بو ده در اک فگر 1
۱ ۳9 ۱ ۲ را یه همت استواد نموده؛ به استحدام حصار وجمع اوردن سیپاه و ولاسای روسای عیل وحشم
برداعت؛ واسات و آلات طعن وضرب دنبرد وحرب مهیاً ساعت. ددین ول بشانی از پیدو لت به او رسید. مضمون آنکه به حسب تقدیرربانی وسرنوشت آسمانی آنچه لایق به حال این دو لت نبود از کتم عدم به عا لم ظهور جلوه کٌرشد. از کُردش روز گار کج رفتاد وا ختلاف لیل و نهار گذار برین سمت | تفاف افتاد. | گرچه در نظرهمت مردانه قسمت ووسعت این ملك جولا- نکاهی بل‌پر گاهی پیش نیست؛ مدعا ادین دفیع تر ومطالب ازین عالی‌تسراست لیکن جسون برین سرزمین گذاد افتاده سرسری نمی تو ان گذشت. اگر او را عزم دفتن در اه بادشاه باشد دست تعرض آزدامن ناموس وخانمان او کو تاه است به فراع خحاطر روانه گردد و ! گر توقف ءصلحت خود می‌داند به هر گوشه که ازين ملكك التماس نماید عملا هی فر ها يم . ابراهسمخان در جواب نوشت که حضرت شاهنشاهی این دیاد دا بسه بنده سیرده‌اند امانت با سروجان
همر اه است.
بسم‌الله الرحهن الرحيم مدمه
حمد وثنای بیحد وسیاس وستایش لا تحصی ولا تعد مر یا نه پادشاهی را سزاست که ساسله بنی آدم کردانیده: نا به تحر يك تیخ ۲ ,داز وسنان شعله بار تعريك متمردان نا برعورداد توليكت اقو با و اغنبا ی کفار فجار فرمایند که از میمن سحی و اجنهاد بلیخ و افشاسدن عون و سر مد ان ره بلاراد بیدریخ کاد ساعلتت نظام وحال شر وت فقو ام کیرد 2 عا و عا لمیان درعهد راحت مهد او بسر بستر امن و امان استراحت نمایند. و تعمت و درود و صلوات نا محدود برحضرت انم اانبیین و سیدالمرساین که وجود عدیم المثالش جهت دواح دین مین «بعوث ود بسه سیف و سیاست عدالتش منزه و میرا از شو اتب میل و حرف و سلام علی !لو اثر والدوام بر خلغای راشدین و جمیح ائمه معصو مین مبلام| لله علرهم و اجمعین باد.
اما بعد جون خاطر شکسته این بی بضاعت خا کسار بیمقداد دلیل‌طریق نامرادی محدد. هادی از اوان اهتر از صیاء صبا و اوایل نشو وئما اه پومنا هذا که شصت مر حله ازسنین عمرطی کرده به علم تادیخ وفن سیر رغبت دارد وبر اکثر کتب اخبار و آثار انبیاء مسرسلین وسلاطین خشمت ان به دیده عبرت بين عبور ومرود کرده است» از آن جیرارد حضرت جنت مکا ۳ جهانگیر بادشاه که از اعاظم سلاطین نامدار تیمودیه بهندوستان بوده و به شو کت و شهامت «عر وف: و به سیاست وعدالت موصوف آمدهه هد ده ساأ له احوال فرمانروایی حود را پدشر ح و بسط تمام حود به‌فید نحریر در آورده وبد دظراین فاصررسیده چون ساده و بی تکلقا نه درو شاه انست دلیسن ومرغوب گردید ود یط له و یش دز رشته تحریر کشید در آن وقت
بخاطر با فص ز سید که حون لب‌تشکان باد به اخحباد به این متام رسند آزته جر عه زلال نیا وش
۷۳۳۲ جهانگیر نامه ماضیه متمنع نگردند وتشنه استما ع آن باشند. بناء علیه از اوایل سنه نوزدهم جلوس تا آخحر ایام حیات آن خسروجم جاه ازچند نسخه معتبرجمع وتالیف نموده به اتمام دسانید. چون مود از تاریخ ابتدای جلءوس تحریر احوال فرموده‌اند راقم ازبدو ولادت تا دوز جلوس بر اور نک خلافت نیز نکاشته الحاق ومستزاد نسخه اصل جهت تکمله کتاب گر دانید. ومسن الله الاعا نت والتوفیق.
ذکر اسامی ابای‌حضرت جنت‌مکانی: التاب واسامی گرامی ابای‌عظام واجداد کرام‌حضرت‌شاه‌جنت‌بکا نی با ین تر آیب‌است: ابو ا لمظفر نورا لدینمحمدجها نگیر بن جلالا لدزن محمد اکبر بن صیر الدین محمد همایون بن ظهیرالدین محمد باپر بسن عمر شیخ بسن سلطان ابوسعید بسن ساطان محمد بسن میران شاه بسن قطب‌الدین صاحب قر ان امیر تیمود کور کان,
کر و لادت<ضرت جنت مکائی: چون‌حضرت‌عر شآشیانی بجهت بای کارخا نه سلعلات و جها نبا نی همواره ازدر گاه ایزد جهان آفرین حلفی که شاستة افسرو اور یکت مسند آرای دانش وفرهنگت باشد مسالت مي‌نمودند و باطن قدسی مو اطن مقر بان در گاه صمدیت و مقبولان بار گاه احسدیت را وسیلة این خواهش ساخته منتظر طلو ع کو کب جهان افروز می‌بودند؛ نا آنکه بعضی از ایستادهای پاية سریرعلافت مصیر معروضداشنند که شیخ سلیم نام ددویشی که در صفای ظاهر وباطن از ایزد پرستان اين دیاز ممتاژ است و بنفس گیرا و اجابت دعا مشهون و اذ دوی نسبت به هقت واسطه به شیخ فر ید شکر گنج می رسد در قصیه سیکری که دوازده کروهی دارا لخلافة | کیرآباد داقع است می باشد اکر این آرزدی گرامی حضرت با او ددمیان نهند امید که نهال مراد به آ بیاری دعای او برومند گردد و چهرة مقصود در آيينةً ظهور دونماید. لاجرم آن حضرت به منزل شیخ رفته به صدق نیا و حلوص عقیدت این داز دا ظاهر ساختند» و شیخ دوشن ضمیر آ گاه دل پادشاه صورت و معنی را به طلو ع کو کب برح حلافت نوید سعادت جاوید رسانید. عرش آشیانی فرمودند که من نذر نمودم که آن فررند دا به دامن تر بیت شما اندازم باشد که پتاأئیدات ظاهری و باطنی شما بهدو لت بزدگی وبزدگی دولت برسد. شیخ قبول نموده برزبان گذرانید کسه مبارك باشد ما هم آن نونهال دو لت واقبال را هم نام خود ساختیم.
از آنجا که ازصدق نیت ورسو خ اعتقاد بود دراندك مدتی شجره‌امید به ثمرة خواهش بارورشد. چون هنگام وضم حمل نزديك رسید والده ما جده حضرت‌شاه جنت مکانی را از کمال عقیدت وفرط احلاص به خانة شیخ فر یستادند در آن مکان میمنت نشان‌روزجهارشنبه
هفدهم ربیع‌الاول سال تهصدو هفتاد وهفت هجری بطا ل میز ان درموضع فتحبود بمنزل شیخ سلیم آن آفتاب آسمان جاه و جلال طلو ع فرمود. این نوید رو ح افزا و بشارت نشاط آرا در دارالخلافه | کیر آ باد به سمع حضرت عرش آشیانی رسید. جشن عالی وطوی عظیم ترتیب یافت و به استما ع این مده خرمن حرمن زرتثارشد؛ وبه جهت ادای شکر این موهبت؛ حکم اطلاق جمیع زندانیان که درقلاع ومداین بودند شرف ارتفاع یافت وبه موجب قر ارداد آن سرلاله دودمان حلافت و جهانگیری را ساطان سلیم نام گٌذ اشنند.
ا گرچه فضلا وشعر ا در تاریج ولادت اقدس مضامین غریب ومعانی عجیب یافته قصاید غرا درسلك نظم کشدند» از آنجمله یکی «درشهو ار لجه | کبر» ودیگکری « گوهسردرج اکبر شاهی» یافته اما خواجه حسین هروی ازقدرت طبع وحدت فهم قصیده‌ای گفته که کار نامه
سخنودان‌توان دانست. مصراع اول هر بیت تاریخ جلوس آن‌حضرت‌است ودوم‌تادیخ ولادت
حضرت شاهنشاهی وبا ارام افش دو کارم‌شکل بسه معانی رنگین وتاذگی الفاظ آراسته و این
حمّد بیت از آن قصل م است که به تحر یر درمی آوزد.
من‌النو آددالتاد یخ
له الحمد ازیی جاه و جلال شهر یار طایری از آسمان جاه وجود آمد فرود ین زینو نه بنمودند بر دود چمن شاد شد دلها که باز از اسمان عدل و داد آن هلال بر ج قدر و جاه وجود آمد برون شاه اقلیم وفا ساطان ایوان صفا عادل کامیل محمد اکبر صاحبسران کامل دانای قابل اعدل شاهان دصر سایهً لطف‌اله آن لایق تاج و نگین «جاس وی راسمای چادمین دان عود سوز جنر اج وجود و گوهر ددیای جود پادشاها سلك لولنوی نفیس آورده‌ام کس :دار هدیه‌ای زین به اگر دازاش کوج
و 2 اول زدی سال جل.وس بأدشاه
کوهر مد محیط عدل آمد بر کناد کو کیی از عزت و از ناز گسردید آشکاد لا لهای زینکونه بکشود از میان لاله زار باز دلها زنده شد کر مهر ایام بهاد وان نهال آرزوی جان شه آمد به بار شمع جمع بیدلان کام دل امیدواد پادشاه نامدار و کامجوی کامگار عادل اعلای عاقل بی عدیل روزگاد بادشاه دین پناه آن عادل عالم مداد مو کب وی را سماكه رامح آمسد نیزه دار از هوای اوج دلها شاهبازجان شکاد هدیةٌ از کان گرامی بازجوی و گوشدار هر که دادد گو ییا جبزی که دارد گو بیار
از دوم مولسود نوردیدءة عالم مرا
۰6۰ ۰ ۱ ۰۹۰4 ۲2 چهانگنابد تا بود باقسي حساب روزهای ماه و سال دان حساب ازسال وماه ورور دوران پایدار شاه ما پاینده باد و باقی آن شهزاده هسم روزهس‌ای بیجسابت و شا لاک مشمیباز ح<ر کت حضرت عرش آشبائی بیاده یاء جهن ز بارت و شکر گز ای ولادت فر ژند به جانب اجمیر :
جون غنچهٌ مراد از کلبن امید شگفت و شاهد متصود ازنهان عانه خحواهش قدم بجلوه اه شهو د نهاد به شکر انة آن عرش آشیانی به تادیخ دو از دهم شعبان سال ولادت ازا کیر آباد عازم یبارت روضه منوده حواجه معین الدین جشتی سنجزی قسدس سره شده ۳ ده متو حسه اجمیر گشتند ومسافت منزل دوازده کروه معررشك, روز هشدهم بر وضاه منو رم معلیه ورود سعادت اتفاق افتاد. جبین اخلاص بر آن آستان سوده مراسم زیارت و لوازم عبارت بتقدیم رسانیدند و بخیرات مبر ات پر دا خته» کشتر ار معتفان حسواشی آن رود قدسیه را بر شاب سحاب کرامت سیر اب گردا نیدند.
حقبقت وطن و سب حضرت خواجه معین السدین چشنی سنجری | کون معجملی از مححامد ذات ومتاقب صفات خواحه بزر گوار میک شته کلك بیان میکّردد: مو لد آ نات سیستان است وارین جهت ایشان را سحزی فو ب-ند که معرت سکزی است . درپانزده سالگي خحواجه وا لد بزرگوار او که خواجه حسن نام داشت بعا لم قدس دحلت نمودند واز میامن تخر دودبین شیخ ابراهیم مجذوب قندزی درد طلب دامنگیرهمت خحو اجه شد. قطح تعلقات ظاهری نموده بسمرقند و بخارا شتافتند وجندی با کساب علوم دسمیه پرداختند و ار آنجا بد خر اسان رفته در آن سرزمین تشو ونما یافتند و دد هادون که توایع دشاتوی اشیع بصحیت فیس مودیت شیخ عثمان هارونی دسیده دست ارادت به دامن سعادت آونده» بیست سال ددصحبت شر فش ریافت شاقه کشیدند و به‌اشارت شیخ 9 وغر بتها پيشنهاد همت ساخته بهحدمت بسیاری از بزرگان وقت مثل شیخ نجم الدین کبری و دی یکرمشایخ عظام واو لبای کرام رسیدم بزور باژوی فطرت کمند طلب به کنر مراد اند اختند وخدمت شواجه به دو و اسعاه به شیخ مودود چشتی می‌دسد وبه هشت واسطه به شیخ ابراهیم ادهم و قرل‌از آمدن ساعلان معزا لدین ل سام درحد رای بتهورا به دحصت پبرنحود به هند آعدند ودر اجمیر اتامت کر درد وخواجه قطب‌الدین اوشی دراه رحب سال شنصد و بست و دو در نداد بمسجد امام !بوا للیث سمرقندی یه حنود شیسخ شهاب الدین سهروردی و شیخ اوحدا لدین کسرمانی بادادت خواجه معین الدین فایز گشتانسد و شیخ فربد شکر گنج که دد پتن
پنجاب آسوده‌اند مرید خواجه قعاب الدین اند و شیخ‌نظام الدبسن
ت او لیا بر !هیر سر و
دست ادادت به شیخ فرید شکر گنج داده| ند وسلسله چشتبه بخواجه منتهی ميشود.
الصه درساعت خبر اشاعت عنان توجه بدارا لملك‌دهلی انعطاف یافت که بجهت شکر اف عطبه و الا زبارت مر قد او لبای عظام ومشایخ کرام که در آن مصر کرامت آسوده‌اند ۳ فرمایند و بعداز طی منازل وقطع مراحل ددره‌ضان سال مذ کود مو کب اقبال به آن سعادت گاه ورود اجلال فره‌ود ورسوم زیادت مر اقسد متبر که وطواف مزار قابض الانوار جنت آشیانی اناراژله پر ها نه بتقد یم زر سید. آیگاه دهخت عا ت بصوب مستقر | لخلافت اتفاق افتاد ودرشدم ذیقعده بدارالخلافه !کر آباد نزول اقبال رویداد. چون ولادت فیض افادت حضرت جهانگیری درسیکری واقع شده بود حضرت عرش آشیانی آن مسوضح را برخود میارلك دائسته در آن سرژمین طر ح اقامت انداختند,
اساس شهرعظیم در فنحیود واجتماع خلقی کثیر از نزدبك و دور: و در او اسط ماه ر بیعالاول دهصد وهفتاد ونه هجری نحکم گیتی مطاع بتاسیس حصاری والا و عمار ات دلکها شرف ارتفا ع بافت. و جمیع امرای عظام و ملتزمان ز کناب تصرت اعتصام درجور مرتبه و حالت خحویش متازل اساس کردند و باندك فسرصتی شهری عظیم درنهایت آراستگی برروی کار امد و مساجد و مدارس و دیکر بقاع یر و دکا کین واسواق در کمال نفاست وتکلف همه از سنکث سرخ تراشیده مرتب گشت وانسواع بساتین بهشت آئین باعث طراوت صاوت. ان عشرتگاه شدم به فتح بور سمت اشتهار گرفت و بعداز نزول اجلال در آن فصر اقبال از مقال این نام میمنت فرجام توحات عطیمه رین روز کار حجسته آثاد شهر یار معدات کرداد گردید. و در همین سال میمنت فال حضرت عرش آشیانی جشن تطهیر حضرت شاه:شاهی از استه ابو ات حرمی بر روی روز ار کشودند. و روز پنجشنبه پیست و پنجم جمادی الاخر آن قدسی طینت و الا گوهر را پذیرای عشرت فرمودند. و جون عمسر گرامی بچهارسال وجهارماه وجهارروز یسوست بقا نون دانشوران باستانی فا دفمه شناسان آسمانمی درساعت مسعود یعنی روزچهارشنبه بیست ودوم دجب سال تهصد وهشتاد ویك آن مظهر عواطف سبحانی دا مکتب نشین دانش ساختند و جشنهای دلکش ترتیب داده عا لمی دا هد مراد دذ دامن امید ریختند و تعلیم آن سواد حوان رمور آنفس و آفافی به اوه دودمان فضل و کمال صددشین مسند افاضت و افغال مولانا مير کلان هسروی که بسلامت نفس و تهذیب اخحلاق آراستگی داشت تفویض یافت وقطب‌الدین محمد حان انکه بخدمت اتالیقی این بر گزیده دین و دو لت خلعت و امتیاز پوشید وجون او بحراست سرحد ناسزد شد میرزا
خجا دخانان را شاسته این منصب عا لی داسته عزافتخار بخشبل تل,
33 جها نگی نامه
تفو.ض منصب ده هز اری ذات و سواد به شاه آده نامدار: درسال تهصد وهشتاد وپنج منصب ده هز اری ذات وسواد ارزانی فرمودند و به زبان کوهر آمودگذشت کنه نظار بروفود رضاجوئی ونيك سیرتی وبیدار دلی و بردبادی تمامی جنود سماوی اعتصام بهآن نو تهال دو لت وا بستگی اون
عقد فر هو دن صبه داچه بهگو انداس ذمینداد انیر بحضرت جهانگیر : چون عمرهمایون به پانزده مالگی رسید صبیه قدسیه راجه بهگوانداس راکسه از اعاظم امر ای این دو لت ابد مقرون بود ودر زمره راجهای نامدار بمز ید شو کت واعتبار اختصاص داشت به جهت آن حضرت خواستگادی نمودند و دولتخانه عاص وعام ند امن تن پادشاها ند تر تیب دادند و به‌تادیخ پنجم اسفدار هرماه الهی سال تهصد ونود و دوهجری که مختار انجم شناسان وقت بود حضرت عرش آشیانی به ورود مقدم اقال توام منزل راجد را باید آسمانی بخشیدند و آن بانسوی حجله عفت وعصمت دا بگوهر یکتایسی خلافت و ساطنت عتد ازدواج حجسته امتزاج بسته بهدو لسر ای جاوید آوردند و راجه لوازم نیا و پیشکش بتقدیم رسانیده طوی‌در عور این سبت که افتخار اسلاف‌واعلاف اوست‌سر انجام‌داد و بجمیح شاهز اده‌های عا لیقدروهر یکی ازحضر ات عا ایات ضیا فتهای لایق فرسناد ومتصبداران واحدیان و شا کرد پیثه را نام نویسی کرده خلعتها داد و بایسن سعادت افتخار جاویسد | تلو ت..
عقد فر مودن شاهر اده امدار دا باصسبه داجه اودسنکه ولد مالد بو ر اجه مازوار : ودر نهصد ونود وجهار هجری حضرت شاهنشاهی را به دخترراجه‌اودسنگه که به اصالت و جاه و اشکر و دستگاه از جمیع راجه های هند ممتاز بسود نامزد ساختند. عصر
پساعتی که تو لا کند یدو تقویم
حضرت عرش آشیانی با مخدرات سرادق عصمت به منزل راچه تثر یف بسرده عقد ازدواح سعادت متاج بستند و برروی روذ کار در عشرت کامرانی گشادند وراجه اودیسنگه پسرراجد ما لدیو است که ازراجه های معتبر صاحب شو کت بود و شمار اشکر او به هشتاد هز ارسو اد رسیده ا گرچه راناسانکا که باحضرت فردوس مکانی انادالله برهانه مصاف داده در دو ات وحشمت عدیل ونظیر دا وما لدیو بوده لیکن به حسب وسست ملك و کثرت لشکرراو ما لدیو فزونی داشت چنادچه مکر سردادان اشکر او ر! بارانا سانگا میارزتها اتفاق افتاده و هر بار
آثار غله و تساط از آن جانب دوی نمود.
جهانگیر نامه ۳۷
و لادث سلطان النسا پيگمم دسلطان خسرو ار صبیه اجه پهکوانداس: همدرین سال از دختر راجه بهگوانداس صبیه قدسیه بعرصه وجود آمد و موسوم بسلطان الا بیگم کت و در بیست و چهارم امرداد سال اهصد و نود و پنج هجری هم از دختر راجه بهگوانداس پسری تولد شد حضرت عرش آشیانی او دا سلطان حسرو نام کردند.
ولادت سلطان برو یز از دختر خواجه حسن عم زین خان: نوزدهم آبان سنه تصد ونودوهات هجری درمشکوی اقبال ازبطن دختر خواجه حسن عم زینخان فرزددی دیکر برساط و جود قدم نهاد سلطان پرویر نام گذ اشتند.
و لادت بهاد بانو بیگم‌از صبیه داجه کیسوادس: ددبیست سیوم شهر بود سال ۸ ازدخترداجه کیسوداس داتهود ضیه پوجود آمد بهاد با نو بیگم نام کر دند.
ولادت بادشاهزاده خرع حضرت شاه جهان از صبیه داجه اودسنکه رانهود : سلخ شهرد بیعالاول سنه‌عز ارهجری بعداز انقضای پنج‌ساعت دوازده‌دقیته ازشب پنجشبه که درعهددو لت‌جها نگیری بمباراشنبه اشتهاریافته به‌طا لع‌میزان به‌حساب اخترشناسان فرس» و سنبله به‌شمار منجمان هند در دارا لخلافهلاهور اختر برج خلافت از بطن صبیه قدسیه راجه‌اودیسنکه قدم براور نگ وجود نهاد وتاریخ ولادت اشرف حامله چندین‌بشادت است‌آن جمله درین ماه مبارله تولد حضرت شیرالبشر صلوات‌الله وسلامه وعلیه اتفاگ افتاد» و ایسن موافقت ازساعدت اقبال است وبه استشارست الهی که برسرهر هزارسال اذعا لم جهانبانی بوجود آید که به معاو نت توفیق ازل رسوم مذموم بغی وجهالت ازعرصهٌ جهان براندازد. چنانچه قبل اذین پانصد وشصت وپنج سال دموز شناس اسرار یزدانی افضل الدین حکیم حاقانی اطلوع این ک و کب اقبال خبرداده و از محردمی دریافت وخبری ثایافت آنوقت ریاعی برصفحةً روز گار یاد کار گذاشته.
رباعی
گویند که هر هزاد سال عا لسم آید به جهان اهلکمالی محرم
آمد زین پیش و مانزاده زعدم آید پس ازین ومافرو دفته بغم روزسیوم ازولادت اقدس حشرت عرش آشیا نی بدو لسر ای جهانگیری تشریف برده دیده ر! بجمال جهان افروز اوروشنی افزودند و درآن محفل جشن عظیم ترتیب يافنه بود که چشم روز کاد ازه‌شاهده آن سر مه حیرت میکشید وچون وم میمنت ازوم سبب خرمی وشاط جل بزر گواد گردید به الهام غیبی بسلطان خرم موسوم فرمودند.
3 جها فگیر نامه
۷۲ ۲ ح ۳ خی و | و 5 ۰ 7 - مرس احوال عسدالله خان پهاد فبر و زجمکت: ازوقایع این ایام امدن حواجه‌عرد | لاه مر 70 ت ۲ ۱ است به در گاه حضرت جچهانگیری. ابای خواجه ازسادات کیاداسد وجد چپهارم ایشان ودوة ارباب وجد وحال امیرسید عاشق است که احوال ایشان در کتب حبیب‌السیر ورشحات مرقوم شده و وا ده حو اجه جو اهر خحم اجه حسن شبن بست کد ی ا تسا بیکم خی ۵ حشرت عرش آشیا نی را در بحبا زد نکاح داشتء و اجه رو سال هز ار با دو بر ادر شود خو اجه باد کاد وعواجه بر عورداد از ولایت حصار امده ملاز مت حشرت تام اقا تون در با اد آن حشرت فراعود حال هر بل مرصب؟ ۳2 بت دجوده تعمتات صو بهُ وت ثر موددد وجون بذیر خواجه قرابتی داشنند حکم شد که در حدعات پادشاهی دفیق او باشد واینو !۷۲ ند ادان به 3 را ممده هر جا کاری و ترددی پیش آمل مراسم مردانگی و جا سپادری بدتءد يم رسانیدند وجوهر شود را دلنشین همکنان ساختند. وجون بازهمت باند پرواز و اسديثة ترقي مراتب, دور ودراز بسود متوجه آستان جهانگیری شله دزسند هزار و سه ببه مت پیوستنده ور فته رفنه به جوهر شناسی وقدردانی 1 حشرت رد مداد ح بلنك تصاعد تممو راب جون ددسال هر اروهفت هجری ازعرایض دو انخواهان به وضو ح پیوست که تسخبر مالك وش بي وت جها یکشای حشر بت عرض آشیا ی صودت پل یر نیست ۳9 تاریخ سم کر که مختار انجم شناسان وقت بود بنقس نفیس بدان صوب توجه فرمودند. رخصت ژرمودن حضرت شاهی زا به مهم را نامع راچه مانسنکه وغره امر ازصو به اجمیرا تیمتا و تبرکا به تبول حشرت جهانگیری مقرر فرموده داجه مانسنگهو شاه قایخان مصرم و بسیاری از امرا درملازمت آن حضرت تعیین نسرده درهمین ساعت مسعود به بر کندن بیخ فساد راناشرف رخصت ارزانسی داشتند و سرض ازاختیاز مقادقت آیکد جون مو کر اال یه مما لك دور دست بهضصت می فر ما ید هم فسثاه تحللافت ارزشاهز اده و لبعهد حا ۳۷ نبا شد و هم دود میعامة رانا پسی سیر عسا کر کیوان شکوه کردد و ۳ جرد راجد مانسنگه به حدمت حضرت جهانگیری دستوری یافت اما بهالتماس اوبنگا له پدستور سابق به تیول او مقرر داشتند و راجه تعهد نمودکه خود دزء‌لازمت حشرت شاهی باشد و فرژندان 3 کماشتکان او سر بر اهی و یاسیا ی بنکا لد دما [ِ- وجکت فشک پسر کلان سود ۳ به تخاهبانی ۸ مللت دستودی داد و درهمان نزدیکی حکت سنکه ۳ سقر تا در پیش آمد و داجه پسر او مهاسنگه را جانشین خود ساخته ساخده به سر کرد کی بنگالا فرستاد. و
۰ ۳ تَ ۳ 1 4 جون خدیله اجمیر میم سر ادقات کردید افواح ب<ر اعواح وسیاه دصر ست بزاوه ده استقیال
جها نگیر نامه ۷۳۷۹
رانا دستوری يافتند, و بعد از یکچندی خود نیز سیر کنان وشکاد افکنان تا اودیود نهضت
فرمودند» و آن آشفته دای بیراهه دو از کوهستان بر آمده چند جا دا تانت و چون مبارزان لشکر فیروزی اثر اذزپی او شتافتند باز سراسیمه خود دا به شعاب جبال انداخت وحدود متعلقه او لکد کوب عسا کر اقبال گردید» و بسیاری از کفار شقاوت آثار در آن عرص کارژار برخاله هلالك افتادند. وزن و فرزند آنها به اسیری دفت» درینوقت خبر شورش بنگالا وشکست مهاسنکه به عرض رسید.
قوت و الده سلطان بر و بر : درپانزدهم تیرسال مذ کور مادر سلطان پرویز بعا لم علوی شتافت وپرد گیان حریم خحلافت دا به غم انداعت.
چون خوشامد گویان واقعه طلب گاه و بیگاه چنان وامی‌نه‌ودند که حضرت عرش آشیانی به تسخیر دکن مشغو لند ويکايك آن ملك رانا کشوده پر گشتن ازعز یمت بادشاها نه دود است ار درین وقت‌حضرت‌بر گردند وپر گتات آنروی آب ا کیر آباد دا که به‌عموری سیر حاصلی اشتهار دارد بگیر ند از محال رشد وشمایل عزت دور نخواهد بو و نیز فرو شستن غبار شورشی که بناز گی در بنگالا ارتفا غ یافته بود بی داجه مانسنگه صورت تمی پبست راجه پر کشک ایشان:عیخ مدعا دانسته ساسله جنبان این اراده شد نا گزیسر مهم رانا به انجام نارسانیده به طرف اکبرآباد بر گردید ند. قلیج خان که حراست آن قلعه آسمان سای بدو مفوض بود ازصدق احلاص وفزو نی عقیدت از قلعه بر آمده دولت ملازمت دریافت؛ وبضی بنگا له طلبان شورش انگیز به اغراق و مبا لغه عرض نمودند که اگرقلیج خحان دا به دست آورند گر فتن قلعه اکبرآباد که به دفاین و خحزاین مالا ما لست بسهو لت میسر می گردد. جون فتنه مخا لشت هنود سربربا لین مدادا داشت حضرت‌شاهی سخن ظاهر بینان را په سمع قبول جانداده به حان مذ کور دستودری فرمودند تا به قلعه در آمد وبه نفس همایون از آب گذشته به جافب‌الله آباد متوجه گشتند.
مریم مکانی والده ماجده حضرت عرش آشیانی که دد قلمه | کبر آباد بودند برهو یدح عزت نشته روان‌شدند تا آن حلف الصدق خلافت درا لتا ج سلطنت دا ازین عزیمت مانح آیند وحضرت شاهی اذین معنی آ گاهی یافته پیش از آنکه‌مریم مکانی برسند سو اری کشتی اختیار نموده به سرعت تمام بسه جانب مقصد شتافتند و مریم مکانی آزدده خاطر به قلعه بر گردیدند. به تادیخ غرة صفر سنه هززارونه نزول دایات ظفر آیات در قلعه ! کبر آباد اتفاق افتاد. و اکثرجاها که آن روی آب اکیرآباد بود به دست آورده به ملازمان نود جا گیر دادند. از آنجمله صوبةّ بهاد دا به‌شیخ خوبو مخاطب به قطب‌الدین خسان کو کلتاش عثایت نمودند وسر کار جونپور دا به لاله بیک مرحمت کردند؛ وسر کاد کالیی را به بیم
۷۵۰ جها فکیر نامه
بهادر کرامت فرمودند» ونام‌بردگان دا به محال متعلقه دستوری دادند وازرای کهن-وردیوان سی ك روپیه حزانه که ازحاصل خالصات صو به بهاد فراهم آورده بود گر فتند.
دسیسدن محمد شر یف ازحضور اعلی و نصرف‌نمودن‌آن بیوفا درمزاح شاهر اده و الااگهر : چون این وقایع مکرر و متوالی به عرض عرش آشیانی دسید از وسعت حوصله و قوت بردباری نهایت دلبستگی که به آن جانشین حلافت داشتند اصلا ازجا نیامد ند وشریف پسر عبدالصمد شیرین فلم را که ازخدمتگاران حضور بود وبه خدمت شاهی نیز اخلاص بسیار داشت با فرمان عطوفت نشان مشتمل بر نصایح گرانمایه وطلب حضور فرستادند. چون فرمان مسرحمت عنوان رسید آداب استقبال و لسوازم تعظیم و اجلال بتقدیم رسانیده خحواستند که روانةٌ ملازمت شونده لیکن بنا بر ملاحظه‌ای دور ودراژ» آين معنی را در توقف انداشتند وشریف رانگا هد اشته دستوری معاودت نداده او به جاپلوسی وحوش سید گویی‌درمزاح اقدس جا کرده دراندكه مدتی و کیل السلطنه شد وحضرت عرش آشیانی فرو نشاندن فتنه عانه خیز دا اهم دانسته دل از گشايش ملك دکن که نزديك بکار شده بود بسر گر فتند» وبه تازیخ پانزدهم اردی‌بهشت هز ادونه هجری کار سازی آن ملك را به مردانگی و کاردانی خحا نخا نان سیه سالاروسزاولی وجانسیادی علامی شیخ ابو الفضل باز گذاشته» به‌صوب دار | لخلافةٌا کیر آ باد عنان مراجعت گردانیدند و به تاریخ پیستم امرداد سال مذ کود به آن مصر دولت واقبال نزول اجلال فرمودند ودرین ایام حضرت شاهی خو اجه عبداثله را به عطاب عبدا لله خحان نامور ساختند.
آنوجه حضرت شاهی از اللهآ باد به صوب ا کر آباد و بر کشت از داه جهت دفع فاد و فتنه: در شهورسنه هزاروده هجری که دایت آسمان سای عرش آشبا نی در دار لخلافة آ گره بود حضرت جهانگیر باسی‌هزاروده سوار آماده پیکاد وفیلان نامدارروانة دارا لخلاقه گشتند. اگرچه درظاهر ار اده دریافت حضور والد ماجد بازمی‌نمودند اما ددباطن انديشة دیگر که ازلوازم سلطنت پژوهی وملك جوییست مر کوز خاطر خورشید مناظر بود چون خبر توجه مو کب ظفر قرین به این آیین بهعرض حضرت عرش آشیانی دسید مسرت و ابساط ی که ازرسیدن آن قرةالعین داشتند» به وحشت و تفرقه بدل شد و بضی از امرا که سخنان نفاق آمیژ از آن درقالتا جح سلطتت به سمح آن حضرت مي‌زسانیدند و بواهمه دراز افتادند حصوصا جعفر بیکث آصف خان که خدمت دیوانی داشت ازییم هرزه ددایی « بیصرفه کویی نزديك به آن رسید که قالب تهی کند. و چون م و کب شاهی در قصبةً اتاوا که دد جا گیر حان مذ کود بود نزول اجلال فرمودندلعلی گرانبها مصحوب یکی از معتمدان خحود به
جها نگیر نامه ۴۵۹
رسم هیشکش فرستاد.
در این انا فرمان قضا جریان صدود یافت که آمسدن آن عزیز با لشکر انبوه و فبلان کوه‌شکوه خاطرمهر ناظر دا به انديشة دیگر دهنمونی می کند. آمدن پسر به خحائة بدد به این شو کت و حشم دسمی تست که از آن خلف ااصمدق به دوی کار امده اگر مطلب اظهار جمعیت و عرض سیاه بود مجری او شد مردم دا به محال جا گیررعصت نموده؛ جریده به خدمت شتابد و اگرشائبه توهم باقیست ومنشور مطمئن خاطرنیست عنان معاودت به الله آ باد معطوف دادد؛ وهر گاه نقوش توهم و تفرقه ازحو اشی خاطر آن فرزند ز دوده شود به ملازمت شتا بد.
جون مثال واجب الامثال به حضرت شاهی رسید متحیر و اندیشه مند کشت و در اتاوه توقف نموده عرضداشتی مرقوع قلم احلاص رقم گردانیده بسه پایه سریرخلافت مسیر ادسال فرمودند. مضمون آنکه این فرزند با جهان جهان اشتراق و آرزومندی احرام کعیه مقصود بسته می‌خواست ددین زودی سعادت آستانبوس دریا بد در اتاوه فرمان رسید که قدم جر آت پیش ننهاده به اللهآباد معاودت نماید. عجب که احلاص این نیا زمند در باطن آن حضرت اثرنکرده ومشتی فننه سرشت آن دای مجازی دا درحق این بنده حقیقی بد گمان ساختند» وروزی چند این مرید را ازسعادت خحدمت محروم ساختند امید که صدق باطن این نیازمند درمر آت تحاطر غیب ناظر پر تو افکند.
معاودت حضرت شاهی از | ناوه به جانب الله آ باد : آنگاه روزی چند در اتاوه توقف نموده کوس معاودت به صوب الله آباد بلند آوازه ساختند. مقارن آن فرمان شد که صوبه بنگاله و اودیسه به جا یر آن فرزند مرحمت نمودیم. کسان خود را فرستاده متصرف گردد. حضرت شاهی صلاح وقت در فرستادن اشکر بدانصوب ندیده عذر های دلپدیر معروض داشتند. چون به بلده الله اباد ثز ول سعادت ارذانی فرموده آنچه از لو ازم ساطنت ومخصوص فرمان روایان والا شکوهست به دوی کار آمد و ملازمان در گاه حعطاب خحانی و سلطانبی يا فنند.
ذ کر قعل شیخ ابو الفضل: اذ دقایع اين ایام کشته شدن علامی شیخ ابوالفغل است. اگرچه او از شیخزاده های هندوستان بود لیکن در خرد خرده دان و طبیعت دقیقه- سنج نشاء یونانی ددسر داشت و در تهذیب اخحلاگ و آداب ذاتی خحدمت ملولك قصب لسبق‌از اقران ربوده بود. بالجمله جون آیات ناسازگاری حضرت شاهی بر روی روز افتاد و همگی ملتزمان باد گاه عرش آشیانی از پیش بینی و عاقبت اندیشی به جانب آن سربسر
۵۲ ِ ۱ جها نگیر نامه آرای سلطنت گراییدند. از آنجا که آنحضرت شیخ دا با خود یکرنگگ وبا حضرت شاهی يك رو فهمیده بودند فرسان قضا جریان شرف صدود یافت که لشکر و حشم دا بسا پسر ود شیخ عبد الرحمن دد دکن گذاشته بسرعت هرچه تمامتر متوجه دریافت سعادت ملارمت گردد.
چون خبر طلب او یه عرض شاهی رسید بیقین وجزم دانستند که | گرشیخ نزو آن حضرت رسد بتر تیب اسباب فتنه حو اهد پرداخت و تا قدم او در میان کاد باشد رفتن ما به در گاه حضرت شاهنشاهی صورت نخواهد بست. و ددین صورت علاج واقعه پیش از وقو ع با سل کرد. به این اندیشه صائب راجه نرسنگدیو را که به جمعیت ومردانگی دراقران حود امتباز داشت. ووطن او برسرداه بود به استصال شیخ گما شتند و او دل به این کار بسته در کمین فرصت نشست. وچون شیخ به سر ای بسر که درده گروهی گوالیا واقم است سید راجه با جمعیت بسیارازسو ازو پیاده ثیخ‌دا با چندی ازخدمتگادان که همراه داشت گرد گرفت؛ وشیخ ننگث گر بخنن را ا کرچه ممکن بود برخود فمسندید وتن به مردن داده» به قتل رسید. و راجه سراودا به الله آیاد فرستاد. اگرچه از کشتن شیخ خاطر اقدسی مظاهر عرش ۲شیانی بسد آزرد گی فرادان و تفرقه بیکران در افتاد.اماازی نکارنامه دلیری ومردانگی حضرت شاهی به ملاحظه در آمد عزیمت آستا نبوسی در گاه پدد بزر گوار نمودند. ورفته رفته آن کذورتها به صفا مبدل گشت. چنانچه بجای خود رقبزده کلك و قایح نگار خواهد شد.
فرستادن سلطان سلیمه پیگم دا جهت استمالت و دلجوئشی و آوردن حضرت شاهی دا از ارته]آباد: چون آن والاگهر ا کلیل خلافت از واقعةٌ شیخ | بوا لفضل بغایت محجوب شدنسد حضرت عرش آشیانی مهسد مضدس سلیمه سلطان بیگم را نزد ایشان فرستاده تا به نوازشهای پادشاها نه دلجوثی نموده و ازحجاب بر آودده» به ملازمت بيارند و فتح لشکرنام فبلی و حلعت و اسپ خاصه عنایت فرمودند ومصحوب بیگم ارسال داشتند. وچون بیگم به دو منز لی از الله آباد رسیدند حضرت شاهی به استقبال بر آمده به آداب بسزرگی ملاقات نمودند» وسجدات مراحل بیکر ان حضرت عرش آشیانی بسه تقدیم رسانیدی به تجمل تمام دز حدمت بیگم به شهر معاودت فرمودند. ومهد علیا آن مسرت! لقاب را بنوید عواطت گونا گون امیده‌ارساخته» رنگك توهمات ازمرآت حاطر زدودند» وحضرت شاهی درمرافتّت والدة معظمه متوجه در گاه عرش اشتباه گشته چون به حوالی دارا لخلافتة اکیرآباد رسیدند عرضداشتی مرقوم لم اعتقاد رقم ساخته مصحوب خواجه دوست محمد به ملازمت اشرف ارسال داشتند. مضمون آنکه چون آن خداوند حقیقی و مجازی دقم
جهانگیر نامه ۵۳
عفو بردامن تقصیرات ایسن بنده کشیدهان_د امیدوار است که از حضرت مریم مکانی التماس فرء‌ایند که از روی فرزند پروری این نیازمند را به ملازمت اقدس مشرف سازند تا دفم توهمات این فدوی گردد و حکم شود که منجمان حضور اختبار ساعت سجود دما بد.
بعد از زسیدن ایسن عریضه حضرت عرش آشیانی ببه دو لتخانهة وا ده ماجده ود شتافته اماس شاهی دا به عرض آن عفت مب رساندند و پس از آنکه خو اهش ایشان درجة قبول یافت فرمان عاطفت عنوان مشتمل بر نوید استقبال مریم مکانی به فرزند اقبا لمند نوشته اين رباعی را که از داردات طبع جعفر بیکت آصفخان است بر آن منشور سعادت قلمی نمو دند.
رباعی ای جسته نما برسم عادت ساعت ادراه وصال را جه حاحت ساعت از وصل کند کسب سعادت ساعت ساعت جه کنی بهانه ساعت ساعت
واين نو ازشنامه را به جواب عرضی به خحواجه دوست محمد سپرده اورا دعصت معاودت فرمودند. بعداز ورود این فرمان رافت عتوان» حضرت شاهی بسرعت هرجه تمامتر به‌نو احی دارا لخلافه رسیدند وحضرت مریم مکانی يك منزل پیش رفته آن گوهرا کلیل سلطنت را به منزل حود آوردند ودر دو ات سرای ایشان قرانا لسعدین اتفاق افتاد.
ملاامت حضرت شاهی: حضرت شاهی فرق نیاز به پای آسمان سای قبلاٌ حقیفی گذاشته تارك دو لت برافراختند» و حضرت عرش آشیانی دیده اشتیاق به جمال جهان آدای فرزند اقبا لمند دود نورانی نمودهء ایشان را به دو لتخانه آورده وبه حکم اشرف نقاره شادمانی نواخته, آوازه نشاط انبساط دا به گوش دور و نزديك دسانیدند. وحضرت شاهی دوازده هزارمهر به صیفة نذر و تهصد وهفتاد وهفت زنجیرفیل نر و ماده به دسم پیشکش گذرانیدند. از آن جمله سیصد وپنجاه وچهار فبل پذیرایی یافت, نتمه دا به ایشان بخشیدند. و بعداز دو دوز پون نام فیلی نامی ازغنايم فتح دکن که درفیلان خاصه به سبکپایی ووش فعلی بی همتا بود به ایشان مرحمت شد ودستار مباراد اذفرق مقدس برداشته برسر اشرف شاهی گذاشتند ونوید جانشینی را به گوش امید آن حورشید آسمان سلطنت دسانیدند. چون حضرت عرش آشیانی درهنگام توجه رایات عالیات به صوب دکن حضرت شاهی دا برسر دانا مقهور رحصت فرموده بوده و به سیب امری که رقمزدة کلك وقایع نویس شدآن حضرت مهم مذ کور به انصرام رسانیده به الله آباد شتافتند.
رخصت فرمودن حضرت شاهی دا با جمعی امر | برسردانا: ددین ولادأی صواب نمای عر شآشیانی چنان تقاضا فرمودند که چون مهم رانا نامزد آن فرزند بود لایق دو لت آنکه به نیروی همت آن قرةالعین تحلافت صورت اتمام پذیرد. لاجرم درجشن سهره آن گوهرا کلیل سلطنت به موجب حکم پدر بزر گوار دایات نصرت سمات بدان صوب بر- افر اشتند» دجمعی ازامراکه اسأمیآنها نوشته میشود به نوازش خحسروانه سر فر از گشتند ود خدمت آن درةالناج سلطذت دستوری یافتند. جکتانته دای» دایسنگه مادهوسنکه: رای در گا؛ دای بهو ح» هاشم حان قرابیکخان: افتخاربیکگث راجه بکرماجیت؛ سك سنگه دو لپت؛ پسران راجه موته. حواجه حصاری, راجه سا لباهن» لشکری پسرمیرذا یوسفخان شاه قلیخان؛ برادر اصف خان شاه بيك کولانی.
چون فتح پورمخم سرادق اقبال کشت روزی چند در آن دارالسعادت به جهت سامان ضروریات توقث افتاد وخزانه و لشکری که به آن کاردشو ار گذاد وفا کند التماس نمودند. و ارباب دخل ددانجام آن ایستاد گیهای بیجاظاهرساختند. نا گزیرحضرت شاهی عرضداشت نمودند که این مرید حکم آن حضرت را نمونةً حکم الهی دانسته به شوق هرچسه تمامتر دل برین خدمت نهاده؛ لیکن کفا یت اندیشان سامان اين مهم دا به دوشی که سرانجام پذیسرد نمی نما ندو بیهوده خود دا سك ساختن واوقات ضایع کردن حه لایق است. مکرد معلوع 0 حضرت شده باشد که رانا از کو هستان برنمیآید و هرروزبه محکمه پناه برده تا ممکن باشد به جنگث نمی‌پردازد. تدبیر کارمنحصر ددینست که افواج نصرت امواج ازهر سو در آمده کوهستان را قمرغه واد ددمیان گیرند» و نیز فوجی آنقدرباید که هرگاه به آن مقهور دوچار شود از عهده آن تواند براید. اگر دو تخواهان به روش دیگر صلاح دیده‌اند چون مردم بنده بغایت پریشان احوال‌اند» حکم شود که این نیازمند جبین سعادت را به سجود اعلاص روشن ساخته به محال جا گیرخود شتابد و درخود این مهم سامان نموده با جمعیت فراوان متو جه استیصال او گردد.
بعد از آنکه عرضداشت حضرت شاهی به مسامح عزو جلال دسید تجیب‌النسا بیکم همشیره قدسیه حود را نزد آن گوهرا کلیل حلافت فرستاده پیغام فرمودند که ون آن فرزنسد در ساعت مسعود رعصت شده و ارباب تنجیم به جهت قرانی که ددین نزديك و اقع‌می‌شود تجو یز ملاقات نمی نما ید با ید که بهعجستکی متوجه الله آبادشود دهر گاه و اهد باز دولت ملازمت دریا بد.
مر اجعت حضرت شاهی ازفتح ,لور به الله ۲ یاد: حضرت شاهی بد ورود
جهانگیر نامه ۴۵۵
منشور لامعا لنود اذ فتح پور که چیده نزديك متهرا از آب جون عبور نموده روانه آلله آباد شدند. مقارن این حال حضرت عرش آشیانی يك پوستین روباه سیاه ويك پوستین رویساه سفید مصحوب دوب خو اص به آن حضرت فرستادند؛ و آن مسرت القلب الصدد ساطنت عرضداشتی مشتمل برسپاس این مرحمت نوشته این بیت دا درآنجا مرقوم ساخته.
گر بر تن من ذبان شود هر مویی يك شکر تو از هزار نتوانم کرد و به روپ عواص سبرده اورا زعصت معاودت اررانی داشتند.
فوت والده جسرو: جون روزی جند در الله آباد به شاد کامی گذدا نیدند قضا را والده سلطان خسرو نقاب آرای ثهانخانة عم گشت. تفصیل این اجمال آنکه درین ولا پیوستی در دما غ آن عفت سرشت یه هم رسیده سودا بر مزاح استیلا پافت و چون خسرو از بر اهه روی درملارمت عرش آشیانی همو اره به شکوه حضرت شاهی پرداحت این غم نیزیاری آن گشت. در روزی که آن حضرت به شکاد تشریف برده بودند پوشیده ازپرستاران افیون خحورده سر به با لین فنا گذشت و چون سرآمد پردکیان حرم سرای سلطنت بوده انس والفت تمام به او داشتند حاطر قدسی مظاهر ازین سانحه بی‌نهایت ملول واندوهگین شد و بردل مهر نزل این مصیبت سخت گران آمد. حضرت عرش آشیانی از استها ع این حادثه ناگزیر و آشفتگی خاطر فیض پذیر فرمان از روی کمال مهربانی و غمکساری فرستاده تسلی خاطر عاطرشد‌ند.
دفتن عىدالله خان به دد گاه عرش آشیانی: اذ سوانح این ایام دفتن عبدا لله عان است به در گاه حضرت عرش آشیانی. جون شریف خان و کیل الساطنه شد صحیبت عبدا لله حان با او درنگرفت و او پیوسته در عدمت شاهی شکوهٌ ایشان می کرد. نا گزیر به رفاقت خواجد یادگار دوی امید به درگاه پادشاه جم جاه آورد و آ حضرت جو اهر اصالت و شجاعت از سیمای خان مد کور دریافته وشایسته تر بت دانسته به منصب هزار و پا نصدی و عطاب صفدرخانی امتیاز بخشیدند و خواجه بادگار دا نیز به منصب عزت بر افراتند. در هنگامی که مو کب شاهی از فنح پور متوجه الله آبادگشت» اگرچه حضرت عرش آشیانی رعصت يك کو نه ارزانی داشته بودند ایکن ازصمیم دل به جدایی 1 قرةا لعین راضی نبودند بلکه ازین دوریها نهایت آزددگی داشتند وجمعی از فتنه جویان واقعه طلب که هرروز مقدمه‌ای تر تیب داد وحشت افز ای خاطر قدسی مظاهر می گشتند؛ درین ایام از دوام باده گسادی آن حضرت به لباس دلسوزی شکایت می کردند» و از موبدات خواهش
۳۵۶ جها نگیر نامه اهل غرض آن شد که یکی از واقعه نویسان شاهی به خانزادی که در سك خحواص منساك بود نست تعشق به هم رسانید و آن بی ادب شیفته حدمتگار دیگرشد و هر سه به اتفاق کر بختند و خواستند که خود دا به دکن رسانیده در حمایت شاهز اده دانیال روز گاد بسر بر ند. چون حقیقت حال به مامع جلال رسید فیالفور جمعی ازسواران چالاك به جهت گرفتن آنها تعیین شدند. اتفاقاً هرسه دا به دست آورده در وقتی که آتش قهرشاهی در اشتعال بسود به حضورعا لیر سا ندند. بمو جب حکم و اقعه‌نویس داد حضور پوست کنده‌يك خدمتگار را خو اجه سرای کردند و دیگری را چوبکادی نمودند. ازین سیاست رعب و هراسی عظیم در دلها جا کرد و داه گر یختن مسدود شد و این قصه دا ارباب غرضص به‌صد آب و تاب به عرض حضرت عرش آشیا نی زسانیدنده و عاطر مهر مظاهر آن حضرت سخت پر آشفت. و بسرزبان الهام بیان گذشت که ما تا امروژ جهانی دا به شمشیر تسخیرفرموده‌ایم حکم کندن پوست گوسفندی در حضور ود نکرده‌ايم . فردندان من عجب قسی | لقلب‌اند که آدمی را درپیش خود پوست می‌کنند. همین هرزه درایان فتنه انگیر بسه عرض رسانیدند که شراب را بسه افیون ممزوج فرموده زیاده از آنچه طبیعت برداشت تواند کرد نوش جان می‌فرمایند و درهنگام طغیان کیف و استیلا نشاء آن شورش مزاج به هم میرسد و احکام ندامت انجام سرمی‌زنسد: و دد آن وفت‌هیچکس رایارای چون وجرانبست. اکثری سود دا بسه گوشه کشیده مخقی میسازد و چندیکه نا گزیر باشند حکم نقش کلیم وصورت دیوار دادند. چون خاطر فیض ما ثر نگران احو ال ایشان بود و تعلق مفرط به آن درةالتا ح سلطنت داشتند ری صو اب نمای چنان تقاضا فرمود که به الله آباد خود تشریف برده وجگر گوشه را همراه‌گرفته به دارالخلافه بیادنسد. وبه اين اندیشه شب دوشنبه پانزدهم شهریور سنهٌ هز ارو دوازده هجری رایات اقبال بدان صوب ارتفا ع یافت و بر کشتی نشسته متوجه پیشخانه که درسه کروهی شهر برلب آب جون تر تیب پذیر فته بود شد. قضارا دراثنای داه کشتی بردمین نشست هرجند ملاحان دست و با زدند در آن نیم شب نتوانستند کشتی دا به آب انداحت نا گزیر تا سفیده صبح درمیان دریسا تو قف واقع شد و بمداز طلو ع آفتاب امسرای عظام کشتیهای خسود دا پیش رانده سعادت کودنش حاصل نمودند ونزد رموز خوانان انفس و آفاق ظهود ایسن کریمه غیبی اشادتی بود برفسخ‌این عزیمت؛ لیکن شکوه آن حضرت ذبان ما را بکام بسته بودند. با لجمله آنجا از پرشخانه اقبال نزول انفاق افتاد روز دیگر باران بشغدت باریده و مقارن این خبر بیمادری حضرت مریم مکانی رسید. جون ایشان به این یورش داضی نبودفند عرش آشیا نی حول بر تمادض فرمودند و درین دوسه روز به سبب افزونی بارش هیچکس از خبمه نتوانست
جها نگیر نامه ۳۵۷
بیرون برود غیراز دو لتخانه خاص وپیشخانه چندی از بندههای نزديك دیگرچادری به نظر درنمی آمد وشب چهارشنبه خبررسید که حال مریم مکانی د گر گون واطبا فطع امید نموده اند ازمعا لجه باز کشیدهاند.
و اقعه حضرت مرمم‌مکانی والده حضرت عرش آشیانی: آن حضرت به امید آنکه دیدار وا پسین دریا بد» عنان معاودت معطوف داشتند و به عیادت قبله خویش دفته احوال ایشان را بسی پریشان یافتند و هرچند خواستند انددزی وسخنی از آن عفت سرشت وا کشند زیان یادای گویایی نداشت. نا گزیر به قضای الهی رضا داده علوت گزین کلبه اندوه گشتنده وشب دوشنبه هژدهم شهر یود سال هزارودهو ازده آن مسند آرای بار گاه عصمت روانه کدورتكدة دنیا در کشیده نقاب گزین حلوت سرای نزهت کشت واذین سانحه جهانی شورید وروز گاری به سوگواری درآمد وحضرت عرش آشیانی موی سرودیش وبروت دا سترده لباس ماتم پوشیدند وچندین هزاد کس از امرا و منصبداران واحدی وشا گرد پيشه بسه موافقت آنحضرت رخحت مصیبت اختیار نموده وبادشاه جم جاه نش دا بردوش گر فته قدمی جند راه پیمودند» و بعد ازآن امرا به نوبت برداشتند: و تابوت دا به دهلی دوانه ساختند» و با دل زار ودیده خولبار بسه دولشخانه معاودت فرمودند. وروز دیکر ود از کشو نت سو گواری بر آمده وجمیع بند گان را از آن لیس بر آورده هریکی را دذخور پایه خحلعت عنایت فر مودند» و جسد گرامی در عرض پانزده پهر به دهلی دسید ودر مرادفایفی الانوار حضرت جنت آشیانی مدفون‌گردید. وچون خبر نهضت مو کب ابال عرش آشیانی به صوب الله آباد دفسخ‌عز یمت بجهت عارضه مریم مکانی و رحلت آن عفت مب بقدسی سرای جاودانی به حضرت شاهی رسید بی تحاشی وتأمل ثشریت خان را به حکومت بهاد دستودی فرمودند ورایات ثصرت آیات به ملاذمت پدد یزر گو ار افراشته متوجه دادا لخلافه اکیر آباد شدند تا غبار کدورتی که برمرآت خاطر حقیقت ناظر نشسته بود زدوده شود وددین مصییت با والد ماجد شريك باشند وحضرت عرش آشیانی نوید حضور وافرالسرود آن مسرت القلب داغم‌زدای این مانم دانسته جهان جهان نشاط وشادکامی درسر گرفتند و حضرت شاهی در ساعت مسعود سال مد کور به ادرالك دولت ملازمت سعادت آندوختند. و بعداز آنکه رسوم‌توده و آداب به جا آوددند عرش آشیافی فرزند اقبا لمند دا در آغوش عطوفت و مهربانی کشیده فرح بخش دل اندوهگین شدند, و بنده‌همای اخلاص آیین به عیش و شادی قرین و منافقان واقعه طلب خحجلت زده اندوه و غمکین گشتند. جهان
را روئق دیگر بدید آمد. روز کار که سور شورید گی در سر داشت آرام و کین یا فت»
فتنه‌ای که چم کشوده منتظر فرصت می‌بود بسه گران خواب غفلت افتاد» نقاده شادی بلند آواذه شد. حضرت شاهی دو صدعدد مهر صد تو لکبی و چهار مهر پنجاه تولکی و يك مهر و بیست و پنج تولکسی و يك مهر بیست تولکسی و سه مهر و پنج تولکی بصیفغةٌ نذد ويك قطلعه الماس که يك لکه روپیه بها داشت و جهار ذجیر فبل بسه زسم یشک کذرانیدند.
بعداز فراغ این مجلس حضرت عرش آشیانی اذبار گاه خاص وعام برخاسته متو جه حرم سرای خلافت شدند و جون خحاطر قدسی مظاهر از بیضی اطو ارو اوضا ع حضرت شاهی قدری گر انی داشت؛ باطن شکابت آگین وجیزهای کهن دا برون فرستاد وزبان معجز بیان بگویایی در آمد. بعداز آنکه سخنی چند عتاب آمیز گذ ادش یافت فره‌ودند که برما چنان ظاهر میشود که از افراط باده پیمای دما غ شما خلل پذیرفته بهتر آنست که دوزی چند در دو لتخانه ما بسر برند تا تدییرات به کاد برد به‌اصلاح مزاج شما پردازیم و ایشان را در عبادتخانه دشانده بعضی ازخدمتگاران معتمد را بسه طریق دیدبانی گماشتند» و هر روز والده‌ها وهمتیره‌ها زد ایشان آمده دلدهی وعاطر جویی مینمودند تا ده روز در آن سعاد تکده بهسر بردند؛ وجون معلوم شد که از باده گساری و آشفته دماغی ایشان آ نجه به عرض درسیده وقوعی نداشت دستوری شد که به دولخانهٌ حویش تشریف برند وچندی ازملازمان ایشان که از غضب حضرت عرش آشیانی بیم وهراس به حاطر راه داده به گوشه‌ها خزیده بوددد باز آمدی سر گرم عدمت گردیدند. و حضرت شاهی هرروز به کر ر نش والد بزر گوار خود استسعادیافته مشمول انواع مراحم می‌گشتند.
خسواب شیخ حسین چاسی: ددین ایام مکتو بهای شاهزاده خیر انجامی شیخ حسین جامی که در سلسلةٌ علیه حواجه های بزر گوار بکداندش جان وتن و آویزش با نفس هز ار فن بی‌همتا بود به حضرت شاهی دسید مضمون آنکه حضرت خواجه بهاءالحق والدین قدس الله سرها لعز یز را دد خواب دیدم که فرمودند که ددین زودی ساطان سلیم بر اور نکت فرما ندهی بر آمده روز گاد دا به داد و دهش آباد گرداند غمزد گان عالم را یه بخششن و بخشا یش هاد سازد.
جنک فیل شاهی با فیل خسرو در حضود حضرت شاهنشاهی: و از غرایب حکایتها که در آن روزها روداده آنکه حشرت شاهی گران باد نام فیلی داشتند که دد جنکت فیل بی‌همتا بود و فیلی کسه در برابر صدمات او پا استوار کند در فیلخانه پادشاهی نشان نمی‌دادفد؛ و همچنین خسرو اپروپ نام فیلی داشت که او نیز در جنک
فیل سر آمد بود. حضرت عرش آشیانی حکم فرمودند که این دو کوه گران سنکک دا با هم در جنک در اندازند. ورن متهن نام فیلی دا از حلقه خاصه به کومك مقرد نمودند کسه هر گاه یکی از آنها بردیگری غالب آید و فیلبان از نگاهداشت آن بازماند» فیل مذ کود از کمین بر آمده کومك کند» و اين فیل را به اصطلاح فیلبا نان‌طبا نچه مینامند؛ واین اد تصرفات حضرت عرش آشیانی است که در وفت جنکث بجهت جدا ساختن فیلان سر کش به خحاطر آوردنده وجرصی دلوه لنکرو اوجیاری نیز از احتراعات ِّ حضرت است. با لجمله حضرت شاهسی و خسرو التماس نمورند که براسیان سوار شده از تزديك تماشا کنند و حضرت عرش آشیانی در جهرو که ندسته: شاهزاده خرم را نزديك خود حکم نشستن فرمودند.
دو کوهی آهنین از جای جنبید زمین گفتی زسر تا پای جنبید
بعداز زد وخورد بسبار قیل گرانبار آثاد چیر گی ظاهر ساخت. و حریف خود دا عاجز وزبون کرد. درین وقت بمو جب قرارداد فیل رن متهن نام را به کومكآوردند» وجمعی از بندههای حضرت شاهی فیلبان را ازپیش آوردن ماسع آم-ده کلوخی و سنگی چند به جانب فیلبان! نداختند و او بی محابا به موجب حکم فیل دا پیشتر دانده روبرو کرد. اتفاقاً سنگی بر شقیقةٌ فیلبان رسید و قطره‌ای چند بر دوی سینه او چکید. عسرو باجمعی از هرزه ددایان به حدمت آن حضرت رفته کستاعی مردم شاهی و مجرو ح شدن فلبان دا به مبا لغه معروض داشت و اندکی دا بسیاد وانمود. حضرت عرش آشیانی اذین گستاخی و بیاکی متغییر و متوحش گشته به شاهزاده خرم فرمودند که نزد شاه بهائی خود رفته بگویند که شاه بابسا میفر ما ین د که در حقیقت این فیل هم ازشما است. سبب عنف و بی‌اعتدالی چیست؟ شاهز اده خحرم بر دجد بزر گو ار شتافته به لطف بیان و حسن ادا گذارش ان پیغام نمودند حضرت شاهی در جواب فرمودند که مارا ازین مندمات اطلاعی نیست و اصلا به ددن فیل و یلبانان زاضی نبوده‌ايم و نفرموده‌ایم. آن حضرت عرض کردند که اگر چنین است حکم شود که ما خود توجه نموده به آتشبازی و دیگر تدبیرات فبلان را از هم جدا سازیم. حضرت شاهی بشگفته پیشانی اجازت دادند. آن حضرت حکم به گذاشتن وسردادن جرحی و بان فرموده هر جند قدییرات به کاد بردند اثری بر آن مترتب نکشت تا آنکه فیل د تن‌متهن
۲
و دست باز نمی‌داشت. ناگاه کشتی کلان درمیان حایسل شد و کرانباد ازشدت با ماند.
هم زبون شده رو به هز یمت هاد و هر دو به آب در آمدند وفیل گران باد برو بیجیده بود
.۲ جهافکیر نامه
شاهزاده خرم به خحدمت جد بزر گوار شتافته مراتب ادب را پاس داشته عرض کرد که شاه بهائی به این جرات و گستاعی رضا نداده‌اند وبه دانستگی ایشان واقع نشده. دراصل سخن دا بتفاوت عرض کردهاند.
ذکر و اقعه هابله حضرت عرش آشیانی اذربن منزل بزربنت سرای جاودانی: در همان ایام واقعه هائله حضرت عرش آشياني رویداد. آن حضرت را درمدت پنجاه ويك سال سلطنت هرگز نسیم نا کامی برطرٌ اعلام دو لنش نوزیده وهیچگونه بای یکران اقبا لش به سنکک درنیامده به هر جانب که عز یمت می‌نمودنسدی اقبال بسان دو لت ملازم ر کاب میمنت انتسایش بودی و بسه هرطرف که قصد فرمودی بخت‌ما ند تخت‌سرددپای عرش فرسایش داشتی. آسمان به کام او گردش گزین بود وذمینعبرام او در تمکین تا آنکه روز کار به کار حود پرداخته و آن پادشاه جم جاه دا از تخت فرمانروائی برتخته نا کامی کشید اجمال این حادثه آن که دوز دوشنبه بیستم شهر جمادیالاول سنه هز اروجهاده هجری مزاج اعتدال سرشت اذمر کز صحت انحراف پذیرفت و عادضه تب اشنداد امتداد یافته منجر به اسهال گشته» شاهزاده خرم از کمال سعادتمندی متکفل حدمت بیماری گردید. حکیم علی که سر آمد اطبای وقت بود متصدی علاح شد و چون قضیه نا گزیر رسیده بسود هر جند به معا لجه ومداوا پرداخت و تدبیرات بکاربرد اثری‌بسر آن متررتب نگشت و دوی بهبود دد آیینه حال مرثی نشد. وجون سلطان حسرو خو اهرزاده راحه مانسنکه وداماد خان اعظم بود و درین دو لت حصوصا دریتوقت حل عند امورسلطنت به اين دو کس تعلق داشت به خحاطر حق‌نا شناس قرار دادند که باوجود حضرت شاهی چنین ناخلفی را به سلطّت برداشنه به ترتیب اسباب قتته وفساد پردازند, و آن حضرت از غدر معاندان وقوف یافته بنابسر حزم و احتباط که ازشرابط جهانداریست ددچنین وقتی خودرا ازسعادت خدست پدر عالی‌قددهحروم داشته ترله آمد ودفت به ددون قلعه فررمودنك.
اقامت فرمودن شاهزاده خر جهت بیمازی عرش آشیانی در قلعه ا کر آ باه بافر اط جانفشانی: شاهزاده خرم بادل قسوی و عزم درست درمیان دشمنان و بداندیشان بای همت افشرده دو لت ملازمت جد بزر گو اد را از دست ندادند. اکرچه مکرد والده ماجده به آن قرةا لعین پیفام فرستادند که ددین آشو بگاه بی‌تمیزی و تلاطم امواج ختنه بسر بردن صلاح وقت ثیست قطب وارقدم همت بر جاداشته تر لش عز یمت نفرمودند تا آفکه به فرمودة پدر نامور ومادر بلند اعترء آن سریر آرای سلطنت نزد آن حضرت شتافت وهر چند در پسردن شاهزاده ما لغه تسود بسه دفتن راضی نشدند. در جواب معروض داشتند که
جها نگیر امه ۳۶۱
تارایحةحیات جدبزر گو ارم به مشام میرسد امکان جدابی در تصور نمی گنجد. و از آنجا که حافظ حفیقی درهمه حال حامی وحارس آن عزیز دین ودولت بود در آن طوفان حوادث از آسیب عین‌الکمال چنانچه باید حراست نمود.
و لادت شاهز اده شهر یاد و جهاندار: ددین ایام از کنیز ان حضرت شاهی دو پسر متو لد شدند وبه جهاندارشاه وشهریار موسوم گشتند. وجون فضای قادر قدیر وحکم خیر بر آن رفته بودکه انجام کادحق به مر کز قرار گیرد وجهان تیره از حلافت وارث حتیقی ملك روشنائی پذیرد, این طایفه حق ناشناس از اراده باطل ندامت گزیده شرمنده وسرافکنده به حدمت حضرت شاهی شتافتند و آن حضرت دوز دیگر به ملازمت حضرت عرش آشیانی تشریف برده ددحالت نز ع به دولت دیدارسعادت اندوختند وبرحسن استقامت شاهزاده خرم تحسین و آفرین فرموده آن سرو جویبار خلافت داهمراه ود به دولتخا نه آوردند. و شب چهادشنبه سیزدهم جمادی‌الاخر سنه هز اروچهادده هجری آن شاهباز اوح خلافت ازین سرای فانی به نزهت آیاد جاودانی شتافت و روز دیگر بسه لوازم تجهیز وتکفین پسرداخته دربا غ سکندره به جوار ذحمت الهی سپردند. ولادت گرامی در تهصد وچهل ونه رویداد و جلوس در نهصد وشصت وسه اتفاق افتاد و آن حضرت دا سه پسروالاگهر وسه صبيةٌ قدسیه بودند؛ نخستین شاهشاه عسادل با دل نورالدین محمد جهانگیر سریر آرای خحلافت شدء دوم سلطان مراد که درسنةً هز اروهفتم مطابق سال چهل و چهارم | کبر پادشاهی به ادمان شراب در ولایت دکن در گذشت؛ سیرم سلطان دانیال که در سنه هز ارو سیزدهم هجری مطابق سال جهل وهشتم ا کبر شاهی اوئیز به افراط شراب خحواری و باده گسادی در ملك دکن وفات یافت. و اسامی صییه‌ها اینست: شاهزاده حانم» شکرالنسا بیگم آرام با نوییگم. بعد ازیسن آنچه مرقوم فلم مشکین دقم گردیده تأیفی است که حضرت جنت مکانی جهانگیرپادشاه تا اوایل سنه نوزده جلوس خود متوجه جمع و تحری ررآن‌گشته‌اند و از انجا تتمةٌ اخبار را تا آخر ایام حیات و انجام مدت سلطنت که کلهم بیست و يك سال وهشت ماه و پیست دور بوده. باشطری اذ اوایل احوال صاحبقر ان شاه جهان پادشاه که بعد ازاستماع وافعدٌ والد نامدار ازقلعه خیر د کن بسه جانب دار الخلافه | کر آ باد متوجه کشته نا برتخت سلطنت وفرمانروایی جلوص فرموده‌اند: راقم سطور دلیل طریق نامرادی محمد هادی جهت تکمیل کتاب جنانچه در دیباچه ایما بهآن رفته الحاق نموده» و اراده و خواهش دادد که اگر اجل امان و فرصت دست بهم داده و دماغ یاودی نموده مجملی از احوال آن پادشاه فریلون فرجم جاه دا که دب‌النوع سلسلةً سلاطین تیموریه هندوستان بوده ء من اولی الی آخره به‌سلك تحریر کشیده در ذیل
سم دص بیس ورس اس سس سا اس سا سا و زاستسد ال ای ین هی سا اراس وا کسوس یس اس سای سار رس یس
این نسخه مندد ج سازد و تشنه لبان جویای اخبار را به شادابی اظهارحقیقت سیر اب گرداند و
مفته‌الاعافت و النو فیق. دنباله وقابع سال نوذدهم از جلوس مباد لك
حون شاهجهان به بردوان رسید صالح حصار را استحکام داده مستعد جنکت و جدل کردید. عبدالله حان به بای حصار دسیده» محاصره نمود. حون کاد بصعو بت ودشوادی کشید وازهیج طرف توقع مدد و طریق نجات ندید؛ نا گزیر از قلعه بر آمده عبدالله حان را دید. خاطر از قلعه جمح ساخته او را در نظرشاه جهان در آورد.
بعداز تسخیر بردوان متوجه اکبر نگرشدند. ابر اهیم ندان اول اراده تمود که قلعه کون را اعتحکام دآدهء بشر ایط تحصن وقلعه دادی فز دار جون حصاد | کیر نکر وسیع بود و آن قدرجمعیت که محافظت آن تواند نمود نداشت. در مقبرةٌ پسر که حصادش بغایت اسئو اد بود متحصن کشت. ددین وقت جه‌عی از امرا که در اطراف بودند به او پیوستند. سیاه شاه جهان به محاصرة حصار مقبره پرداختند و ود در قلعه | کبرنگر فرود آمدند از درون و بیرودن ۳ بر ۵ حرا مت مشذعل گردید. درینوفت احمد بيكك ان رسملدی تلاقي کشت و دلها را قو تی و استتامتی رل بل آمد.
جون اهل واعیال | کثری آن طرف آب بود عبدالله خان دریاخان را از آب گذرانیده پدان سمت فر ستاد. ابر اهیم ان به استما ع این خبر احمد بیکت خان را همر اه گر فته. آن طرف شتافت و مردم معتیر را به حر است و محافظت قلعه بازداشت: و سفاین جنگی را که به اصطلا ح هندنو اره می گو بند» پیش از ود بدان سمت فرستاد تا سرراه آن فسوج گر فته: عکذ ارند که از آب عبور نمایند. اتفاقا پیش از دسیدن نواده؛ دریا خحان ار دریا کذ شته بود. ابراهیم خان احمد بیکث خان دا بسه جنگث او روان‌کرد و کناد ددیسا بین العسکرین جنگ اتقای افناد. جمعی کثیر از طرفین به فتل پر سا نش احمد بیکث حان عطف نموده ده ابر اهیم ان پیوست» و از تسلط و غلبه غنیم آگاه ساعت. ا براهیم خحان کس به طلب بعضی مردم کار آمدنی به قلعه فرستاد کسه وقت کو مك است. گروهی از جوانسان خود دا به ابراهیم نخان رساندند. دریاعان آکهی واطلاع يا فته: جند کروه پست‌تروعب‌تر حر کت کرد. جون نواره دق تصرف ابراهیم نحان بود عبود لشکرشاه جهان از دریای کنکت میس ممی کدست:
درین انا نتلیه راحه نام زمینداری 1 اظهاد کرد کته اگر ثو جی همر اه مسن
تعیین کنند» در طرف بالای آب قریب به حدود متعلقهٌ ود چند منزل کشتی دا بسه دست
“آورده افواح را از آب بگذدا نم. شاه جهان عبدا لله حان را باهز ارو با تصد سوارنام 3 تااز گذری که او رهنمایی کند عبور نموده بر سراردوی ابراهیم خان تاخت برد واو بافوج به رهیری نتلیه راجه بسرعت باد از آب گذشته بدریاخان پیو ندد.
چون‌این خبر به | بر اهیم‌عان‌رسیدسر اسیمه به عزم ررم شتا فت. دوز الله نام سید ژاده‌را که از منصبداران تجویزی او بود با هزار سوار هر اول قرار داد. احمد بیکت خان را با هزار سوار طرح کرد وخود با هزار سواد در فول ایستاد و بعداز تلاقی فریقین جنکث عظیم در پیوست وعبدالله خان برفوج هراول تاخته نورالله رامنهزم ساخت و جنک به احمد بیکگك ان پیوسته او مردانه ایستاده ذحمهای منکر برداشت. ابراهیم خان از مشاهسده این حال طاقت نباورده جلو انداعت و عبدالله خان نیز بر فوج ابراهیم خان حمله آورد. رفیقان او عنان ثبات از دست داده طریق هزیمت سپردند و سررشتة انتظام افواج از همم گسیخت» و ابراهیم خان با معدودی پای عزیمت برجاداشت. هرچند مردم جلو اودا گرفته حواستند که از آن‌معر که بل مهلکه بر آر ند داصی نشده گفت که مقتضی همت و مردانگی این کار ئیست. چه دو لت بهتر ازین که درخدمت پادشاهی جان نثار کنم. هنوز سخن تمام نگشته بودکه از اطراف هجوم آورده به زخمهای کاری کارش تمام ساختند» ونظر بیگگ نامی ازن و کران عبدا لله مباشر قتل او گردید. با لجمله سر اورا بریده پیش شاه جهان فرستاده و جمعی که دد حصار مقبره متحصن بودند از مردن ابراهیم حان وقوف یافته دلها ازدست دادند.
درین وقت رومی خان نتبی را که به پای حصار دسانیده بود آتد داده جهل ذرعه از دیو ارحصارمنهدم گشت‌وحصاد مسخر گردید و گریختگان‌عود رادردر یا می افکندند. واگ ر کشتی به‌دست‌م یآمد هجوم آورده‌غرق‌می گشتند و گروهی که گر فنادی عیال‌ساسله‌پای آنها بود رفته تلاقی می‌شدند و میرلد جلاثر که ازعهده‌های آن صو به برد دستگیر شد. و از همراهان شاه جهان عا بد خان دیوان وشریف خان بخشی و سید عبدا لسلام بارهه وحسن بیکك بدخشی و جندی دیکر جان‌نثار گشتند.
چون احمد بیکگك خان با جمعی ازمنصبدادان آن صوبه از میدان نبرد برآمده بسه صوب‌دها که که دارا لملك بنکا له است. و اهل و عبال و اندوخته های ابر اهیم خحان نیز در آنجا بود حر کت نمود چون به دها که رسید احمد بیکک خان کام نا کام با دیگر مردم بسه ملاژمت میرسد و مبلغ چهار لك روبیه نقد از اموال ابراهیم خان وپنج لك روپیه‌ازاموال ميرك جلاثر وغیره متصر فگشتند وپا نصد زنجیرفیل وچهادصد دأس اسپ کون ت که در آن ولایت بهم می‌دسد ازضمايم غنا ثم گشت» واقشمه وامتعةً وافر به قید ضبط در آمد وتو اره و
۳۶۴ جها نگیر نامه
تویخانه جندانکه در حود پادشاهان ذی شو کت بود به دست افتاد.
سه لك روییه به عبدا لله مان و دولك روربه بسه راجه بهیم و يك لك رو پیه بسه دریاخان و پنجاه هزار روپیه به وزیر ان و پنجاه هزار دوپیه به شجاعت خان و پنجاه هزار زوپیه به محمد ی و پنجاه هزار روپیه به بیرم بیکت بخشیدند, و همچنین به مردم دیگردد حور پا یه و مراتب کم و بیش‌دسید.
جون از ضبط آن ملك و اپرداعت داراب خحان بسر خانخانان را که تاحال مقید بود از ۳ بر آودده و سو کند داده حکومت بنکا له را به او تفو یض کر دند وزن او را با يك دشتر و يك پسر شاه داز خان همراه گرفتند وبه عزم تسخیر ملك بهار متوجه گشتند. و داجه بهیم سر رانا را که درین هر ح و مرج از حدمت ایشان جدایی اختیار کرده بود به رسم متفه بافوجی پیشتر ار حود به صوب پننه روانه گردانید.
جون صو به پتنه درجا گیرشاهزاده پرویز مقرربود و ایشان مخلص خان دیوان خود را به حکومت و حراست آن ملك مقرر داشته الله‌یار پسر افتخارحان و شیرخان اففان دا بسه فو جداری کذ اشته بودند» پیش از رسیدن‌راجه بهیم پای همت‌آنها ازجارفت و توفیق یاودی نکر د که حضاد پتنه را استحکام داده روزی جند تا دسیدن لشکر معطل دارند تا الله آباد عنان مسارعت باز نکشيدند و بهیم به شهر پتنه در آمده آن ملك را متصرف کشت و بعداز چند روز شاه جهان بسیاری از کومکیان بسه بنگّا لسه رسید وجمعی کثیر از متعینان بهار و جا گیرداران آنجا قرار همراهی دادند و اد اطراف و نواحی نیز پنج شش هزاد سواد آمده نو کر شدند.
سید مبارلء که حارس قلعه دهتاس بود با وجود استحکام قلعه و استعداد قلع‌داری حصار دا حواله نمود. زمیندار او جینه ودیگرزمینداران آن حدود به اراده رفاقت پیوستند. عدا لله ان و راجه بهیم را بطر یق منقللا بسه صوب‌الّهآ باد و دریاحان را با فوجی بجاب نانکیور فرستاده حود نیز متعاقب حر کت نمود. چون عدالله نحان بگزرجوساپسود پیوست چها نگیر قلی خحان پسر خان اعظم که حکومت جونپور داشت نزد میرزا رستم به الّه آباد رفت و عبدالله خان از عقب شتافته دد قصبه جهوسی که برلب آب کنکت در مقسابل الله آیاد واقم است فرود آمد و بهیم با صله پنج کروه از الله آباد اقامت نمود. شاه جهان به جونیور رسیده توقتف ورزیدند. عبدالله حان به ضرب توب و تفنکت و نواره عظیم که همراه داشت از آب عبور نموده در ظاهر اه آباد فرود آمده به کار محاصره پرداعت.
مبر زا دستم در قلعه متحصن کشته رایت جنک و حدال افراخت؛» و از درون و بیر ون صفیر
جها نگیر نامه ۳۶۵
تیر و تفنکگ پیام مرگ دشواد اجل در گوش دلیران می‌انداخت. فنته و آشوب عظیم در آن سرذمین پدید آمد.
احوال دکن: اکنون عنان اشهب حوش سرام حامسه را بهجانب تحریر احوال دکن منعطف می گرداند. سابتا تحریر یافته که عنبر حبشی علی شیر نامی و کیل نود را نزد مها یتخان فرستاده نهایت عجز و فروتنی ظاهر ساخت به امید آنکه مداد مهمات صوبه دکن به عهده او مفوض گردد. ر چون او دا با عادلخان ابواب منازعت و مخاصمت مفتو ح گشته بود امید آن داشت که به امداد بندههای ددگاه سلاطین سجده‌گاه آثاد تسلط بر او ظاهر سازد؛ و همچنین عادلخان نیز به جهت دفع شر او تلاش می کرد که مداد اختیار آن صو به به قبضهة اقتدار او حواله شود. آخر افسون عادلخان کاد گر افتاد و مهابت ان جانب‌عتبر را از دست داده به کامروائی عادلخان پرداعت. و چون عتبر بر سر راه بود ملا محمد لادی و کیل عادلخان از جانب او نگران حاطر داشت مهابت نان فوجی از لشکر منصور به بالا کهات تعیین فرمود که بدرقه شده ملا محمد را به برهانبود رساند. عنبر از شنیدن این اخبار متردد و متوهم‌گشته بانظام الملك ازشهر کهر کی بر آمده به قندهار که بر سرحد ولایت گلکنده واقع است شتافت. و فرزند آن دا با احمال و اثقال بر فراذ قلعه دو لت باد گذ اشته کهر کی را حالی ساخت. وشهرت انداخت که به سرحد قطب الماك می‌روم که زر مقرر خود را ازو بازیافت نمایم.
با لجمله چون ملا محمد لاری به برهانیور پیوست مهابتخان تسا شاه پور به استقبال رفته؛ نهایت گرمی و داجوئی ظاهر ساخت. و از آنجا به اتفاق متوجه ملازمت شاه پرویز گردیدند» و سر بلند دای را به حکومت وحراست شهر برها نبور گذ اشت و جادودای واو دارام را به کومك او مقررداشت. وپسران او لین و براددان دویمین را به جهت احتباط همراه گرفت وچون ملامحمد بهعدمت شاهزاده پیوست مقرر کشت که اوبا پنجهز ارسو اردر برها نبود بوده به اتفاق سر بلندی دای تمشیت احکام وانتظام مهام نماید. وامین الدین پسر اوبا هزار سوار درعدمت شتا بد. به این فرار داد مشارالیه دا رخحصت فرموده خلعت با شمشیرمرصح و اسپ وفیل مرحمت نموده وبه محمد امین و اد او نیزخلعت و اسپ وفیل با پنجاه هزار رو پیه مدد حرح عنایت گردید. ومحمد امین را همراه حودگر فتند. ومها بتخان از جانب خود یکصدو ده اسب و فیل, و هفتاد هزار روپیه نقد» و یکصد وده خوان اقمشه. به ملا محمد وپسر او و دامادش تکلف نمود.
ورود مو کب جهانگیر به کشمیر: نوزدهم خرداد نزول حضرت شاهنشاهی در
همانریگناهج
حطهٌ کشمیر اتفاق افتاد. اعتقاد خان از تفایس کشمیر که ددیسن مدت ترتیب داده بود ماد امک کش معروض داشت. درین ولا بسه مسامع جلال رسید که یلنکتوش اوز بك سبه سالاد نذر محمد نحان اداده نمود که حوالی کابل و غزنین را بتازد و خانزاد خان پسر مهابتخان با امرایی که به کومك او مقرداند از شهر بر آمده به مدافعه و مقاتله همت مصروف داشته بنابریسن غازی بیکگك که از خدمتگاران نزديك بود بدا کچو کی دخعصت شد که ازحقیقت کار اطلاع حاصل تموده خبرمشخص ببارد: و ازقضا با آ نکه جون عبدا لعز یز خحان قلعه قند هاررا به جهت نا رسیدن کومك به شاه عباس حواله نموده و این معنی برمزاج شاهنشاهی گرانی داشت.
درین ولا او را حواله سید ونام متصبداری فرمودند کته از بندر سورت بسر کشتی نشانیده به مکه معظمه روانه سازد و متعاقب قرمان شد که مشارالبه دا از هم گذداند. آن ببچاره در اثنای دراه به قتل دسید. خحواجه مد کور از کشاده رویی و عوشخویی وبی تکلفی بهره مند بود. امید که اهل آمرزش باد.
درهفتم تیرماه آرام بانو بیگم همشیره قدسیه آنحضرت به مرض اسهال ودیعت حیات سپرد. حضرت عرش آشیانی آن عفت سرشت دا بغایت دوست میداشتند. در چهل سالکی حنا رکه بدنبا آمده بود رفت.
درین تادیخ از عرضداشت غازی بيك به وضو ح پیوست که بلنگتوش به جهت ضبعط الوس هز ارجات که یورت آنها در حدود غزنین واقع است و از قدیم یه حا کم غز نین ما لکذاری مینمودند قلعه‌ای درموضع صو ار از مضافات غزنین ساخته همشیره اد خود را با فوجی آنجا کذاشته بود. سران الوس هزاده نزد حانزاد نجان آمده استغائه نمودند که ما از قدیم رعیت و مالگذاد حا کم کابل‌ايم. یلنگتوش می‌خواهد کسه ما را بتعدی ایسل و فرمان بردار خود سازد. ا گر شما شر او دا از ما کفایت کنید و دست تعدی از ما بازدارید به دستور سابق رعیت و فرمان پذیریم والا نا گزیر به او ملتجی گشته خود دا از آسیب بیداد و ظلم اوزبکان محا فظت نماییم. خانز اد خان فوجی به کومك هز اره‌ها فرستادوخو اهر- زاده یلنگتوش به مدافعه و مقانله پیش آسده دد اثنای زد و عورد با چجمعی از اوز بکان به قتل رسید و سپاه منصود قلعه او دا با خحالك برابر ساخته به ظفر وفیروزژی معاودت معطوف داشتند.
یلنگتوش از استما ع این خبر حجلت زده کردار خویش گشته از نذد محمد خان بر ادد امام قلی خحان دارای توران التماس نمود کسه بتاخت سرد کابل شنافته ود دا از آن
جها نگیر نامه ۳۶۷
انفعال بر آورد. در ابتدا نذر محمد خان و اتالیق و عمده های لشکر او تجو یز این جرأت و بیبا کی فمی نمودند بعد ازمبا لغه و اغراق بسیادرعصت حاصل نموده با ده هز ارسوار اوزبيك و المانجی روی ادباد بهاين حدود نهاد. خانز اد ان به استما ع این بر ءردمی که ددتها نجات بودند طلبیده بهتر تیب اسباب قتال وجدال پرداعت و بندههای جانسپارو بهادران عرصه کارزار همه یکدل ویکرو به جنگث قرار دادند.
با لجمله چون بهاددان عرصه شهامت بموضم شیر گهر کسه در ده کروهی غزنين واقع است معسکر آراستند و از آنجا افواج را ترتیب داده و جیبه پوشیده متوجسه پیش شدنسده خحانزاد عان با جمعی ازمنصبداران پدر ود درغول پای ثبات افشرده و مبارزخان افغان و اثیرای سنکد لن وسیدحاجی و دیگر بهادران را درفوج هراول مقررداشت و هم چنین فوج جرانغار برانغار و طر ح به آیین شایسته تر تیب داده از ایزد جل سبحانه و تعالی نصرت و فیر وزی درو است نمود.
چون مذ کورمیشد که سباه اوز بك درسه کروهی غزنین لشکر گاه ساخته دو لتخواهان را به خاطر میرسد که شاید روزدیگر تلاقی قریقین اتفاق افند. قضارا همین که سه کروه ازموضع شیر کهر گذشتند قراولان اوز بك نمایان شدند وقراولان لشکر منصورقدم جلادت پیش گذاشته جنگ انداعتند وعسا کر اقبال باتو پخانه عا لی دفیلان کوه شکوه آهسته و آرمیده بان اندانعته و توب رده شتا فتند.
اتفاقا پلنگتوش در پس بشتةٌ برغنچی شده ایستاده بسودو قصدش آنکه چسون لشکر متصور کوفته و مانده از راه برسد از کمین‌گاه بر آمده کارذار نماید. مپارزعان که سردار فوج هراول بود غنیم را دیده جمعی را به کومك قراولان می‌فرستد و آنها نیز کس نسزد یلنگتوش فرستاده از رسیدن افواج قاهرهآگاه می‌سازند يك کروه به لشکر مانده سپاهی غنیم نمایان میشود آن مقهور مردم ود را افواج ساخته بود يك فوج با هراول لشکر منصور مقابل می گردد و خود با فوح دیگر بفاصله يك تفن ایستاده عنان ادبار
چون فوح مخالف بحسب مین اد بهادران ف-و جح هراول فزونی داشت بهادران فول گرم و گیرا شتافته خود را به کومك هراول رسانیده نخست بان و زابوره و توب و تفنکك بسیار می‌زننده و ازیس فبلان جنگی را دوانیده کارزار می‌نمایند و جنگك به امتداد و اشتداد می کشد» در چنین وقت یلنگث توش خود را به کومك میرساند و معهذا کاری نمی‌سازد و پای همت آنها از جا می لغزد و بهادران عرص شهامت در برداشتن و بستن و
سارت ی یمس ی یس مت سس سس یس وی رس ی ی رسد سیب خرن سس سس . دس مس میت
۳۶۸ جها نگیر نامه
تاختن و انداختن کارنامه جلادت و جانسپاری بتفدیم رسانده مخا لفان تاب نیاورده جلو برمی گردانند و هو بران بيشة شهامت آن مقهوران بخت بر گشتهرا تاقلعه‌جماء کوشش کروه از میدان جنک دور بود زده و کشته تعاقب نمودند و قریب سیصد اوزبك تلف تیغ بیدریغ ساختنده ومو ازی هز ادراس اسب واسلحةً بسیار که مخالقان در راه از گر انسیانداعته‌بودند به‌دست‌سیاه منصورافناد وفتحی عظیم که عنوان فتوحات تو اند بود به‌تا ید ايزد جل سیحا نه جهره گثای مراد گشت.
چون این خبر بهجت اثربه مسامع جلال رسید بندههای شایسته عدمت که درین جنکث مصدرخدمات و ترددات پسندیده گردیده بودند هر کدام درعوراستعداد وحالت خویش به اضافه منصب وافسام مراحم و نوازش سر افر ازی يا فتند.
پلنگتوش اوزبك است نامش حستی بوده یلنگث برهنه را گویند وتوش سینه را گویادر جنگی سینه وارتاخته بود از آن روزیلنگتوش اشتهاریا فته | کثر اوقات درمیان قندهار وغزنین به سر میبرد وچون مکرر به خر اسان شتافته وستیزه های سپاهبانه نموده تو ان گفت که شاه - عباس ازو درحساب بوده.
کشته شدن فهیم غلام خانخانان: متارن ایسن حال از عرضداشت فاضل خان واقعه نکار دکن به امعم جلال رسید که چون ملا محمد لاری به برها نپور رفت و عاطر او لبای دو لت از ضبط فسق صوبةٌ دکن اطمینان بد بر فت» شاهز اده برویزبا مها بتخان و دیکر امرا به صوب ملك بهار و بنگّاله نهضت فرمودنسد. و جون خاطر از فتنه سازی و بیرنکگ پردازی خانخانان نگرانی داشت. و داراب پسر او در حدمت شاه جهان بوده به صلاح و صوابدید دولتخواهان او را نظر بند نگاه میداشتند. مقرر شد کسه متصل بسه دو لتخانه شاهزاده خیمه‌ای به جهت او برپا کنند و جادان بیگم صبیه او که درعقد ازدواج شاهزاده دا نیال بود وشا گرد رشید پدرخود است با پدریکجا بسر برد وجمعی اذمردم معتبر بر درخحانةٌ او پاس دارند.
بعد از آنکه جمعی را به جهت ضبط امو ال بر دایره او فرستادند و خواستند که فهیم نام غلاع او دا که از عمده های دولت او بود و شجاعت را با کاردانی جمع داشت مقید سازند او رایکان خود را به دست دیگر نداد و پای همت افشرده با پسر و چندی از نو کران داد مردی داده جان فدای آبرو نمود. در علال این اعوال افضاخان دیوان شاه جهان که در بیجا پورمانده بود به در گاه والا شتافقته دولت مین بوس دریافت ومشمول عواطف خحسروانه گردید.
جنک مبان شاهزاده برو بز و شاهجهان: مقارن این خبر برد آراینی
جها نگیر نامه ۳۶۹
شاهز ادگان با هم دیگررسید. شرح این داستان آنکه چون سلطان پرویزومهایتخان به حوالی الله آباد رسیدند» عبدالله خعان دست از محاصره قلعه بازداشته به جهوسی مراجعت نمود و چون دریا خان با فوجی کنار آب را استحکام داده بوده و کشتی ها را به جانب خود کشیده روذی چند عبور لشکر پادشاهی در توقف افتاد؛ و شاهزاده پرویز و مها بتخان در کنار آب مذ کور معسکر آراستند و دریاعان ضبط گذرها می‌نمود تا آنکه زمینداران هی سکه در آنحدود اعتباری تمام دادد سی منزل کشتی از اطراف به دست آورده چند کروه بالای آب گذری بهمرسانیده رهبری کردند و تا دریاعان آگاهی یافته به مدافعه و مقاتله پردازد لشکر پادشاهی از آب گذشت. لاعلاح دریأجان صلاح در توقف ندیدهء به جانب جونبود شتافت و عبدالله عان و راجه بهیم نیز به اشارة او به طرف جونبود روان شدند و التماس نهضت به صوب بنادس کردند. شاه جهان پرد کیان حرم را به‌قلعهةٌ فلك اساس رهتاس فرستاده حود به طرف بنارس حرکت نمود. و عبدانله خان و راجه بهیم و دریا حان به لشکرپیوستند. شاه جهان به بنادس دسیده از آب کنگك گذشت» و بر کنادابت تولس افامت نمود. شاهزاده پرویز دمهابت خان به دمدمه دسیدند و آقا محمد زمان طهر انی دا با طایفه آنجا گذاشته از آب گنکث بگذشت و خواستند که از آب تولس عبور نمایند. بیرم بيك مخاطب خان دوران بفرمودةً شاه جهان از آب کنکگث بگذشت. و روی به آةا محمد زمان آورد. محمد زمان به جهوسی شتافت. بعد از چهاردوژ خاند وران با غرور موفود در رسید. آفا محمد زمان به استیقبال شتافت ودر آن‌معر که دست برد عظیم و کاری شکرف کرد. خحاند وران بعداز هزیمت سپاه خود دررزمگاه توقف نموده تنها به هرطرف می‌تاخت ومی کوشید تا به قتل رسید. سر او را به در گاه شاهزاده پرویزفرستادند و آنجا برنیزه کردند.
رستم خان که سابقا نو کر شاه جهان بود گریخنه. به‌شاهزاده پرویز پیوسته بود؛ گفت وب شد که حرام عود بقتل دسید. جهانگیر قلیخان پسر نحان اعظم حاضر بود گفت او دا حرام خور و باغی نتوان گفت ازو حلال نمك تر مرد نباشد که در راه صاحب حود جان داده و ازین بیشتر چه توان کرد. بنگرید که اکنون نیز سرش از همه سرها بلند تر است. بالجمله بعد ازین واقعه عاند وران شاهزاده پرویز عظیم شادمان شد و آقا محمد زمان دا و ازش فرمود.
بعد ازین وافعه شاهجهان با سرداران سپاه کنکاش نمود اکثر دو لتخواهان حصوصا راجه بهیم صلاح در جنکث صف دیدند: مگر عبدالله خان که اصلا داضی به این نمیشد» و بعرض می‌رسانید که چون آشکر پادشاهی به حسب کمیت و کیفیت بر سپاه ما فزون دارد چنانچه لشکر پادشاهی قریب چهل هزار سوار و پیاده موجود است و لشکرشاهی از
۷۴۷۰ جها نگیر نامه
نو کر ان قدیم و جدید تا هفت هزار سوار نمی کشد مناسب حسال آن و صلاح در آن است که لشکر جهانگیری را در همین سرزمین کذاشته سود را از دراه اوده و لکهنور بنواحی دهلی رسانيی و حون این گروه انبوه بدانصوب شتافته نزديك دسند بسه طرف دکن متوجه شوم ۳ پادشاهی از بسیادی‌حر کت و گرانی اسیاب حشمت‌عاج زشده آشتی خواهند کرد و اگر صلح صورت نبندد در آن زمان یمقتضای وقت عمل‌باید فرمود.
شاه جمجاه از کمال غیرت و حلادت این سخن را به سمع قبول اصفغا نموده قر اد بر جنگث صف داده» به اين عزیمت پا در ر کاب آورده» ترتیب افواج فرمود. در قسول خود ایستاده در برانغاد عبدالله حان و جرانغاد نصر تخان ودر هو اول راجه بهیم و بردست راست راحه دریا خان با طايفةً افغانان» و بر دست چپ بهار سنکه و غیره پسران نوسنکدیو و درا لنمش شحاعتخان و شیر بهادر مخاطب بثیر خواجه ورومی خان میر آتش توپخانه را پیشتر روانه ساخعت.
مفادن این حال شاهزاده پرو یزومها بتخان صفوف برد آراسته به عرصهٌ کارزارشتافتند و کثرت سپاه پادشاهی به مثابه‌ای بود که سه لشکرشاه جهان دا فرا گرفته حلقه شان ددمیان داشت ورومیخان میرآتش توپخانه دا پیش برد ویمکن که هز ار گلو له توب انداحته باشد. اد غرائب اتفافات آنکه گلوه بر کسی نخورد وتوپها گرم شده ازکار با زما ند» وجون فاصلةمیان توپخانه و هراول فوج شاه جهان بسیارشد هراول لشکر پادشاهی به جانب توپخانه مطمئن خحاطر تاحت ومردم تو پخانسه تاب با ورده را هز یمت سپردند و توبخانه بسه تصرف مردم پادشا هی کش ال
ازمشاهدة این حال دریاخان افغان که در دست راست هراول بود بی جنک راه فرار سپرد و از بر گشتن افواح دست چپ هراول نیز ویران گردید. نا گزیر راجه بهیم کثرت میخااف خحود را به نظراعتباد درنیاورده با معدودی از راجیوتان قدیمی خویش توسن همت برانگیخت وبرقلب لشکر پادشاهی رسیده به شمشیر آبداژ کارزارنمود وجناجوت نام‌فیلی که درپیش بود به زحم تیرو تفنکك ازپا افناد و آن شیر بيشه جر آت وجلادت با راجیوتان جان‌نثار پای مردانگی قایم کرده ۲ ثارشجاعت و تهورظاهر ساعت. جوانان‌چیده وسپاهیان جنک دیده “از درد وپیش ساطان پرویز ومها بنخان ایستاده بودند ازاطراف وجوانب هجوم آورده آن یکه تاز را به تیخ بیدریخ بر تحاله هلاله انداعتند و او تا دمقی داشت کارزار کرد جان تثار شد و بهیم راتهور وپرتهی راج وا کی داح داتهور باچندی ازمتهوران رزم دوست ددعرصةً کارزار ذخمی افتادند.
جها نگیر نامه ۳۷۱
[ز که شدن راجه بهیم وبرهم خوردن فوج هراول شجاعتخان که دفیق فو ج‌التمش‌بود نیزمنهزم شد. وشیر خو اجه که سردار آن فوج بود قدم بر جای داشته مقتول گردید. چون هراول دالتمش ازپیش برخاست وجنکث به قول رسید فو ح جرانفار که سر گروه آن نصر تخان بود تاب نیاورده طر ح داد» وشاه جهان با عبدالله ان که دربرانغاد بود وجمعی ازسپاه که مجمو ع بسه پانصد سواد نمی کتند پای تحمل استواد نموده دلاودان به مقابله ترغیب و تحریض می‌نمود نا آنکه اکثری کشته و زخمی شدند و غیر از فیلان علسم و طو غ و قورخانه خاصه و عبدالله که به جانب دست راست به اندك فاصله ایستاده بود چیزی به نظر در نمی آمد . درین وقت تبری به جبههٌ حاصه رسید و ایزد جل اسمه ذات مقدس را به جهت مصلحتی محافظت نمودند.
شیخ تاج الدین را که ازخلفای خو اجه باقیست قدس سره دور آن معر که همعنان شاه جهان بودند تیری بررخسار خورده اذبنا گوش سربر آودد. درین دقت شاه جهان یوسفخان را نزد عبدا لله خحان فرستاده پیغام کرد که کاد به جای فازك رسیده مناسب حال و ملایم شان مسا آنست که با معدودی که همراه ما نده‌اند» تو کل به کرم الهی نموده بر قلب لشکرپادشاهی بتازیم» تا آنچه رقم رده کلك تقدیراست به ظهور دسد. عبدا لله حان خود نزديك رفته هت که کار از آن کذشنه که پر تاعت و نردد اثری متر تب گردد این دست و سا زدن محض ببهوده و ببقا عده است. سلاطین سلف جون امیرتیمور صاحبقران وحضرت با بر پادشاه وهمچنین | کثر صاحبان داعیه دا در مبادی سعی و تلاش مکرر چنین وقایع اتفاق افتاده» در آن حالت صعب ضبط احوال فرموده عنان از عرصه کارزار منعطف ساخته‌اند و به دشمن کامی قرادنداده» به دو لتی زسیده جمعی از فدویان که درر کاب سعادت حاضر بودند» کستاخانه دست بر جلواند اخته شأام اتی اذ عرصه کار زار بر آوردند و لشکر پادشاهی به اردوی شاهی در آمده بغارت و ضبط اءوال و اسباب پرداختند. و این قدر را غیمت شمرده بتعاقب نشتافتند. و شاه جهان به چهار کو ج بر فراز قلعةٌ رهتاس نزول نمود و سه روز در قلعه توقف نموده از لو ازم قلعه دادی خاطر جمح سانعت و سلطان مراد بخش را که در همان‌ایام قدم به عالم وجود نهاده بسود با دایه ها وانکه ها در آنجا گذاشته با دیگر شاهزاده ها و اهل حرم به جانب پتنه و بهاد نهشضت فرمود.
چون این اخباربه مسامع قدسیه رسید مها بنخان دا به نعطاب خحانجهان سبه سالارنامور ساخته به منصب هفت هزاری ذات وهفت هز اری سوار از قرار دواسیه وسه اسیه شرف امتیاز
بخشید ند و طوغ علاوه عو اطف کشت.
احوال دکن: اکنون مجملی اذ سوانح دکن دقمزدة کلك وقایع نکاد می گرد که جون ملك عنبر ببه سر حد ولایت قطب الملك شتافت مبلغ مقرری که هر سال به جهت خر ج سیاه می گرفت و درین دو سال موقوف مانده بسود باز حواست نموده مجدداً بسه عهد و سو کند خاطر از آن جاتب وا پرداخت. و بسه حدود ولایت بندر دسید و سردم عادلخان را که بسه حراست آن ملك مقرر بودند زبون و بی استعداد یافته غافل بر سر آنها تاحت» و بندر را تاداح نموده از آنجا با جمعیت و استعداد فراوان پسر سر عاد اخان شتافت.
چون عادلخان | کثری از مردم کاردیده و سرداران پنديدةٌ خود را همراه ملا محمد لاری به برهانیود فرستاده بود» وجمعی که به دفع شر او کفایت کننك حاضر ندذاشت» صلاح وقت در بای عزت و محارست خود دانسته درقلعه بیجایور متحصن شد وبه استحکام بر ج و باره و او ازم قلعه‌داری پرداخته کس به‌طاب ملامحمد لاریو لشکری که همراه اودر برها نپور بود فرستاده‌و بمتصدیان صو به مد کور به ما 33 ومبا لغه نوشت که حقیقت اخحلاص ودو لتخواهی من برهمهةٌ دو لتخواهان ظاهر وهویداست؛ و خود را از منعلقان آن در گاه میدانم. ددین وقت که عنبر حق ناشناس بامن چنین گستاحی نموده چشم آن دارم که جمیم دو لتخواهان با سپاهی که ددصو به مو جود دارند به کومك من متوجه گردنسد» تا این غلام فضول را ازمیان بر داشته, سزای کرداد در دامن دوز کار او گذاشته آید. درهنگامی که مهابتخان با شاهزاده پرویز متوجه الله آباد شد سر بلند دای به حکومت وحراست برهانبود بازداشته مقرد نموده بود که درمهمات کلی وجزوی به صوابدید ملامحمد لاری کاری کند و در انتظام مهام دکن از صلاح او انحراف نورند.
جون ملامحمد بسیار بجد شد ومبلغ سه لك هون که قریب دوازده لك رو پبه باشد به صیفة مدد خر ج لشکر به متصدیان آنجا داد و نوشته های عادلخان درباب کومك به مها بتخان رسید: وازو نیز تجویز این معنی نموده بسه متصدیان دکن نوشت که بی‌تأمل وتوفف همراه ملا محمد به كمك عاد لخان شتابند» نا کز یر سر بلند رای معدودی در برها نبور توقت‌گزید و (شکر خان و میرزا منوچهر وخنجر خان حا کم احمد نگروجانسپارعان حاکم بیرو رضویخان وتر کمان ان وعقیدتخان بخشی و اسد خان و عزیزااله و جادورای و اودارام وسایر امرا و منصید ار آن که از تعیناف صوبه دکن بودند با ملا محمد لاری بکومك عادلخان بسه قصد استیصال عبر شتا فتند.
جون عنبر ازین معنی وقرف یافت اونیز نوشنه ها به بنده های درگاه فرستاد که من از
جهانگیر نامه ۳
غلامان در گاهم سبت به سکان آن چناب گستاخی و بی ادبی از من به ظهور نیامده به چه تقصیر و کدام گناه در مقام خرابی و استیصال من دد آمده‌اند و بسه تکلیف عاد لخان و تحر يك ملامحمد برسرمن می آیند. میان‌من وعادلخان برسر ملکی که ددزمان سابق بنظام | لملك متعلق بود الحال اومتصرف گشته نزاع است واگراو از ینده‌هاست من نیز ازغلامان‌ام مرا با او او دا با من واگذادند تا هرچه درمشیت‌حق است بفهود آید. آنها بسه این حرف او النفات نفرموده کوچ بر کوج متوجه آن صوب‌گردیدند.
هرچند عنبر به الحاح وزاری افزود ايشان بیشترشدت ظاهر ساختند. :اگزیر ازظاهر پیجاپور به حدود مالك خحود پیوست. و بعداز نزديك رسیدن افواح عبر دفسع الوقت و مدارا نموده روز می گذرانید وسعی در آن داشت که کار به جنک برسد؛ و ملا محمد با امرای پادشاهی سردددتبال نهاده فرصت نمی‌داد. هرچند او سبراندازی و مدارامی نمود حمل بر عجز و زبونسی او کرده در شدت می‌افزودند و جون کاد بسرو تن شد و اضطر ار دامن گیر گشت» نا گزیر در روزی که مردم پادشاهی غافل بودند و میدانستند که جنک نمی کند بر کها از دودنمایان ایشان گردیدند و جمعی گمان بردند که ترلد جنکگ نموده بر آمده‌اند ومیخواهند که گريخته بروند. درین وقت برمردم عاداخان ريختند و میان مردم او وعنبر جنکك دد پیوست» و بحسب تقدیر ملا محمد که سرداد اشکر بود کشته شد. ازین جهت سپاه عادلخان دا سررشته انتظام گسبخته گشت و جادورای‌واودارام دست به کارتبردند وراه فرادپیمودند.عثبر بهآ گاهی کادخود کرد وشکست عظیم بر اشکر عاد لخان واقع شد» واخلاصخان وغیره پیست وپنج نفر از سران سپاه عادلخان که مدار دولت او بر آنها بود گر فتار شدند و از آن کروه فرهاد خان دا که تشن حون او بود از سرچشمه تیغ سیراب ساختند؛ و دیگران دا محبوص گردانید و از امرای پادشاهی لشکرخان و میرزا منوجهر وعقیدت خان‌گر فتارشدند.
خنجرخان گرم و گیر | ود دا به احمد نگر رسانید و به استحکام قلعه پرداعت وجان سپارخان نیز بر گشته بسه بیر که جا گیر او بود دفته حصار بیر دا مضبوط ساخت. و جمعی دیگر که از آن ورطه هلاك بر آمدند بعضی خود را به احمد نکر رسانیدند و گروهی به برها نپورشتافتنده و چون‌عنبر بهمر ادحویش کامروا گردید و آنچه درمخبله او نگذشته بود بر عرصه جاوه گری نمود اسیران سر پنجه تقدیر دا سلسل و محبوس به دولت آیاد فرستاد؛ و خود به احمد نکر رفته به محاصره پرداخعت. لک هون جند سعی نمود کادی از پیش ترفت» نا کام جمعی را بر دور قاعه گذاشته به جانب بیجاپور عنان عزیمت معطوف داشت و عادلخان بازتحصن شد؛ و عتبر تمام ملكك اورا با حدود متعلقه پادشاهی که دز بالا کهات
بود متصرف کشت. جمعیت ناگ فر اهم آوردء و قلعه شو لابود را که مبو سته مین نظام ب الملك و عادلخان بر سر آن نزاع می‌بود محاصره کرد و یاقو تخان دا با فوجی بسر سر برهسانیور فرستاده و توب ماك میدان را از دوات آباد آودده قلعه شولا پور دا بسه ضرب دست ورور بازوی قدرت مفتو ح گردانید. از استما ع این اخبار موحش حاطر اقدس‌شاهنشاهی به آشوب گرائید.
در خحلال این حال مکتوب نذر محمد والی بلخ بنظر مقدس دد آمد. علاصه مضمون آنکه این نبازمند آن حضرت را بمئابه پدر و ولی نعمت ود می‌داند و بلنگتوش بسی رخعصت این خیراندیش مصدر چنان کستاعی شد و الحمدلله که تأدیب شایسته یافت. لیکن چون غبار نقاری درمیان لشکر کابل و سپاه بلخ حادث شده امیدوار است که خحانزاد ان را ازحکومت کابل تفیر فرموده» به جای او دیگکری را تعیین فرمایند. از آنجا که منجشی شیوه پسندیده است آن صوبه بمدارالمهامی خواجه ابوالحسن تفویض یافت و احسن اللّه پسر خواجه به و کالت پدر به حکومت و حراست تهبین گشت؛ و فرمان شد که پنج هزار سوار خواجه را به ضابطةً دو اسپه و سه اسبه تتخواه نمایند. و احسن الله به منصب هز از وبا تصدی هشتصد سوار و خطابت طفرخعانی ۶ عنا یت علم فرف عزرت بسر افراخت. و خلعت با شمشیر و خنجر و فیل ضمیمه مراحم بیکران گردید؛ و فرمان شد که نا نز اد حان روانه در گاه شو د.
مر اجعت از کشمیر به صوب لاهود: چون زستان در آمد و خوبیهای کشمیر آعر شد بنابر آن به تاریخ بیست دپنجم شهر یود دایت اقبال به صوب دادالساطنه لاهور ارتفا ع یافت ودرساعت سعید درآن شهرمیمنت بهر نزول دست داد ومقارن آن صو بداری پنجاب از تغییر صادق خحان ببه ر کنالساطنه امفخان مقرر شد؛ ودرخعلال این احوال به طرف هرن مناده که شکار گاههای عاص بود توجه فرمووند؛ و ددین تاریخ حا نز ادحان از کا بل آمده شرف بساط بوس دریافت؛ و چون خاطر اقدس از شاط شکارو ابر داعت عنان معاودت به دارا لساطنه اتعطاف یذ بر فت.
درین وقت عرضداشت مها بتخان رسید. مرقوم بود که شاه جهان اذپتنه و بهار کذشته به ولایت بنکٌاله در آمدء و شاه پرویز به عسا کر متصوره به ملك بهاد پیوست. در اور اق کذشته نگاشته کلك سوانسح نگار گشته که شاه جهان دارابخان پسرخانخانان را سوگند داده بسه حکومت وحر است ملگ بنکّاله بازداشته و به جهت احتباط ژن اورا با يك پسرويك بر ادرزاده
اورا همراه گر فته بود. بعد از جنک تو لس واتعطاف ردان رن اورا در فلعه رهتاص کٌذ اشته باه
جها نگیر نامه ۴۷۵
دادابخان نوشتند که در گدهی خود دا بسه ملاژمت دساند. داداب ازنارامتی و زشت خویی صورتحال را طور دیگر درخاطر نقش بسته عرضداشت نمود که زمینداران باهم اتفاق کرده» مرا دزم<!صره میدار ند, از ین جهت نمی توانم خود را به حدمت ردسانید. جون شاهجهان از آمدن داراب مأْیوس گردید وجمعی همراه که مصدز کاری و ترددی توانسد شد نمانده بوده نا گزیر از آشوب خاطر پسر داراب دا به عبدا لله حان حواله فرمودند و کارخاتجات بیوتات همراه گرفته به همان راه که از دکن آمده بودند دایت مراجعت برافراشتند و چون داراب چنین ادای تا پسندیده به ظهور آورده خود دا مطرود ازل وابد ساخته بود عبدالله خان پسر جو ان اورا بقنل رسانید.
شاهزاده پرویز صوبه بنگاله را به جا گیر مهابتخان و پسرش تنخواه فرهوده عنان - بعاوت معطوف داشتند و حکم به زمینداران آنجا شد که داراب دا در قبل داشتند تا دست تعرض از و کو تاه داشته روانه در گاه سازند. او آمده مهابتخان را دید و جون خبر آمدن داراب به عرض اشرف اقدس دسانید به مهابتخان فرمان شد که در زنده داشتن آن بیسعادت چه مصاحت به حاطر آورده باید که به دسیدن فرمان گیتی مطاع شور ان تن کفعه بادیة ضلاات و گمراهی را به در گاه عدالت بناه روانه سازد. با لجمله مهابتخان به موجب حکم عمل نموده سرش دا ادتن جدا ساخته به در گاه فرستاد.
درین هنگام انز ادغان را خلعت خاصه و خنجر مرصع با پهول کناده واسپ خاصه مرحمت فرموده بسه صاحب صو بگی بنگا له فرستاد ومقارن آن فرمان جهان مطاع بسه طلب عبدا لرحیم که پیش ازین خطاب خانخا نی داشت صادر گشت.
چون دد صوبة دکن شورش عظیم دست داد و جمعی از اعران لشکر اسیر سر پنجة تقدیر گشته ددفلعةٌ دو لت آباد محبوس ما ندند وشاه جهان ازء‌لك بنگاله به صوب ملك دکن اتعطاف عنان نمود نا گز یمسر مخاص نخان بر جناح استعجال نزد شادزاده پرویز دستوری بافت که سزاولی نموده. ايشان را به امرای عطام روانه دکن سازد. و هم دریین ولا قاسم حان از تغییر مقر بخان به حکومت و حراست دارالخلافه آ گره علعت فاخحره پوشید.
درین تاریخ عرضداشت اسد خان بخشی صوبه دکن از برهانپودرسید. نوشته بودکه یاقوتخان حبشی با ده هز ارسوارمو جود به ملکاپور که اذشهر بیست کروه مسافت است دسیده وسر بلند دای ازشهر بر آمده قصد آن دارد که جنکث اندازد. فرمان به تأ کید تمام صادرشد که زنهار تا رسیدن کومك ومدد حوصله بکاربرده تیز جلویی نکند و به استحکام برجها پرداخته درشهر تحصن گزیند.
ی
نهضصت مو کب کیهان شکوه به جانب کشمیر و سیر کوه: در اواسط استند سنه هزار و سی و چهار ارتفا ع دایت اقبال آیت به دستور معهود بسه جانب کشمیر انفاق افناد. از وقایعی که در ابتدای این سال به ظهور آمد آنکه شاجهان بهولایت دکن دسید؛ و عنبر شرو ع در خدمتگادی نموده» به جهت هوا خواهی ایشان فوجی بسه سر کردگی یاقو تخان حبشی به حوالی برهانیود فرستاد که به تاخعت و تاراج پردازند» و به شاه جهان نوشت که بزودی بدان صوب حر کت نماید. شاه جهان بدان سمت توجه نموده دیول گا نو را مخیم ساخعت.
کار نما بان شاه قلی خحان: ءبدالله خان و تقی مخاطب به شاه قلی خحان دا با فوجی تعیین نمود که بها تفاق پاقو تخان برها یور را محاصره نموده به لو ازم قلمه کوگ پرداز ند. و ماب آن تحود نیز متوجه شده در لعل با غ که در سوار واقع است فرود آمد. داورتن و دیکر بنده های پادشاهی که در قلعه بودند دد استییکام شهر و حصار شرایط اهتمام و لوازم کادآ گهی به تقدیم رسانیده متحصن گشتند؛ وشاه جهان فرمود که ازيك طرف عبدا لله نان واز جانب دیگرشاه قلیخان به قلعه بجسیند قضا د! دد طرفی که عبدالله‌خان بود غنیم هجوم آورده جنگ صعب دد پیوست وشاه قلیخان با فدائیخان جان نثاد دیوار قلمه را شکسته غنیم مقابل خود را برداشته به حصار در آمد.
سر بلند دای جمعي از مردم کاد کرده ود را بر ابرعبدالله نحان گذاشته خود برسرشاه فلیخان تاعت. و جون اکثری از نو کران زر بندی در کوچه و بازار متفرق شده بودنده شاه قلیخان با معدودی در میدان پیش اراد پای همت افشرده؛ به مدافعه و مقابله بردانعت؛ تا آنکه از بنده های پادشاهی که با او بودند بسه قتل رسیدند. نا گزیر به اد در آمده در قلعه دا بست و سر بلندی دای محاصره نموده کار بر او تنکك ساعت. شاه قلیخان ازروی اضطر ارقول گرفته او را دید.
چون این خبر به شاهجهان دسید مرتباً دیگر افواح تر تیب داده حکم یورش فرمودند» وهرجند مبارزان جان سبار و دلیران عرصه کارزاد شرایط سعی و کوشش به جا آوردند اثری بر آن منر تب نگشت. و از مردم روشناس شاه بیکخان و تیرانداز حان دسید. شاه محمد نقد حیات در باختند» و بادسیوم خود سوار شده حکم یورش نمود. از اطراف بهاددان دزم آزما و دلير ان قلعه گذا قدم جرأت وجلادت پیش نهاده کار نامه های شجاعت ظاهر ساختند. وازاعیان اهل قلعه لودیخان با جمعی از بر ادران و با با میراه داماد لشکرخان و بسیاری از راجپوتان راور تن‌علف تبغ انتقام شدند.
درین وقت که کار بر متحصنان به دشو اری کشیده بود قضا را تير تفنگی به کُردن سیلات
جها نگیر نامه ۳۷۷
جعفر رسید. او اضطراب کرده. تور کشک و از عنان تافتن او تمام دکنیان سر اسیمه داه فر از سپرده. بسیادی ازبیدلان دا با خود بردند. مقادن این حال خبر آمد که شاهزاده پرویز و مها بتخان خانخا نان با لشکر پادشاهی از بنگاله معاودت نموده, به دریای نر بدا رسیده‌انسد. ناگز یرشاه جهان به وسعت آباد بالا گهات مر اجعت نمودنسد. درین وقت عبدالله خان ازشاه جهان جدابی اختبار نموده» دز موضع اندود نشست؛ ومقادن آن نصر تخان نیز جدابی گز بده نظام الملك شتافته نو کر اوشد.
ازسوانح سپری شدن روز گاد خان اعظم میرز! عزیز کو کلناش است. پدد او از آدمی زادگان غزنین است: ومادرش عرش آشیانی را شیرداده بسود و آتحضرت پاس این نسبت داشته. میرزا عزیزرابزد گترین امرا ساخته بودند. ازووفرزندانش‌ناذهای عجیب می کشیدند. درعلم سیروفن تاریخ استحضارتمام داشت؛ ودر نقریرو تحریر بی‌نظیر بود. نستعلیق را بغایت وب می‌نوشت. شا کرد میرزا باقر پسر ملا میرعلی است. به اتفاق ارباب استعداد دیخته قلم او از حط استادان مشهور هیچ کمی ندارد؛ و در مدعا نویسی یبد طولی داشت. و دد لطیفه گوقی و وش طبعی بی مثل؛ و شعر هموادی می‌گفت. این دباعی از واددات طبع
اوست. رباعی عشق آمد و از چنون برومندم کرد وارسته ز صحبت خردمندم کسرد آزاد زبند دیسن و دانسش کشتسیم تا ساسله زلف کسی بندم کرد
وثات ان اعظم درشهر احمدآ باد گجر ات اتفاق افتاد» و نعش او را دردهلی آورده به جوار روضهٌ سلطان المشایخ نظام الدین قدس سره نزديك به قبر پدرش به خاله سپردند وچون خحان اعظلم مسافردارا لملك بقا کشت داودبخش دا به حضودطلب داشته؛ خانجهان دا به صاحب صوبگی گجرات سرافرازی بخشیده حکم شدکه از آکره بسه احمد آبادگجرات شتافته محافظت آن ملك نما ید. وفاسع سال بستم از جلوس اشرف
روز مباز کشنبه دهم جمادی الثانی سنه هزاروسی وجهار آفتاب جها نتاب بر ج حمل را نو آیین ساخت, و سال بیستم از جلوس اشرف آغاز شد؛ ودد دامن کوه بهنربه نشاط شکاد پرداخته. یکصد وپنجاه ويك رس قوچ کوهی به تقنگ تیرشکار کردند. ودرهتزل جنکرهتی جشن شرف آراستکی یافت. اذبهار تا اين منزل ارغوان زادهای عالی سیرفرمودند و چون
۴۳۷۸ جها نگیر نامه درین موسوم کو تل پیر پنجال از برف مالامال میباشد و عبور سواد از فراذ آن بفایت دشوارء بلکه محال: لاجرم نهضت مو کب کیهان شکوه از راه کر یوه پونج اتفاق افتاد. ددین کو هستان نار نج بهم میرسد و دو سال و سه سال بردرخت می‌ماند. از زمیندار ان آنجا شنیده شد کسه قریب نسه هزار نادنج دديك درخت می باشد. درین انا ابوطا لب پسر آصفخان بسه حکومت لاهور به نیا بت پدد مرعص گردید. ودرین ولا سید عاشق پسر سردارخان به کوهستان شما ای پیجاب که ضبط ودبط آن به عهدة پدرش بود دستوری یافت و اودا به کامکار نا مود گردانیده ماصب جهار.د صدی و وینجاه سوارعنایت فرمودند.
روز جمعه بست واهم درمنزل نود آبادکه بر لب در یای بهت داقع است نزول اتفاق افتاد. از کات بهت تا کشمیر به دستودی که در دراه بیرینچال منزل به منزل جایها و نشیمنها ساخته‌اند ددین راه یز اساس بافته واصلا به خیمه وسایر ر حوت فراشخانه اختیاح ایست. درین چند منزل ار دی کیهان پوی به جهت برف و بادان و شدت سرما از کر بوه‌های دشوار کٌذار بصعو بت گذشت و در اثنای داه آبشار حوشی به نظردر آمد که از اکثر آبشادهای بهتر توان گفت. ارتفاعش پنجاه ذرع باشد و عرض آبریز چهاد ذرع. متصدیان منازل صفهً عا لی محاذی آن بسته‌اند. ساعتی نشسته پیاله چند نوش فرموده چشم و دل دا اذ تماشای آن بهره دادسد. حکم شد که تاریخ عبور لشکر منصور بر لوح کی نقش نمایند نا این نقش دو لت به صفیحهً روز کار باد کار ماند. ددین متزل لاله و سوسن و ارغوان و پاسمن کبود از ۳ آورند.
روز یکشنبه غرةٌ اردی بهشت قصبه یاه مو له که از قصبات کلان کشمیراست بسه ودود مو کب اقبال آراستگی بافت. مردم شهر اذاهل فضل دار باب سعادت وسوداگر وسایر اصناف گروه‌گروه برسبیل استقبال دولت زمین بوس دریافتند. ددین دوه‌نزل شکوفه زارهای عوب سیر کرده شدء و بندگان«ضرت وجدیع امرا به کشتی نشسته متوجه شهرشدند.
روز سه شنبه هودهم درساعت سعادت قرین بسه عمارت دلنشین کشمیر بهشت نظیر نزول مو کب اقبال اتفاق افتاد» | گرچه دربا غ نوره‌نزل کسه درمیان دولتخانه واقم است آخرهای شکو فه بود لیکن یاسمن کبود دما غ را مععار ومنورداشت ودد تماشای بیرون شهرافسام شکو فه جمال افروزی می‌نمود.
چون بتواتر بنوشته ودذ کتب طب خحصوص ذخیره شاهنشاهی ثت یافته بو دکه خوردن زعفران خنده می آورد و اگر بیشتر خورده شود آنقدد خنده کند که بیم هلا کت باشد» حضرت شاهنشاهی به جهت امتحان کسی و اجب القتلی ر! از زندان طلب فرموده درحضود خحود دبع
جهانگیر نامه ۴۷۹
سیر زعفر انی که چهل مثقال باشد خودانیده و اصلا تغبیری در احوالش دراه نیافت. دوزدیگر مضاعف آن که هشتاد منقال باشد خورانیدند. لبش به تبسم آشنا نشد تا ب‌ننده جه رسد و مردن ود چه صورت دادد.
درین ولا حفظ وحراست قلعه کانگرا به انیرای سنگدان مفوض گشت وداودبخش از گجرات آمده ملازمت نمود. درین ایام مز اج سردارخان اذ اعتدال انحراف ورزیده بیماری سوء القنبه به او عارض شد ورفته رفته منجر به اسهال دموی کشت وبتاریخ یازدهم محرم سنه هزاروسی وپنج درفصیه پنهان ودیعت حبات سپرد. او را دد ده نوحصار کسه زاد گاه او بسود مدفون ساختند. درسال پنجاهم از ولادنش سپری شد و چون این خبر بسه مسامع علیه رسیك فوجدادی کوهستان شمالی پنجاب دا به الفخان کهاز کومکیان اوبود تفویض وفرمان شد کسه کامگاد پسرش به ملازمت شتابد ودرهمین روزها مصطفی خان حا کم تهتهه رحلت نمود و به صو با مة کور به شهر بارعنایت شد.
درین ولا از عرضداشت اسد خان بخشی دکن به مسامح جلال زسید که شاهجهان به دیول کانورسید ویاقو تخان حبشی با لشکرعنیر برهانبور دا محاصره دارد وسر باند دای سای غیرت وحمیت برجاداشته به‌لوازم قلعدادی همت گماشته وپیوسته از بیرون جنگ می‌اندازد و هرچند دست وبا میزنند کاری نمی‌سازند و بءداز چند روز عبررسید که مردم عنبر نیز برخحاسته رفتند. چون این معنی به عرض همایون دسید سر باند دای دا به صنوف عواطف و مراحم سرافر ازفرمو ده منصب پنجهز اری ذات و پنجهز ارسو ارو حطاب رام راح که درملك د کن بالا تر ازین حطاب نمی با شد عنابت نمودند.
ازسوانح آنکه چون شاه جهان دست از محاصره برهانپور بازداشته به صوب دکن بر گشت: دراثنای راه ضعف قوی برمزاج استبلا یافت. ودرایام تکسر به حاطر رسانید که عذر تقصیر ات گذشته از پدد و الا قدرباید خواست. به این ادادهٌ حق پسند عرضداشتی مشتمل بسر اظهارندامت و انفعال و استغفار ازجر ایم ماضی وحال نوشته ارسال داشتند» وحضرت‌شاهنشاهی فرمانی به حط مبادك حویش قامی فرموده دوانه ساختند. مضمون آنکه ا گر داراشکوه و اوزنگگ زیب را به ملازمت فرستد وقلعه رهتاس وقلعه آسیر را که در تصرف کسان اوست به بنده های پادشاهی بسپارد دقم عفو بر جراید تقصیرات او کشیده شود وملك بالا گهات به او مرحمت گردد.
فر ستادن شاه جهان داداشکوه و اود نک زب دا: با پشکش نمایان به در بار؛ ودست برداشتن از آسیرو رهتاس» این دو حصار استواز بعد از ورود منشودعاطغت
۰ ۸ ۷۶ جها دگیر نامه
شاه جهان آداب استقبال تعظیم بتقد یمرسانیده با وجود کمال تعلق و دلیستگی که ببه شاهز اده ها داشت دضا جویی والد ماجد را مقدم شمرده این جکر گوشه ها را بانفا یسی پیشکش از جراهر ومرصم آلات وفیلان کوه پیکر که موازی ده تك ده پیه قیمت داشت روانةٌ در گاه و الا ساخت و ه سید مظنر حان ورضا بهادر که به حراست قلعه دهتاس مقرر بودند حکم مود که به هر کس که فرمان پادشاهی ظاهرسازد قلعه ذا سپرده همر اه سلطان مراد بخش به ملازمت آیند» و همچنین به حیات ان بوشت که قلعه آسیررا به بنده های پادشاهی حوالسه نموده روانسه حضور او گردد و حود بعدازآن به صوب ناسك حر کت نمود وددین ایام عرب دست غیب, که به جهت آوردن سلطان هو شنکّت پسر شاهز اده دانیال وعبدا ترحیم خجا نخانان نزد شاهزاده پرویز رفته بود آمدهء دو ات زمین بوس ددیا فت. هو شنک را بسه عواطف روز افزون اعتصاص بخدیدی به مظفر نان بخشی فرمودند که از احوال او خبرداد بوده آنجه به جهت ضروریات او د کار باغد: ازسر کار پادشاهی سر انجام نماید وبه نوعی سامان سر کاداو کند که ازهیچ طرف کرانی خاطر نداشته باشد.
در علال این حال عبدالرحيم خانخانان به سعادت استانبوس جبین حدست نورانی ساعت. و رما نی ممتد تاصیه ححا لت از زمین بر فگرفت. آن حضرت به جهت دلنو ازی و ت-لی او فرموده که درین حدمت آنچه به ظهور دسید از آثار قضا و قدر است ثه مختار ما و شما. ازیین رهگذر حجالت و ملامت را راه ندهید و بعد از تقدیم مر اسم زمین بوسی اشارت زرفت که پخثیان او دا پیش آورده در جای مناسب باز دار سد. قبل ازین حضرت شاهنغاهی باغوای نور جهان بیگم و اصت خان فداثیخان را نزد شاه پرو یز فرستاده بودند کد ما یتخان را از حدمت ایشان جدا ساخته بسه جانب بنگا له روانه سازد وخانجهان از کجرات آمده بخدمت شاه اده بپردازد.
در ینو لا عرضداشت فدائیخان سید مرقوم بود که درسانگپو ربه حدمت شاهزاده پیوسته ابلاغ احکام شاهنشاهی نمو دم. شاهز اره بعه جدایی مها بتخان و همراهی خانجهان راضی نیستند و هرچند درین باب به مبا لفه و تا کید معروض داشتم؛ نتیجه‌ای برآن متر تب شد. جون بودن من در لشکتوز سود نداشت در سارنگپور تو قف گرینده #اصدان تیز رو به طلب خانجهان فرستاده‌اع که به سرعت هرجه تمامتر متوجه این حدود گردد. با لجمله جون حقیقت حال از عرضداشت فدائیخان به عرض مقدس دسید. باز فرمان یه تا کید تمام به شاهزاده صادر شد که زنهار حلاف آنچه حکم شده به خاطر راه ندهد و اگر مها بتخان به رفتن بنکا لا داضی نشود جریده متو جه‌حضوز وال گردده و شما با سایر امرا در برها تیور توقف
جها نگیر نامه ۳۸۱
نما ثید.
جون خحاطر فیاض از سیروشکادعرصه دلیذیر کشمیر پردا مخت بنا بر آن به تاریخ نو زدهم محرم الحر ام سنه هز اد وسی و پنج هجری رایات عالیات بصوب لاهور ادتعا ع یافت. پیش ازین مکرر به عرض دسیده بود که در کوه بر پنچال جانوری میباشد مشهور به‌همای ومردم آن سردهین می‌گویند که طعمه‌اش استخوان دیزه است؛ و پیر سته برروی هسوا پرواز کنان مشا هد میافتد ونشسته کم می با شد.
چون خاطراشرف افدس به تحقیق این مقدمات توجه مقرط دارد حکم‌شد که ازقراولان هر کس تفنگک زده به حضوربیارد هز اررو پیه انعام یابد. قضادا جمال خان قراول به بندوق زده به حضوراشرف آورد؛ وجون ذحم به پایش نرسیده بود زنده و تنددست به نظر اشرف در امد وفرمودند که چینه دان دا ملاحظه نمایند تا خوزرش او معاو م شود. جینه‌دان را شکافتند ازحوصله‌اش استخوان ریزه ها بر آمد ومردم کوهستان معروض داشتند که مدار خود ال این بر استخو ان‌ریسزه‌ه| است» وهمیثه برروی هوا پرواز کنان چشم برزمین دارد» هرجا که استخوانی به‌نظرش ددآمد به وله خحودگرفته بلاد می‌شوه واز آنجا برزذمین بسه سنکك می‌اندازد تا بشکند وریسزه دیزه شود. آنگاه می‌چیند و میخورد. ددین صورت غالب ظن آنکه همای مشهود همین باشد. جنا نکه گفته اند.
فرد همای برهمه مرغان ازان شرف دادد که استخوان خورد و جانور نیازادد
سرو و کش به کل مر غ مینماید لیکن سر کلمر غ پررندارد و این پرهای سیاه دارد. درحضود و زن فرمودند جهادصد و پانزده توله که یکهز اد و سی و هفت و نیم مثقال باشد به وزن در آمد.
درنواحی لاهورابوطا لب پسر آصفخان بهدر لت ذمین بوس افتخارانداخعت.
شب مبار کشنبه سلخ ماه مز کور درساعت مسعود به لاهور نزول اقبال اتفاف افتاد که يك لك رو بیه به عبدا لر حیم خا نخان انعام مرحمت شد.
دریسن تاد یخ آقا محمد ایلچی شاه عباس شرف سجود حاصل نموده مکتوب محبت اسلوب شاه دا با تحف و هدایا که يك دست شاهین سفید از آن جمله بود به نظر مقدس گذرانید, ۱
از غرائب آنکه شاهزاده داور بخش شیر و بز تشک آوردکه با بز الفت گر فته در يك قفس می باشد و به آن بز نهایت اافت و محبت ظاهر میسازد و به دستوری که
حیوانات جفت می‌شونسد بسز را در آغوش گرفته حر ات می کند. حکم کردند که آن بز را مخفی داشتند. فریاد و اضطراب بسیارظاهرساعت. آنگاه فرمودند که بز دیگر به همان رنگک و تر کیب در آن قفس در آوردند. اول آنرا بوی‌کسرد بعد از آن کمرش بدهان گرفته شکستی: فرمودند که میشی را در آوردند. فی‌الفورازهم درید و سورد. باز همان بسر را نزديك آوردند. الفت و مهریانی به دستور سابق ظاهر ساخته بر پشت افتاد و بز را برروی سینه خود گرفته دهانش را می‌لیسید. از هیچ حیوانی اهلی و وحشی تسا حال مشاهده نشده که دهان جفت خود را ببوسد.
درین ولا فاضلخان را به عحدمت دیوانی صوبه دکن سرافراز ساخته منصب هزار و پانصدی هار و پانصد سوار عنایت نموده. خلعت و اسب و فیل به مشارا لیه سرحمت فرم‌ودنده و به سی و دو نفر از امراء آن صو به‌علعت‌مصحوب او فرستادند. و چون مهابتخان فیلی که در بنکاله و غيره به دست آورده بود تاحال به در گاه والا نفرستاده بود و مبلغهای کلی از مصالحه سر کاد پرذمه او بسود و نیز از محال جا گیر بنده های در گاه در وقت تغیر و تبدیل مبلفها متصرف گشته بود» بنا بر آن حکم شد که عرب دست غیب نزد مشارالیه رفته فیلافی که پیش او فراهم آمده به در گاه بارد و مطالب حسابی را اژو بازدافت نموده به خعدمت شتا ی و اگر او را جوابي و حسابی خردیسند باشد به در گاه آمده با دیوانیان عظام مفرو غ سازد.
مقارن این حال عرضداشت فدائیخان رسیده کسه مها بتخان از خدمت شآهزاده پرویز دستوری يافته به موب بنگا له شتا فت وخانجهان از کجر ات آمده شاهزاده ,رویز را ملازمت کرد و هم دریتولا عرضداشت خانجهان رسید نوشته بود کسه عبدالله عان از عدمت شاه جهان جدا شده. این فدوی را شفیع جرایم عویش ساخته کتابتی مبنی بر اظهار ندامت و حجاات ارسال داشته» بسه اعتماد کرم و بخشایش آن حضرت نوش او دا بسه در گاه فرستاده‌اع. امید از مراحسم بیکران چنان است که رقم عفو بسر جرایند او کشیده شود. به این موهبت عفامی در امثال واقران سرافر از و ممتاز گردانید. در جواب او فرمان شلد که. :
این‌در گه ما در گه نومیدی نیست
ملتمس او به عزاجابت مقرون گشت. درین تاریخ طهمورس پسر کلان‌شاهز اده دانیال ازخعدمت شاه حهان جدا شده به ملاز مت شتا فت.
امزد نمودن بهار بانوبیگم صبیه خود به طهمودث و هوشنکت بانو بیگم صبیه خسرو به هوشنک سران شاهرزاده دانیال: قبل آذاین هرشنگك برادد خرد او به دو لت‌زمین بوس سعادت پذیر گشته بود . درین ولا اونیز به رهنمونی بخت؛ خودرا به قدسی آستان رسانید وبه انواع مراحم ونوازش مخصوص گردید و به جهت سرافرازی آنها تسلیم نت خویشی که اصطلاح سلاطین چفتائی «کورگان» گویند فرموده, بهاد بانو بیگم صبةٌ خود را به طهمورس وهوشمند بانو بیگم صبیه سلطان خسرو دا به هوشنگث نسبت کردند.
درین وقت معتمدخان به حدمت بخشیگری عز اختصاص یافت.
چون از مدتهای مدید هوای کابل در خاطر قدسی مظاهر سیر می کرد به تاریخ هفدهم اسفندار سنه هزار و سی و پنج بعزم سیر و شکار نهضت مو کب اقبال بدان صوب اتفاق افتاد. چند روز ظاهر موضع لاهور مقام فرموده, روز جمعه بیست و سیوم ماه مذ کور کوج فرمودند:
افتخارخان پسر احمد بیکت خان کابلی سراحداد دا پیشکش آورده جبین احلاص پر زمین سود وحضرت شاهنشاهی سر نیازمندی به در گاه بی‌نیاز فرود آورده» سجدات شکر این موهبت عظمی که از مواهب مجدده الهی به تقدیم رسانیده حکم نواختن شادیانه فرمودند» وفرمان شد که سر آن آشفته دما ع تباه اندیش را به لاهور پرده از دروازه قلعه بیاو یز ند.
تفصیل این اجمال آنکه چون ظنرخان پسر خواجه ابوالحسن به کا بل دسید شنید کسه یلنگتوش اوزبك به قصد شورش افزائی وفتنه انگیزی به نواحی غزنین آمده مشارالیه بسه اتفاق دیگر بنده ها که ازتعینات صوبهٌ مذ کوراند لشکر فراهم آورده بود. درین اثنا احداد بد نهاد قابو یافته به اشارت آن تباه اندیش به تیراه در آمده داهزنی و دست اندازی کسه شیوهٌ شنیعه آن مفسد سیاه بخت است پیش می کرد و یانگتوش از آن اراده باطل ندامت گریده» یکی از خویشان ود را نزد ظفرخخان فرستاده, اظهار ملایمت و چاپلوسی نموده او لیای دولت قاهره عحاطر از آنجانب واپرداخته دفع فاد احداد بد نهاد را بشنهاد همت ساختند؛ و به همان استعداد و جمیعت از راه‌گردیده برسرآن مقهور روان‌شدند چون‌خبر بررگشتن بلنکتوش و آمدن لشکر ظفر اثر به آن بد فرجام میرسد تساب مقاومت نیاورده خود را به کوه اواغر که محکمه او بود می کشد و آن بیعاقبت آن کوه داپناه روز بدانديشيده دیو ای در پیش دزه بر آوزده واستحکام تمام نموده ذخیر ه وسایر اسباب قلعه داری آماده و
۳۸۹۴ جها نگیر نامه
مهیا داشت. او لبای دولت ابسد قرین» استیصال او را پيشنهاد همت ساخته‌به قدم سعی فراز واشب بسادطی نموده به دره مذ کود پبوستند وهمه يك دل و يك جهت ار اطر اف هجوم آورده همت به تسخیر آن گماشتند.
هفتم جمادیالاول نقاده فتح بلند آوازه ساخته داد شجاعت و حلادت دادند و ازهنگام صبح تا سه پهرروز آنش فتال و جدال اشتغال داشت. بعد ازسه پهر به‌ميامن عواطف ومراحم الهی ابواب فتح وفیروزی برچهره مراد دو لتخواهان مفتوح گردید و آن محکمه بسه تصرف بهادران لشکر منصور در آمد. درین وقت یکی از احدیان شمشیر و کارد وا نگشتری که یافته بود نزد طفر ان برده مینماید و یقین ميشود که اینها از آن عاصی است و ظفرخان حود با جندی بر سر آن بد گوهر مي‌رود و ظاهر می کر دد که بندوقی به اورسیده و به جهنم واصل شده. هرچند منادی کردند ایکن مشخص نگشت که این تفنگ از دست کدام کس به او رسیده بالجمله سر آن مفسدان مصحوب سردارغعان روانه در گاه آسمان جاه کردند و ظفر حان و دیکگر بنده هبای شایسته خعدمت که مصدر ترددات ب«ندیده گردیده بودند هر کدام درخود استعداد خویش به اضافه منسب و اقسام نو ازش و مراحم احتصاص یا فتند.
وفات دقبه سلطان بیگم: درین تاریخ خبررسید که رقیه سلطان بیگم صیید میرزا هندال منکوحه حضرت عرش آشیانی در دارالخلاقه اکبر آباد بسه جوار رحمت ایزدی پیوستند. زن کلان آنحضرت ایشان بودند.چون فرذند نداشتند درزمانی که شاه جهان به عا لم وجود آمدند حضرت عرش آشیانی آن‌گوهر یکتای خلافت را به منکوی بیگم سپردند و آن سریر آرای خحلوتسرای قسدس متکفل تربیت شاهزاده و الاگهر شد. الصه در هشتاد و چهار سالگی به نها نخانه عدم شتافتند.
درخلال اين احوال عبدالرحیم و لد بیرم خان مشمول انسواع مراحم واقسام نسوازش گردیده بتاز گی به عطاب مستطاب خانخانان فرق عزت بسرافراحت وخلعت واسپ مرحمت نموده به ایالت سر کار نوج رخصت فرمودند ومقادن این حال تمامی فیلان مها بتخان که قبل ازین‌فرمان طلب شده بود به در گاه رسیده؛ داعل فبلخانه بادشاهی شدند. ودرین روزها معروض گردید که مهابتخان صبة عسود را پخواجه برخوردار تام بزرگک زاده ن#شیندی اسبت کرده و جون این وصلت بی آذن و رعصت آن حضرت شده بود برعاطر اشرف گران آمتد و او را ببه حضور اقدس طلبیده فرمودنسد که جرا بی‌ده‌توری ما دختر چاین عمده
دو لت را گر فته؟ حجوابت بسند یله ساعان تمو اسمت تمو د. یره حکم اشرف شلاق بسمت ورسا
جهانگیرنامه ۴۸۵
خورده موس گردیسد. درین روزها میرذا دکنی بسر میرذا رستم صفوی به خطاب شاه تو از خحان اعتصماص یاقت. بست و هم امفندار ساحل درپای جتاب به ورود مو کب مسعود
آراستگی با قفت.
وقابع سال بیست و بکم از جلوس مادك
روز شنبه بیست و دوم جمادی الثانی سنه هزار وسی وپنج نیرجهان افروز به برج حمل تحویل نمود و سال بیست ویکم از جلوس مباراه آغاز شد. برصاحل دریای چناب يك روز بلوازم جشن نوروزی پرداخته روز دیگر از آن‌منزل کوچ فرمودنك. درین ولا آقامحمد ایلچی شاه فلك بار گاه شاه عباس دا رعصت انعطاف ارزانی داشته خلعت با حنجر مرصع و سی هزار روییه به او مرحمت فرمودند و مکتر بی که در جواب محبت نامه شاهی نگارش يافته بود با گرز مرصع تمام الماس که يك لك روپیه قیمت داشت و کمر مرصع نفیس ناأدر به رسم ارمعان‌حو اه اوشد .
در اوراق سابق فرستادن عرب دست غیب نسزد مها بتخان بجهت آوردن فیلان رقمزده کلك سوانح نکار گشته و اشادتحی بطلب او نیز دفته درین ولا به حوالی اردو پبوست. با لجمله طلب او به تحريك و کار پردازی آصفخان شده بود و پيشنهاد خاطر ایشان آنکه او را خوار و بیعزت ساخته دست تعرض به عرض و ناموس وجان و مال او درزنند و اين مطلب گران را بغایت سبك و سست می گر فتند و او برخلاف ایشان باچهار پنجهزار راجیوت خحو نخوار یکرنکث يك جهت آمده عیال و اطفال ا کثری را همراه آورده که هر گاه کار بجان و کارد باستخوان رسد و ازهمه راه وهمه جهت مایوس گردد برای پاس عزت وناموس خود بقدر امکان دست وبا زده با اهل وعبال جان‌نثارشو ند.
رد
وقت ضرورت چونما ند گریز دست‌بگیسرد سر شمشیر تیسز با آنکه از روش آمدن او در سردم حرفعای ناملایم مذ کور میشد آصف خان درنهایت غفلت و بی پروائی بسر میبرد و چون خبر آمدن او بمه عرض اقدس رسید نخست پیغام شد که تا مطا لب سر خارپادشاهی را به دیوان اعلی مفرو غ نسازد ومدعیان را به مقتضای‌عدالت تسلی نتماید راه کورنش و ملازمت مسدود است؛ و دریاب خواجه برخوردار پسر حواجسه عمر نقشبندی که مها بتخان دختر خود را باو نسبت کرد سابمّا مذ کور شد که او را نیز چنگگ
زده بز ندان سپردند. حکم شد که آذچه مها بشخان باو داده فدائی خسان تحصیل نموده بسه
۴۸۶ جها نگیر نامه
حزانه عامره رسانید,
چون منزل بر کنا رآب بهت واقع بود درین ردی آب منزل گزید آصفخان با وجود چنین دشمن قری بازو از سرو جان گذشته درنهایت غفلت و عدم احتباط صاحب قبله ود یعنی حضرت شاهنشاهی را در آن طرف دریا گذاشته جود با اعیال و احمال و انقال و خحدم و حشم از راه پل عبور نموده و همین کارخحانجات از خزانه و فورخحانه و غبره حنی خدمنگاران و بنده های نزديك در کل اذدریا عبورنمودند. معتمد خان بخشی و میر توزله اذ آب فکگذشته شب در پیشخانه بود.
ذکر عذد و طغبان دبیی ادبی مهابتخان: علی الصیاح جون مها بتخان دریافت که کار بناموس وخان اورسیده لاعلاج درین وقت که هیچکس در گرد وپیش حضرت نمانده بود با چهارپنجهزار راجبوت که به آنها فول و عهد نموده بود ازمتزل خحود بر آمده نخست برسر پل رسیده قریب دو هزار سوار برپل می گذاردکه‌پل را آتش زدها گر کسی اداده آمدن داشته باشد به مداد ومتا باه قدم برجا دارند وود متوجه وو لا ند می گر دد. و از در <رم گذشته به پیشخانه معتمد خان رسیده باذ پرس احوال نمود و معتمد خان شمشیر بسته ازشیمه بر آمد. جون چشمش برو افتاد از احوال حضرت شاهنشاهی استفسار مود و قریب بصد راجیوت پیاه برچه وشمشیر دردست همراه داشت و از گرد و غبار جهره آدم خوب محسوس دمی‌شد و برسمیت دروازه کلان شتافت. و در آن وقت درفضای دو اتخانه معدودی از ال سیاق و غیره و سه چهار خواجه سرا پیش دروازه ایستاده بودند. مهابتخان سواره تسا در دو لنخانه رفته ازاسب فردد آمد. در آن وقت که بیاده شده به جانب غسلخانه شتا فت قر یب دوصد راجیرت همراه داشت. معتمد خان پیش رفته گت که اين همه کستاعی وبببا کی ازادب دور است. نفسی توفث نمایند تا من رفته عرض کورنش ودمین بوس نمایم. اصلا به جواب برداخعت . وچون بردرغساخانه رسید ملازهءان او تختهای دروازه را که دربانان بسه جهت احتیاط بسته بودند درهم شکسته به فضای دو اتخانه در آءدند. جمعی ازخو اصان که بر گرد و پیش آ:حضرت به سعادت حضوراعتصاص داشتند. از کستاخی او به عرض همابون رسا نیدند. آن حضرت از درون خر اه بر آمده‌بر پا لکی نشستند.
در پنوقت مها بتخان مراسم کورنش به تقدیم رسانیده آنگاه بردور پا لکی گردیده »مر وض داشت که چون یقین کردم که از آسیب عداوت ودشمنی آصفخان خحلاصی ودها سی ممکن نیست, وبه انواع واقام خواری ورسوایی کشته خواهم شد» ازروی اضطرار جرات و دلیری نموده خود را درپناه حضرت انداختم . ا کنون اگرمدتو جب قتل و سیاستم در حضور
جها نگیر نامه ۷۷
اشرف سیاست فررما بند. دز یوقت راجیوتان او فو ج فو ح مسلح آمده و در سراپرده پادشاهی را فرو گرفتند» و در خعدت آن حضرت به جز عرب دست غیب که دستیاد او بود ومیر متصور. بدخشی و جواهرخحان خحواجه سرا وبلند خان و حدمت پبرست مان و فیروزخان و عدمتخان خو اجه سرا و فصیح خان مجلسی وسه جهار نفری ازخواهان دیگری حاضر نبودند. جون آن بی‌ادب خحاطر اقدس را شو رانیده بود ومز اج اعتدال سر شت را غبرت درشور داشت دور تبه دست به‌قرضه شمذیر دسا نیددخو اند کهجهان را از لوث و جود آن ببا پاكساز ند‌هر بازمیرمنصور بدعشی به تر کی‌عرض کرد که وقت مقتضی این‌نیست. صلاح حال منظور باید داشت» وسزای ۳ باهنجار این تبره بخت بد کر دار را به ایزد داد گر حواله فررمایند» تا وفت استیصال او دز رسد.
چون حرف او به فروغْ دو لتخو اهی آراستگی داشت ضبط خود فرمودند و در اندله مدت راجیوئان او درون و بیرون دو اتخوانه فرو گرفتنده چنانچه بغیر او و نو کران او کسی دیگر به نظر در یامد.
درین وت آن بیعاقبت خحود عر ض کرد که هنگام سو اد یست به ضا بطه معهو دسو اری فرمایدنا این غلام‌فدویدز نجدت‌باشد و برمردم‌ظاهرشود که این جرات؛ کستا نحی حسب | لحکم ازمن رد وفوع آمده واسپ حود را پیش آورده یه میا له دالحا ج بسیادنمود که برهمین اسب سو | زشو ند. غیرت سلطنت رعصت نداد کته پراسپ او سواری فر ما یند. حکم شد نه اسپ سوادی حاصه ۳ حاضر ساز ند ۶به حهوت ابأس بو شیدن و استعد اد سواری خجو استند که بدرون محل تشر یف برند آن ستیزه کازد اضی نشد.
| لقصه آ در توقف‌روی داد که اسب حا ص.ه راحاضر ساعتند و آن‌حضرت‌سو از شده :ادو تیرافداز پبروت دو لمنا ند تشر یف بردند بعد از آن یل خود را پیش آودده التماس نمود که جون ووت‌شودش وازد<ام است صلاح دو لت در ین می‌دا ند که برفیل دشسته متو جه شکار گاه در پیش یل ودو زاجیوت دیکردا دز یس حوضه شا دیده بود. دداین الا مقرب خحان حود را رسانیده به استرضای او درون حوضه ترديك پبه آن حضرت رفته نشست. ظاهر | درین آشو بگاه بی تمیزی ز خمی میان پیشانی مقر بخان رسید وخدمت پرستخان خواص که معناد شراب وپیا له ساصه در دست داشت خود را به فیل رسانیده و هرچند راجیوتان بسنین برچه زود دست و بازومانع آمداد وخو استند که او را جای ندهند او کتاره حوضه را محکم گر فته
حود را نگاو داشت. جون در پیرون حای دشسئن جود رابه مبان حوضه کنجا نید؛ و جون
۳۸۸ جها نگیر نامه
نیم کروه مسافت طی شد گجپت خان داروغه فیلخانه ماده فیل سواری خاصه دا حاضر آورد و خود در پیش فیل و پسرش در عمّب نشسته بود. مهابتخان اشارت کرد نا آن فش گام را با پسرش شهیك کردند.
با لجماه در لباس سیرو شکار برسمت منزل خویش راهبری نمسود و آن حضرت بسه درو تنخانه او در آمده زمانی توقف فر مودند. فرز ندان عود را بردور آن حضرت گردانید و جون از و رجهان بیکم غافل افتاده بود ددین وفت بخاطرش رسید که باز حضرت شاهنشاهی را به دو لتخانه برده واز آنجا همراه تورجهان بیکُم باز به خانهةٌ خود آرد. به این قصد بادب دیکر آن حضرت را به دو اتخا نه آورد. قضا را درهنگامی که حشرت شاهنشاهی به قصد سیرو شکارسو ار شدند نورجهان بیگم فرصت غنیمت شمرده با جواهرخان خحواجه سراکه ناظر محلات پادشاهی بود از آب‌گذشته به منزل برادر سود آصفخان رفته بود. آن کم فرصت خبر رفتن بیگم یافته ازسهوی که درمحاز ست بیکم کرده ندامت کشیده متردد حاطر گشت. آنگا هدر فکر شهر بارشدودا نست که جداداشتن او از عدمت‌حضرت خحطا ثیست عظیم. لاجرم رای فاسد او براین معنی قرار گر فت» و آنحضرت را با سوار ساخته به منزل شهریار برد و آن حضرت از وسعت حوصله و گر انبادی هرچه اومی گفت می کردند.
دربن وقت جهجو بیره شجاعتخان همراه شد وجون به خانهٌ شهر یار در می آمد به راجپو تان اشادت کرد تا او را بقتل رسانردند. با لجمله چون نودجهان بیگم از آب گذشته به منزل برادر ود رفت و عمده های دو أت را طلبداشته مخاطب وه‌عاتب ساخت که ازغفلت و خامکاری شما کار تا به اینجا کشید و آنچه در مخیلاً هیچکس نگذشته بود بظه,ر آمد, و درپیش خحسدا و خلق حجلت زده کردار عویش گشتند. ! کنون تدارله آن باید کرد و دد آ نچد صلاح دو ات و بر آمد کار باشد» به اتفاق معروض بابد داشت. همه بکدل و یکز بان به عرض رسانیدند که تدبیر درست ورای صائب آن است که فردا فوجها ترتیب داده در ر کات سعادت از آبت گذشته آن ند ان زا مقهور و منکوت ساخته ببه دو لت زمین بسوس بند گان حضرت سرافراذ شویم. چون این کنکاش ناصواب به مسامیع جلال رسید ازضا بطة معقول دور نمود. همان شب مقر بخان و صادفخان بخشی ومره‌تصور و خدمتخان دا پی‌ددبی نز د آصفخان وعمده های دو لت فر ستاده فرمودند که از آبت گذشتن وحنکی انداعتن محضص عطا است؛ زینهار که این تدبیر نادرست دانتیجه خحامکاری و ناساز گاری دانسته پیرامون خحاطر راه دهد که بجز ددامت و بشیمانی اثري بر آن هتر تب تخواهد شد. هر گاه من ددین طرف باشم به کدام دلگر می وبه چه امید جنگ می کنید و به جهت اعتماد واحتیاط انگشتری
جها نگیر نامه ۸۹ مباراه خود را مصحوب میرمتصور فرستاده آصفخان به‌گمان آنکه این حرفها زاده طبیعت مها بتخان بی عاقبت باشد وحضرت به تکلیف او حکم فر موده مهر دا فرستاده‌اند به همان قرار داد پای عز یمت افشرد.
درین وقت فدائیخان چون از فتنه پردازی زمانه وقوف یافت سوار شده به‌کتار آب آمده و از آ دکه پل دا آتش زده بودند وامکان عبور متصور بود بی تاب شده دد تربار ان بلا و تلاطم فتنه باچندی از و کران عویش فدائبانه رو بروی دو لتخانه اسپ به در با زده حواست بشناوری عبود نماید شش کس از همراهان او به موج فنا رفتند و چندی اذ تندی آب پایاب زویه افتادند» و نیم جانی به ساحل سلامت رسیدند وخود با ذصت سوار بر آمده جپقلش نمایان کرد و دست اکثری از رفتای او به کاد رسیدند و چهار کس از همراهان او جان نار شدنسد, و چون دید که کاری از پیش نمی‌رود و غنیم زور آور است و بسه ملازمت اشرف نمی تواند دسید» عطت عنان نموده از آب گذشت شاهنشاهی آن روز آن شب درمنزل شهر یار به سر بردند.
روز بیستم فر وددین مطا بسق بیست و نهم جمادی‌الما نی آصفخان به اتثاق خواجه ابوا لحسی‌ودیگر عمده های دولت قر ار به جنگ داده در عدمت مهدتلیا تورجهان بیگم از گزری که غازی بیکگك مشرف نواره پایاب دیده بود قراد گذشتن داد. اتفاقا ب‌دترین گذرها همان بود که سه جهار جا از آب عمیق عر یض گذشتند و در وقت گذشتن انتظام افواج بر جا نماند و هرفوجی به طر ی افتاد. آصف خان و خواجه ابوالسن و اراتخان با عمادی بیگم روبروی فو ح کلان غنبم که فیلان کاری خود دا پیش داده کنار آب را مضبوطساخته بودنددر آمدند» و فدائیخان به فاصلهٌ يك تیرانداز پایان تسر مقابل فوج دیگر اذآب گذشت؛ و ابوطا لب پسر آصفخان و شررخواجه واه یار و بسیاری مردم پایان تسر از فدائیخان عبور نمودند. و هنوز جمعی به کنار پیوسته و بعضی میان آب بودند که افواج غنیم فیلان دا پیش رانده حمله آوردند و هنوز آصف خان وخواجه ابوالحسن درمیان آب بودند که جلو مردم پیش بر گشت؛ دیگر کیست کسه سخن بشنود و پای دمت برجا دارد. خواجه | بوالحسن و معتمد خان ازین آب‌گذشته برلب آب دوم ایستاده تماشای نیرنگی تقدبر می کردند وسوار و پاده و اسپ و شتر میان دریا در آمده پهلو بر یکدیگر زده سعی در گذشتن داشتند. دریسن اثا ندیم خواجه سرای بیگم آمده هر دو را مخاطب ساخت که مهدعلیا می‌فرمایند این چه جای توف وتاءل است؟ بای همت پیش نهید که به مجرد در آمدن شما عم منهزم کش رام آوار گی پیش خواهد گرفت. از استما ع ابن حطاب عتاب حواجه ابوا لحسن ومعتمد خان
2۳ جهانگیر نامه
اسیان جود را به آب زدند دفوج غنیم وراجیوتان مردم اینجانب را پیش انداخته: به دریا در آ مداد. درعماری بیگم دخترشهر یار وصبیه شاهنواز خان بو دند» تبری بر بازوی دخترشهر بار رسید و بیگم به دست خود بر آورده بیرون انداعت ولباسها به حون رنگین شد؛و جواهرخان حواجه سراناظر محل وندیم خحواجه سرای بیگم؛ و خواجه سرای دیگر؛ دد پیش فیل جان نثاد گردیدند. ودو ذخم شمشیر برخرطوم فیل بیگم رسید. وبعد از آنکه روی فبل بر گشت دو #9 زخم برجچه برعقب فیل ژدند و با ۲ نکه شمشیر اد پس هم مي‌رسید فیلبان سعی در راندن فل داشت تا به جایی رسید که آب عمیق پیش آمد. واپان به به شناوری افتادند وبیم غرق شدن بود. نا گزیر عطف عنان نمودند وفیل بیگم به شناوری از آب گذشت و بسه دو لتخانه پادشاهی رفته فرود آمدند. وچرن داجپوتان قصد تمام با ینجانب کردند دریسن وقت آصف حان پیدا شد واذیر نگی دمانه و بیراهه رفتن رفیقان و بدنشستن لش له آغاز کرده روانه شد. و هرچند حاضران از ایثان به چشم وز بان نشان خواستند اثری ظاهرنشد؛ که به کدام جانس شتافت. وخواجه ابوا لحسن کرم راند و ازهول و اضطراب. اسپ به ددیازد وجون آب عمیق بود و تندی‌دفت در وت شناودی از اسپ جدا شد اما فاش‌دین را به دودست میحکم گر فته بسود وبا آنکه چند غوطه حورد و نفس تیر شدء قاش زین رانگذاشت. درین حالت ملاح کشمیری خود را رساتیده خواجه را بر آورد. و فدائیخان باجمعی از و کران خود و چندی از بنده های پادشاهی که دوستی و آشنایی باوی‌داشتند از آ بگذشته بافوجی که‌درمتا بل او بود چیقلش کرد وغنیم ود را برداشته تا خانه شهر یار که حضرت شاهنشاهی در آنجا تشریت داشتند خود را رسانید.
چون درون سراپرده از سوار وپیاده مالامال بود برسر در ایستاده تیراندازی می کرد وچنانچه تیرهای اد اکثر درصحن خلوتخانه نزديك به آن حضرت میرسید ومخلص خان در پیش تخت ایستاده بود. با لجمله فدا ئیخان ممتد ایستاده تلاش می کرد و از همراهان او سید مظفر که از جوانان کاردید ه کارطلب فدوی بود و عطاءا لله نام خحویش فدائیخان به دریافت سعادت شهادت حرات جاوید یاشد وسید عبدا لغفور بخادی که جوان شجاع بود زخم کاری برداشت. و جهار زعم به اسب سواری فداثیخان رسید و جون دربافت که کاری اد پیش نمی‌رود و به عدمت تمي‌تواند رسید عطف عنان نموده از اردو بر آمد و بنه طرف بالا آب شتافت و روزدیگر از آب کذشته به رهتاس نزد فرزندان حود رفت: واز آنجا عیال را برداشته به کر جالة نند نه رخت سلامت کشید بدر بخش ام زمیندار بر گنه مذ کور با او را بطه قدیم داشت. فرزندان دا در آنجا گذاشته» وخاطر از آنجانب وا پرداخته جریسده سه جائب هدومتان شتافت وشیرخواجه و اله وردیخان قراول‌باشی و اله یار پدر افتخار عان هر کدام
جها نگیر نامه 5
به طرفی رفتند.
و آصف خان چون دانست که از دست مها بتخان علاصی «مکن تیست با پسر خسود ابوطا لب و دوصد میصد سوار مفلوكك از با گیر و اهل خدمت بسه حانب قلعه اتك که دد تیول او بود دفت؛ و چون به رهتاس رسید از ادادتخان خبر یافت که در گوشه فرود آمده کسان خود دا فرستاده به مبالغه بسیار نزد خود طلبید. لیکن‌هرچند سعی کرد اوبه همراهی آصف خان داضی تشد و اضفخان به قلعه اتك رفته متحصن گشت وارادتخان بر گشته به اردو آمد. پعداز آن خواجه ابوالحسن به عهد وسو گند اطمینان خعاطر به هم رسانیده مها بتخان را دید ونوشاه به نام ار ادتخان و معتدخان مشتمل برسو گند غلاظ و شداد به عط او کرفت که گزند جانی ونقصانی بعزت و ناموس نرساند. آنگاه ایشان دا همراه برده ملاقات داد. و درین روز عبدا لصمد نواسه شیخ جاند منجم را که به آصفخان دابطه محبت قوی داشت و | لح جوان مستعد بود به‌شآ مت آشنائی اودر حضور تخود به قتل رسانید.
مقادن این حال شاه خواجه ایلجی نذدر محمد خان والی بلخ به در گاه والا دسیده ملازمت نمود و بعد از ادای کودنش و تسلیم وآدابی که درین دوات معمول است کتا بت تذر محمد خان که‌شتمل براظهار اخلاص ونیازمندی بسود با تحف وهدایای آن ملك گذرانید» آنگاه پیشکش خود را به نذردر آورد وسوغاتهای نذرمحمدخان ازاسپ وغلام تر کی وغیره موافق پنجاه هز اررو پیه قیمت شد. عجاله الوقت سی هر از رو بیه به اوعنایت شد. پیش ازیین :دگاشته کل وقایع نگار گشته که جون آصف خان به هیچوجه از مهابتخان ایمن نبود به قلعه | تك که درجا گیر او بود دفته تحصن جست دهمگی دوصد کس ازسو ارو پیاده با ادهمراه بورند. مها بتخان جندی از احدیان پادشاهی و ملازمان خود و زمینداران آن نواحی دا به سر کردگی بهره ورنام پسرخود وشاه قلی فرستاده که گرم گیر | شتافته به محاصره قلعه پرداز ند. نامیرده ها در آنجا رسیده قلعه را به دست آوردند و آصفخان عنان به قضاسیرد وفرستاده. های مها بتخان به عهد و سو گند آرام بخش خاطر متوحش او گشته حقیقت را به مهابتخان نوشتند.
جون مو کب گیهان شکوه از ددیای اتك عبور نمود مها بت خان از حضرت رخعصت حاصل نموده به قلعه اتك دفت و آصفخان دا با ابرطالب پسرش و خلبل الله ولد میر میر ان مقیك و محبوس ساعت و قلعه را به ملازمان حود سپرد. و در همین انا عبدالخا لق بر ادر زاده خواجه شمس‌اادین محمد خوافی را که ازملاژمان ومصاحبان و مخصوصان آصفخان بود با محمد تقی بخشی شاه جهان که در محاصره برهانپور به دست انتاده بود به تیغ ببا کی
مت وب مد منم یدمص عم سس سس سس سس تس سس تست سس سس اس اس یس الا اراس با دسا اس مس سس سس سس سس سس تست اد سید سس توت سر سس هی و مس
آواره صحرای عدم گردانید. ونیزملا محمد تتوی را که به سمت آخخوندی نزد آصفخان بود وقتی که اورا ذنجر می کردند بحسب اتفای ژنجیر حاقه و ار درپای او کردند وجنانجه بابد استحکام ندادند به اندكك حر کت ازپای اوبر آمد. این مقدمه را حمل برافسونگری وساحری او کرد. اوحافظ فر آن بود وپیوسته به تلاوت اشتغال داشت و للهای او به تلاوت متحرك بود. ازین حر کت لب یقین خود کرد که مرادعای بند می کند و ازغله وسو اس و فرط تسوهم آن مظلوم دا به تیغ ستم شهید ساعت.
ملا محمد با فضایل‌صوریو کسب کمال به یود صلاح و پرهیز گاری آداستگی داشت افسوس که این سفا بیباك قددچنین مردی نشناخت وببهو ده ضایع ساحت.
جون به نواحی جلال آباد نزول اردوی کیهان بوی اتفاق افتاد جمعی از کافر ان آمده ملازمت‌مودند. | کنون مجملی ازه‌متقد ات ورمومات که میان ۲ ها شایع است بجهت غرایب مر قوم میگردد.
طریق آنها با تین کافر ان ثبت نزديك است. بتی به صورت آدمی از طلا با ازسنگك ساخته پرستش می‌نمایند و بیش از يك ذن نمی کنند. مگرزن اول ناذا باشد سا بسا شوهر فاساز گار وا گرخو اهد که به حانه دوستی یا حویشی بروند ازبالای بام یکدیگر تردد می کنند وحصار شهر را جز يك در نمی باشد» و غیرازخول وماهی ومر غ دیگر همه گوشت می‌عور ند و حلال می‌دانند؛ ومی گویند که اذقوم ما هر کس بخورد البته کورشده و گوشت دایخنی کرده می‌خورند. و اباص سر خ را دوست میدار ند» و مرده خود دا اباس پوشانیده ومسلج ساخته با صر احی پیا له شراب در گور می گذارند وسو گند ايشان اینست که کلةٌ آهو دا یا بز را دد آتش می‌نهنده وباز آن دا از آنجا برداشته بردرخت می گذ ار ند ومی گویند هر کس اذما این سو کند زر ! به درو غ خو زده البته به بلای میتلا شدی وا گر پدرژن پسر خحو د زا وش کند بکیرد ۶ پسر در آن باب مضایته دارند.
حضرت شاهتشاهی فرمودند که هرجه دل شما از جبزهای هندوستان تعسو اهش داشته باشد درخو است نمایك. اسپ و شمشیر و نقد و سر و بای سرخ التماس کب وین و کامیابت
شتا ۱
درین اثا جکّت سنگه پسرداجه باسوء از اددوی کیهان شکوه فر ارنم‌وده به کوهستان شمالی لاهور که دطن اوست‌شنافت و مقارن آن صادفخان به ایالت صو به جات رعصت یافت» و حکم شد که تابیه و تأدیب جکت ستگه نماید؛ وحضرت شاهنشاهی متزل به منزل به نشاط شکار پرداعته روزیکشنبه هشتم اردی بهشت دد وقت مسعود دا خل شهر کابل شدنسد.
جها تگیر نامه ۳۹۳
درین روز برفیل نشسته نثار کنسان ازمیان بازار گذشته به با غ شهر آرا که نزديك به قاعة کابل واقع است تزول اجلال فرمردند. روزجمعه غره خسرداد به روضه منوده حضرت فردوس مکانی تشر یف برده: لوازم نیازمندی به تقدیم دسانیده از باطن قسدسی مواطن آن حضرت استمداد همت نمودند؛ وهمچنین به زیادت میرزا هندال و عم بزر گوار خحود میرزا محمد حکیم تبرلا جسته ازحضرت حق سبحانه وتعالی التماس آمرزش ایشان فرمودند. از غرائب اتفاقات که از نهانخافتة تقدیسر برمنصهٌ ظهور پسرتسو افگند پاداش کردار ذشت مها پتخان است.
تفصیل این اجمال آدکه چون آن جرأت و گستاخی دد کنار آب بهت ازو به فعل آمد و امرای بی‌حوصله با سباه ازغفلت خحویش تیجلت زده جاوید گشتند و امری کسه در محبلة هیچکس خطور نکرده بود جهره پرداز ظهور کشت راحرو تان او بنابر تسلط و اقتداری که به حسب اتفاق رونموده برد خود سرو مغروز گشته دست تعدی وتطاول بر رعایا وزیردستان دراز کرده وهیچکس دا موجود نمی‌شمردند تا آنکه دوز کار بر گشت و دست فتنه آتش بسه خحرمن هستی آن سود سران زد. با لحمله جمهی از راجپو تان در حلکه که از شکار گاههای مقرر کابل است رفته اسپان خود دا به جرا گذاشته بودند. جون آن جلکه را بجهت شکار پادشاهی غرق ساخنه به جمعی از احدیان حواله نموده بودند یکی از آنها مانع آمده کار بد درشتی دسانید و راجپوتان بی محابا آن بیچاده را بسه زنخم تبغ پاره پاده کردند. چندی از خویثان و برادران ار واحذیان دیگر بسه درگاه دفته استغاشه و دادخواهی نموده حکم شد که او را می‌شناسنده سام و نشان او معروض دارند تا به حضور اشرف طلب فر موده بازپرس فسرماييم و بعد از اثبات خون سزا رسد, احدیان به ایسن حکم متسلی نگشته بو کشتاد:
راجپونان نیز قریب بسه آنها فرود آمده بودند. روز دیگر احدیان مستعد رزم و پیکاد شده. همه يك جهت ویکرو برسردايرة داجپوتان آمدن-د وجون احدیان تبرانداز و توپچی بو دند به اندله زد وعوردی داجیوت بسبار کشته شد «جندی را که مهابتخان از فرزندان حقیقی گر امي تر می‌دید علف تبغ انتفام گردیدنده تخمینا هشتصد نوصد رد اجپوت به قتل دسیده باشند و احشام کابل وهزارجات هرجا راجپوناتی در اطراف و نواحی یافتند از کوتل هندو کش گذرانبده فروشیدند قریب به پانصد راجپوت که بیشتری از آنها سرداد قوم بودند وبه شجاعت ومردانگی اشتهارداشتند به فروعت رفتند و مها بتخان ازشنیدن این خبر سر اسیمه ومضطرب سوار شده به كمك نو کران تحود شتافت ودر اثنای داه نقش را طوردیگری دید.
۳۹۴ جهانگیر نامه
از بیم وهراس که مبادا درین آشوب کشته شود بر گشته خود رابه بناه‌دو لتخانه انداخعت و به التساس اوحبش خحان و کو توال خان و جمال محمد وخو اصخان را حکم شد که تا اين فتنه و فاد را فر و نشاندند.
دیگر به عرض رسایدند که باعث جنگ و ماد فساد بدیع الزمان عویش خواجه ابرالحس و خر اچه فاسم پر ادد اوست. هردورا به حضود طلبیده باذپرس فرمودند. جوای که تسلی او شود سامان نیارستند کسرد. چون کس بسیاری ازو به تبرو تفنکت بقتل رسیده بود ار مراعات خاطر او از لو ازم شمرده نامبرده ها را به وی حواله کردند و او در نهایت خواری و دسوایی سروپا برهنه ببه خانة نعود برده» مقید سانعت و آنچه دربساط آنها نود به تم م متصرف شد.
در ین ۰ لا به عرض رسید که عنبرحیشی ددسن هشتاد سا لگی ببه اجل طبیعی در گذشت. عنبر در فن سپاهیگری و سرداری و ضوابط تدبیر عدیل و نظیر نداشت و اوباش آن ملك را چنانجه باید ضبط کرده بسود تا آخر روز عمر روذگار به عزت بسر برد در هیچ تاریخی به نظر نیامده که غلام حبشی به مرتبة او رسیده باشد و ددیسن ایام سید بهوه حا کم دهلی به موحب نوشتة مها بتخانان» عبدا لرحیم خانخانان را که متوجه جاگیر خود برد بر گردانده به لاهور فر-تاد.
درین ولا عبررسید که شاهزاد های والا نواد سلطان داراشکوه وسلطان اور نك زیب پسران شاه جهان به حوالی اکیرآباد رسیدند و خاطرقدسی مظاهر از مژده و صول باثر کامکار گل گل نگفت. لیکن مها بتخان به مظفرعان حارس دارالحلافه نوشت که نظر بند نگهدارد و به در گاه نبارد.
جون ترجه حاطر اقدس به شکار بسیاد بود دشرفتگی 1 <ضرت درین شغل به حدی رسیده بود که در حضرو سفر يك دوذبی شکاد ممکن فیست که بسر آید» لاجرم درین ولا االهوردیخان قر اول یکی به جهت شکار قمرغه تور کلانی که اهل هندو آنرا باود گو یند از ریسمان تابیده و تر تیب دانه و پیشکش نمود. مبلغ بیست و پنج هزاد روپیه بر آن صرف شده» با بران دد موضع ارغنده که ازشکار گاء های مقرد این ءلك است به متصدیان سر کاد حکم شد کسه تور مد کود دا به شکار گاه برده ایستاده نمایند و شکاری را از هر‌جانب رانده بدرون تور در آوردند و حضرت با پرستاران حره‌سرای عزت به نشاط شکار توجه فر .و دند.
شاه اسمعیل هز اده که جماعت هز اره ها ببه بزر گی و سرشدی قبول میداشتند بسا
جهانگیر نامه ۳۹۵
توابع و لواحق عویش درظاهرد» میر با بوش فرود آمده بود حضرت شاهنشاهی با نورجهان پیگم واهل حرم به منزل شاه اسمعیل تشریف فرمودند وییگم پفرزندان شاه ازاقسام جواهر و زداین‌ومرصع آلات تاطت فرمودند. از آنجا بهنشاطشکاد پرداخته قریب سیصد راس ازرنگك وفو ح کرهی وحرس و کفناد که بتور در آمده شکار شد یکی که ازهمه کلان تر بود ون فرودند سه من وسی سیر بوزن جهانگیری بر آمد.
از موانح آنکه چون خبر کستاعی مها بتخان به شمع مشاهد جهان دسید مزاج بسه شورش گراید و با وجود قلت جمعیت و عدع سامان داعیه مصمم شد که بسه خدمت پدر وال قدر شناخته سزای‌کردار ناهنجار درداءن روزگار اونهند و به این عزیمت بتاریخ بیست و سیوم دءضان هزاروسی وپنج هجری با هزار سوار ازمقام ناسك تر بنگگ رایات برافر اشتند .» کمان آنکه شاید ورین «سافت به قدر جمعیتی فراهم آبد: چون اجمیر مخیم گشت راجه کشن سنکه پسرراجه بهیم که با پانصد سوار درمو کب منصور بود به اجل طبیعی در گذشت. وجمعیت او متفرف گشت» وهمکی پانصد سوار در غایت پریشانی و تنگدستی همراه ماند و اراده سابق سامان پذیر نشد. نا گزیر رای عقده کشای چنین تقاضا فرمودکه به ولایت تهتهه شتافته روزی چند در آن تنگنای خمول باید کذرانید. به این داعنه از اجمیر به نا گوار و از نا ور به حدود جود هبورواز آن دراه به جیسلمیر نهضت اتفاق افتاده و حضرت جنت آشیا نی دد ایام هرح و مر ح اذهمین راه به ولایت سند وملك تهتهه تشریف برده بودند» و این موافقت با چند بزر گواد از بدایع روزکار است. چون خاطرفیض ناظر از سیروشکار گلز ار همیشه بهار کابل واپرداخت. روز دوشنبه غره شهریور از کابل به صوب مستقرا لخلافه کوس مراجعت بلند آو ازه گشت.
دربن تاریخ خبر بیماری شاهزاده پرویز به عرض رسید که درد فو لنج قوی بهمرسیده و ایشان را زمانی ممتد بی شعور داشت و بعد از تدبیرات بقدر خحفتی حاصل شد. و مقارن این حال عرضداشت خان جهان رسید نوشته بود که شاهزاده باز ازهوش دفت و ددین مدت پنج گهری که دو ساعت تجومی باشد بی‌شعور بودنسد ناگز براطا قرار به دا غ داده پنج داغ بسر سر و پیشانی و شقیقه ايشان سوختند معهذا بهوش نیامدند و بعد از دو ساعت دیگر افافه بهمرسد و سخن کرده باز هوش رفتند. اطبا بیمادی ایشان را صر ع تشخیص نموده‌اند و ایسن ثمره افراط شراب است. چنانچه دو عم ایشان شاهزاده شاه مسر اد و شاهز اده دانیال بهمین بیمادی مبتلاگشنه کاسه سر در کاسه شر اب کردند.
ملاژمت سلطان داد اشکوه و اور نگ ز یب: ددین ولا شاهزاد گان گوهسر
سلطان دار اشکوه و شاهزاده اور نک از عدمت پدر به ملازمت جد بزر گوار آیده به دو لت زمین برس فرق نیاز نودانی ساختند» و از فیلان وجواهسر مرصع آلات ریب ده اك رو بیه پیشکش ایشان به نظر در آمد.
ددین ولا از نوشته داضلخان بعرض رسید که بایسنغر پسر سلطان دا نيال مرحوم دز آمرب کوت از شاه جهان جدایی گزیده بسه ملازمت راجه کجسنگه خسود را رسانیده عنقریب بسه خدت شاهزاده پرویز خواهد دسید. و ازسو انح بهجت‌افز | که درین زاه بسه ظهو ر آمسده آو ار ی مهابت خان است از در گاه. تفصیل این داستان به سم اجمال آنکه از تاریخی که بداندیش مصدر چنین گستا عی گردیده مز اجش به شودش گرایید» و ظرف حوصله‌اش ننگی کرد. و با اعیان دو لت سلوله ناملایم پیش گرفته دلها دا از نحسود آزرده و خاطرها را متنفر گردانیده وحضرت شاهنشاهی باوجود جنین کستاخی و سوء ادبت از کمال حوصله و بردبادی انتفات و عدایت خلاهر ساختند وهر جد نورجهان بیکم درخلوت می کفت بی کم و کاست نزد او بیان مي‌فر مودند. جنانچه مکرر پرزبان آوردند که بیگم قصد تو دارد خبردار باش وصبیه شاهتو ازحان تبیره عبدا لرحیم خحانخانان که در عقد ازدواح شایسته خان پدر آصف خحان است می‌کو بد که هر گاه فابو نایم مهابتخان را به بندوق خو اهم زد و به اظهاد این ۰قده‌ات خحاطر او را از سود ۰طمثن می سا حتند تا آنکه رفته رفته توهمی که در ابتدا داشت و از آن رهکذز هشیار و بیداد می‌بود و جمیع کثیر از راجیو تان با خود به در گاه می‌آورد بر کرد و پیش دء لخ نه باد میداشت کم شد و آن ضیط و انتظام برجانماند و معهذا نو کران وب او در جنک احد بان کا بل به ول رسیدند و ورجهان بیگم بو سته سر لاف او در انتهاز فرصت نود و سپاه نگاه میداشت و مسردم دلیر جنک آزما دا دلاسا می کرد و مستمال و امید و ار می‌ساعت تا آنکه هوشیار خان خواجه سرای بیگم بمو جب نوشته ايشان قریب به دوهر ار سواد از لاهور نو کر کرده به خدمت شتافت و در ر کاب سعادت هم حمعیت تيك ف راهم آده بسود يك منزل پیش ازرهتاس دیدن حمله سواران دا تقریب ساخته فرمودنسد که تمام سپاه از قدیم و جدید جیبه پوشیده در راه بایستند. آنگاه بلند خان خواص را حکم شد که از جانب حضرت ند مهابتخان رفته پیام گزارد که امروز بیگم مردم ود را به نظر اشرف می گذداند. بهتر آنست که مجرای اول روذ دا ءوقف دارید مبادا با هم گنتگو شده به جنک و نزاع کشد؛ و در عقب بلند خان خواجه انور را فرستادند که این سخن به وجوه پسندیده معتول ار سازد» و او حسب الحکم عمل نموده درین وقت به کورنش نیاید.
جهانگیر نامه ۹۷
روز دیگر بسیاری از بنده های پادشاهی در در گاه فراهم آمدند و آن حشرت بسه مها بتخان حکم فرمودند که يك منزل از اددو پیش می‌رفته باشد. اگر چه او اذ حقیفت کار آکٌّاه شد لیکن چون چشمش از جنگك احدیان تر سیده بودکام و نا کام روانه پیش شد, و آن حضرت متعاقب او سوار شده گرم و گیرا شتافتند و مهایت خان دیگر خسود دا جمع نتوانست ساخت, و از منزل پیش نبز کو چ کرده از ددیای بهت گذشته فرود آمد. وحضرت شاهنشاهی درین طرف آب معسکر آراستند و افضاخان را نزد آن آشفته دما غ فرستادند. چهار حکم به تقریر او حواله فرمودند لخضست آنکه چون شاه جهان به صوب تهنهه رفته او نیز ازپی رفته این‌مهم را به انجام دساند» دوم آصف خان را به ملازمت حضور فرستد» سوم تهمورس وهوشنگ پسران شاهزاده دا نیال را روانه حضور نماید. چهادم لشکری پسرمخلص حان دا که ضامن اوست و تا حال به ملاذمت نیامده حاضر سازد و اگر دد فرستادن آصفخان ایستاد گی کند یقین شناسد که فوج بر سر او تعیین حواهصد شد. افضلخان پسران شاهزاده را آورده معروض داشت که درباب آصفخان عرض می کند که چون از جانب بیگم ایمن نیستم بیم آن دارم که اگر آصفخان را از دست دهم مبادا لشکری بر سر من تعیین فرمایند» در ایسن صورت بنده را به هر عدمتی که تعیین نمایند بدان سر افراز شده جون از لاهور بگذرم منت برچشم ودل گذاشته آصف خان را روانه در گاه خواهم ساعت.
چون افضلخان عذر فرستادن آصف خان معروض داشت بیکّم از حرفهای لغو او به شورش در آمده و افضلخان بازرفته آنچه دیده و شنیده بود پوست کنده ظاهر ساعت و گفت در فرستادن توقف مصلحت فیست زنهار طور دیکر به خاطر نرساند که به تندامت خحواهد کشید.
چون مها بتخان از حقیقت کار آ گاه شد فیالفور اصف خان دا نزد حود آورده معذرت خحواست وبه عهد و سو کند حاطر واپرداخته ملایمت فراوان ظاهرساخته دوانه در گاه نمود. لیکن ابوطا لب پسر اورا به جهت مصلحتی کسه رقم پذیر گردیده روزی جند نگاه داشت و به ظاهر عزیمت تهنهه وانموده کوج بر کو چ روانه شد.
بیست وسیوم ماه مذ کور عبود مو کب منصود از آب بهت واقع شد از غرایب آنکه شورش مها بتخان و هرج و مرج او بسر ساحل همیت آب اتقاق افتاد و باز انحطاط اختر بد و زمان ادباد او بر کنار همان ددیاروی نمود و پس از روژی جند ابوطالب پسر آصفخان و بدیع الزمان داماد نمواجه ابوالحسن وخواجه قاسم برادر اورا نیز عذد خواسته به در گاه فرستاد. و چون دد جهانگیر آباد نزول سعادت اتفاق افتاد داور بخش پسر خسرو
۳۴۳۹۸ جها نگیر نامه
و حانخانان ومقر بخان ومیر جمله واعیان شهر لاهور بدولت دمین بوس جبین احلاص نوداني اتید
هفتم ماه آبان به ساعت مسعود نزول مسو کب اقبال بدادالسلطنةً لاهود چهره افروز مراد گردید. ددین روز مسعود آصفخان به صاحب صو بگی پنجاب اعتصاص یافت و منصب و کالت ضمیمه مراحم گردید و حکم شد که برسر دیو ان نشسته از روی استفلال به تمشیت مهمات ملکی و مالی پرداژد و خدمت دیوانی به خواجه ابوالحسن ارذانی شد و افضلخان از تغیر میر جمله به خحدمت خحانساما نی سرافرازی یافت و میر مذ کور بسه حدمت بخشیگری سر بلند گردید.
سید جمال و لد سید محمد نبیره شاه عالم بخادی راکه در گجرات آسوده‌اند واحوال ایشان به تقر پات در این اقبال نامه ثبت افتاده ردحصت وطن فرموده فیل به جهت سوادی ایشان لطف فر مودند.
دد ین ول بعر ض رسید که مها بتخان ازسمت راه تهتهه عنان یادته سه جانب هندوستان روانه شد و نیز به مسامع جلال رسید که بیست ودو لك رو ببه‌نقد و کلای اواز بنگا له فر ستادها ند به حوالی دهلی زسیده» بنا بر اين صفدرخان و سپهدادخان وعلی قلی‌د دمن و نورالدین قلی و وانیرای سنگدان باهزار احدی تعیین شدند که بر جناح استعجال شتافته زرها بدست آرند و نامبرده ها متو حه حدمت شده درحوالی‌شاه آباد بهمردم او که‌عزانه می آورده ر سیدنده و آنها با زرها درسرا متحصن شده تا ممکن و متصور بود به مدافعه و مقابله پای ضلالت افشردند و بنده های در گاه بعد از زد وعورد درسرا را آتش زده بدرون در آمده زرها را متصرف شدند ومردم او فراد برقراد داده راه ادیار سپردند. وفرمان شد که زرر! به در گاه فرستاده خود به تعا قب مها بتخان شتا بند.
مقادن اینحال خانخانان را منصب دفت هزادی و سواد اد ق-رار دو اسیه و سه اسیه سرافر اذنموده خلعت واسپ وشمشیرمرصع وفبل خاصه مرحمت فرموده با جمعی از بندههای در گاه به استیصال مها بتخان دستودی فرمودند و صوبه اجمیر بسه تبول اومقررشد. چون مهم جکّت سنگه ازصادق خان سرانجام نشده بود واورا از دوستان مها بتخان میدانستند حکم شد که ازسعادت کودنش محروم باشد ودرین روذها مخلص‌خان وجکت سنگه از کو هستان‌کانگرا رسیده ملازمت نمودند. ودرین روزها به مکرم خان که خدمت ملك کو چ داشت فرمان صادد شد که او دا صاحب صو به بنکا له ساتم بدا نصوب شتافته به ضبط ونسق آن ولایت پردازد
وخانز اد خان دا روانه حضور نماید.
جهانگیر نامه ۳۹
وفات شاه اده بر و یز : شاهزاده پرویزاذفرط باده پیمایی بمرض صرع مبتلا شد و رفته رفته ازغدا نفرت به همرسانیده وقوی به تحلیل رفت. هر جند اطبا به معا لجات و تدبیر ات پرداختند چون زمان نا گزیر در رسیده بود اثری بر آن متر تب‌نگشت و بتاریخ شب چهارشنبه هفتم صفرسنه هز اروسی وپنج هجری دد برها نپودپیماانه حياتش لبریز شد و کا لبد آن مرحوم را نخست در آن شهر امانت سپردند و آخر به اکبر آباد نقل کردند وددباغی که سبز کرده آن جو یبارسلطنت بود مدفون کردند,
چون این خبر به مسامع علیه رسید رضا بقضای ايزد متعال داده زخم درونی را به‌مرهم صبروشکیبایی جاره فرمودند وددسن سی وهشت سالگی وفات با فت. تاریخ فوت اودا بعضی از فضلا چنین یافته‌اند: «وفات شاهزاده پرویز». بعد اذاستما ع این خبر به خانجهان حکم شد که‌فر زندان وبازما نده های ایثان دا روانه در گاه والا سازد.
درخلال این احوال شاه خواحه ایلچی نذر محمد خحان دحصت معاودت یافت وسوای آنچه به دفعات به او عنایت شده بود چهل هزار دوپیه دیگرهرحمت‌گردید وموازی آن از نفا یس هندوستان به خجان فر ستادند.
از ین ولا ابوطالب خلت اعتضاد الخلافت آصفخان به عطاب شایسته ان نامورشد و درین ایام موسویخان اذدکن مراجعت نموده سعادت زمین‌بوس ددیافت. ددین ولامیرز! رستم صفوی بصو بداری بهار فرق عزت برافر اخت.
ددین هنکام ازعرضداشت متصدیان صوبه دکن به عرض رسید که یاقو تخان حبشی که در آن ملك بعد ازعنبر سرداری عمده تر ازونبود ودرحیات عنبرنیزسبه سالاری لشکر و انتظام افو اج به‌عهد؛ اومقرر بود اختبار بند گی ود لتخواهی را سرمایه سعادت خود دانسته با پانصد سو ار به حوالی جالنا بور آمدم به سر بلند رای نوشته که من بافئح خحان پسر ملك عنبر و دیگر سرداران نظام الماك قرار دو لتخواهی داده از پشندمان این سعادت شده‌ام و نامیرده ها بریکدیگر سبقت کرده پی ددپی خواهند آمد.
چون خحان جهان از نوشئه سر بلند رای بر حقیقت کار اطلاع یافت کتابتی مشتمل بر استما لتو دلجویی بسیار به یاقوتخان‌نوشته سر گرم این‌عزیمت گردانیدو به سر بلنددای نیز مکتوبی قلمی نمود که در لوازم ضیافت و مر اسم مهماندادی کو شیده بزودی روانهٌ برها نپور سازد.
در اوداق سابق مرقوم گردیده که شاه جهان با معدودی اذبنده ها بجانب تهتهه نهضت فرموده چون در ایام شاهزادگی به اشاره والا حاه شاه عباس طر یةه دوستی و مصادفت مسلوله
و ابواب مر اسلات مفتوح داشتند و درین هرج و مرح شاه نیز متفحص احوال ایشان بودند بخاطر صواب اندیش رسید که بدان سمت شنافته بایشان نزديك باید شد یمکن که به آبیادی مهر بانی و اشفاق ایشان غبارشورش وفسادی که مر تفع شده فرو نشیند. با لجمله چون بحوالی تهنهه بوستند شرف لملك که حارس آن مالك بود سه هزار سواز و دوازده هار پیاده فر اهم آودده حصار شهر دا استحکام داده قدم جرأآت پیش گذاشت و با آنکه همگی سیصد جهارصد سوار از بنده های وفادار همراه بودسد تاب صدمه آنها نیاوزدی به هار شهر در آمده متحصن گشت. و جون پیشتر ازین مرمت قلعه نموده توب و تفنکت بسیاز در بر ح و باره آماده ساخنه بود ددین ولا بدرون حصار در آمده به مداقعه و معا بله بای ضلالت افشردند. وشاه جهان مردم حود دا منع فرمود که برقلعه نتاز ند وعبت خود را به توب و تفنگگ ضایع تسار ند. و باوجود این معنی جمعی از جوانان کادطلب برحصار بند شهر یورش نمودند و از امتحکام بر ج وباده و کثرت تو بخانه کادی ساختند ونا گزیرععاف عنان نموده دابره کردنده وپس از روزی چند باز بهاددان شبردل زنجیر گسل مانندبرق لامع به قلعه تاختند وچون بردودقلمه همه جا میدان مسطح بود واصلا پستی و بلندی ودیوار ودرخت نداشت سپرها بردو کشیده دو بدند قضا دا دران ضلم خحندق عمیق و عریض مملو از آب بود پیش دفتن محال و پس گشتن از آن محال تر شد درمیان نشستند وتو کل را حصار خود ساختند.
درین وقت شاه جهان تکسری بهمرسانیده بنا بربعضی موانم که نوشتن آن طولی دارد سفر عر اق درععَده توقف افتاد و نیز خبر بیماری شاهزاده پرویز بتواتر پوست ویئین شد کسه ازین مرض جابرنیست وهم درین ضمن مکتوب نورجهان بیگم رسید مرقوم بودکه مها یتخان ازصیت نهضت مو کب پادشاهی سر اسیمه گشته مبادا ازغایت شورش مزاج درراه غاد آسیی به‌دامن پسران شما رساند. صلاح دو لت در آنست که باز بصوب دکن عطف عنان نموده روذی حند باروز کار باید ساخت.
مصرع تا خود فلك از پرده جه آرد ببرون
بنا بر آن بادجود ضعت قوی و بیمادی صعب پا لکی سواد از داه گجرات وملك بهار متوجه دکن شدند و ددین ضمن خبر فوت شاهز اده پرو یز دسید و بر جناح استعجال نهضت مو کب منصور اتفاق افاد.
این داهی است که سلطان محمود غزنوی از همین داه آمد فتح بتخانه از سومنات کرده جنانچه مشهور است و شاه جهان به مالك گجرات در آمده از بست کروهی احمد آباد
جهانگیر نامه ۵۰
گذشته به گذر چانپانیر دریای نر بده‌را عبود فرمودند و از کریوه چیراثی که به داجه بکلانه تعلق دادد بر آمده ناسك تر بنگک که ازمضافات دکن که مردم خود را در آنجا گذاشته بودنسد نزول نمودند. و چون ددین ملك عمارتی نبود درهمان نزدیکی بخیرشنافته در آن سرزمین رحل اقامت انداختند. درین ولا آاصف خان به منصب هشت هزاری ذات و سوار دو اسیه و سه اسپه فرق عزت برافراخت تا از قبد مهابت خان و آسیب جان نجات یافته بود منصب و جا گیر نداشت احوالش نامنظم بو د.
درین ولا از عرضداشت متصدیان د کن به عرض دسید که نظام از کوتاه اندیشی وفتنه انگیزی فتح خحان پسر عذبر ودیگر تر بیت بافته های نودو لت را بحدود ملك پادشاهی فرستاده غبار شورش و فساد بر انگیخته لاجرم عمدة الملك خانجهان به جهت محافظت و محارست لشکر ان را که از بندههای کهن سال و کاردان است به حراست بر ها نبور مقررداشته ود باعسا کرظفر (وا موجه بالا کهات شد وتا کهر کی که محل اقامت اوبود عنان مسارعت باز- یکشید ونظام الملك از قلعه دو ات آباد سر بیرون تک
از سوانح این ایام کشته شدن محمد مومن است واو ازسادات سیفی بوده به سلسله نقیب‌خان‌قرابت قریب‌داشت. چون ازعراق آمد حضرت عرش آشیانی صبیه‌ساداتخان بنی عم نقیب خان دا به او نست فرمودند. در هنگامی که عبور شاه جهان در مما لك شرقیه افتاد مشارا لیه در آن حدود جاگیر داشت. به حدمت ایشان پیوست ويك چندی درین هر ج و مرح همراهی گزیده ساداتخان که در ملازمت شاهزاده پرویز بود نوشته‌ها به میالغه و تا کید فرستاده نزد حود طلبداشت. و آن حون گر فنه از عدمت شاه جهان جدا شده نزد ساطان پرویز آمد. چون خبر آمدن او به حضرت شاهنشاهی رسید به حضور طاب فر مودند. هر چند شاه پرویز الماس عفو کناه او نمود مهر بان نشدنده وآن سید زاده دا درپای فیل بعقوبت سیاست تمام فرمودند. درین وقت نظام الملك در قلعه دولتآباد جمشیدخان نام غلامی حبشی را پیشو ای ود ساخته مدار و احتیار ملكك ومال به قبضه افتدار اوسیرد. ازبیرون او واز اندرون زش نظام الماك دا مثل مرغی در قفس داشتند.
جون خبر آسدن خان جهان تین پیوست حمید خان با سه لك هون که دوازده اك رویبه باشد نزد او رفته به افسون و افسانه او دا ار داه برده قرار دادکه مبلغ مذ کود دا بگیرد و تمام ملك بالاکهات دا تا قلعهً احمد نگر به تصرف نظام الملك بازگذادد ایسن افغان ناحق‌شناس که حقوق تر بیت شاهنشاهی فر اموش کرده چنان ملکی بسه لك هون ازدست داده بنام امرای پادشاهی که در تهانجات بودند نوشتجات فرستادند که آن محال را حواله
.2۰ جها نگیر نامه
و کلای نظام الملك نموده عود را به حضود برسانند. همچنین نوشته‌ای به نام سپهدار خان حا کم احمد نکر ارسال داشت. چجون مردم نظام الماك جهت اعد قلعه شتافتند مشارالیه گفت که ملك تعلق به شما دارد متصرف باشید اما قلعه ممکن فیست که من از دست بدهم. هر گاه که فرمان بامایید لعه را خواهم 0 هرچند و کلای نظام اثملك دست و با زدند اثری بر آن مترتب نگشت. و سپهدار حان آذوفه و ذخیرةٌ فراوان به درون برد به استحکام بر ج وباره پرداعت ور دانه قدم بر جا داشت؛ ودیگر نامردان به نوشتهً حانجهان ماك بالا کهات دا در کل به و کلای نظام | املك سپردند و به برهانپور آمدند. الحال حقیقت احوال حمیدعان حبشی‌ومنکو ح او بنا بر غرایب مرقوم می کر دد که این غلام دا زنی بود از غریب زادهای این ملك و دد ابتدایی که نظام الملك مفتون شراب و شیفته زنان شد این عورت به درون حرم داه بافته شراب مخفی که مردم بیرون را اذان آگاهی نبود می‌رسانیده و زن و دختر مردم رابه فریب و فسون بد راه ساخته نزد او می برد و به لباسهای مناسب و زینتهای فاعره آراسته به نظر او جلوه میداد و او دا به مباشرت و معانشت پری پیکر ان م.تلا ساعته محظوظ ومسرور میداشت. رفتدرفته مدار و اختیار بیرون بقبضه اختیار شوهرش قرار یافت و از درون مدار زندگانی نظام الملك به دست آن عررت افناد. هرگاه آن رن سواد میشد سران سیاه و عمده هبای دولت بیاده در ر کاب او میر فتند و عصمرض مطا اب خود مینمودند تا آنکه عادلخان فوجی برسر نطام الماك فرستاد واذین جانب نیز خو استند که لشکری تعیین نمایند. این عورت به‌طو ع ورغبت ود وخواهش تمام استدعای سرداری سپاه نظام الملك کرده و دلنشین ساخت کسه‌اگر فوج عادلخان را شکست دادم زنی صدر جنین کادی شکّربت شده باشد و ۳ نقش بر عکس تست شکست رن چه اعتار وافتخاد خحو اهد افزود.
المقصه 1 ماده گرم محتال مرتکب این امر حطیر گذته در مساق این یساق تقاب بر قامت نارعنا افکنده بر اسپ سوار میشد و هميشه خنجر و شمشیر مرصع بر کمر می بسته و حلمه های طله ومرصع که رد اصطلاح هندوستان کره گو یند در دست می انداخت؛ دیگر اسیاب سپاهيانه و تحایف مردانه بسا همراه میداشت. و داد ودهش و انعام و بخشش را سیب می جست» وبهانه می خو است. هیچ روذی نمی کذ شت که به سرداری رعاینی نمی کرد و مبلغی به مردم نمی‌داد. بعد اذ آن که تلاقی صفین اتفاق افتاد از غلو جر آت دلیرانه با لشکر عادلخان داد مصاف داد و سباه و سرداران او دا به فتل و جرب و طعن و ضرب
ترغیب و تحریض نموده؛ قدم مردانگی را در آن بحر وغا ولجةٌ هجا جون کوه استواد با
جهانگیر نامه 2.۳
برجاداشت وآن غنیم ودشمن عظیم‌را شکست فاحش داده» جمیع فیلان و توپخانه را بهدست آودده سالماً وغائماً رایت مراجعت برافر اخت.
ددین ولا بعرض رسید که چون امام قلیخان فرمانروای توران چند سال میرسید بر که ایلچی حضرت شاهنشاهی را در ماوراءالنهر نکاهد اشته او ميانه ساوك نمود جون شیر بی عنایتی آن حضرت به شاه جهان» ومخالفت به والد والاقدر در آن ملك شایع شد, لاجرم قدوءٌ مما لك اسلام عبدا لرحیم و اجه و لد کلان خواجه دا با شرایف تحف و فایس هدایا همراه میر مذ کور دخصت فرمود ومکنو بی نیز نوشته مصحوب خواجه ارسال داشت. خو اجه از اعاظم سادات و اجلةٌ مشایخ ماوداءا هر است و نسیت شریفش به امام جعفر صادق علیه | لسلام منتهی میشود. و پادشاه تودان عبدالله خان به خواجه جویبار جد بزر گوار آنجناب است انابت داده بوده و ارادتی صادگ داشت. حضرت شاهنشاهی آمىدن خو اجه را گرامی داشته در تعظیم افزودند وامرا و اعیان دوات دا به استقبال فرستادند. و چون به کابل دسید طفرخحان استثبال نموده به شهر در آورد» و مجلس عالی آر استه لو اذم مهما نداری به تقدیم رسانید» و حضرت شاهتشاهی در سه منز لی لاهور موسویخان را با خلعت خحاصه و خنجر مرصع پیشو از فرستاده مسرت بخش خاطر آن سید عزیز شدند. و بعد اذو بهادرخان اوزيك که در زمان عبدا لمومن ان حا کم مشهد بسوده و ددین دز گاه منصب بنجهزادی داشت سه استقبال شنافت. وچون خواجه به حوالی شهر پیوست به‌حکم‌اشرف خواجه ابوالحسن دیوان و ارادتخان بخشی به استقبال او رفته ملاقات نمودند و همان روز به شرف دست بوس آن حضرت مشرف گردید و کودنش و تسلیم را معاف فرموده شرا بط بزر گی به جا آوردند. وثریب به اورنکک خحلافت حکم نشستن فرمودند» و پنجاه هز اد دوپیه به رسم انعام تکلیف تمودند و روز دیگر جهاز ده اب طعام انوش حاصه با ظروف طلاو نقره به‌حواجه فرستادند و تمام با لوادم آن با ایشان ارزاني داشتند.
ددین ایام صو بداری بنگا له از تغییر خانز ادخان به مکرمخان و اد معظم عان مقرر گشت» وچون مکرمخان بهحکومت آن ولایت کامیاب مراد گر دید بحسب! تفاق‌فر ما نی بنام اوعز اصد ار بافت و او بر کشتی نشسته به استقبال فرمان شتافت قضارا غیر ازین دریای مقرر مشهود که در بنگا له است ناله آبی بود که کشتی را از آن جوی بایست گذشت چون کشتی مکرمخان بسه آنجا میرسد به ملاحان اشاره می کند که کشتی دا زمانی در کناد آب بازدادند تا نماژ عصر گزارده متوجه مقصد کردد. در وفتی که ملاحان می تعو اهند کشتی را به کنار آب درسانند بادی
بهم رسید و کشتی دا بر گردانید وازشودرش و تلاطم وحر کت بی‌موقع کشتی در آب‌فرومی‌رود
0.۲ جها نگیر نامه
و مکرمخان باچند کس که در آن کشتی بود غریق بحرفنا می گردد ويك متنفس سراز آن‌گرداب بلا بر ئمی آرد.
در خلال این حال خانخانان ولد بیرمخان در سن هفناد و دو سالگی باجل طبیعی در گذشت. تفصیل این مجمل آنکه چون به دهلی رسید ضعفی قوی برمزاجش استیلا یافت. نا گزیر در آن عصر سعادت توقف نمود و در اواسط سال هزار وسی و شش هجری ودیعت حیات سیرد. درمقبره‌ای که برای منکو حة ود ساخته بود مدفون کردند. از اعاظم امرای این دو لت بود. درعهد ساطنت حضرت عرش آشیانی مصدرخدمات شایسته وفتوحات عظیمه کر دید. از آن جمله سه کارنمایان کرده تخست فتح گجر ات وشکست مظفر که به همان فتح گجر ات از دست رفته باز بتصرف او بای دولت قاهره در آمد.
دوم فنح جنکث سنبهل که لشکر دکن دا با قیلان مست جنگی و تو پخانهة عظیم همراه داشت؛ و مشهور است که هفتاد هزار سوار فراهم آورده بود. خانخانان با ببست هزار سوار مقا بل او شتافت و دو روز و بك شب جنگ عظیم کرده. لوای فتح و فیروزی برافر اشت.
سیوم ملك تهنهه وملك سند و در زمان حضرت شاهنشاهی مصدر کارنمایان تبارست شد. لیکن پسر کلانش شاهنواز خان با اندك مایه مردم عتبر را شکست داده چنانچه به موقع خود ثبت افتاد. حانخانان دد قا بلیت و استعداد یکتای روز کاد بود و دبان عرسی وتر کی و فاردسی وهندی مي‌دانست وازافسام دانش عقلی ونقلی حتی‌عاوم هندی بهره دافی داضت ودر شجاعت وشهامت وسرداری این یل آیتی بود و به زبان فادسی وهندی شعر نیکو گفتی‌وواقات با بری را به حکم حضرت عرش آشیا نی به قارسی ترجمه کرده و گاهی بیتی واحیاناً رباعی وغزلی می کفت. ای چند بیت از وست.
غزل شمار شوق ندانسته‌ام که تا جنداست جز این قدر که دلم‌سخت آرزومنداست به کیش صدقو صفاحرفعهد بیکاداست نگاه اصل محبت تمام سو گنسسد است نه دام دانم و نه دانه این قدر دانم که پای تا بسرم هرچه هست دد بند است مرافروشخت محبت ولی نمی‌دانم که‌هشتریجه کس استو بهای‌من‌چند است ادای حق محبت عنایت است ازدوست و گرنه تحاطر عاشق به هیچ حرسند است ازان خوشم به‌سختهای دلکش تورحیم که اند کی به اداهای عشق مانند است
رباع
که
جها نگیر نامه ۵۰۵
زنهار دحیم از پی دل سروی بیهوده در آرزوی دل در گکروی
گفتم سخنی و باز هسم می‌گوییم… خسواهش کادی هميشه کاهش دروی جون داجه امرسنگه زمیندار ملك ماند و بندگی و دو لتخواهی اختیار نموده عرضداش ت کرد که پدران‌من بسعادت آستا نبوسی مستسعد گشته‌اند من‌نیز امیدوادم که به این شرف فرق عزت برافر ارم بنا بران جان دا نهور که از حدمتکاران زبان فهم بود دستوری یافت که دهنموتی سعادت نموده اورا به قدسی آستان بیادد. به جهت سرافرازی اوفرمان استما لت بااحلعت و اسب مرحمت شد. وجون‌به مسامع جلال رسید که مها بتخان بخدمت‌شاه‌جهان دفت علی| لرغم اوخانجهان دا بخطاب سبه سالادی امتباز بخشیدند.
اکنون مجملی ازماجرای احوال مها بتخان نکاشته کلك بیان می گردد که‌چون اودا از در گاه بر آوددند از داه تهتهه عطف‌عنان نموده لشکر پادشاهی به‌تعاقب او تعیین شد» واورا از هیچ طرف راه حلاص و امید مناص نماند نا گزیسر نجات ود دا دد توسل شاه جهان دانسته عریضه‌ای مصحوب یکی ازمعتمدان خود به حدمت آن حضرت فرستاد؛ و مضمون آنکه اک رقم عفو بر جراید جرایم این بنده کناهکار کشند روی امید به آن آستان آدد. شاه جهان به مقتضای وقت از تقصیر ات او گذشته فرمان مرحمت عنوان با پنجه مباره به جهت استمات و تسلی او فرستادند و آن سر گشته بادبة نا کامی قریب با دوهز ار سو ار از راه راج پلیله و ملك بهرجی متوجه شده در جر که ایشان پیوست و هزار اشرفی نذر و يك الماس کلان که هفتاد هزار روپیه قیمت داشت با دیگر نفایس پیشکش گذرانید» و به انعام خنجر مرصع وشمشیر مرصع واسپ خاصه و فیل خحاصه سرافراری یافت.
و درین ایام خان جهان نوشته های پی ددپی فرستاده عبدالله حان را که در آن دود بود به آمدن برهانپور ترغیب و تحریض نموده و خان بسه عهد وپیمان بدانجا شتافته او دا دید. و چون روزی چند در برهانیود گذدانید» خحا نجهان به اغوای اهل فساد ازخان‌فیروز جنگ بد مان شده در دوزی که با يك خدمتگار به خانهٌ او آمده بود گرفته مقید ساعت؛ و حقیقت حال را بهدرگاه والا عرض نمود. قرمان شد که به قلعه آسیر برده نگاه دارند. وچون عهد شکتی دد جمیع ادیان نا پسندیده است خانجهان درانداه مدتی نتیجهةٌ آن یافت. شرح این داستان برسبیل ایجاز آنکه چسون دما غ او از عنایات سرشار حضرت شاهنشاهی آشفته بو بعداز آنکه اورنگک حلافت به جلوس جهان افروز حضرت شاهجهانی ارتفا غ آسمانی یافت پیوسته خود را بسه اندیشه های ناصو اب و یا لات قاسده آزرده میداشت تا آنکه
و آهمه بر مز اجش استیلا یا فنه پرفراد داد دوشب یکشنبه پیست و هشتم ماه صقر سنه هزار و-
۵۰۶ جها نگیر نامه
سی و نه با فرزندان و جمعی از افغانان از دارالخلافه اکبر آباد بر آمده داه ادبار پیش گرفت. و آن حضرت همان شب خو اجه ابو الحسن و سید مظفر نخان و الله وردیخان و دضا بهادد و پرتهی داج را تهور دا با فوجی از بندههای در گاه به تعاقب او تعیین فرمودند و تامبردگان در حوالسی دهو لپور به او رسیده جنگ سخت دز بیوست و در اثنای دارو گیر رضا بهادر شربت خوشگوار شهادت چشید و پرتهسی داج ذعمی شده در میدان افتاد. و شا نجهان دو پسر خود را به کشت داده خود نیم جانی از آن مهلکه بر آورده به جانب دکن شتافت. و به نظام الملت پیوسته محرله سلسله شودش و فساد شد.
مقادن این حال نهفست مو کب جهانکشا به جانب د کن اتفاق افتاد و درساعت مسعود دو لتخانه برهانپور به ذات جهان آرا رونق وبها یافت و اعظم خان که در دولت جهانگیری حطاب ار ادتخان داشت با عسا کر ظفر ما ثر بهجهت استیصال او به بالا کهات تعیین شد, و اقو اج قاهرة پادشاهی را مکرر با خحانجهان اتفاق مبارزت افتاده: هر بار آثار تسلط و غلبه از بنده های در گاه به ظهور دسید. لیکن دفع آن مقهور میسر نگشت تا آبکه عنان ادبار به جانب مما لك شرقی که مسا کن افاغنه است معطوف ساخت؛ و خاقان کیتی ستان عبدالله خان بهادر فیروز جنکك را سردار کرده و سید مظفرخان و معتقدخان کو که ورشید ان وجندی دیگر از امرا را همراه نموده بسه تعاقب آن مقهور فرسنادند و لشکر فیروژی اثر در حوالی پر گنه سهنده که در بیست کروهی اله آباد داقع است یه آن
بی سعادت رسد و او از حیات
و نجات نا امید گشته با جمعی از پسران و خویشان و نو کر ان قدیم پای جهالت افشرده به جنک پرداخت و با دوپسر وچندی از منشبان به قتل رسیده و خان بهادر فیروز جنگث سر وم مغز او را بدر گاه والا فرستاد.
به تادیخ پیست ویکم اسفند در ساعت مسعود نهضت رابات اقبال به عزم سیر وشکار حطه دلپذیر کشمیر اتفاق افتاد و این سفر اضطر اریست نه اعتیاری چون هوای گرم بمز اج اشرف در غایت نا ساز گادی بود لاجرم هر سال در موسم بهاد صعو بت راه بر خاطر اقدس و مسزاج مقدس آسان شمرده ود را به گلزار همیشه بهار کشمیر فردوس نظیر می‌رسا نند» و حوبهای کشمیر را دریافته و استفاده لذات‌آن ذشك بهشت فرموده باز عنان عزیمت به صوب هندوستان معطوف می‌دارند. پیش این بچند روز عبدالرحیم خواجه دا
سی هز ار روپیه انعام فرموده بودند. درین وقت ماده فبل با حوضه نقره شففت فرمودند.
جها نکر نامه ۵۰۷
وقابع سال بیست و دوم از جلوس معلی
روز یکشنبه سوم رجب سنه هزاروسی وشش آفتاب جهانتاب ببرج شرف حمل‌تحویل فرمود و سال بیست و دوم از جلوس والا آغاز شد وبرلب آب چناب جشن نوروزذ جهان افروز آراستگی یافت وبك روز به لوازم آن پرداخته کو چ فرمودند ومنزل به منزل سیر کنان وشکاد افکنان طی راه فرموده» در ساعت قیض اشاعت به نزهت سرای کشمیر نزول اقبال اتفاق افتاد. چون به عرض رسیده بود که مکرم نخان حا کم بنگا له غریق بحر فنا گشته جنانچه در اوراق سایق بدان ایمارفته. درین ولا فدائیخا را به حکومت صوبه بنگا له شرف امتیاز بخشیده ومنصب پنجهز اری ذات وسوار وخلعت فاعره و اسب عراقی ابلق فرستادة فرما ترو ای اپر ان» عذایت فرموده بدان صوب رخصت نمودند؛ و مقرد گشت که هرسال پنج لك رو پیه ند برسم پیشکش شاهنشاهی و پنج لك دوپیه بصیفه پیشکش بیگم که مجمو ع ده لك روپیه باشد به حزانه عامره داحل سازد. ددین هنگام ابوسعید نبیره اعمادا لدو له به حکومت تهتهه فرق عزت بر افر اخعت» وبهادرخان اوز بك به حکومت الهآباد از تغییر جها نگیرقلیخان حلعت اختصاص پوشیده بدان صوب شتافت وسر کار کالپی درجا گیر محتشم خان مقرد شد.
انتقال و ار تحال اعلی حضرت خاقانی از جهان فانی به سر ای جاودانی: ذکر این داقعه دلدوز و شرح این حادثه جکر سوز ز بان سخن آفرین و گوش داش گزین برنتا بد. آن دا که دیدهٌ جهان بین برحسن صورت و قبول سیرت آن خاقان والا شو کت
افتاده داد که سیهر شعیل و باز چه یانعته وروزکار جانگداز چه پرداخته.
نظم
نشتی چو برگاه شاهنشهی گرفتی جهان فرظل اللهی فرو زنده افسرو تخت بود کر یم ودحیم وجوان‌بخت بود
با لجمله درین مدت که آن حضرت در کشمیر تذریف مرض استبلا پذیرفت و از غایت ضعت و ناتوانی پیوسته برپالکی نشته به سیر و سو اری حود دا مشغول میداشتند. روزی دردو وجع به شدت کشید و آثار یس وارتحال بروجنات احوال پرتو انکند» وحرفهای که از آن بوی ناامیدی میآید بی‌اختیار برزبان جاری شد» و شورش عظیم دد مردم افتاد. یکن چون روذی چند از حیات مستعاد باقی بود در آن مرتبه بسه خیر گذشت و بعد از چند دوز اشتها مفقود گشت وطبیعت از افیون که مصاحب چهل ساله بود نفرت گزید و بغیراز چندپیا له شراب انگوری به چیزی دیگر هر گز توجه خاطر نمیشد.
۵۰۸ جها نگیر نامه
درینوقت شهریار باشنداد مرض دارا لشلب آبروی خود دیخت و موی وبروت وابرو ومده تمام افتاد و هرچند اطبا به مداوا وعلاج پرداختند اثری بر آن متر تب نگشت. بنا بر آن حجلت زده التماس نمود که پیشتر به لاهور رفته دوزی چند به معا لجه و مداوا پرداند. بسه حکم اشرف روانه لاهور شد و داود بخش پسر خسرو را که نو رجهان بیگم بجهت نظام کار آن بر گشته روزگاروشرایط حزم و احتیاط به اوحواله نموده بود که مقید دارد التماس نمود که به دیگری حواله شود ازو گرفته حواله ادادتخان نمود.
و مقادن آن حضرت شاهنشاهی به‌تماشای مچهی بهون واجو و ویر نانهضت فرمودند و در الای سیر خانزادخان پسر مها بتخان از بنکا له آمده دولت بساط بوس دریافت و بك ز اجیر فیل نوش پشت پیشکش کرد؛ وسید جعفر که ازخدمت شاه جهان تخلف نموده بود به ملاذمت اشرف بیوست.
مقادن این حال دایات عزیمت به صوب دار السلطنة لاهور ار تفا ع با فت ودرمتام بیرم کله به نشاط شکاد پرداختند. کیفیت این شکار مکرد در اور اق گذشته نکاشته کلك بدایع رقم گشته. کوهی است بغایت بلند در ته کوه شیمنگاه به جهت بندوق اندازی ترتیب یافته. جون زمینداران آهوان را رانده برتیفه کوه برمی آوردند و به نظر اشرف درمی آمد بندوق را سرراست ساخته مي | ند از ند و همین که به آهو رسید از فراز کوه جدا شده معلق زنان آمده برروی زمین می‌افند وبی تکلف عجب نمودی می کند وغریب شکادیست. ددین وقت یکی از پیاده‌های آن مرز وبوم آهو را رانده آورد و آهو برپارچهةٌ سنگی جا گرفت؛ و چنانچه باید حوب محسوس نمیشد. پیاده حواست که پیشتر آمده آهورا از آن مکان براند» بهمجرد قدم پیش گذاشتن پای خود را نتوانست مضبوط ساخت دد پیش بوته‌ای بود: دست بر آن انداعت که خود را تواند نگاهداشت قضارا بوته کنده شد و از آنجا معلق زنان به حال تبأه بر مين افتاد. افتادن همان وجان دادن همان.
از مشاهده این حال مزاح اشرف به شورش و آشوب گرایید. و خاطر قدسی مظاهر بغایت مکدد گشت. تر له شکار کرده؛ به دو ات خانه تشر یف آوردند و مادر آن پیاده آمده جزع و فز ع سیار ظاهر ساعت. اگرچه او دا به نقد تسلی فرمودند» لیکن خاطر اشرف نسلی نمی‌یا فت. کُو با ملث الموت به این صورت متخلق کشه به نظر آن حضرت در آمده بود از آن ساعت آرام و قرار از دل برخاست و حال متفیر گشت و از بیرم کله به تهتهه بسه راجود تشر یف آوردند و به دستور معهود يك پهر از روز ما نده کو چ میفرمودند.
در اثنای راه پیا له خو استند و همین که بر لب نهادند گوارنشد و بر‌گشت و تا رسیدن
جهانگیرنامه 0.۹
به دو لتخانه حال بر همین منو ال بود. آخرهای ش ب که در حقیقت آخر روز حیات بود کار به دشواری کشید: وهنگام صبح که زمان واپسین بود ایستادهای بساط قرب دا روز امید سیاه نفسی چند به سختی بر آمده وهنگام چاشت روزیکشنبه بیست و هشتم شهر صفرسنه هز ادوسی و هفت‌هجری مطا بق پا نزدهم ماه آ بان‌سال بیست ودوم ازجلوس‌اشرف همای رو ح آن‌حضرت‌از آشیانه خحاله پرواز نموده سایه بر فرق سا کنان خطه افلاله زد و درسن شصت سالکی جان به جان آفرین سپردند.
از سنوح این واقعةٌ دلخر اش ووقو ع اين حادلثهٌ جگرتراش جهان به شورش و آشوب گرایید. جهانیان سررشتةً تدییر از دست داده سر اسیمه شدنسد. ددیین وقت آصفخان که از فدائیان و داعیان دو لت شاهجهان بود به ار ادتخان همداستان شده داور بخش پسر تحسرو را از قید وحبس بر آورده به نوید سلطنت موهوم شیرین کام ساحعت لیکن او این حرف‌را باود نمی‌داشت تا آنکه به سو کند مفلظ تسلی بخش خاطر آشفته اوشدند. به سلطت برداشتن آ صفخان داددبخش سر خسرودا و بردن به جنک شهر باد
آنگاه آصفخان وارادتخان او را سوار ساخته وچتر بر گرفته روانه منزل پیش شدنده و نورجهان بیگم هرچند کسان به طلب برادد فرستاده آصفخان عذرها گفته نزد ايشان نرفت. نا گزیر نعش حضرت جنت مکانسی را پیش انداخته با شاهزاده های عالي مقدار برفیل نشسته ازپبی شتافت و آصفخان بنادرسی نام هندوی دا بدا کچو کی به خدمت شاه بلند اقبال شاهجان فرستاده خبر واقعه آن حضرت را به‌تقریر اوحواله نمود. وجون وقت مقتضی عرضداشت نوشتن نبود انگشتری مهر خود را باو سپرد تا دلیل باشد بر اعتماد.
القصه آن شب در نوشهره توقف گزیده, دوز دیکر از کوه برآمده دربهتبر تزول فر مودند ود آنجا بتجهیز وتکفین پرداخته نش آنحضرت دا مصحوب مقصود ان و دیگر بنده های دوانه لاهور ساختند» وروز جمعه در آن طرف آب لاهور درباغی که نورچهان‌بیگم اساس نهاده بود بجوار دحمت الهی سیردند.
با لجمله امر ای عظام وسایر بنده ها که در مو کب مسعود پادشاه مرحوم مغفور بودند جون میدانستند که آصفخان به جهت استقامت و استدامت دولت شاه جهان این توطثه برانگیخته داور بخش را به سلطنت برداشته و در حقیقت او دا گوسفند قربانی ساخته همه به آصفخان موافقت ومتابمت نموده؛ آنچه می گفت می کردند. و تابع رضای اوبودند» ودر حوالی بهنبر خطبه به نام داوربخش خوانده. دوانه لاهور شدند. وچون پیوسته ازصادقخان
۰ جها نگیر نامه آصفخان دا اثر بی‌اخلاصی ونفاق نسبت به‌حضرت شاهجهان ظاهر میشد درینوقت خوف وهر اس عظیم به خاطر حق شناس اوراه یافت به خحدمت اصفخان ملنجی گشته در اصلاح این کاد استعا فت چست وشفیع جهت تقصیرات سود درخحواست نمود و آن مدارا لسلطتت شاهزاده های عا لیمقدار را که ازنور محل گرفته بود به او حواله فرمودکه به حدمت ایشان سعادت اندوعته ادداك اين دولت را شفیع جرایم خویش سازد؛ وهمثیره اصفخان که در عفد ازدواج صادقخان بود برستاری شاهز اده‌هار | سعادت جاوید دانسته پروانه صغت قن کرد فرق مبارك ایشان می گت و آصفخان چون اذهمذیره ود نورجهان بیگٌّم مطمئن حاطر نبود نظر بند داشته احتباط می‌نمود که هیچکس نزد ایکان آمد ورفت نماید.
بیگم درین اندیشه که شهریاد سریر آرای ملطنت گردد و آن بر گشته روز گاد دد لاهور خبر واقمه حضرت جنت مکانی دا شنبده به تحريك زن وفتنه پردازی آن کوته اندیش خود را به اسم بی‌مسمای سلعطات تامور ساخته دست تصرف به خزاین و سایر کارخانجات پادشاهی دراز کرده» هسر کس دا هرچسه خواست داده» به فراهم آوردن لشکر و جمعیت پرداعت؛ و جمیع کارخا نجات پیوتات را از خانه و فیلخانه و قورخانه و غیره که در لاهور بود متصرف کته در عرض يك هفته هفتاد وسه تك رو بیه ب.ه منصبداران قسدیم و جدید داده به خیال محال همت مصروف داشت و میردا بایسنغر پسر شاهزاده دانیال را که بعد از وافعه آن حضرت راد نموده به لاهود نزد شهر یار درآمده بود به جای خود سردار ساخته لشکر دا از آب گذرانید. غافل از آنکه کارفرمایان قضا و قدر دد سینه دو لت صاحب دو لتی گذارند که سلاطین والا شکوه نما شبیه اطاعت و فرمان بردادی او دا پیرایه دوش مفاتعرت و مباهات خواهند سانعت وفلك شاهباژی بر سردست دارد که با وجرد او صعوه و کنجدك داجه حد و یارای که ددهوای همت بال هوس تو اند گشود. قطره دا به ددیا سبت دادن آب خود بردن است. و ازآن طرف آصفخان داودبخش را برفیل سوار کرده وخود بر فیلی دیگر نشسته دوی به عرص کارزار آودده در قول قرار گرفت و خواجه ابوالحسن و مخلص خان واله وردیخان و سادات بارهه در هر اول کار طلب گشتند. وشیر خو اجه و پسران شاهر اده دا نیال درالتمش مترر شدند. و ارادتخان با بسیادی از امرا در برانغادیای همت افشرده صادق خان و شاهتوازخان و معتمد خحان وجمعی در جر انغار مقرر گشتند و درسه گرهی شهر تلاقی فریقین اتفاق افتاده ودر حمله اول انتظام افواج او ازهم گسیخت و نو کرانی که به تاز گی فراهم آودده در برابر امرای قدیمی این دوأت ابد پیوند فرستاده برد هر کدام به داهی شتافند.
چها نگیر نامه ۱۱
درین وقت شهر باد بر گشته روزکار بادوسه هزارسوار قدیم درظاهر شهر لاهور ایستاده
انتظار نیرنگی تقدیر داشت. ع تا حود فلك از پرده چه آدد بیرون
نا گاه غلام تر کی ازجنگگ گاه تاخته میرسد واین‌خبر دلکوب به‌وی مید.اند و آن بر گشته روز کار بر آمد کار خود دا نسنجیده وبهبود خویش نفهمیده به دهنمونی ادبار عطف عنان نموده به قلعه در آمد. روز دیکر امرا آمده متصل بحصار شهر برسمت با غ مهدی قاسمخان لشکر گاه ساختند» وا کثری از نو کران او قول گرفته آصفخان دا دیدند وشب ارادتخان به قلعه در آمده درصحن دو لنخانه پادشاهی توقف گرید وصیاح آن امر ای عظام به درون ارله داور بخش را سریر آدای ادیاد ساختند و شهر یار درسر ای حضرت شاهنشاهی رفته در کنج خحمول خزیده بود فیرورخان خواجه سرای که از محرمان ومعتمدان حرم سرای اقبال بود اورا بیرون آورده به اله وردیخان سپرد و اوفوطه از کمرش گشوده هر دو دستش دا به آن بسته پیش داوربخش حاضر ساخت وپس از تقدیم مراسم کورنش وتسلیم درجائی که قرار یافته محبوس داشتند و بعداز دو روز مکحول ساخته؛ درز اویه ادبار بسه حال تباه ودوذ سیاه نشانیدند و پس از دوزی چند تهمودس و هوشنگك پسران شاهزاده دانبال را نیز گرفته مقید ساختند.
آصفخان عرضداشت مشتملا برنو ید فتح و فیروزی به در گاه شاه جهان ارسال نموده التماس ساخحت که مو کب کیهان شکوه بر جناح استعجال شتافته جهان دا از آب و اختلال حلاص سازند. | کنون مجملی از حقیقت دسیدن بنادسی به در گاه شاه جهان و نهضت رایات جهانگشای به مستقر سریر حلافت رقمزده کلك بیان می گردد. بنادسی درعرض بیست روز از مقام جنگیرهتی که منز لیست در وسط کوهستان کشمیر دوزیکشنبه نوزدهم شهرر ییع‌الاول سنه هزادوسی وهفت هجری خود دا بخیر که درانتهای حد نظام | لملك واقع شده رسانیده اژراه پمنزل مها بتخان که درهمان روز به شرف تقبیل بساط اقبال سر بلندی یافته بود رفته صورتحال معروضداشت داو چون برق و باد خود را به حرم سرای اقبال رسانیده خبر به درون فرستاد و آن حضرت از محل بر آمدند. بنارسی زمین بسوس نموده حقیقت دا معروض داشت ومهر آصفخان به نظرهما یون در آورد وحدوث این حادثه دلخراش بر خاطرحق شناس گرانی ظاهر ساحت و آارحزن وملال اژجبهه هو یدا گشت.
چون وفت مقتضی افامت مراسم تعزیت و ترتیب لوازم آن نبود وفرصت و توقت را مجال دادن دور از کادبود نا گزیر بهالتماس مهابتخان ودیگر دو لتخواهان روزپنجشنبه بیست
2۲ جها نگیر نامه
وسیوم در بیعالاول سنه هز اروسی وهفت هجری که مختار انجم شناسان ورصد بند بود نهضت مو کب اقبال برجنا ح استعجال ازداه گجرات بمستقرسر برحلافت اتفاق افتاد وفرمان مر حمت عنوان مشتمل بردسیدن بنادسی ورسانیدن اخباد ونهضت مو کب سعادت به صوب دادا لخلافه مصحوب امان الله وياپزید که از گرم روان شاهراه اخلاص بودند ارسال داشتند و جان تثاد ان را که اذبنده های مزا جدان بود بافرمان عالیشان محتوی برانواع مراحم و نوازش نزد حان جهان اقنان که در آن وقت صاحب صو به دکن بود فرستاده ا اورا به نوید عواطف گونا گون مستمال ساخته بر ذعایر ضماثر او وقوف حاصل نماید. وچون ایام زوال وانتقال او فزديك رسیده بود داه صواب از دست داده به اندیشه های باطل خود دا سر کشته بادیه ضلالت ات وبا نظاما لماك موافق مطلب خحویش عهود ومو ائیق ددمیان داده بسو کند مغلظ م کد گردا نید ومقرر کرد چنانچه سابق رقم پذیر گردیده که ملك بالا کهات را تا قلعه احمدنگر به تصرف او باز گذارد وددین کار سعی بلیغ نمود چنانچه نمام ملك بالا کهات سوای قلعه احمد تگربه تصرف نظاما لملك رفت.
با لجمله حون‌عا یجان قصد فساد داشت و ارادة باطل باعود مخمرساخته بود نخست جنین ملکی را مفت ودایگان به غنیم وا گذاشت کسه شاید دروقت بد به فریاد برسد. مقارن این حال دریائی روهیله که پیش ازواقعه حضرت جنت مکانی ازحدمت حضرت شاه جهان حرمان سعادت اختیارنموده به جاندور که داحل ولایت نظام| اماك است رفته» بنا کام روزکار بسرمی برد آمده بسه حانجهان ملحق کشت ومحرله ساسله فتته و فساد شد. و آقا افضل دیوان صوبه دکن که بر ادزش دیوان شهریار بسود اونیز به شاه جهان اخحلاص درست نداشت. حرفهای پوج ببه آن افغان بر گشته بخت خاطر نشان نمود با لجمله جان نثارخان‌را که فرمان گیتی مطا ع به جهت استمالت خانحهان آورده بود بی عرضداشت درحواب فرمان قلمی نماید؛ بی‌نیل مقصود دخصت معاودت فرمود.
القّصه خانجهان فرزندان خود دا به اسکندر دوتائی وجمعی ازاففا نان که اذصمیم قلب با او موافقت داشتند دربرها نپور گذاشته خود باجمعی از بنده های پادشاهی که به طاهر دم ازموافقت او می‌زدند وخود دا ازشر او محافظت مینمودند. مثل راجه کجسنکه و داجه جیسنگه وغیره بماند وآمده | کثرمحال ولایت ما لوادا تصرف شده و منسوبات باطنی وفتنه پردازی خود را برعا لمیان ظاهرساخت وهم بزودی بر کگشته به برهانیور دفت و چون مو کب کیهان شکوه بسرحد ملك گجرات رایت اقبال برافراشت عرضداشت ناهرخان که به یلاب شیر خحانی سرافرازی داشت مبنی بر اظهاد اعلاص ودو لتخواهی خویش و اراده‌های
۰ببب(ةطچ«طخىخطحخ( ۳ يس« صپصس ۰ سس ح«ب-ب«ط۰«۰ط_۰حط«ظط_ح_سسحسحسح 0۳[
باطل سیقخان که در آن وقت صو به دار احمدآ باد دسید. وچون سیفخان درایام حیات‌حضرت جنت مکانی سبت به بندههای شاه جهان مصدر گستاخیها شده بود از کسردادهای عویش عون و هراس عظیم داشت, دسیدن عرضداشت شیرخان مصداق این معنی گشت. لهذا شیر نحان رابه‌مر احم خسروانه مستمأل و امیدوادساخته به‌صاحب‌صوبگی گجرات سر گرم حدمت کردانیدند. و فرمان شد که شهر احمد آباد دا متصرن شده حواله معتمدان خحود نماید. و صیقخان را نظر بند بهدر گاه والا حاضرسازد. درین وفت سیفخان بیمادی صعب‌داشت‌وچون همشیره کلان نواب قدسی القاب فك احتجاب ممتازالزمانی درحباله تکاح سیفخان بو دو آن ملک جهان به‌همشیره عویش نهایت محبت و دلگرمی ظاهر می‌ساعت مراعات خاطر ایشان برذمت همت ومررت حضرت شاهجهان لازم ومتحثم بود. لاجر حدمت پرستخان دستودی یافت که بهاحمد آپاد شنافته میف‌خان را ازنظر بند به‌حضور یارد ونگدار د که آسیب جانی به‌سیفخان رسد ومو کب منصور دریای فر بدا دا از گذر با بابباری عبود فرموده درظاهر تهبه سنبور که بر کناد آب مذ کور وانع است نزول سعادت ادزانی داشتند. و در آن مقام دلگثا جشن وزن قمری سال سی و هفتم از عمر ابد پیوند آداستگی یافت.
سید دلیرحان بارهه که ازیکتا جوانان دزم آزما بود به‌ادداله سعادت ذمین بوس‌فرق عزت برافر ات ومنصب او چهادهز ادی سههز ارسو ادمقرز گشت وددین جشن ازعر ضد اشت شیرحان معروض گردید که از نوشته ساهو کارا گجرات که بعضی از آنها در لاهوداندمطوم شد کهآ صفخان و دیکر دو لتخواهان که داور بخش دا دست شان ساخته به مقابله شهریاد شتافته بودند و در حوالی لاهود با افواج او دزجنگ دایت نصرت برافراخنند» وشهریار در قلعه لاهور متحصن گشته در معنی به‌زندان در آمد؛ ونحدمت پرستخان که به‌جهت‌محافظت سیفخان شنافته بوو جون به حوالی احمدآباد پیوست به شیرخحان به استقبال فرمان مرحمت عنوان و حلمت خحاصه بر آمده» جبین اخلاص د! به صعادت زمین بوس نوراسی ساعت. و سیفخان لاعلاج همراه حدمت پرستخان روانه در گاه گشت؛» و حضرت شاهجهان به شفاعت نواب فلك احتجاب جرایم او را به عفو مقرون داشته» از قید آزاد ساختند. و شیرخان از ضبط و سق شهر خاطر پرداخته با دیگر امرا مثل میرزا عیسی ترحان و میرزا ولی خحان و غیره هم در محمودآباد به سعادت ژمین بوس کافروایی مراد گردید.
چون تالاب‌کانکر یه که در ظاهر شهر احمدآباد واقع است محل نزول دایات اقبال گشت, هفت روز در آن مقام دلکش به جهت تنظیم و تنسیق مك اقامت فرموده؛ شیر ان بهمنصب پنجهزادی ذات و سواد و صوبه دادی ملك گجرات بلند پایگی بخشیدند ومیرزا
2۱۴ جها نگیر نامه
عیسی ترخان دا بهمنصب جهادهزادی سوار وایا لت ملك تهتهه صرافر از ساختند. و بجهت نظام کار خحاانه سلطنت. و انتظام مصالح دولت؛ حدمت پرستخان دا که از معتمدان و محرمان جان‌نثاد بود نز دآصف غان بهلاهور فرستادند» و فرمان عالیشان به حط تعاص صدودیافت که ددین هنگام که آسمان آشوب طلب. و زمین فتنة‌جو است. اگر داودبخش پسر خسروو بررادد ار شهریاد و پسران شاهر اده دانیال را آواره صبحرای عدم ساخته دو لتخواهان دااز توزع حاطر و شودش دل فاد غ نازند به‌صلاح و صوابدید قریب خواهد بود.
خو اندن خطبه بنام شاهجهان در لاهور : ررزیکشنبه بیست ودو) شهر جمادی الاول سنه هزاروسی هفت هجری باتفاق دو تشخواهان دد ایوان دو للخانه عاص و عاملاهود حملبه به‌نام نامی والقاب گرامی پادشاه بلند اقبال مسند آدای تخت سلطنت و اجلال,رونق و بها پذیرفت؛ و داور بخش دا که دو لتخواهان روزی چند به جهت مصلحت وقت و تسکین شورش بسلطنت برداشته بودند دستگیر ساخته در گوشه ادباد محبوس گردانیدند» و شب چهادشنبه بیست و پنجم ماه مذ کور او دا با گرشاسب براددش و شهریار و طهمودس و هسوشنگ پسر ان شاهزاده دانیال آوارةٌ راه فناصاعتند و کلشن هستی دا از حس و خاشازد وجودشان پرداختند.
ددین وقت م و کب اقبال به حدود ملك داناپیوست و دانا کرن در مقام کو کنده که سابق در ایام شاهزادگی با پدرش دانا امرسنگه به‌ادراله سعادت آستانبوس مفتخر ومباهی گشته بودبتاره احلاص شتافته دو لت زمین بوس دریافت پیشکش درخورخویش گذدانیده» سعادت جاوید اندوعت. وشهنشاه دریا وال او دا به انواع و افسام مراحم و نوازش سر. افرازی بخشیده, تحلعت با دهکدهکی لعل که سی هز ازروپبه قیمت داشت؛ و شمشیر مرصح وخنجرمرصم وفیل حاصه با رحوت نقره واسپ خاصه بازین طلا عنایت فرمودند» ومحال جا گیر او دا به دستور سابق مقرر داشتند.
بر کنآر کول ماندل جشن وزن مبادله شمسی سال سی‌وهفتم ازعمر ابد پیوندآراستگی یا فت و بتاریخ هفدهم جمادیالاول ساحت دادالبر کت اجمیر ازغجادمو کب متصوزمحسود بهشت برین گردید. به‌آیین جدبزر گوار خویش پیاده به زیادت دوضه متبر که شتا فته آداب زیارت به تقدیم دسانیدند؛ و به‌اقسام خیرات و مبرات پرداختند: و مسجد عالی از سنگث مرمر طرح افکنده, بنایان چايك دست مقرد فرمودند که دراندله فرصت حسن انجام بخشید و به حواهش مها بتخان خانخانان صبه سالار صوبه اجمیر و پر گنات آن نواحی بجا گیر او مرحمت فرموده عازم دارالخلافه گر دیدند. و در اثنای دراه خانعا لم و مظغر نخان معمودی و
جهانگیر نامه ۵۱۵
بهادرخان اوزذيك وراجه جیسنگه وانیرای سنگدلن وراجه بهادت بوندیله وسید بهوه‌بخادی و بسیاری از بنده‌ها به قدم شوق و اخحلاص شتافته سعا دت زمین بوس دریافتند.
شب پنجشنبه بیست و ششم جمادیااول مو کب فلك شکوه در ظاهر دارا ایفلافه ا کبر آباد بهبا غ نورمنزل نزول اقبال ارذانی فرمود. قاسم خان حا کم شهر به‌سمادت ذمین‌بوس جبین انلاص نورانی ساخت. و صباح آنکه پنجشنبه بود همعنان بخت و دولت فیل سواد داخل شهرشده خرمن خحرمن زد بریمین و پسار ديخته, دامان اهل حاجات دا مالامال مراد ساختند. وچون ساعت جلوس میمنت مأنوس براودنکک خلافت وجهانبانی دوز دوشنبه‌هفتم جمادی‌الاخر بوددردو لنخانه ایام شاهزاد گی نزول سعادت فرموده مدت ده دوز در آن سر منزل کامرانی مقام نمودند و بتاریخ مذ کسور سوار سمند دولت داخحل قلعه مبارك شده دد دو لتخانه حاص و هام سریر سلطنت دا به‌جلوس اشرف آسمان پایه گردائیدند و عطبه وسکه را بنام نامي و لقب گرامی خویش زیب و زینت بخشیدند» وطغرای غرای ابوا لمظفرشهاب الدین محمد صاحب قران ثانی شاه جهان پادشاه غازی برمناشیر دو لت ثبت شد وجهان‌پیر از سر نوجوان گردید و جهان را سرمایه امن و امان به دست افتاد.
قمتالخیر
ص( - در باب ناریخ جلوس در کلیه نسخ هشتم جمادی‌الثانی دکر شده الا نسخه الف بعنی‌نسخه اساس ونسخه دال (دهلی )وترجمه انگلیسی‌راجرزکه بیستم جمادی‌النانی سنه 1۴ ۱ه.ق آمده أست .
دی آدرت ی یس ریا هم یز نات ف رتاش اف وعارین هانگ انس ریا اکیرحت جها رده ما کیآلعاتی ود تویافت واختمال صلوبن یک هفته بعد از آن به نظر درست تر میرسد . وجهانگیر خود در صفحه هفدهم درضمن ملازمت‌نمودن شریف‌خان می‌نویسد " پانزده روز از جلوس مبارک گذشنه درچمارم رجب سعادت ملا زمت دریافت “.
ص۴۳ برد تانتا شا : و راجه های هند و که در اودی پور حکومت کته بابر در سبزدهم جمادی‌التانی سال۳۳٩ او را در جنگی در کانوا شکست داد .
چپارباغ : تیموریان سور عی از باغی را چپارباغ می‌گفتند که در وسط چپارخیابان داشته ودر هر خیابان دوطرف درختان وگلپای مختلف می‌کاشتند (حاشیه اردو ) . در هندوستان حکومت داشته .
صع - جاگیر (جای‌گیر) پاره زمین که سلاطین وامراء ومنصب داران ومانند آن دهند تا محصول آن را از کشت وکار هرچه پیدا شود متصرف گردند وبه‌اصطلاح ارباب دفاتر سلاطین وان تیول وقد ری از ملک که عوهی ماهانه تفخواه تمایتتد (آنند ) .1 جاگیر دار - دارنده حاگیر .
ص۱۰ راجه بهارامل» راجه بهگوان داس» شیخاوت : راجه بهارامل و راجه بپگوان (پدر وپسر بالترئیب ) از امرای کبار حضرت عرش آشیانی بودند وبه منصب پنج هراری رسیده بودند در لاهور از اعمال خیریه او مسجد جامع است که حال اکثر
2۸ جهانگیر نامه
صه ۱ - راحه مان ستگه ولد راجه سیگوان‌داس‌شبخاوت این گروه را شیخاوت ازین رهگذر می‌گویند که در بررگان اینها توالد وتناسل نمیشد » درویشی نیخ ولی شبعاری به سروقت او رسید , ودعا کرد حق‌تعالی او را پسر کرامت کرد . مسمي به شبخ گنت و اولاد او را شیخاوت می‌گویند ۱ ی ۳ یافت (ما ترا لامرا ص ۱۵۱).
۷ فد آعی که دار قوف ترا ار اه قماتروای سایری سا رو سل می‌ساخت . کسی که لقب احدی داشت فقط از شخص شاه فرمان میگرفت ولی سایر امرا و حتی نخست وزیر نیز بر او حق فرمان دادن نداشتند .
مات هفیحص بو وان اه وروی ای کل ند ات که آنرا در هندوستان کنار گویند بر وزن قطار , واصل آن “جنب در " است بعنی‌پملوشکاف و به هندی یعنی دندان عزرائیل .
ص۱۸- در سانسکریت مرکب از (جم یب خدای مرگ ) +
دهار (در اردو: : دهار ) (دم شمشیر ) است “دکتر راجا” (حواشی‌برهان )
ص۸۸ ۱- ابوالقاسم نمکین بن ملا میرسبزواری حسینی هروی » یکی از امرای اکبرشاه وحپانگیر شاه , وفات ۰۱۸ اه.ق (ه 1۶۵۹-۱م )۰
ص۱۸- احراریه : پیروان خواحه عبیدالله نقشبندی احرار: بکی از شعب سلسله نقشبند به خواجه عبیدالله احرار در نزدبکی تاشقند در باغستان در رمضان ۸۰۶ه.ق ببه دنیا آمد . ودر ۲٩ ربیع الاول ۸۹۵ه.ی وفاب بافت . مرار خواجه در سمرقنداست [دهخدا. تدکره جواجکان نقشسندیه , ص ۴۴).
ص۲۲ همویقال . در ایتدا در فجبه ریواری نمک می‌فروخت سپس در زمان مبارک خان عدلی سیپسالار او کشت . او بدوا خود را پست رای خواند ولی بعدا به راجه بکر ماحیب ملقب ساحت .جون سواری‌اسب نمی‌داست همواره برفیل‌می‌نشست وفیلان بسیار حمع سمون ۵ تاتخیها: فلس یت دلیر داشت وی بعد اور گنت همایون شاه با اکیر پسر وی مصاف حک داد ولي‌کشته شد .(ماً ترالامرا ۱ص ۴۶۸-۶۹ ) .
ص۲۲ - مریم زمانی مادر حنپانگیرشاه : او دختر راجه بهارامل بود . نام واقعی‌او را هیج یک از مورخین ننوشته اند گوبند که نام اصلی‌اش انبیرکوماری بوده به حهت اسکه اعل انبیر مي‌باشد . وفات او به سال ۰۳۲ هو مدفنش شهر سکندرا است .
ص۲۴ رانا اودی سنگه راشپور عرف مونه راجه : پسر راجه مال دبو وحاکم جوده پور بود . دختر اومان متی که به حگت گسائین مشپور بود درسال 9۹۴ه.ق به‌اردواج حپانگیر درآمد . (امرای هنود » ص۴۸ از ترحمه اردوی حهانگیرنامه ) .
صم۸ ۲- جلوانه : جلو در زبان ترکی لگام اسب را گویند وقنتی که شاه به‌کسی‌اسبی می‌بخشید مپنری‌که آسب را وس تحویل میداد چیزی به عسوان انعام دریافت میکرد که آن را جلوانه تس کین اکیری . ترجمه انگلیسی , ص۵۱) ۰
ص ۲۹ شریف آملی : از ۳ ن بوده ودر سته ۹۸۴ه.ق به‌هندوستانآ مده
حواشی و تعلیقات ۵۱۹
درسلک بنده های اگبری منسلک کشت وخدمات متعده انجام شا او قرز مان تجهانعیر هم عزت واحترام فراوان داشته ودرنردنگی لکتهو در موهان وفات یافت ودر همانحا مدفون کشت (ماًثرالامرا , ح ۰۳ ص ۲۸۹] ۰
ص ۲٩ - رقیه سلطان بیگم : دختر میرزا هندال بن بابرشاه و زن اول اکیر شاه بود . در ۱۰۳۵ وقات یافت (بیوریح . ج ۲ ۰ ص۴۸ ) ۰
ص۲۴ شیخ نظام الدین اولیا : یکی از بزرگان اسلام » مزارش زیارتگاه خاص وعام است ؛ ولادت ۶ صفر ۶۳۴هداق » بدایون . وفات ۱۸ ربیع الاول۷۲۵ه.ق » مزار او در دهلی است
اعتمادالدوله . مقام وزیر اعطم با اعنمادالدوله بزرکترین مقامات درباری بود . تمام درآ مدها ومخارح مملکت ار هرقبیل به اجازه او وصول با خرج مي‌شد . و تماماحکام کشوری و مالیاتی و لشکری نخست به مهر او و بعد به مهر شاه میرسید .
اعنماد الدوله, عیات بیگ تهراسی ۰ نورحهان بیگم وآصف خان سپپسالار تا و 2 اس رمار زو رگن باه پر و یک ف تور از ایران به طریق فرار روانه هند شد ودر سلک خدمنگاران اکیر شاه منسلک گشت و تا منصب هراری رسید ودیواتی سیوتات احتصاص یاف .
دز آغار ال خلونن نپانگب شاه یه خطاب اعمما دا لوله. سوافرار گردید.: بهد از ازدواح تورحیان دختر وی با حپانگیر ماه خاندان وی ترفی شایانی کرد وبه صسصب های عالی رسیدید . وی در سال ۱۰۳۱ در نزدیکی کانگره وفات یافت . (ما ترالامرا. ی[ ۲ 7
من ۳ ات ایغار کلمه ایست ترکی ود رن و ی حرکت 0 بسوی د شمن ۰ هحوم و پورش آمده وناطم الاصبا " به معنی شبگیر وشبیخون ومسافرتی که در شب با شدی وچالاکی انجام شود آورده اسب
ص۲۳ ارجن : ینجمین پیشوای بیکها اسب
ارجن موءلی ادی‌گرنته کاب مقدس سیکپا میباشد ابن‌کتاب مجموعه ای از گفتار علمای هسدو ومسلمان است باری ارحن با منطم کردن سیاعی ار سیکها بریاد شاه وقت شورید ولی دراس مر توفیق نیافت وکشته ند . سیکپا مرگ او را شهادت در راه حق دانسته و به عنوان اولین شپید او را سنایش می‌کنند . ودر تایستان هرسال برسر قبر او حشی گرفنه میشود (رک : سیکپا خونوست سیگ » عبداللطف , ناریخ پنجاب. ص ۸۳ ۲ ) .
ص ۴۳ ۰ . غلور خانه . بنگاه خیربه : آین انداعات خاصه توا ین بود در نما م بلاد کم و بیش درسی مخام غلورخانه ها دایر کرده بود ومردم بی‌بضاعت ومستحفیی وتا کت رای مار
ص۵ ۴ - جشن ورن شمسی وقعری : پادناهان تیموری از اگیر به بعد سالی‌دوبار
ی وب تسایر ای لا سای ۳ اس دس ری زر یو رها
۱ ۰ ۸۵۲ حپا نکب ۳
خودرا با احناس مختلف وزن میکردند واحناس وزن شده را به مستحقین وعلما ومشایخ تقسیم می‌مودند .سرنامس رو درباره حشن وزن‌شسی وقمری جپأنگیر به‌تفصیل‌پرداخنه است . سرتامس رو سغبر انگلستان در دربار جپانگیر بود . تفصیل این امر درهمین‌کتاب در صفحه سي وهشت مو حون ات
س ۵۵: دل درنردیکی شهر سری‌نگر (واقع درکشمیر) است وآبی بسیار شیرین دارد . نمامی‌گرد شگاهپهای شهر مانند باغ شالیمار باغ نشاط» جشمه‌شاهی , باغ‌نسیم , ناغ کین وعیره در گرد آن واقع اند .
ص ۵۵ – سلطان زین‌العایدین : اسم او شاهی‌خان ولقیش رین‌آلعابدین بود ودر نرق شردام امه یهام واه یعتي ها دیرگ پوت دا تروق برن #۷ وعات یاف
ص ۵۶ زین لنکا : ساختمانی که زین‌العابدین در چشمه اولر ساخته بود . لنکا به مسی جزیره است . رین ایکا به مناسیت آسم کیت الفانشیی داتفه اس
ص ۵۷ - جک ار حمله قد بم ترین قبائل کشمیر بوده است که مردم آن در دلیری و دا مت اتمه اسف
ص ۵۷ - شیرخان سوری : در السته و افواه شیرخان به شیرشاه مذکور اس نام او کرت ِ پدر او حسس است وحس از طایفه افغان سور است .
در محرم سنه ۴۷٩ه. همایون بادشاه زا در معر که قنوج شکست داده مات را متصرف گشت ونا پنج سال حکومت کرده در معرکه کالنجر براثرآتش سوزی در اسلحه خانه خود را و ز ماده ژآآتش مرد " تاریخ وفات او یافته اند (طبقات اکری ۰۲2 ص۸۶ تا۱۰۷).
ص ۵۸ - ریواج (ریواس) : گیاهی است دارای ساقه های سفید وستبر بلندیش نا یک منر میرسد . در سر ساقه آن برگ بزرگ ویین شبیه پنجه مرغابی می‌روید . سافه اش لطبف و آبدار وطعمش ترش مطبوع . علاوه بر املاح معدنی دارای 0 ویتأمین (ث ) میباشد , خام خورده میشود در پختس بعضی خوراکیا نیز بکار می‌رود , شربت هم ازآن درست می‌کنند ۰ درکوهپا وجاهای سرد می‌روید ؛ دربعضی تقاط ایرا نبحصومن خراسان نطور خودرو سبز میشود ریشه آن نا چند متر در زمین فرو می‌رود » ریوند از ریشه آن بد ست میا بد ریباس و ریواج و چکری وررینله هم گفته اند . ( عمید )
ص ۵۸ ب امیر خسرو: پدرش امیرسیف‌الدین محمود در شهر کش نرکستان‌اقامت داشت ودر غائله مغول به هندوستان فرار کرد ودرآنجا در شهر پتبالی مسکن حست .
دراس شهر بوذ که امیرخسرو به سال۶۵۱ه.ق تولد یافت و به همان طورکه‌پدرش اهل فضل نود خود وی سز به تحصیل علوم وفنون پرداخت ومطالعه آثار واشعارفارسی را شیمه خود ساخت تا درین زیان رسوخ کامل پید! کرد واز ایام حوانی به سرودن!شعار آغازید بطوری که وی را از جهت کثرت انتعاری که به او نسبت داده اند وار آنچه ار او باقی‌مانده میتوان شاعری درجه اول شمرد . او را از لحاظ وسعت افکار وکثرت اشعار
حواشی و تعلیقات 2۱
بدا هنک با میاه انا
ص (ع۶- قور : ماخود ار ترکی » جبه » سلاح .
قورجی : سح از افراد دسنه قورحیان‌است که دربعضی موارد ماموریت رساندن نامه و پیعام به‌وی محول می‌شده است .
قورچیان : ماسند مخازن اسلحه متحرک وتبر وکمان و شمشیر وخنجر و تبر وسیر مسلح بودند . .. سبیل های بلند نبز از مشخصات قورچیان بود . (لفت‌نامه دهخد! ]
ص ۶۵ - علیقلی استجلو - شیرافکن ۰ شوهر اسبق نورجهان بیگم که در آن وقت مپرالنساء اسم داشت . وفات ۱۰۱۶ه.ق . لفظ “مظلوم " ماده تاریخ وفات. اوست: :
ص ۷۴ - میان وجیه‌الدین : وی بزرگ سلسله شطاریه کجرات ومرید خلیفه شیخ وگو لبرف ود خیم ومهالدمن درسال) و یوقت یافت سار وی درا خن قیاد اسششت::
ص ۷۵ - شاه نعمت الله ولی کرمانی : امیر نورالدین نعمت الله بن میر عبدالله از اولاد امام خامس حصرت محمدالباقرین علی‌بن حسین واز بزرگان وقت بود . وی در ۴ وق وفات یافت ودر قریه ماهان در نزدیکی کرمان مدفون گشت . مزار وی زیارتگاه خاص وعام مر دم اسب
ص ۷۶ - ختا - خطا (خطای ) تعییی معنی نام کلمه که در تواریخ و کتب !سلامی بسیار آمده مشکل است . در هرحال به قسمت شمالی چین یعنی نواحی منچوری , معولستان وترکستان شرقی اطلاق می‌شده وطاهرا قسمتی از سیبری هم نحت این عنوان مه توملا رک بو شاف ۱
ص ۷٩ - حل - چکاوک : پرنده ایست کوچک وخوش آواز شبیه به گنجنگ وکمی
ص ۸۵ - ولایت نظام الملکیه: سلسله حکومت نظام شاهی در دکن (جنوب هندوسان ) .
ص ٩۲ - عادلخان بیجایوری : ابراهیم عادلشاه ثانی‌والی‌بیجایوردرسال ۱۵۸۰م به تحت سنست ودرسال ۱۶۲۷م وفات یأفت . دوران حکومت وی بسیاردرخشان بود .
ص ٩۳ - معتمدخان » محمد شریف موءلف اقیالنامه جپانگیری : از مردم ایران است چون به‌هند وستان واردشد بددستباری بخت بیدار به دولت روشناسی جنت مکانی جپانگیر شاه فاگز گشت
ص ۱۲۸ - نوره : توره بندی .رسمی‌بود که ده روز قبل از عروسی طعامهای‌گونا گون آماده میکردند و بد مردم تقسیم می‌نمودید توره بیشتر ار بیست‌ودو وکمتر از دو نوع طعام نمی‌باشد . ( منشی فیض‌الد ین ؛بزم آخر دص۲۸ ۰ ترجمه‌اردوی‌جهانگیرنامه .قدوسی) .
ص ۱۲۰ - عرس: ميي‌مانی عروسی : مجازا به معنی محئس طعام فاتحه بزرگان
27۲ جپانگیر نامه
عروسی است . الحقق عاشقان حق چنانکه معدی فرموده : عروسی بود نوبت مأتمت دگر نیک روری بود خانمت (آنندراج )
ص ۱۵۱ - جپروکه : مراد نشیمن شاهی‌است که نخست وزیر در پائین‌آن‌ایستاده عریصه به حصور شاه میداد . وزرای دیگر هریک مطابق مقام خود به فاصله معینی می‌ایستاد ند .
جپروکه در ش علاوه براین محلی به نام جهروکه در شن وجود داشت که مانند بپار خواب با تراس می‌بود واه هر روز صبح زود در آن محل می‌ایستاد تا عابرین اورا زارت کنند و مرد م فیل از دیدار شده بر روی جپروکه درشن به سر کار خود نمی‌رفنند .
ص ۱۵۴ - بخترخان کلاونت: یکی از موسیقی‌دانان وقت که در دربار جهانگیرشاه وابراهیم عادنشاه بیجایوری هنرنماگی میکرد وجوایز وصلات بزرگی میگرفت .
ص ۱۵۶ -ورری ورزا : به زیان انگلیسی ناثبالسلطنه رامی‌گویند . ض ۱۵۶ - انگلیزان با انگریزان؛ انگلیسها را مي‌گفتند و امروز هم به زیان اردو ی
حصی ۱۵۶ نان سنجه مبارک : بادشاه گورکانی به منظور !عتبار بخشیدن به‌احکام يا ییمانپائی که می‌بستند پنجه دست حویش را در جای آن می‌نهادند برای این کار از ز عفران استفاده مي‌شد .
صه ۱۶- عقده دنب : ترکیباصافی ء عقد هالدنب - عقده دنب وراس که عقد نین تا .۲ در اصطلاح معمول در هبثت و نجوم است که در قمر محل نقاطع مداروی با مدار زمین:باشد یا به فولن هدما محل تقاطم فلک ممثل با مایل . ([دهخدا ) . دایره متروصه . (دهخدا ) .
ص ۰ ۱۶ بس قآ راشکوه: و شاه حپان بود . تولد او در شب دوشنبه, بیستا و پعجم صفر ۱۰۲۴ اتفاق افتاد و در جنگی که برای بدست آوردن حکومت با آورنگ زیب ۲
ص ۱۷۵ - مجلس عید آب پاشی : مراد جشن عید گلابی است این جشن در عهد تیموریان در روز تیر از تیرماه برگزار میشد . این جشن را عید ترکان نیز می‌گفتند . در این عید امرا وبزرگان صراحی های مرصع از آب گلاب خالص پر کرده به حضور پادشاه می بر د مد یت امر اندک‌اندک. میان مر د م عامه سبز معمول کشت که بصورت تحفه هم آب گلاب می‌بردند .
ص ۱۷۵ فلونیا: معجونی نشثه آور که جزء اعظم اف افیون و بتگ است بت وک 9 اين معجون حکیم فلون طرطوسی بود که در قرن اول میلادی می‌زیست . حکیم جالینوس نیز در باره فلونیا در کتب خود مطالبی دارد .
حواشی و نعلیقات 2۳۳
ض ۱۶۲۰ اب طاروتذیک: اشیاء ساخته شپروندیک یعنی وینیز .
ص ۱۷۷ - برکی : نام قدیم قوم مرهنه این قوم در کوهستان کونکن زندکی مي‌کردهاید واتواح ملک عنبر از آنها تشکیل میشد .
ص ۱۷۷ - فطب‌انملکیه : سلسله حکومت در دکن (جنوب هندوستان) که مرکزش
ص۱۷۸ - کپرکی : نام فعلی اورنگ آباد که در سیصد مابلی شمال حید رآ با دوافع است این‌شپر وسیله ملک‌عنبردرسال ۱۶۰۸ ی خود آنجا را قنمآ با دنامید
0 رات اب ۳ به پشم دارائی بافته شده وسیس طلاکاری می شد .
ص ۱۸۲- تومن‌نوغ : ار اقسام پرجم بود که‌عقط به شاهزادگان وامرا داده‌می شد .
ص۱۸۲ - کیش: بر وزن ریش به معنی رکش باشد وآن جائی است که تير در آن کنند ویرگمر پنذند ی پری که بر تیر نصب کنند و نوعی از حامعه بود که که از ید : بافید ون م جانوری است که از پوست و هون سک (جپانگیری » 1
ص۱۸۳- عاقری : در ترجمه اگلیسی بیوریج ۳ لفت به معنی فغفوری آمد ده
ص ۱۸۵ - شاه‌شجاع ؛ بسردوم شاه‌جپان بود که تابیست‌سال درزمان او ایانت‌دار سگال بود .ولی‌یس ازسفوط پدر درحنگ با آورنگ ریب برادرش. بر سرپاد شاهی‌شکست خورده و به جانب اراکان متواری ودرهمان‌جا فوب شد .
ص۹٩۸ ۱- قطب آلنمک حاکم گنکنده . نام افسلطان محمد قطب شاه است . او پس
ص ۹ توت 0 ۱ نوی ۶ ی متا وق هنت و رابب دشاه که از عهد اکبر متداول گردند و در زمان جها نک وم مهو 25
در عالم او عناسی هم کرنش بث کرنش بحای آوردن : کرنش کردن وکرنش تجودن مد( ص۳۱۳ ۲۶۲ ]
۵ ادا سوق تا رم اصطلاحی در تصوف هندی . ِ صوفی هند و , طبفقه جهارم ا طبقات چپارگانه هندوان که بسه صوفیان اختصاص دارد
یقلت الا ِِ یکی از 9 صورت اسد وآب ۷ و کار اون اسف
2۴ جهانگیر نامه
ی
ص ۲۱۸ ت شاه بداغ : از اویماتی میانکال سمرقند بود . او در زمان همایون واگبر شاه کار های بزرگی یه انجام زسا تیف ۰ او در نزدیکی قلعه ماند و قصري بنا کرد به تام نیل کنته که پر از کتیبه هاگی درباره حملات به دکن وخاندیس میباشد (ما ثرالامرا . ۰۲ ص ۵۳۶) ۰ ۱
موب ایمیک وت ی او مزلوین دامن وین کرد باقی اون
برهمن بود , گویند پدر تانسین را اولاد نمیشد نا اینکه براثر دعای شیخ محمد غوث گوالباری خداوند تانسین را به او داد (۹۳۱ه) . تانسین در خانه شیخ محمد پرورش یافت تا آنجا که یکانه استاد کلیه علوم وفنون گردید به قول ابوالفضل در آئین‌آکبری تا دوهزارقبل‌از اوکسی مانند اونیامده بود (مقالات‌الشعرا » حاشیه۲ » ص۱۴۰ - ۱۴۲).
ص ۵ -۲۴۴ - تفسیر کشاف : تفسیر” عمده ای از قرآن مجید به زبان عربی‌از علامه زمخشری است .
ص ۵ - ۲۴۴ - تفسیر حسینی : تفسیری است از قرآن مجید به زبان فارسی از ملاحسین واعظ کاشفی او بازده سال قبل از وفات خود به سال۸۹5۹ه. این تفسیر را جهت مربی خود امیرعلی‌شیرتوائی تحریر کرده است این تفسیر اول بار در مطبعه‌کیشور به‌چاپ رسید وبعدا به‌اردو ترجمه‌شده وتحت عنوان تفسیر قادری در دوجلد چأب‌گرد ید
روضها لا حیاب : مولف جمال‌حسینی يا جمالالحسینی شهرت جمال‌الد ین عطا ءالله ابن‌فضل‌الله شیرازی» معروف به صاحب روضه‌الاحباب , محدث ومورخ ایرانی .وفات ۷ با ۹۲۶ه.ق .
روضه‌الاحباب فی‌السیرالنبی والال والاصحاب ؛ به فارسی در سه جلد » در تاری محمد (ص) وخاندان واصحاب وی که آن را به نام امیرعلی شیر نواگی تالیف کرد . آنار دیگر احوال اولاد امیرالمو*منین » تحفه‌الاحیاء , الاربعون‌حدیثا» ونکمیلالصناعه فی القوافی است . دایره المعارف : ص ۷۲۴۷)
ص۵۵ ۲- عینآلسهره : سنگی قیمتی است که‌شباهت بهچشم گربه‌دارد . (لفات‌فارسی ) .
ص۵۵ ۲ قبچاق : در نسخه سر سید احمد به صورت پنجاق ضبط شده که البته درست نبست . صحیح آن قیچاق است که جنگلی است واقم در مبان ترکستان و توران . (لغات فارسی ) » بيوريج معتقد است که‌این لفت ترکی و به معنای اسب دراز گردن میباشد (بيوريچ » جلد ۰۲ ص۲) .
ص۲۶۰ - شوربای بوغان : بیوریج می‌نویسد این لغتی است ترکی وبدان زبان سوپ غلیظ را گویند .
ص۲۵۸ استاد بپزاد : کمال الدین بپزاد در هرات در سنه ۸۵۴ به دنیا آمد و در سنه ٩۴۲ وفات یافت , او در زمان سلطان حسین بایقرا وشاه اسما عیل اول صفوی می‌زیسته و تا اوایل عهپد شاه طهماسب زنده بوده است . زدایره‌المعارف »ص۳۴۱ )
استاد منصور ۰ یکی از مصوران با برنامه نوشته ظپیرالدین محمد بابر پادشاه.
خواشی بعلیعات 2۵
این نسخه مصور از بابرنامه در موزه بریتانیا موجود است . (بیوریچ » جلد ۲. ص۲۰ ) . ص ۲۷۶- عرض مکرر - یکی از مشاغل درباری که مسئول آن موظف بود عرایض مردم‌را به‌سمع ملوکانه رساند وسیز مشورتی‌خود را در آن باب به پادشاه عرضه‌می‌داشت (هیئت مرکزی دولت معول » ص۳۲۵ ) . ص ۲۸۱ - ام الصبیان : به صاد مهمله وسکون موده .ع . نام مادر دیوی که اطفال را آسیبرساند ونزد اطبا نوعی از صرع است که به اطفال عارض میشود . رازی گفته :
زنهار به تزویج نگردی شادان باشدعزبی مایه راحت به‌جهان (آنندراج)
ص ۲۸۲ - شاهزاده آورنگ زیب : پسر سوم شاه جهان که بعد از زندانی کردن‌پدر خود بر تخت سلطنت جلوس کرد (وفات ۱۱۱۸ه.ق ) .
ص۹۸ ۲- بزم بسنت‌باری :بزم مجلس»؛جشن ؛بسنت ع بهار »باری .باغ جشنی که درفصل بهار در هوای آزاد مي‌گرفتند تقرییا مانند گاردن پارتی امروز .
ص ۳۰۰ - کرگراقان ب کرک یراق : در متون صفوی دیده میشود به معنای فراهم کنندگان‌وسایل » ناطرین‌خرید ۰ پیشکاران » مینورسکی در حواشی سود مند خود برنذکره الملوک مفرد این کلمه را کرک براق دانسته از ترکیب کرک به‌معنای ضرور ومورداحتیاج با کلمه یراق, یعنی تهیه اسباب کار (حاشیه ص ۱۷۸ تذکره الملوک ) .
ایندم..
د.فتر ول س مشتمل است بر سه قسمت : فسمت اول در تاریخ سلسله تیموریان , قممت‌ددوم درتاریخ‌کشورگشائی‌نیمور - نا پدر بایر . قسمت سوم از بابر تا مرگ‌همایون . اول شاهزادگی اکبرشاه.
دفتر دوم -از سال 9۶۲ه. تأه9۸ه. دوره سلطنت اگبرشاه .
دفتر سوم مشتمل است بر وقایع وحوادث دوره اکبری از اواسط سال هفدهم (ه۹۸ه) تا سال۴۷ جلوس اکبر شاه (۱۰۱۰ه) .
ص, ۳۲۳ - بشنداس مصور دربار جهانگیر که با خان عالم به ایران رفته وشبیه‌شاه عباس ودرباریان را خوب کشیده و آورد .
ص ۳۲۴ - باباطالب صفاهانی : یکی از مشپورترین شعرای اصفهان بود از ایران به هندوستان آمد وتقریبا سی سال در دربار پاد شاهان کشمیرمشغول سرودن‌شعر بود ولی وی در آخر عمر خود در دربار جپانگیر رسانید وشپرت شایانی پیدا کرد . وی در آخر عپد جپانگیر شاه وفات یأفت.
ص ۳۳۸ - راج ترنگ » ترجمه شاه محمد شاه آبادی از سانسکریت . شیخ ابوالفضل درباره این می‌نویسد : " که بهحکم حضرت عرش آشیانی از زبان هندی به فارسی‌ترجمه
2۶ جپانگیر نامه
ص۲۳۸ ویرناک ویر بید و ناک جشمه را گویند » یعنی چشمه بید .
ص۳۴۰ - لاله چوغاشی ۱ اقسام لاله است که اگوی سیاه می با شد :
ص ۳۴۲ - میرزا حیدر (میررا حبدر دوفلت کاشفری پسرخاله بایرشاه و موءلف تاریخ رشیدی ) .
ص ۳۴۲ -ربشی : درحقیقت درسانسکربترگپی‌است و به معنای افراد‌تارک‌الدنیا ومشعول به‌خدا مي‌باشد .امااین‌کسان چون اسلام پذیرفتند خودرا ریشی خواندند .
ص ۲۵۰ - ایلاق توسی مرک . اين محل را امروزه توش میدان می‌گویند .
ص۳۷۶ بناتالنعش : دو صورت فلکی به هفت اورنگ موسوم است . هفت اورنگ کی با دی امیو ات الیمی سر هت ارگ می تا مب اساسا ها لفق کیریب عا3ه هت ازرگبه ضورت اخیرا ای توداو آنبة ععل خرس انسووا گزا کت او بیست وهفت درداخل صورت وهشت درحوالی باشند وچهار از آن حمله را که برشکل مرب مستطیل و روشن هستند با سه ستاره که بر ذئب اند بنات النعش کبری خوانند و بناتالنعش صعری برابر اوست ازجهت مخالف (تحلیل هفت پیکر . نظامی » ص۱۰۲ ) .
ص ۳۷۶ - نظام الملک : مراد مرتضی نظام شاه تانی است که از ۶۳ تا ۱۶۲۰ میلادی در دکن حکومت داشت مرکز دولت او دولت آباد واقعم در نزدیکی کهرکی (اورنگ آباد فعلی ) .
ص ۳۸۸ - مهادیو : یکی از رب النوعهای هندوان .
۳ ۹ - سنياسی مونی از طبقه مرتاضانی که عهد می‌کنند که در تمام عمر حرفب نزنند . کسی که از دنیا وارسته باشد .
ص ۳۹۵ - فرمان جپانگیرشاه به شاه حپان : مطابق اقبال نامه جهانگیری این احکام از طرف‌نورجپان‌صاد رگردیده بود نه ازطرف حپانگیر شاه (بیوریج »ج ۲ ص۲۳۸ ) .
ص ۳۹۷ -به طریق آبا و اجداد عطام جنت مکان : چون همایون به شاه‌طهماسب قول‌داده بود که بعد از فتح هندوستان قلعه قند هار را به ایران پس خواهد داداگبرشاه نیز بر سر فول پدر ایسناد لیکن این امر هیح‌گاه به عمل نپیوست . ص ۴۱۲ - عبدالله خان فیروز جنگ : خواجه عبدالله نام . از اولاد خواجه عبیدالله ناصرالدین احرار است (قدس سره ) . وخواهر زاده خواجه حس نقشبندی اواخر عهد عرش آشیانی (اکبر شاه ) از ولایت به هندوستان آمده روزی چند باشیرخواحه در دکن بسر برد وهرجا کاری وترددی پیش آمد جوهر شمشیر زنی و رادمردی نمایان ساخت . او سپس در لاهور به شاهزاده سلطان سلیم پیوسته داخل احدیما گردیده به حسن خدمت ترفی کرد .در عید شاه جهان هم خدمات نمایان انجام داد او در سال ۱۰۵٩ وقات یافت (ماً ثر الامرا. ج۲ ۰ ص ۰۷۷۷-۷۷۹
ص ۴۳۷ - مشتمل بر استمالت او , تا اینجا نوشته معتمدخان بود که بعداز تصحیح
حواشی و تعلبقات 2۳۷
بعد ازین یعنی از صفحه ۴۴۱ تا۶٩۵ از نسخه ج شماره ۳۸۸۶ کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران استنساخ شده است . هادی این چنین می‌نویسد :
نا ایت‌ضا خالیقه شریف حضرت جنت مکانی جپانگیر پادشاه است دیگر آنچه تا آخر به قید تحریر درآید راقم سطور محمد هادی از چند تسخه معثبر جمع نموده جهت تکمیل کنات بر ان همست اد کی اشیذاف ا تک
ص۴۴۱ - محمد هادی موءلف ننمه جپانگیرنامه : در زمان محمد شاه تیموری ([۱۱۳۱ - ۱۱۶۱ه.) میرمحمد هادی حوادث آخرین چهارسال دوره جهانگیری (۱۰۳۳ - ۱۰۳۷] وشرح احوال شاهزادگی جهانگیر شاه را با استفاده از اقبال نامه جپانگیری تالیف معتمد خان ها رز حپهانگیری تالیف کامکار حسینی اضافه نموده و جپانگیرنامه تالیف جپانگیر شاه را کامل ساخته است .
امانت با سر وجان است : دراقبال نامه جپانگیری معتمدخان جواب ابراهیم خان
ابراهیم خان معروضش داشت که تا یندگان حضرت این ملک را به پیرغلام خود که از حیات مستعار محپول الکمیت چه مانده. بجز این آرزوثی و آرماتی در دل‌نیست کهخفوق ترتبت: ادا نمایم و در راه وفا جان نثار شده به سعادت شپادت حیات جاوید پابم (اقبال نامه جپانگیری » ص۲۱۱).
ص ۵۰۲۴ - عبدالرخیم خانخانان سپهسالار: وی پسر بیرام خان خانخانان و انالیق و سپسالار جهانگیر شاه بود . یکی از بزرگترین امرای دربار جهانگیر و پشتیبان آدب وفره کگ بود . وی خود هم شعر می‌گفت واز شعرا سرپرستی میکرد و جوایز وصلات دیگران در دربار وی پیوستند وشهرت شایانی پیدا کردند . وی درسال ۱۰۳۶ه.ق بعنی یک‌سال‌قبلاز وفات جپانگیرشاه‌وفات بافت (برای‌اطلاعات بیشتر رک :جهانگیرنامه و ما ثر الامرا* و ماثر رحیمی ) .
واژه های سانسکریت و هندی
3
الف اجنبی + ناشتا خته
آچار : ترشی (آ چار)
ارب : ده میلیون
اشکن , خوشکن : میوه
انبه (به فتح ثالث وخفای‌ها ) : میوه‌ایست معرو فه در هندوستان
اندر: فیل. يكي از رب النوع هندوان » خدای جنگ
اتناس: عوعی میو + بت
باجره: از اقسام حیوبات ریز یادوجگری : باد تند
باری : باغ
بان پرست : جنگل پرست
بانس: نی بانیا : طایفه خواربار وسبزی فروش باولی : چاه
باون سر : یاون دیو
بخت جیت » فیل : برنده بخت
بجی دسمی : از روزهای مقرر هندوان
بدر : رک ۰ پر
برچه (یرچبه ) : نیزه کوچک برچه بردار
برسات : فصل باران
برکی » برگیان : بکی‌از قبایل جنوب هند
برهمن ۰ برهمنان (به‌فتح اول وتأنی‌ومیم بروزن‌قلمزن ) :بت پر ست‌وزناربند , حکما و دانشمندان
برهمن چارچ : مشعول به کتاب الهی
برین : ماهی » توعی ماهی فرد اعلی
بسنت : فصل بهار از فرور دین‌تاخرداد
بنجاره : له فروشان
بنسی‌بدن : فیل » مست الست
کی یه کیک مان ان
ین مانس: میمون » یوزینه (بن : جنگل . مانوس: آدم » آدم جنگلی )
بوگره . پوکره » بوکر! ؛بوکری :گوسفندنر » گوسفند ماد ه
بپانوره » بپونره : مکس بزرگ عسل
بهته ؛ برنج پخنه » دم کشیده
واژه‌های شا تصیرفت و هندي
بهدر : مبارک
بهل‌سواری :ارابه کوچک که به‌کمک دوگاو کتیهاة می شود
بهمن : رک .برهمن
بپوگیالان : گروه مردم گهگران گجرات » درد
بید : کناب مقدس هندوان
بیدانت : تصوف هندوان
بیکره :در زبان اهل‌گجرات بروت‌برگشته ر ِ
بیگهه : اندازه‌گرفتن زمین » مقیاس زسین
لس 7
پالکی : دو صندوق چوبی روباز که به دو پپلوی اسب يا فاطر می‌بندند ودو نفر مسافر در آن می‌نشیند و نیز صندوق چوبی در بسته با پرده‌دار پاندان : جای گذاشتن پان » برگ تنبول که در هندوستان 9 تاتارخ مرد م برای داکقه دهان با آهک و غبره می خورند دهان را سرخ می‌کند پاو : یک چبارم () نیم پاو : نصف ۳3 چپارم رد یک مانکهات : تا
پرگنه : زمینی را گویند که از آن مال و خراج بگیرند پرم رم : شال کشمیری
یندات ۰ پندتان : دانه نسمند ء دا نشمندان
کرد
پوش: گل‌در زبان محلی , درسانسکریت درختی از اقسام توت
بهاند : تور بزرگ (به فتح اول ) یک حصه از چپار حصه روز وچهار حصه شب باشد , چه شبانروزی را به‌هشت حصهکرده هریک‌راپپرگویندواین‌درهندوستان
در زبان کشمیری سولتو )نا
تال : تالاب , پرکه
تانگ (دانگ ) : چپار ماشه
تولکی : دومثقال و نیم
توله . تولچه : دومتقال ونیم (برهان )
تیکه (نیکه‌دادن. قشقه. علامست گرد روی پیشانی » علامت ولیعهدی
۰ پسرتیکه بعنی‌ولیعهد
ی نوعی !
تنکه (به فتح اول ات وسکون تانی مقد اری از زر ویول باشدبها صطلاح هرجابی (برهان )
شبانه:: با نجات: علمه گوچگا» ترکریق ناحیه پا حوزه
تهل‌کنول : لاله بیگانه در زبان فارسی
9
جاگیر : زمین یا ده بطورانعام کارنمایانی که از طرف دولت داده میشد .
(۵
جاگر » خاک و 0 0 حالا مکی . جوا مک و کف آنتشتی حاله : برورن اه حیر ی
و علفب سر هم ی
0 که ِِ
پر ناد برآن بجت کنند وبرآن نسسته ل ام های عمسق متذررید ۲ ذر درفولی گویند زبرهان ) جان‌تین : بل 9
سل , ررشائی براق (چنا :
اس
جناأجوت ۰ ترا , جوت : روشتاتی )
حکت حوت : ذبل سور عالم (جکت 3 ۰
عالم . جوت ؛ روشنائی ]
حملد ز » حید هر : از افسام اسلحه, ره :
ساسا تست اس اسان سا تسوپ سس وس ریسا تکاس با سا موی رو یلیخت .مهس
ای وا یه
ی سس سا تست اس سیسات سب سس سس سیر سیر اب وچ ار ره وا اد رو وی وس وی 2 ساب شا سس خن سا مرا سس باصتعا یم سب سس یس
۳
جمکوره +اقسام سبری‌وا سم لعل‌به‌منأاست ان
جوکی : محافطت
جوکیدار : پاسیان . نگیبان
جمیه( جمیا ) : بروزن تسا . نام گلی است زره شپیهبه‌زسق‌سفید درهندوسنان اف اتدت وسعصی کوبند هندی
متا و ان 5 رای چسا هم خوانند
(برمان ) حیته : بوز
دای‌جوگ و یمیت اه ۰ ری | با
قاصد که تاه ف و که بیاده نامه يا چیر دیگر از جابی به جای دیگر میر ساند : ۳
دام : سکه کوچک , یک جهلم رویبه
دله راک ولگرد را (دله ولگرد اک د پازند » راه ) می‌گرد ند
دودهارا : آهو
د هکد هکی : لعل » نوعی گردن بند دیره : خانه , چادر
دیوالی : یکی از اعیاد هندوان دیوتک , حانور غیر مکرری
سس سس اهنا سس بوسر سرب یدای ای ی یس سس دا میت سس سس رسیم
وی پیت سس سب هوتسن مرج وود سس
راتپور : یکی از فبایل راحیوت
راحپوناسی : زن رأحیون.
راج توخکتاه. .رک تعلیقانت
کر
کیان هی همست خواهر بر مح برادر نخ می‌بندد و یم را بهوای فان سقابات خوسی ار طرف برادر تلفی می مد
او ن سر: مردار دیوان » یاد شاه سبلان که با رام چند خدای هندوان جنگ کرده
ای یاه کل
۱ رابان : نفر ارل در وزارتخانه که بر زمین (جاگیر) پادشاهی نطارت می‌کند
رتهه فرنگی :کالسگه یا ارابه‌حنگی‌فرنگی
رتن‌گح : ام فیل» فیل فیمتی (رتن : سنگ قیمتی , گج : فیل )
رنجیت : فیل , فانح جنگ (رن :جنگ »
رن ادلی« اسم فیل » ابر غرند د
رن راوت : اسم فیل . جنگجو
رن متهن : اسم فیل » صف شکن
روپ رتن : اسم فیل » بسیار زیبا (روپ : زیبائی ۰ رتن : جواهر )
روپ سندر : اسم فیل » زیبا
روپیه : واحدپول‌هند وسنان وپاکستان
رو < میت
روم رتن : جیزی‌که هر تار موی او آراسته باجواهر ومروارید باشد .
۳۱
وهو و ارهو ) : نرعی ماهی ربسی : ۳ مسلمان بوذ‌ند وپیروان‌بابا
پن‌الذبن ربشی
سنسکرت : ساأنسکریت
انتقال خورشید يا یکی از سیارگان از برجی به برح دیگر» نام پ از اعیادهندوان (پلات )
۳ : تفنگ » جنگ. پافایش بصورت شیر درست شده باشد
سنیاسی : تاریک کنیا : برهمنی که در درجه چهارم (آشرم سلوک باشد
سنیاسی مونی : رک . تعلیقات
۷ سون کیثه : موز زرین
اریاضت و
۵۲ ۲
سوبه : از اقسام مرغابی
سپنس کرت : سانسگریت
سیستی : سکه زر مسکوک
سیر : مقیأس وزن معادلع۱۶ مثفال با ۷۵ گرم ایران‌که ۴۰ سیر یک من‌است مقیاس وزن هندوستان معادل ۲ پاوند
سبونی : گل » از اقسام گل سفید خوشبو
ش
شاه بهائی : شاه برادر (سهاگي :برادر)
شن (شل): ۱
شودر : طایفه چهارم هندوان
هاش هیک از ایا تاهته زان که نهد ای شیوا اختصاص دارد .
سم پرنده ای درپنجاب و
ض صورت گج : آسم غرگی : نار سید ه ف ک گاه مونح (مونجی ) : زنار برهمن که ازکاه
به نام مونج ساخته مي شود ۱ کتاره : بروزن هزاره حربه‌ایست که بیشتر امن هند بیان رستوبه کار 2 حذف ها هم مشپوراست (برهان ) کتوری : کاسه کوچک
که
کپجری : ماخود از هندی . خوراکی که از برنج و ماش و روغن مانند د میخت درست می‌کنند و روی آن کشک می‌ریزند (برهان )
کجواهه:طایه ای از اجبوتان
کدی (گدی ) : قوج اهلی کشمیر
کرتیلن: 7 فرقه اي از هندو
گرور : ۱۰ میلیون
کروری (تمعاچی ) :
کروه : (به‌ضم اول وثانی به واو محپول) ثلث و سه یک فرسخ را گویند و آ ن سه هزار گز است و بعضی گویند چپارهزار کز و زیاد از این‌نیست و آنرا به‌عربی‌کر!ع خوانند (برهان )
کره . النگون
فلا اکلار ).< شراب قرو
کلالخانه . شراءخا خحانه
کلاونت : هنرپیشه. طبقه خوانندگان ؛ خنیاگر درباری
کمودنی : گل » نیلوفر آبی
کنول : گل » یک نوع نیلوفر آبی
کل عراتی کل کل میمش کار صحرا و زمین می‌روید
کوتوال : (بروزن لوت مال ) نگهدارنده قلعه وشهر باشد و او را سرهنگ هم می‌گویند وبعضی گویند این لعت هندی است وفارسیان استعمال کرده اند چه کوت به هندی قلعه است (برهان )
کوله : میوه‌ایست کوچکتر از نارنج
کونله : از اقسام تارنج
کول ار فا رام ال مان
کپار : کسی‌که پالکی (حجله) را بر دوش
واژه‌های نا تسس و همندی
می برد کهپو »: نوعی از اسلحه دو دمه کیته چهار : تمام فیلان کهطری: فوم + کروهی از تیه کهرنی : نوعی از درخت و میوه آن کر مود کیوره : از اقسام گل خوشیو
گ
گتری : کیسه
کج را : فیل . شاه فیل (گح :فیل »راج : شاه )
گج رتن : مروارید خبلی درشت (گج :فیل , رتن : مروارید )
کدل: پل
کرو : استاد » مرشد
کر هیا ی طول و اک شا تراهم رخ
گرهست : صاحب منزل
گل تهل‌کنول : ازاقسام گل
گپکر : قوم » جماعتی از مردم گجرات
گلپهای کر : ساج آبی
گلهری : سنجاب
گن‌سندر : زیبائی‌فوج (گن :فوج » سندر : زییائی )
گوجران : جماعتی از مردم گجرات, ارکپتران راجپوت
گور گهتری : معبد حوگیان
گونت : یابوی » توعی اسب
گپربپل : درشکه یک اسبه با بیشتر گپری : ساعت برابر بیست وچپارد فیقه
زا(
گپوریمل : رک ۱ کپریپل
ل
لحوری (لجونتی) : شجرالحیوان یا
لدرپوش : اسم‌گل (یوش : درزبان‌کشمیری گل را گویند )
لک ؛ صد هزار
لنگور : از عالم میمون » دم دراز
لوت مالان: راهزن
لودلنگر : نوعی آتشبازی
لهدره : لدیذه, از نوع خوراکی که از آرزن وغیره درست می‌کنند
م
مالگذاری : باج
مس : شراب
مگرمج : نهنگ
ی اراکان در دامنه هیمالیا
ملاح : کشتی‌ران » ملوان
من : مقیاس وزن‌هند (نقرییا ۳۸کیلوگرم )
منجپولی : ارابه‌ای که بوسیله گاو کنید ه مي شود
هت اند سم هه
منسی‌بدن : مست الست
موته راجه : (موته :چاک )
مولسری : گل » گلی‌است بسیارخوشبو
مهویت (سهی‌پت ) : شاهی
ن ناشیاتی : گلابی
نورس : نام تصنیف موسیقی هندی
32
٩ ۳ 1 ُ 1 سست اند شدای‌نرق | ند «شادی باندر :
1 ا ۱ پاش سا ند خدایان )
ره ۱ 5 وته‌تروها : بکی‌ارخسب‌ای‌هندوان تشمیر
بعضي از لغات ترکی و معولی و اصطلاحات فارسی و . ..
7 آل‌طمعا (آنتمما ) : مر یفاضا قارن کر کات که شرع تفا ی
ی کردتدا ین امراعستخ را “مها رل ون نها ی تامیدنه
الفب
(بالغتح و فتح عین مهمله و
سگون نون وفتح جیم )یعنی پدر را ار هه وی صاخ مخو ن متطویت به نزع خافض گویند .
ابچکیان : مردم اباچی‌خانه یعنی حرمسرا
ابلق : دو رنگ عموما و اسب دو رنگ خصوصا که یکی سپید ودیگری‌سباه با تنل نا شد (رعرت ابلی !
درخنیای بسیار باهم
پب‌جید ه بودن
اجمه بودن:
احدی ( حدیان ) :منصیداری‌باشدازانواع منصبداران واین ار عهد اکبر شاه است وظاهرا به همین معنی در ایران نیزبود . در بهارعجم نوشته
ذارنف. و ضوار بیا ده متعیتة. سرعاو باخود ندارند وگویند که احدی از طرف پادشاه برای اجرای حکمی بر اعرا مسلط می شود .
ارفشنک : به فتح اول وفوقانی و سکون تانی وشین قرشت وکاف وضم تالث نوعی از بازی بانند که دوشیزگان ودختران کنند وآن چبان است که بر سر دوپا نشیند وکقپای دسنها را برسر زانوها مالند وچیزهاگویند وهمفان بخنه وراه هنی و کفهای زد شتا را برخم تشد :
ارغالی (ارغلی ) : ارگلی : فوج وحشی سییری وآسیای مرگزی . ارفالی‌هم 1
اسم اعظم : اسم بزرگ است از جمیع اسماء حق‌تعالی. بعضی درتعیین آن اختلاف بسیار دارند بعضی صد
و نزد بعضی آلحی القیوم وغبره
النمش: بالفتح ونای فوفانی نیز مفنوح و کسرمیم وسکون شین‌معجمه به‌ترکی
به معسی فوج پیشین ودرلعات‌ترکی
۳۶
نوشته که ا تون به معنی موجی که میان هر اول و سردار باشد و در ترگی به معنی عدد شصت نیزآمده
الک :به‌ضم اول وسکون‌ثانی وکاف‌به‌الف کشیده ملک بوم وزمین را گویند
النگ : به فتح‌اول بروزن پلنگ» به‌معنی پناه ود یواری‌باشدکه بواسطه‌گرفتن قلعه ومحافظت خود سازند .وجمعی را نیز گویند که مردم بیرون قلعه جایجا به جهت گرفتن فاعه‌ومردم تقری یت شاه معاغات بای نعیین کنند وبه ضم اول بهزبان ترکی سبزه زار با
الوس: به‌ضمتین و واو غیرملفوظ وسین مپمله ساکن درترکی قوم و طایفه
را گویند واین مخفف اولوس است
انگلیران ِ تیا
اولچه (الجه : بالفتح به ترکی جنسی و 0 در ناخت ملک‌بیکانه ان
اولنگ : بالضم و واو مجهول وفتح لام و سکون ونون به غنه وکاف فارسی به معنی سبره‌زار ومرغزار
اولنگ‌یورت چالاک : سبزه زار
ایل : بفزبان‌ترکی به‌معنی دوست وموافق و رام باشد که نقیض وحشی است درترگی ایل به‌معنی‌دست »مردم » مت +گروة :تال فطع اوجايع: اننت وایلات‌جمع معمول این کلمه است
ایلعار (نمودن ) : تاخت» راه ۳ شین عرکت 0 سراران دک اسلحه وتندرو
ایماق : قبیله وتبار (جمع آن‌ایماقات )
۱
سس التبا
بارود : بر وزن و معنی باروت باشد که داروی نفنگ است و به‌لعت‌سریاتی شوره را کزیدد که جرو آغظم باروت باه وآن را ععک چیني‌هم گوینه
بازطویعون : باز سفید
بازوبند ؛ آنچه به‌بازومی‌بند.ند از زینت آلات وسنگهای قیمتی و پارچه‌ای که برآن علامتی نقش شده باشد یا دعاهابی کهبرکا ذ نوشنه‌باشند
باشه . فرقی . قوش پرنده ای است شکاری و زرد چشم کوچکتر از با بسیار جالاک و تبز پر . به عربی باشق می‌گویند که برای معولان وترکان به زبان و خط آیعوری می‌نوشتند دارای بز بودند مانند فره قویونلو وآق‌فویونلو درآدربایجان که‌دارای
بکاول بیگی : خوان‌سالار . داروفه مطبخ وکسی‌که اطعمه را 7 تفت نتق که از تکه هاي فولات درست کنند
بلارک (پلارک) : فولادجوهردار » شمشیر جوهردار
بندوق : تفنگ »اصلش بندق‌که لفظ عربی در آن تصرف به اشباع واو به‌معنی تفنگ استعمال تمود و اند ۱
لغات ترکی / معولی 8
چون شاه جپانگیر بگیرد بندوق از هییت او لرزه فتد بر عیوق
بندوق اندازی : نفنگ اندازی » تیری از نی انوا ی
بندوقچیان : نفنگچیان » تفنگ داران
بندیخانه : زندان
بنگش: به فتح اول وکسر ثالث بروزن رنحش, نام ولایتی ازماوراءالنهر کارا ۱ ری
بوزه : شرابی‌که از برنج يا ارزن درست کنند .درعریی بوز : و بوزه‌خوراکی را می‌گویند که از شیر وشکر درست کنند وبگدارند سرد ومتجمد شود .
بی‌دردی : بی‌سلبقگی » بی‌تربیتی نیب
یالیز افالیز وبوستان« کض را میتی که در آن خیار وانگور وخربرزه و امتال‌آنها کاشته باشند . حالیزهم گفنه شده
پرجه : به فتح ب و ج فارسی وسکون ها پاره و ریزه
پشته : تیه زمین
بلارک (بلارک ) : بروزن تبارک جنسی از فولا د جوهر دار باشد وشمشیر و
پودنه : حلوان . نام جانوری است
پولک‌دار : دارای فلس
پولک :فلس ماهی باشد
پیشخانه : لوازم آبدارخانه واسیاب سفر, پادشاهانه مثل خیمه وغیره که جلوتر فزننتا ده عون
فرمانبردار ۰ سربازی‌که درجه‌ندارد ترخان » ترخانی : لقبی‌است که در قدیم از طرف پادتاهان ترک به یکی از رجال ودرباریان داده می شد ه و او
ز بر لد ست 4
۳ از ادای یاج وخراجمعاف می کرد ه واختیارانی به او میداده اند و هر وقت میخواسته می‌توانسته بی‌اجازه به‌حضور شاه برود و هر تقصیری وگناهی که کند موءاخذه
ترد نمودن : حرکت تمودن » آمد و شد ۳
تسبیح : سبحان‌الله گفتن» خدا را به ره ی کرت ذکر خدا ومناجات . در فارسی به معنی سبحه هم می‌گویند و آن‌دانه های به نخ کشیده است که هنگام ذکر ونسبیح دردست می‌گبرند
تعلق آباد کثرت : دنیا
تغدری (نوغدری ) : هوبره پرنده ای‌است وحشی وحلال‌گوشت بزرگترازمرغ خانگی ودارای گردن دراز و بال های ررد رنگ وخالدار » به عربی حباری می‌گویند ودرفارسی ابره .
بساست وت حتسی سات راخ چا اس اس سا هصرع دحا ان اس یب سک سا کات سسکا ۳ سس رش ات تست 8[ .سس سس ون ی تال ۷-۵ سس مس سس سس دوه 4 نممف سر
- وجرز و جرز و حرد هم کفنه شده .اور نرآی‌گوشتش‌شتار می کنمد
که : بز ۳ چیه که ر :یا خای نفطه دار وو بروری کارزار» گاو کوهی باشد. که آن را گوزن خوانند , گویند مار زا می‌گبرد ومی‌خورد وبعضی گویند
0
9 3 ۱ ۳[ بر یی سو ره م۵ از سوراخ ی
یت وا قو ای کوشفتی با نش وت
۰ ۱ ۱
, داغ» مهر , غلامت »مپری که در قدیم بدفر مانسها می‌زد داند ۰ علامتی؟» روی‌جیری می‌گذانتند
تواحی ز سیه‌سالار ۰ سردار » تواحیان جع
نورد : به ضم اول بر ورن غوره , به‌ترکی قاعده وقانون وطرز و روش‌می‌باشد وام سریعتیکه چنگیزخای از خود وصع کوش بوث .
تور ها مگیریه ام وهای ی ها بگری
نورهوذا نون جنگیزی : نظام و قانون‌چنگیز حانی
توزک : ترگی است به معنای انتظلام و و یه لش گر عجاسین ت
توغ : پر جم ویر با نشان است .
بر ۳ تفاس کش توغلي : فوج وحشی توقوز (تقوز ) : نه , نبز هد امه وپیشکنی
کوت ۱ 9 7 ه ۰ فلا سر له را ها ده میی سر فد سل و عش 2 نه عذد مقد سس به‌شمار مير فسته تیول : حاگیر # 0 معا ش ۲ (راح دار اصطلاح لا لین شد.ث تدکنا ی (حمع ۰ باوک ۰ منطفه ) که به سلاما ها نامد! ۳
ی عاألم ی مفد ارو شاهر آد ۵
شب
تبول گویند وآنچه به بیکمات
را شن یو ری ۱
(شاهزاده حانمیا] و زنان مشحص) به ارت صیعه مرحمت می شود آبرگ و 1 رام تخد اهب وق نامش جاگیر " است (مراتاصطلا به‌نقل 19 السعد بن . جز۰۳۶ ص۳۶ ۱۵)
۹ حرکه : صف و جلشه . دا سنه : گروه حعده‌ای از مردم که دورهم جمعم شوند . عده ای سیاعی یا تکارجین که در صحرا ان ۳ محاصره کنتد حرگه
هم گفنه شدد
حشن‌بوریا کوبی : کنایه از حشنی و ضیافنی بأشد که درخانه نو کنند شعبان ناه‌اسلای
جشن وی : حشس عروسی
ی یت بت عم ه جاتجصاحص تست بت باس سوت
لغات ترکی و معولی دٍ
بر وزن ذلک تصعیر حل است و آن
مرغگی باشد - وخوش خوان جلد وی : + بالغذح 8 شم ۳ اول انعام باهد به
که ان خرف با فهاه نس بررعان
که خاط کر نات مه کردم
جلدو - حولدو
که آپسباشواو بهلگام گیر -د همی د هد حلودار :
اتتتا دسا وت خر دنت کین :پبشرو »
«جلوداران . سوارأنی که جئونر از
سوا ۳ ۳ به سوی مقصد حرت
کنند اطلابه )
فیک کف ساره نیا میب تج هل
چمتر ه و شج جلو مج 1 ز هت ید رو تسه رز لعزیدن » افتادنار زجایین مخ تلا
۱ ۰ یعني‌افتاه هون هموا ز رود 4 چیره : بر وزن خیره به هدب.ی دسذاری به بر سر پیجند
جییر * رز شوزک : 1[
۹ 5 هه و کت ۵و رن 4 4 لب مت و و ۳ ۳ نب
ی خاک مختصو صی مو سز م و ی 4 ۱ 9۳4۰ جنه مي شود حونابنن زگ | ك خی اه پمنه آمد ه نها اب تحت ر جین : تامیت ۵ ند حشرت نیر اعظم ۰ قفاب لال خوا جا زر رخو را نا هه نب ۵ مها ص؟ هه ۳ خاأزد ۳[ حرٍ ينيی من دوحتی
خاروه ؛ گتنی‌ران
ع۵ ۰ کنیز نی خن پیمت: دج 4 ور ور
۳ 1 عشد 4 + جه 4 ی
ت ِ 2 ل ۱5 0 خاصگا.. ۰ بند ها شا ما مس و ٩ ۰ ۲ ۰ ۳ » خالصه ۰ مکی که متا بل شون با شد
خط ابراء : خط رهاتی از تقاضای جود دا ست بردار شدان
خمول : گمنام شدان : بجی سر وصد اشدن ۰ ک کسامی
خواأجه : صاخت پورگ آ فا وسییز مرد ی را هم گویند که خایه اورا کشیده باشنه در حرمسرا واندرون خانه بزرگانو پاد شاهان خد مت می کر ده
خون گرفتما : واجب قتل
5
دا لخعلتب :. فرش ربزش موی نتر دایره‌ها : اردوی‌سرباران» چادرسربازان د مد هه و وسوسه : آفسون وفریب ین و 2 وت در کنار آب می‌بشیند ويشه ومگس
خاکستری وبه‌اند ازه
ید مبی‌کند . غالبا دم خود را
۳ حان مي د. شد .
وسربخه هم گفنه شذ ۵
دم سیچه وسریجه هه ی ۳ و ۵
ِ مرن نوعی‌از غذا که که پیاز فاد دا رد شتا بن گنت وز کل و ملبله‌کاری‌شد ه
و ۵ دای
ئ رصد. [نجو م هند : به چيزي نظر دوختن ومراقبآ رد بودن » د رجابی‌نشستن وچبزی را زیر نظر قرار دادن و حایی که اه ِِ برای‌خود
ِِ با ِِ
و سیسی حص یت درس هخا و حسوی اسس صا فد ورد مج اس سس سنج ند هه طان مر خی رس سس ولج سم بو روص
اس سس نف یمیت مود
رصد گاه ورصد خانه‌هم می‌گویند 9 و مت و نگ : بزکوهی ,گاو دشتی .در سانسکریت یکنوع بزکوهی ِ تِ : روز نوز دهم از حشن نوروز
دیواج : پروزن و معنی ریواس است که
رستنی میخوش نازک خودرو
باشد س‌ِ
ساچق , اصلا هدایانی که داماد به خانه عروس فرسند . ین کلمه نث همین
۳ ۲ ۰ اگی. صورت به همین معيی “شون دار
اصفیان معمول است
ساعت نجومی : ۲/۵ گپری وهر گهری مساو ء ی ۲۴ د قیقه 4
سال : : به‌غربی کشتیوجهاز (کشنی‌بزرگ ) آمده است وبه عربی سفینه گویند
سرادق :بارگاه پادشاهان را گویند ویرده بلندی را سیز می‌گویند که به منرله دیبواری پاش که بر دور خیمه‌گا ۵
سرشف : گل (سرسوه) » گل خردل
سرکار : بخش» حوزه
سرکار خالصه شریعه : حوزه دولتی
سنگ ماهی : به عربی ححرالحوب گویند و آن را در سر ماهي یاپند و آن سفید و سخت میباشد .خوردن‌آن سنک کردة وا بربراند و در علم یده (سحر , جادو ) بکار آید
سیاسی : عابدان ومرتاضان هود را سرب‌ناسی می‌گویند ومعنی سرب تون اقا رک یه وه کرک
لغات ترکی و معولی و ..
استعمال سنیاسی شذ ه سوداگران . تاجران : بازرگانان سورن انداختن : تاخت وتاز کردن
ش
شاتسی : طایفه افعانان
شاک فش هاگن شاه تساه
شا لو : گلامن
شب‌برات : شب پانزد هم شعبان ماه‌قمری که مردم آنشب حراغان می‌کنند
رانا »| عهرا لوا نا کباش اس که از دست رسیدن مردم خودش راخ مي‌کنة بملی خالت کند در هندی لجوری گویند
شش برچه : شش گوشهای
شکره : به کسر اول وفتح ثانی و تالث پرنده‌ایست شکاری. از جنس‌باشه لیکن از او کوچکتر با شد
شنقار : به ضم اول و قاف سر وزن گلزار بهبمعلی فتعار امش که جاتوزسام بچنم ثبیه -ه چرغ با من وسلا طی شوای سای ی رف
شنواری : جماعتی از اععانان
شوایب (جیم شائبد مونت شاثب ) :عیب » شک وکمان » آلودگی .
شوربای بوغان : شوربای قلیظ
ص اش ها لت بل الا مرک
صاحبقران : امیرتیمور , کسی که در وفت انعقاد نطفه با هنگام تولد او در بعضی سیارات مأنند زحل ومشتری قران‌باشد ولقب بعضی‌ازیادتاهان
ایران ونوران وهندوستان است .
واه
صحت خاأنه . مستراح
صحن خاص وعام ۰ قسمتو,ازکاخ پادساهان که یرآ مدع هام وعام مخضوض با شد
صوبه : مملکت وکشور و ولایت
صوبهة دار : حاکم 1 فرماندار
صوبداری (صوبه‌داری) : فرمانداری »
حکومت ط طرعی : رک .حل
طریق شدن : ناراحت شدن طسو : اندازه . پیمانه طومار : نامه دفتر مکتوب دراز » در
غلوله . توب ساأجمه
۳1
غوغانی 5 اسم پرنده‌ای
ئ ۱ ۳ ۰ بت 3 4 ای 8 ۳3۹ س- ۳ ۳ گ ۹۵ ای 2 بخ ماد مق دا بجر ی ,و فسنه بث بسف لت 4 4 توا زر مش صالی مس مرلازی سته ود
ب تک 9 : ۶ فوزببنی : فقور نی » رمیس زرا
قور حاند : کاء جانه سملیجت ی
قوب (غول : وس لشگر در میدان‌جنگ
۳ کافر 1 نوم م فص تا یا کت ون
تا سا ماد سل فک نت و۳ ی مر 5 ۳ ۲ 1 پا سا میا حیرض ریت ِ - :۱ / 1
در نم اف‌خانه ۰ اه یشم با
1
1
و ۲ تِ 4 4 ۱ ي ِ ۰۰۱ ی ۱ 1 ای نو هو ید فوج ار و لد هو سس ۵ . کوکيانی با افسام تش‌بار ی که درمیدار ای ۱۳ هم بو ند
وت کار «شزی کش رب هو وی و که کید : دار اک ورام کوزها رش ره
۳ مِ ۳1
۷ 1 ۱
اب ما ۲ ۱ ۱ تِ ۰ شم ميي نو بسف هر مصيی هر و یو 4 ت_ دی مد بسن
و ۱ و
کولی‌طبیعان : کور طبیعنان . ساده‌لوجان وت از تام
۳ و رده هی <ما عنی فرو ما یه‌وولگرد گ ۱ ۱ ۰ 1 گریوه های دشوار : دره تنگ و دشوار
لادله : عزیز لعمانی (لقمانی ) :یکی ازقبایل افعاسستان
۴
مبارک‌شنبه : بنا بداتقاقات خوب‌بحنسه
را عبارک‌شنبد می فد
محالس‌کنخد ائي : حشن‌های عروسی
بب
۱ و ۲ عبادمگاه مرتاصان
ی ار مسحد که خاص‌خلبعه
2۳۳
سس یی رح سر یج ود یو سس سس سس وس
گذاردن بایسند واز دسنرس بد خواهان دور باه : مکیفات (جمع مکیف ) : آنحه که کیفیت وحالنی بدید بیاورد بعنی‌شراب وغیره مگه : قبیله‌ای درنزد یکی‌کوه هیمائیا مورچلبا : مورچال . کودالی را گویند که بدحهت گرفتن قلعه در اطراف آن ک
۷
2 ۱ فیرعدل : رکیس دادگاه »: مدب امور عدلبه
نورگج : نورفیل نول : گرداگرد دهان به معنی متغار مرع
ی
یافش : نگسان‌کاخ . گارد یادناهی
فهرست اسامی رجال
آد م بارهه : ولد سید قا سم بار هه
*مخان ب پسر سلطان زین‌العایدین
(کتمیر) ۹۶« ۱۷۷
آدم سائی (شاعر ) آرام بیگم (بانو) دختراکبرشاه ۲
آصفخان برادر ارادت خان ۶۷ آصفخان : میرزاجعفربیگ ۳۵۰ آصقف‌خان برادرابوالقاسم ۸۴۰۲۸۰۱۰ آ صفخان پسراعنما د الدوله ۳۴۸ آصفخان پسرمیرزاجانی
آقا افصل فاضلخان ۱۹۷ آقابیگ : سفیر ایران ۳۶۹ آغای آغاها (آفابان ) ۳1۹ آقارضا هروی ۳۶۳
و9 میححمد. ایلچی ایران ۴۳۸۱
آقاملا برادر آصف‌خان‌ونورحپهان رو
آقا محمدزمان ۴۳۶۹ آ قأمحمد حسین برادر خواحه‌حهان ۱۷۶ آنندخان ۳۱۰۸ الف
ابراهیم , سلطان ایراهیم , حسین بخثشی‌دکن ۲۷۸ ابراهیم حسین , میرزا ۳ ابراهیم حسین خوشخبرخان ۷۳۹ ابراهیم خان بخنی درخانه ۱۴۷-۵ ابراهیم خان فنح‌حنگ ۱۷۹ ابراهیم حسین کاشعری ۳۰۸۰۲۹۹۰۱۴۶ ابراهیم خان کاکر . دلاورخان 11 اپراهیم عادلشاه (عادل شاه بیحایوری)
۱۳۰
ابراهیم کشورخان پسر قطب‌الدین حان کوکبه ۸
فهرست اسامی رجال ۸2۴۵ ابراهیم لودی‌ولد سکندرلودی ۵۱۰۳۴۰۴ احمد بیگ کابلی ۶۰ ۴۳۳۵ ابراهیم ماگری ۸ احمدخان برادر خضرخان ۶۱ ابول‌بی‌اوزبک بهادرخان .حاکم قندهار احمد قاسم کوکه ۱۸۴ ۱۸۰۶ اختیارالملک » سردارگجرات ۲۶
ابوالحسن., اعنقاد خان» آصف خان اختیارخان ۴۰۳ پسر اعنماد الدوله ۵ اخلاص خان ۷۹۷ آباتعص وان نالا میس آقارضا . رات ها تاد اسان ۶۷ هروی ۳۳ ارادت خان میرسامان ۳۰۷ ابوالحسن » میربخشی ارجن پیشوای سیکها ۳ اپوالحس شپاب خانی 9 . ارسلان‌بی .از امرای‌عبدالمومن‌خان ۱۱۶ ابوالحسن دیوان دانیال ۴۶ ارسلان‌بی . حاکم قلعه گاه مرو ۶۸ ابوالفتح گیلانی , حکیم .. بم استاد بپرزاد ۳1 ابوالفتح د کنی ۳ ۱۳9۹ استاد داود ۳۷۴ ابوالفضل , شیخ ۱۵ استاد شاه‌قلی تویچی‌نادری ۱۷۳ اپوالفاسم برادر صفخان ۶۱ ,یر اناد عبد الحی ۳۸۸ ابوالقا سم گیلانی ۹ استاد محمد نائبی , سازنده ۳۱۵ ابوالقاسم نمکی » نمکین ۳-۸ استاد منصورنقاش نادرالعصری ۰ ۰ ۳۱۸ ابوالقاسم , حکیم ۱ اسدالله پسر سیدحاجی ۶ الق واه ۲ . اسدخان معموری ۴۳۰۸ ابوسعید ,میرزا .نبیره اعتمادالدولهه ۳9 اسدخان میرزا محمد ۳۸۲ توطالب‌تنسر اضف‌عان ۴۱۲ اسفندیار ۷۳۶ تا اکپی راج ۱۷ اشکتریان 9۴ ابپی‌کمار «راحه‌نبیره هراجه‌تربنگ‌کمار ۲۳۷ اسکندر ارهنی ۳۶۹ ابیه‌حک (اببه جک ) ۳۵ اسکندر دوتائی ۱ اجاله دکنی ۵ اسکندر مشین (معین ) (مثی ) ۹۳ احداد افعان ۳ . اسلام‌الله عرب ۱۳۶ احسن‌الله پسرخواجه ابوالحسن ۴۳۴ اسلام خان (شیحعلاالدین ) چشتی نبیره احمد بیگ برادرزاده ابراهیم خان فتح شیخ سلیم ۳۳۹ حنگ ۹ اسلام خان برادر قاسم خان وگ
۵
اسماعیل میرزا پسر شاه طیماسب ۷۶
2۴۳۶ اصالتخان .یسرخان‌جهان ۴۳۱ اعتبارخان . ممتازخان ۴۱۰۰۱۳۴۰۶۵ اعتقادخان ءابوالحسن‌پسراعتما د الدوله ۱۱۵ اعنقادخان . آصفخان ۱ ۱۸۰ اعتمادالدوله ۷1 اعتما دالدوله‌وزیرالملک » عنایت‌خان ۱۱۵ اعتمادالدوله الخاقاتی ۳۵۸ اعتمادخان گجراتی ۳ ۲۴۴ اعتماد رای ۳۶۸ افتخارخان ۸ ۴9 افضلخان . شکراله ۱۵۵ افضلخان ۱۳۴ افضل‌الدین خاقانی . شاعر ۴۴۷ افضل‌خاند بوان ۹۵ افضلخان . شیخ‌عبدالرحمن پسر شیخ ابوالفخل ۹۵ افعان شانسی ۷۲ افعان آفریدی ۱۸۲ اقم حاحی ماوراءالنهری ۸ اکبرشاه پدر جپانگیرشاه ۳۹۰ اکیرقلی ی ۳۳۹ اکرام خان ولد اسلام خا ۳۹۲ اکی‌راج پسر بهگواند اس ۱۷ اکپی راح راتهور توف الف خان قیام خان ۸۲ ۱۶۹ الله‌داد افعان رشبد خان ۹۸۹ ۳۲۱۳ الپداد پسر جلاله افعان ۳۲۵۰۱۶۸ الله داد کوکه ۳ الله وردی » ویردی (بردی) برادر امام وبردی ۳۳۵
جپانگیر نامه
الله بار کوکه . همت‌خان ۴ ۱-۲ امام: ایواللیت سفرفتدی ۴*۴۴ امام جعفرصادق علیه‌السلام 2۰۳ امام رضا علیه‌السلام ۳۱۳۸ امام قلیخان والی توران ۳۷۵ امام قلیخان برادرزاده ولی خان حاکم
ماوراءالنهر ۷۳ امام وردی قراول باشی ۴۳۳ امام وردی قزلباض ۴۳۵ امام ویردی ۳۳۵
امان‌الله خانزادخان پسر مپابت خان ۴ ۰۲۸۱ ۴۰۹
امانت خان ۱۶۸ امتیازخان ۳۱۰ امرسنگه » رانا ۱۴ امرالله پسر خانخاتان ۳۶۴ ِ بخش پسر شاه جهان ۳
میرالامرا شریف خان 1 ۱۲ «ویف۳ تشاد کال خان ۳۷۵ امیر تیمور گورکان ۳ امیر خسرو دهلوی ۷ امیر سید عاشق ۴۳۴۸ امین‌الدین ٩ ۴۶۵ امین فافله بااشی . میر محمد ۲۵۵ انیا فرید.ارجن ۳۳ انبازخان پسر شهبازخان ۳۸۱ انبه خان کشمیری ۴ ۶۶ انصاری , خواجه عبدالحق ۹1 انوتپ رای اني‌راي شگه‌دلن ۱۰۶ ی . شاعر ۸ ۱۳۱۲
نیرای سنگدلن , انوپ رای فت اودی رام دکنی ۵ ۲۲۷
فهپرست اسامی رجال
آود یسنگه . رانا ۱۲ اورنگ زیب پسر شاه جهان ۳۸ اوبسی تویچی ۱۳۵ اهتمام خان کوتوال ۳۱
ایرج » میرزا (شاهنوازخان ) پسر عبد الرحیم خانخانان ۳ ۱-۵
ایلدرمبایزید حاکمروم (ترکستان) ۸۲
يابا (جهانگیر ) ۲۱ یاباحسن ابدال ۷۴ باباخرم ۱۰۳ باباخواجه ۳۴ باب ففاتی:ک هو” ده ۲*۴ بابامیر , داماد لشکرخان ۸۰ بایر ظهبرالدین محمد ۴ بابوخان افعان ۳۳ بابوجیوکانتیه.. . ۱۷۲ بایورای کابشهه ۳۲ بابوی منگلی ۷ بارکی سردار فرملیان . . ۱۱۳ باری چند قانون کوی ۹ بازبهادر فلماق ۴۶ بار بمادر لاله نیک ولد نظام کایداز
اکبرشاه ۱۸2۰۳ باسوی » زمیندار تلواره ۳۸۵ باقرخان . فوجدار صوبه طتان ۴۰۱ باقی‌خان ۶ ۴۰۵ یاگه پسر رانا امرسنگه ۴۳ بالجیو ۱۷۰ بالجوقلیج (مالجو ) اتکی بال‌چند .پتا ۴۴۸
باهوی » زمیندار مولتان ۳۵۶
۷۲
بايزید بخاری .سیدحاکم ببپکر 2۱۲
بایزید منگلی ۹۴ بایسنقر . پسردانیال ۴۹۶ ۳ ۱۷۷ بجی رام . پسراکهی راج ۷ بخت‌النساء بیگم عمه حپانگیرناه ۸۲ بخترخان کلاونت ۱۵۴ بداغخان (ایرانی ) ۳۹۵ بتل یهن زارف او کرجاک نندنه ۴۹٩۵ بدوشاه (کلان ) ۵۵ بیع رما ۶۹ برخوردار , پسرعبدالرحمن‌موءید بیگ ۱۳ برقاندازخان بپاءالدین ۳۵۴ برکه رای بادفروش
بشنداس مصور ۳۳
بکرماجیت بپکیله (ماندنپور ) 1 بکرماجیت رای رایان »نبرداس۲۳۹۰۳۰
بلال‌خان ۷۴ بلنداختر (دخترخرر) ۸۸ بلندخان ۴۳۸۷ بلوچ‌خان
بنارسی 2۰۹ بوعلی اوق 5 بهادر حاکم زاده گجرات ۱۵۶ بهادر پسر شاهرخ (دهمتور ) ۳۳۹ بپادر اوزیک ۳۷
بپادر بارهه برادر سیف خان بارهه ۱۸۴ بهادر خان اوزیک برادر عبدالله خان
اوزبک ۱۳۷ بپادر ولد سلطان احمد بهادرخان ۸۳ ۹۳ بپادرخان قوربیگی ۴۸ بهادر سنگه پسر راجه مانسنگه ۱۷
میس بت بت بت مت بت
۵۴۸ بهادر گجرانی ۰ سلطان ۳۳ میا ناه سک ۱۴۳۵ بهار بانو بیگم دختر جپانگیر ۴۴۷۰۱۲ بهار سنگه ۴۷۰ بهار ولد غرنی‌خان ۱۰3 بپارامل ؛ راحه ۱ بپارت بندبله نبیره رأمچند بندیله ۶ ۱۳۱ سپاری پدر زن پرویز ۳۶ بپاری چند رای ۳1 سهاری د اس (واقده نویین) ۸۶ بپاری داس بحشی ۰ ۶ بهاءالدین برقانداز پهلوان ۳۵۴ بهار سنگه ,راجه ۴ ۸۰ بپهبود غلام شاه عباس ۱۶۷
بپرام پسر حپانگیر قلیخان ۳
بپرام خان پسر سلطان زین‌العابدین
(کشمیر ) 2۶ بهرام میرزا . پسر شاه اسماعیل صفوی ٩۱ بهرام نایک ۳۶0 بهروز پسر مهابت خان ۱۹۲ بهزاد مصور ایران بهگن » بهگین ۳۵ بپگوان داس؛ راجه ۵ ۳۳۲ بهلول‌خان‌میانه پسربلند خان ۲۳۱۰۲۱۲ بهبوال رای ۳۳ بهلیم خان نوکرعادلخان بیجایوری ۲۱۲ بمپوج هادا ۸۰ بسپوج پسر راجه بکر ماجیت ۰۲۲۲ ۲۳۲۲ بهیم راتهور ۴۳۷۰ بپیم پسر رانا آمرسنگه ۳۲۸ بی‌بی دولت شاد و اک با ۵ ۳۹٩
بی‌بی ماهرو وه
بی‌بدل‌خان ( سعیدآی زرگرباشی ) »۳
بی,دولت (شاه حهان ) ۳۳۷ بیرم خان ۱۳۰۳ بیرم بیگ (ایلچی در کلکنده) ۳۹ بیرم خان خان دوران ۳۰۷ بیژن خویش پاینده خان ۳۰۵ بیژن پسر ناد علی میدانی ۳۱۰ بیکه بیگم مار فلان اعیر اه ۶ پاد شاه بانو ۳۲ پاینده خان
پاینده خان معول »۸ پرتأب ۲۵ پرشهی چند بسر رأی منو 3 پرسی رأح ۷ پرورش خان ۷ب ۲ پرویز پسر حمهانگیر شاه ۳۰ بو یه فراستا ده شاه ا یرای ۳۱۸
پشوتن نبیره یخ آبوالفضل ۰۹۵ ۳۱۱
پنجو زمیندار خاندیس
پورن خانم کار ۳۱۳ پور نمل تونور ۳۱۶ لفات بان ۱۱۵ پهلوان بهاءالدین برقانداز و پیر بايزید (پیر روشان ) ۱۳۴ پیر تاریکی (پیر بایزید ) ۱۴ نت شارن لاس عا رن مرک ابت‌های وفع
۵۱ پیر روشان . پیر بایزید ۱۳ پیشروخان . مهتر سعادت ۰ ۸۵ پیم سپهادر آوزنگ شّ مها ات خاه فرات کب ار ها: ۲
فپرست سامی ر
تابوت . خوأجه ۶۸ باتاوعان تکاول پگ م۸ ۲۱۶ تاج خان ؛ تاش بیگ قورچی سل تاج خان حاکم تهته ِِ تاج خان (تربالی ) ۰ ترمالی ِ تاش ببگ خان ۱۸ تاش بیگ قورچی تاج خان تانسین کلاونت ۳1۵ تحارت‌خان محمد حسینبوداگر بلخ ۳۵۶ تختهابیک » سردآ رشان ۸ ۳۲ تخته بیگ کابلی ۸ تخماق خان ۸ تربیت خای (ملازم ) 1 شو ای کشا ۳ تردی خان دیوانه س تون بع ای ۳۹۷ رک یا که اون ۷۳1 کی یشان ۳۳۵ تس نمشد ۱۴۷ تفی (نوگر خرم ) ۲۸۸ تودرمل , راجه 1 تونک فان ۳۷۰ تهمتی پیگ) بت تدم کر که ۳۶ یو ای و ی ۹ تشریف غان؛ تورالله کوکتراشن ۳۴۵ شیک: جنتت راحة کماون ۱۳۹ شترا تفا هخا ۸۰۲ تولک پیگ 11 اه ۳ ۳/۸۳
2۹
جادون رای اف جالی نوس (حکیم ) ۳ جامره شتا ۳۵۲
جانبازخان , هانم‌بیگ‌خوسنی ۰ ۱۴۷
جانان‌بیگم صبیه خانخانان ۳۶۸ جانسیارخان ِ جان نثارخان اف جانی‌بیگ جتمل . سردار قوم در قلعه چتور ۳۷ جدروپ آشرم 1 خی دار تیه ۳۵۳ جعفر بیگ اکبری (آصفخان ) ۴۵۰ حعفر ۷( ۷۳ جکت سنگه برادر سورجمل 7 جگت سنگه پسه راجه مانسنگه ۸ چگن سنگه ولد کتور کرن ۰ ۰۱۶۸ ۲۹۷ خت اکن ۱ ح را ۰۳ ۳۲ ی راحه ۸۹ جلال پسر قدم ۳ مخ با ر هه پنیو شیاه محمو د بارهه ۱۹۰۸ جلال ولد دلاورخان ۳ جلالالدین محمد آگبر ۲ ۸ حلال‌الدین مسعود جلالالدین مظفر اردستانی اش سل لخان کیک ۷۵ بیزکاریکی رخلال انعان ۱۶۸ دلاورخان ٍِِ جمال‌الد بين حسیتی انجو , میر جمال خان افعان جمال خان قراول ند جمال‌الدین‌کوتوال لاهور ۳
۵۵ ۰
حمنید. خان غلام حیشی 2۰۱ جمیل نبگ ۳۵ جنب آشیانی . همایون بادشاه ۴ جواهرخان خواجه توا ۰۴« جونک رای : مسحجم ۳۷۴ وگ 7 2 ۳۵ حوهر هت ۱۷ جپاندار. سلطان . پسرحپانگیرشاه ۱۲ جهانگیر 1 عبانگیر قاء 02۱ حپان آرا بیگم . دختر شاه جهان حپانگیرقلی بیگ ترکمان رو
حهانگیرقلی‌خان » لاله‌بیگ ۸۲۰۴۹۰۴۸ حهنده برادر یلوج خان جیحیآنکه والده میرزا عزیز کوکه ۲۵
حی سنگه دیو ۳۲۳۰۷
حی سگه پسر راجه مپاسنگه ۳۲۰ ک
جکان ۵۶
شین فلیم‌خان و2
جپجو نبیر ه شجاعت خان ۴۸۸ ح
حاتم . شاهنوازخان پسر بابوی‌منگلی ۱۷
حاجی بیگ اوزیک ۹
حاجی بیگ ایلجی ایران ۳۷۶
حاجی‌خان پسرسلطان‌زینالعابدین‌حاکم
جبهانگیر نامه
حاحی‌کوکه
حاجی رفیق‌ملک التجار ایرانی عای شک ۱
حافظ حسن ملازم خان عالم . حافظ نادعلی گوینده
حستی بلنگ توش (بلنگتوش) حسن شک فرستاده ایران
حسن بیگ خان بدخشی ۳ حسن‌خان قوشچی شاهجهان حسنعلی ترکمان
حسن‌علی‌خان
حسن (پسر میرزا شاهرخ )
حسن ولد دلاورخان
حسن میانه
حسین بیأوزبک
حسین بیگ یکی از همراهان خسرو حسین بیگ دیوان
حسین (پسر شاهرخ)
حسین بیگ دیوان بنگاله " حسبین بیگ ايلچي ایران حسین‌خان حاکم هرات حسین‌خان تکریه حسین‌قلی‌خان‌جهان (اکبری ) حسینی پسر قوام
حمید خان حبشی
و
۳۸ ۲۵۵ ۱۰ ۶۴ ۳1۰ ۱۸۰
٩۸ ٩۸ ۴۱ ۴۶۸ ۳۱ ۴۶۳ ۳۹۰ ۱۳۱ ۳۰۸ ۶2۹ ۳۳۳ ۳۱۳۱ تک ۳۸ ۳۹ ۶:۹ ۳۱ ۸۵۱ ۴۱ ۸۴ ۳۶۰ ۳۶۲ ۳۳۴
حکیم همام برادر حکیم ابوالفتح گیلانی
5 ۷۵ ۲۷۶ حیات خان بخشی ۱۰۷ حیات خان ولد سرداز خان ۴۸۰ حیدربیگ بوزباشی فرستاده ایران ۳۹۷ حیدر ملک (چپار دره) ۳۹۶
قپوست ناس تخل ۵۵۱ حضرت خواجه بزرگوار (اجمیر ) ۱۶۸ ِ
حضرت عرش آشیانی (اکبرشاه ) ۱( خان اعظم میرزا عزیز کوکلتاش ۰۸۲۰۳۵ حضرت عیسی (ع ) ۱1۵ ۱۴۸ حضرت فردوس مکانی (بابرشاه) ۰ ۳۴ خان بیگ, وزیرالملکی ۳ حضرت مربع زمانی مادر اکبرشاه ۸۴ خان جهان ۷ حضرت مریم مکانی مادرجپانگیرشاه ۴۷ خان جهان وزیر هوشنگ ۳۳ حضرت شیخ نظام الدین اولیاء ۳ خان جهان بخشی 2۲ ,حضرت جنت آشیانی (همایونشاه) ۳۴ خان حهان لودی صلابت خان ۷۴ حکیم ابوالغتح گیلانی ۶۹ _ خان جپان ولد ناهرخان 1۶۹ حکیم ابوالقاسم پسرحکیم‌الملک ۱۵۱ خان دوران شاه بیگ ۷۴ حکیم خوشحال ۳۷۶ خانزادخان ۹ ۴۶۶ حکیم الملک ۹ خانش بیگم ۷۴ حکیم رکنا ۱۸۰ خانعالم میرزا برخوردار پسر عبدالرحمن حکیم روحالله دولدی ۱۴۱ حکیم سناگی علیه‌الر حمه ۷ خان قلیخان اوزبک
حکیم صدرا مسیحالزمان ۹ ۱۵۱ خد منخان ۵ ۰۳۰۳ ۴۸۷ حکیم عبدالشکور ۷ ا خرم , شاه جهان ۲ ۴۴ حکیم علی ریاضی‌دان ۴۰ ۲۸۲ خرم » کاملخان پسر خان اعظم ۱۴ ۸٩ حکیم علی گیلانی ۸۱ ۱۰۷ حکیم فتح الله ۲ خسرو پسر جپانگیر شاه ۳۰۰۸ حکیم عمید گجرانی ۱۰۸ خسرو » پادشاه ساسانی ۱۲۶ حکیم مظفر ی خسروبیآوزبک . خسروقرفچی ماورا *النهری حکیم مومنا شیرازی ۳۹۱ ۸ ۰۱۳۰ حکیم میرزا محمد خسروبیک (نوکرمیرزاخان ) 1۳۶ حکیم نورالدین تهرانی خضرخان خاندیسی ۰۴۵ ۳۷۹ حکیم ناد علی (یاد علی ) ۷۱ خلیل بیگ ذوالقدر ۴۰۳
خلیل میرزا شاهرخی » مصورایرانی ۳۲۳۰ خنحرخان برادر عبدالله خان ۰٩۳ ۳۴۶
خواجگی نمام عزیزی ۱۷۲ خواجگی طاهر ۴ ۳۰۳۵ خوأجگی فتح اللْة ۸
خواجگی محمد حسین ۱90
اسر سم ویس تس سس سوت وی هسوسو اس وی موس سید سس وی سس سا اس لا نا ماع ول کی اه اد تحص سا دم دس سس یپ سس وس سر سس 1 و وس ساوسو رخا سمل اوق رس جوا ی وخ سای
2 خواحکین: حامجی تخد ۱۶۳ خواحه ابراهیم حسین ۳۹۲ خواحه بافی ۳۹۷ خواجه بزرگوار ۲ خواجه ابوالحسن ۷ ۴۶۶ خواجهبر حوردار پسرخواجه عمرنقشبندی ۰۴۴۸ ۴۸۴ خواحه بررگوار زگریا احرار ۸ خواحه بزرگوار معینالدین جشتی ۱۶٩ خواجه بپاءالحق ۴۵۸ وا جهبوک ۱۳۳ حواجه بیگ میرزا ۱۳۰ خواحه بیگ میرزا صفوی ۱۰۴ تخواجه ارت با قوب ۶۸ خواحه تقی معتقد خان خیرالبشر خواجه حهان (دوست محمدخان ) ۰۱۳۱ ۹۴ خواجه جویبار ۵۲
۳۵۲
خواجه حسن‌ید رخواجه معین!لدین چشتی ۳۴
خواحه حسن نقشبندی ۴۴۴ خواجه حسین پسر خوأجه این این چشنی ۹۵ خواحه حسین هروی ۳ و «ِ۳۰ خواجه حان محمود درویش ۳۰۳ جو هر وان ۳۹« :۱۰۰ خواجه زینالدین نقشبسدی ۱۶۴
شم ۳ جو؛ جه دوست محمد
خواجه شس‌الدین خویش ۱۶۸ خواجه ثص‌الدین خوافی ۰ ۰۵٩ ۴۹۱ خواجه‌عاقل‌خان بخشی‌لشکر قندهار ۱۶٩ خواجه عبدالرحیم پسر خواجه کلان
جویباری ۳۵۲ خواجه عبدالصمد شیرین قلم ۳ خواجه عبدالکريم سوداگر ایران ۱۷۶ خواحه عبدالله ۱۶ خواحه عبدالله خان خواجه عبداللطیف ۱۶۴ خواحه عبدالعزیز ۷ ۱۷۶ خواجه عبدالله نقشبندی ۱۶ خواجه عبداللطیف قوش بیگی ۲۸۶ خواحه علی‌بیگ میرزا ۱۲۳ خواجه مر نقشتدی ۴۸۵ خواجه قاسم قلیج‌خان . عرض مکرر ۱۹۳ »
۴۱ خواجه قاسم (برادر خواجه عبدالعزیز
نقشیندیه ) ۱۳۷ خواجه قطب‌الدین اویسی ۴۴ خواجه کلان جویباری ۳۵۲ ی و ۳۵ و یوم موس ۸ ۳۱۰۵۰ خواجه معینالدین‌چشتی ۱۴۲۰۲۰۰۴۴۴ خواجه مکی ۳۶۷
- خواجه میرولد سلطان خواحه ۳۳۱ خو اجه تصیز ۳۷۵ خواجه نورالدین محمد ۱۳
خواجه ویسی گروری ۷۰۹ ۳۱ خواجه هاشم دهبندی ماورا*النهری ۱۷۲
و جاری دز ۴ ۴۸ خواجه یادکار علی سردارخان برادر ما حان ۱۳۵
فهرست آسامی رخال
از( خواحه یاقوت ۸ ۶ دوست بیگ ولد تولک ۷۵ ۳۰۵ 0 افعان ۶ ۰۵۴ ۱۲۷ دوست محمد ۳۷ خونبا 0 رنبازخان پسر ان دولت » رئیس ده چکری از
کنیو 1 خورد اد ۱۶ خوشخبرخان » ابراهیم حسین خوش خیرخان شسی توشکجی ۳
داراب‌پسر عبد الرحیم خانخانان ۱۲۶۰۱۳
دارا شکوه پسر شاه جهان ۱۶۰ ان رف ذاثیال پنو اکبر شاه و۲ داود کرانی ۱۱۸ داوربخش پسر خسرو ۳۹۶ دربا زخان ۳1۵ درجن سال ۱۷۹ درگاهی کشتی‌گیر ۱۸۶ درگا ۳۸۸ دریا افعان نوکر خرم ۴ ۴۶۲ دریائی روهیله افعان ۱۲ دکنی پسر میرزا رستم نشف دلاور دلاورخان افعان ۸ ۳۵ دلاورخان خانخانان پسردولنخان‌لودی ۵۱
دلاورشان؛ ابراهیم ای کار ۱۷۰ دلاورخان غوری عمید شه غوری ۲۳۲ دلیپ سنگه پسر رایسنگه ۴۹۰۴۵۰۱۲۴ دلیرخان
بارهه ۳۹۷
بارهه پسر سید عندالوهاب
دولت خان لودی پسر عمرخان لودی ۵ دولت خان فوجدار الله آباد ۱۴
دولتخان خواجه سرا ۳۳ دولنخه خأن ۷۴ دیاننخان » قاسم علی ۷ دیانت خان عرض مکرر ۴۸ ۱۸۷ دیبی‌چند گوالیاری ۳۳۶ 1 ذوألفقار بیگ ۱۳۶ ذوالفقار خان نرکمان نوکر شاه جهن ذوالقدر پسر سکندر ارعنی ۳۶۸ ده‌الفقار خان محمد بیگ ۱۵۶ دوالقرنین پسر سکندر ارمنی ۳۶۹ 0 حضرت عثمان‌بن‌عغان زینخان ۴۳9۲ ۳ راجسنگه گچپواهه . راأجه ۸3۹ راجو. مرید ارجن ۴۳ راجه انبین مار 39 راجه اودر ۱
راجه اودی سنگه ۶۵ ۱۶۲ راجه‌یاسو , رن لاهور ۹ ۱۴۳۰۵۱۰ راجه بکر ماجیت (قبل‌از اسلام ) ۲۰۲
راجه بکر ماجیت نیرداس رای رایان ۴
راحه بهارت ه ۴ راجه بهارمل (بیارا مل ) سس راجه بهاو بندیله ۴۳۰۲
ور راحه بپاوسنگه 1۳3 راجه بپرحو (یپرجی ) زمیندار بکلانه ۶ ۲۲۵ راحه بپرحیو. پرتاب ۲۳۵ راحه بهگوان داس ۵ ۰۲۶ ۳۳۲ راجه بهیم نراین ۳۶ راحه ترینیک‌کنوار ۲۳۷ راجه تودرمل ۱۳ راجه جانبا 1۹۹ راحه جسوال ۳۳۶ راحه جگمن ۱۳۷
راجه جکنانهه پسر راجه بپارامل ۴۳۰۱۱ راجه جوک راج پسر مپاراجه نرسنگه دیو
۴۰۶ راجه حی‌سنگه نبیره راجه مان سنگه ۳۱
راجه خورده ۲۴۷ راجه دریاخان ۴۷۰ راحه دهبر دهر ۳۴ راجه راج سنگه کچپواهه ۸2۹ راجه رام داس ۸۹ راجه روپ چندگوالیاری ۳۶۴ راجه روزافزون ۰۶۸ ۳۰۳ راجه سارنگ دبو ۲« ۱۷۳۱ راجه سنگرام ۴۴۸ راجه سورج سنگه راشهور ۸۰ ۱۷۱ راجه سورج مل ولد راجه باسو ۳۳ راجه شیام سنگه
راجه کشند اس مشرف فیلخانه ۱۳۸ راجه کلیان پسر لال گوبی زمیندار ایدر
راجه کشنخند ۱5۹ راجه کلیان مل ۳۳۹
راجه گردهر ۴۶
جپانگیر نامه
راجه‌لکهی چند راحه کماون 1۹ راجه مان ۰ ۱۷۲۱ راجه مان سنگه ۹ ۳ راحه موته ۳ راجه مپندره ۲۴۲ راجه نرسنگدیو
راجه نتلیه ۴۶۲
راجی علیخان برأدرمحمد خان‌فاروقی ۴۶ راجی علی خان حاکم بت
راگپوداس کچپواهه ۳۶ رامچند پسر نند کنور ۳۶۹ رام چند , خدای هندوان ۴۸ رامچند بندیله ۴۸ ۵۱ رامداس راجپوت ۱۷ رام امن کههاهه ۱۳ رام داش وله را خسنگه ۸٩ رام راج ۳۷۹ رانا امرسنگه ۲ ۰۱۵۵ ۱۶۲ رانا اودی سنگه ۶۵ ۱۶۲ رانا پرتاب ستگه ۶۲ رانا تهانه مندل ۳۰ راناسانگا ۴ رانا شنکر ولد اودی سنگه ۱ راوت شنکر ۱۶۰ راورئن
راو سورج سنگه ۱۷ راول ۵۸
راول اودی سنگه . زمیندار بانسواله ۱21 راول سیم پزاتان کلان کلیان حیسلمیری
۱۸۵
راول سمرسی پسر راول اودی تیه ۲:۴۰ راول کلیان جیسلمیری ۱۸۵ رای اودی سنگه ۶۵
۵۵اه
رای بنوالی داس ۳۳ رای بهاره
رای بپاری داس ۳۳۰ رای بهوج ۱ ۳۹۰ رای پتهورا
رای پرتهی چند ۱ ۳۴۶ رای جی سنگه ۹ رایچند ۱۷۸ رای درگاداس ۱ ۷۷ رای دلیب ۱۳۰
رای رای سنگه پسر رای کلیان‌مل ۳۶ رای رایان . سندرداس میرسامان ۲۲۰
رای رایان نیرداس بگرماجیت ۰ ۱۳۴ رایسال درباری ۱ ۴۰۶ رای سرحن هادا ۳۹۰ رای سنگه بپرنیه ۲۴۹ رای سورج سنگه ۱۷۱ رای علی بپننی ۳۰ رای کله ۱ ۱۰۳ رای کنور ؛ دبوان گجرات 1 رای کنور چند مستوفی ۳۰۵ رای کپنسور » دیوان ۳۹ رای مال دیو ۱۶۲ رایمان (خدمتیه ) ۳۴
رای مانی داس. مشرف فیلخانه ۳۰۳ رای‌مکند بدوریه » رای‌مکند بهدوریه ۱۲۶
زای منگت بپدریه ۱۶ رای منوهر ۱۳۱۰۶۵ رتن بپوح هاده ۳۷۹ رتن رای ۸۰ رحمن داد پسر خانخانان ۰۳۰۶ ۱۲۶ رزاق بردی اوزیک ۱۳۶
رزاق وردی آوزبک ۱۳۶
رستم‌افعان . برادر جلالخان افعان ۳۵۳
ر ستم بسهادر ۴۳۱۴ رستم خان نوکر شاه جهان
رستم خان (اکبری ) ۳۳ رستم خان بدخشی
رستم زمان شجاعنخان ۱۲
رشیدخان الله دادخان افعان ۳۳۹ رضا.بپادر: فه شتا برشت: خاین + ۸ ۴
رضاً جابری بخشی پنجاب ۱۷۱ رضوی خان ۳ رعاأیت پسر پیشروخان ۸۶ رقبه سلطان بیگم زن اکبر شاه ۲۹۸ رنیازخان . خوب الله ۱۸۴
روپ خواص , خواص خان ۰۱۴۳ ۱۲۷ روپ کرن خالوی رانا امرسنگه ۱۵۵
روحالله برادر فدائیخان ۳۳۹ رودربپت اچارج ۳۷۴ روزافزون پسر راجه سنگرام (بهار )۰۱۶۸
۳۰۲
روشن آرا بیگم د خر شاه حپان ۳۳۲ رومی‌خان نقیبی . مبرآتش تویخانه ۴۶۳
رئیس چکری (دولت ) ۶ 3 زاهد نوکر شاه حهان ۳۵۰ زاهد خان بسر صادقخان ۱ ۲۸ زاهد خان ۴۳۷ زآهت‌غان یر فا متفان ۲۳۱ زبرد ستخان میرتوزوک ۳۰ زکریا احرار .خواجه بزرگوار ۱۸ زلیخا ۹۶ رماانه‌ییک‌مپابتخان پسر غیوربیگکا بلی ۱۴ زورآور خان ۱۶
[۳
۵۶ سنا لعاندذ ین بخشی احدیان ۳ وی لا وی سلطان [بدوشاه ) ۵۵ ونین‌خان ۴۰ زسن‌حان کوکه (کوکلتاش ) ۲ ۲۶ زینل بنبک ایلچی ابران ۳ نج
ادا حان و2 ار و را ۵ ۴۰۳ ۱ 1 شا مین ۱۹1
سحان‌قلی ثراول‌پسر حاجی ما ل‌بلوج شتجان هی بر ۲۵ از 2 ۵۰۲ سیر وحاق ۳۴۵
سربلند خان سپلول‌خان میانه ۳۳9 سریلسدرای . رتن‌هاذا . رام‌راج ۴۷۹
سردارخان حاکم قندهار ۰۴۸ ۵۱ سوت ار خار, (خواسته با دگ! ز انرآدر عندالله
حان ۱ مورف از خان خاکیر دار ٩ سرفرآزخان ۰ سردارخان » برادر عبدالله
خان ۱۳۶ سراذرازخان » نبیره مصاحب بیگ ۲۳۵ ستعاأدت الله ۳۹۰ سعداله پسر سعیدخان ۳۳« ۱۰۴ ستدالله نوازش حان 11۲ سعدی » شاأعر ۱۸۳
سعیردآی شبلاسی ررگرباشی بیبدل خان ۲۳ ۳۷۰ سعیدخان , صاحب صوبه ینجاب ۰۸ ۳۷
سکندر ایراهیم ۵۱
هس تا سا دی ال ی و زج و سرت تست
حي‌انگر نامه سگندر حوهری ۳1 سکندر لودی ۴ سکندر معین , سکندر مئین . حاگبردار جپانگیر آباد ۵۳ سگندر دومانی سلام الله عرب برآدرزاده مبارک عرب دزفولی ۰ ۱۸۲ سلطان احمد گجراتی ۳۳۹ ملطان المشایخ نظام الدین سلطان بپادر گجرانی ۲۳ سلطان پروبر ۳ سلطان حسن ۳۸ سلطان حسین میرزا بایقرا والی‌خراسان ۲ ۹۱ سلطان حسین زمبتدار بکلی ۳۹ سنطان خرم ۵۵ ۱۹۳ سلطان حسرو ۳۰ ساطان خواجه ۳۳۱ سلطان دوراند یش یسر شاه پرویر ۱۵٩ شلطان زین لعاسهیین بدوشاه ۵۵ سلطان سکندر کشمبری ۳۳۸ سلطان سحر سلحوقی قاتا ای سلحلان شه افعانی از هبراهیان حسرو ۷۷ سلطان علاالدین خلجی ۱۸۹ سلطان غیات‌الدین حلحی ۲۰۱ ۲۰۸ سلطا ن یرون بادشاه ۳۳ سلطان فیروز (حاکم راجور کشصر) ۳۵۹ سلتلان قوام ۳
سلطان محمد پم سلطا وخ فیروزشاه شتظا معا شین
سلطان محمد تغلق [سلطان محمودتقلق )
۳۲۸ سلطان محمود بیکره ۳۹ سلطان محمود خلجی ۲۱ ۲۳۲ سلطان محمود غرنوی ۶۸ سلطان محمود رمیندار یکلی ۳۳۸ سلطان مراد بخش
سلدتان سعو دس سلطا ن مجمود غر نوی
سلطان مطعر ین محمود ۲۳۱ سلطان تاضرالدین ۲۰۸ لطان هوشنگ غوری ۳۰۸ سلیم خان (سوری ) پسرشیرحان سوری
آفتان ۲ ۵۷ سلیمان [پیعمبر ) ۲۰ سلیمان بیگ فدائیحان ۰۷۵ ٩۳ سلیمه سلطان گم دختر کلرخ بنگم
که ۱۳ بنن آ تن | ۳۷ سندر نوگر خرم ۳۶۳ ای شا بو ها ور اه ی ۱۵۵ سگرام ۰ احد بهار ۴۸ سنگرام »راخ جمو ۴ سنگرام ؛ زمیندار کوهستان پیحاب ۲۵۷
پات دوب حاکم ۳ بسین و خسن بر کا
بج 2 ۰ ۲ سوو پیت گرن » خالوی قاتا اهر بتک ۸ ۱ سور حستگه ولد راحه وابش که پر ۱۷۱
سور حمل ۱ جوهرمن ) ۳ سهراب نبگ ترتمان ۳۷ سپراب خان پسر مبرزا رستم ۱۷ سید آدم بارهه ولد سید قأسم بارهه ٩۸۵ سید آحمد تسد ر ۵۰ ۳ سبد احمد قادری ۳*۰۲ سید بایزید نارهه مصطفیخان ۳۹
سیف نها درخان ۲« سین بهوه بخاری ۳۰ سید جعفر ۳۷۷ سیذ جلال ۳3 سید حلال پسر سبد محمد ۳۳۸ سیدجمال ولد سد محمد تبیره شاه‌عالم بخاری ۱۷۳ سید حاحی ۲۳۶ سید حس ایلجی ناه عباس ۳۰ سید دلیرحان بارهه ۳۴ سید سید و ۴۳۹ سم شاه زسیدی شبات ) 1۷ سید شاه محمد سید عفی بارهه ۳۸۸ سید صللابت خان ۷۹ سید عالم برادر هزیرخان تفظ سید عبدالله بارهد . سیفخان ۳۱۷ سید عبدالسلام ارهه ۳۳ ی ها ها سا همست کشا بارهه ۳۹۷ سید عندالوارت مرب ۲۱۳
۱ ۱ سید عبدالهادی‌برآدرسید هربرحان ۳۷۰
لی‌برادرزاده سبد عبدالوارت ۱۸۰ علی بارهه ۱۰ ی ده و
ضلا م محمد ۴۳۹۵ قاسم وند سند لادنارهه ۱۸۳ کاسو . پرورس‌حان ۰۷ ۲۱۷۳ شیر بارهه
گنیر فرستا قرغ عادلخان 1۷ کمال ۳۸ کمال بخاری ۳0۵۱ لا د بارهه ۱۸
۵۵۸ سید مبارک ۳۶ تِ محمد خن بارهه ۱ ۳۸
سید محمد نببره شاه عالم بخاری ۳۸
۷۳
سید محمود خان بارهه ۹ سید مصطفی ۱ ۳۳ سید میران » پسر سید مبارک بخاری ۲۴۸ سید نصیب خان بارهه ۳۹۳ سید نظام فوحدار لکهنو ۱۸۴ سید نظام مير میران صدرحپان ۳۵۶ سبد ولی » از سادات لاهور ۳۴۷ سید هزیر ۳۸۷
سید بعقوب پسر سیدکمال بخاری ۳۵۱ سبد وقاتل خواحه عبدالعزیز
سیفخان ۴۳۴۰۰۳۸ سیف‌خان‌بارهه. علی!صعربارهه ۳۸۰۱۹ سیفخان حپانگیرثاهی , صفی‌خان ۴۱۳ سیف خان کوکلناش. برادرکلان‌زین‌خان
کوکه ۲۶
۳ شادمان پسر سلطا حسین (پگلی ) شادمان خان ولد خان اعظم ۱۱۶ شادمان هزاره ۱ ۶۵ شاه اسمعیل . حاکم قندهار ۱۳ شاه اسممیل هراره ۳۹۴ شاه اسما عیل صفوی ۰۶۵ ۹۱ شاهبازخان لودی ۱ شاه بداغ خان (اکبری ) ۲1۸
شاه بیگ‌خان ,خان دوران ۳۹
جپانگیر نامه
شاه پیگ‌خان حاکم قندهار ۴۱ شا هنیک ان زیوزی ۷۴« :۹۰ شاه بیگم . مادر خسرو ۳۳ شأپور پسر اعتمادالدوله ۱۴ شاه جهان ۳۲۵ شاه خواجه ایلچی نذرمحمد خان والی بلخ ۴۱ شاهرخ زمیندار دهمتور: ۳۹ شاه رخ » میرزا نواسه میرزا سلییمان ۶٩ " شاهراده آاورنگ زیب ۲۸۲ شاهراده پرویز رو شاهراده‌خانم , همشیره‌حم‌انگیر ۳۱۹۰۲۰ شاهزاده دانیال ۲۰ شاه شحاع ۱ ۱۸۵ شاه طیماسب ۰ ۰ ۸۵
اف عالم یحاری سیخ مت انا الم ۳۸ ۰۲۴۰ ۲۴۸
شاه (عباس) ۰۵ ۵۱۲ شاه فلیخان محرم و شاه محمد قبد هاری ۱۷ شاه محمد پسر خأن دوران ۳ شاه مراد پپاری پسر اکبرناه ۰ ۰۲ ۳۷ شاه میرزا ۳۳ شاه تفمت الله ولی کرمانی ۷۵ شاهنواز خان حاتم ۱۷ شاه نوازخان , ایرح ولدخان خانان ۱۱۳ شاه نورالندین جپانگیر ۷
شایسته خان پسر آصف خان ۰۴۹۹ ۴۹۶ شجاعت خان رستم زمان مر
شجاعنخان شیخ کبیر.. . ۱۷ شجاعت خان اکبری. ۱۸۲ شجاعت خان دکنی 5
فهپر ست اسامی رجال
شجاعت خان عرب ۳۲۵ شرزه خان مبر حاج ۳۹۲ شریف پسر آصف خان ۷۱ شریف عم زاده عبداللطیف ۹۸ شریف وکیل پرویز ۳۰۷ شریف آملی ۳۸ شریفا (نوکر خرم )
شریف‌الملک نوکر شهریار ۳۹۴ شریف خان امیرالامرا ۹ شریف خدمنگار ۱۸۸ شریف خان‌بخشی ۴۶۳ شریف مکه ۷۶ شکارخان کمال خان ۳۳۳ شکرالهی , افضلخان ۱۵۵ شکرالنساء بیگم دختر اکبرشاه ۳۹ شمس‌الد بن ولدخان اعظم ِ ۳5۹ شمس‌الد ین خوافی . خواجه
شمس‌خان ارسلان بی‌اوزبک ۱۸۰ شمس‌خان‌گپکر ۰ عموی‌جلال‌خان گپکرن ۷ شمسی توشکجی خوش خبرخان ۰ ۲۷ شوقی طنبوره نواز . آنندخان .۰ ۱۸۷ شپاب‌الدین احمدحان ۲۳۴۴ شهاب خان ۳۴۵ شهبزخان دتوبانی ۳۵۲ شهبازخان کنبوه ۴ ۲۸۱ شهبازخان لودی ۱۷۰ شپربانوبیگم . عمه بابرشاه ۶۲ شپریار » پسر حهانگیرشاه ۲ ٩۰ شهنوازخان ۱۲ شیام رام . پسر اکمی‌راج ۷ شیام سنگه ۵ ۸۰ شیام سنگه » راجه سری نگر ۳۷۳
شیخ آچپه . برادرزاده مفربخان ۱۱٩
۸۵۵۹ شیخ ابراهیم اد هم 22 شیخ ابراهیم افعانی ۴۵ شیخ ابراهیم کشورخان ۴۴ شیخ آبن‌یمین ۳۶۰ شیخ ابوالفضل ۱۵ شیخ احمدشیا د ۳۰۹ شبخ آحمد سرهندی شیخ احمد صدر ۲۵۱ شیخ احمد کهتو ۳۳۴ شیخ احمد لاهوری ۳۵ شب اسلام ۳1۱۵ شیخ اسمعیل ولد شیخ محمد غوت ۲۵۰ شبخ انبیا* ۱۱۶ شیخ اسحاق ۳۶۴ شیخ اسدالله پسر شیخ عبدالله ۳۴۳ شیخ اوحدالدین کرمانی ۳ شیخ بایزید معظم خان 1۹ شیخ بنارسی 1۹ شیخ بهاء» شیخ بهار, شیخ بپینا ۱۶ شیخ با ءالدین محمد ۳ شیخ بپلول برادر کلان شیخ محمد غوث ۳۹ شیخ پیر ۱۳۷ شیخ تاج‌الدین ۴۷۱ شیخ چاند » منجم ۹۱ شیخ‌حسام | لد ین‌ولد فازی‌خان‌بد خشی ٩۵ شیخ حسین جامی درویش ۰ ۰۱۸ ۴۵۸ شیخ حسن مقرب خان ۶ شیخ حسین درمن ٩۸ شیخ حسین روهیله مبارزخان ۱۶۸ شیخ حسین سرشندی . درویش ۹۹
شیخ حیدر ۰ نبیره مين وجیه‌الدین ۲۳۸ شیخ‌خوبو » قطب آلدین‌خان کوکلتاش ۸۲
قاشاان ۲
وگی‌اندین افعان , شیرخان 13 شیخ سکندر گحراتی ۳۲ شیخ سیم ۷ ۲۹۵ شیخ شیاب الدین سپروردی 19 شیح عبدالحق د حلوی ۳ شیخ عبدالرحس پسرشیخ ابوالفضل ۰۱۱ ۰۶۲ “۴
شیخ عبدالنبی ۳ شین عبداللطیف سنبهلی ۳۰۵ ی عمدالنه سر شبخ میاّن وجیه‌الدین 1
سیح عمدالوهاب بخاری وش شخ عشمان هارونی ۴۴۴ شبن علاءالدین اسلام خان ۱۸ شیخ فرید » مرتضی‌خأن ۱۷ شیم فرید بخاری ۸ سیخ عرید بخشی ۱۷ شیح فرید سخشی بیگی ۳ شین فرید پسر قطب‌الدیی خان ۲۴۴ شیح فرید شکرگنج ۴۴ سیخ فضل‌الله ۳ شخ قاسم ۳۱ شبم کسیر شحاعتخان رسنم زمان ۱۷ شبخ محمد حسین جامی ۳۸ شبخ محمد. غوث ۰۸ ۳۹۳ شیخ محمد میر ۳۵ شیخ محمود کانگر ۷۷ شیتع: تسصفی: 3 رویشن ۹۹ شیخ مصلح الدین سعدی #۷ شیخ مودود جشنی‌خان . . ۰۲۱۶ ۴۴۴ شیم موسی خان . خویش قانم‌خان ۱۷۵ سید مج ۱۳۶
ت ۳۴ شبخ نظام تهانیسری ۳۵ بح وه لین ۲۳۸ شیح بوسف بخشی ۷۷ تباب ۱ شیرافگن + علیقلی اشفا حله ۶۵ شیربادر . مخاطب شیرخواجه شش شیر پنجه پسر شیرحمله ۳۰۸ شیر حمله ۴۳۰۷ شیر فعل راد کشتی کی ۱۸۱ شیرخان شیخ رکن‌الدین افعان ۱ شیرخان افعان ۱ ۱۳۵( ۰ ۱۷۳۱۳ شبرخان ولد اعتمادخان گجراتی ۲۴۴ شیرخان ناهرخان ۱۶۹ شیر خواجه ۳15 قر علی ببلوا نالا و ۱۸۹ شبرین زن خسرو پادشاه ساسانی 1۲۶
ص
صاحب حمال مادر پرویز ۱ صاحبت عالم (حهانگیر ) ۱۷۴
صاحبت قرانی » امبرتیمورگورکان ۰۴ ۶۳ صادقخان .برادرزاده اعتما دالدوله ۱۷۶
صادقخان (اکبری ) وا زا صادقخان
صادق نایار شاه غازسن صالح برادرزاده آصفخان با نی ی
صالح نوگر بیدولت
۱ ۳۳1 ۳۹۴ ۴۹
۳ ۲۵۵ ۱۷ ۱۳۰ ۰۱۷
صالح بد حشی ۳1۲ فا دبنگ ۳۷ صدرا . حکیم , مسحالزمان ۸۸ صعد رخان . خویش مرتضی‌خای ۰۱۳۸ ٩۶ صعد رخاأن » عبدالله خان ۳۵۷ صفی خان برادرزاده حعفربیگ آصمف‌خان ۳۹ صفی مبرزا پسر شاه عباس اول . ۱۶۷ صفی‌خان ولد امانت خان ۱۹۷ صفی‌خان سیف خان حهانگیرشاهی ۴۱۳ صفییا . ملازم مپابت خان ۳۶۷۲ صلابت خان » پیرخان . پسر دولتخان لودی ۰۵۱ ۷۴
ض سیفی ۱۵3
ط طالبا ملک‌الشعرای ۳ حهانگیر شاه » ۳۴ طاهر بخشی بنگاله ۳۹ طعرل ولد شاه نوازخان ۳۰۶ طهمورت پسر دانیال ۴۲
ظ ظفرخان پسر زینخان کوکه ۵3۹ ظفرخان خواجه احسن‌الله ۳۷۴ طپهبرالدین محمد بابرشاه ۶۳
ع عاندها مر بش ۷ ۴۶۳
2۶۱
عابدخان » پسرنظام الدین مورحم ۲۴۰ عابدین‌خواجه پسرخواجه کلان حویباری
۳۵ عادل خان 9992 عادلخان ۱۳۰ ان یت تاه ۴۳۷ عاقل‌حان ۳۰۵ عبدالحی استاد مصور ایرانی عبدالحی ارمنی ۳۶۹ عیذالخالخ‌برادرزافه فواجه شم ای خوافی ۳۹۰ عبداثر حمن حامی ۲۵ عبدالر حمن موءید بیگ ۱
عبدالرحبم ملک الوزرای خسرو . عبدالرحیم خر یوزباشی ۳۵
عبدالر حیم تربیت خان ۸۵ عبدالرحیم یوزباشی ۱۳۳ عبدالرحیم بخشی احدیان ۶۷ عبدالرزاق بخشی ۸۹ عبدالرزاق معموری ۸ عبدالسبحان برادر خانعالم ۱۰۱ عبدالستار ۳۰ عبدالسلام بارهه ۳۶۳ عبدالسلام پسر معظم خان ۱۳۱ عبدالصمد شیرین قلم ۳۴ عبدالصمد نواسه‌شیخ‌چاند منحم ۴۹۱ عبدالعزیزخان نقشبندی ۳۵ عبدالعزیز فرستاده شاه خرم ۳۹۲ عبدالعنی شیخ 1۳ عبدالعفور ۱۶۱ عبدالگریم معموری ۳1۰
5۶
ماس
۸ ۱۶ ۲ عتتاننه تاه انتان ۸۵ عبدالله یسرحگیم نورالد بن‌تهرانی عبدالله خان پادشاه توران ۵۳ عبدالله خان آوزبک ۴۲۰۳۵ عبدالله خان ماوراء النهری ۱۶ عبدالله خان فیروز حنگ ۵ عبدالله خا ن حاکم مالوه 9 عبدالله‌خان یسر خان اعظم ۰۱۴۸ ۲۸۱ عبدالله خان صفدر خان ۴۵۷ عبداللطبف قوش بیگی ۱۶۸ عبداللطیف ولد نقیب خان ۱۱
تیبیقا للم کون خان پسر عبدالله خان ۱۶ 1 ۱۳ عبدالوهاب پسر حکیم علی ۳۴۷ عتمان خان افعان ۰۱۳۱ ۰۱۱۸ ۸۲۱ عجایب دست , کلیان خاتم بند ۳۷۹ عرب خان حاکم حلال آباد ۶ عرب خوافی مشرف فیلخانه ۰۳۰۲ ۳۲۶
عرب دست غیت ۴۳۸۲ عرش آشیانی اگبرشاه ۴ عزت الله ۷۳ عزت خان ۳۸۳۲ عزت خان حالوری ۶۲ عزیز کوکه . میرزا ۱ عزیزالله ولد یوسف خان ۳۷۷ عضدالدوله میرجمال الدین‌حسین انحو
۲ ۰ ۱۳ عدلا الله اف ۴۹
۰۴۴ ۰ ۲۵۳ عقیدت خان . میرزا حعفر ۳۹
علیاصعر بارهه سیف خان ۱۹ علی اکبر حراح ۳۹۹ علیخان کرد (کرور ) نوبت خان ۶۴ علیخان نیازی نصرت خان ۵ ۱۷۸۰
علی شیر ۳۶۵ علیقلی بیگ درمن ۲ ۰ ۳ علیم الدنین۸ ملع این ۳۷۵ علی محمد ولد سیف خان بارهه ۱۸۲۴ علی مردان خان بپادر ۱۲۵ علی ملک کشمیری ۳۳۴ عمرخان لودی . حد صلابت خان 2۲ عمرشیخ گورکان ۶۳ عمید شه گحراتی دلاورخان ۳۳۲ عنایت الله و۹ عتایت ای 1۲ عنبر حیشی ۴۶۵ غفیو ۱۳۱۷۰۰۵ عورت رمالی ۳۹ عیسی (ع ) ۱۱۵ عبسی‌بیگ ۳۶۷ ع
غازی بیگ خدمتگار
غازی خان بد خشی ۹۵ غزنین خان جالوری ۱۰۱ غزنی خان ۲۱ غیات (زین‌خانی ) ۱9۰
غیأث لد ین علی نقیب خان قزوینی مورح ۱۷
غباث الدین (نوکر ارادتخان) ۲۷۸ غیات الدین خلجی , سلطان ۳۳۲ غیاث الدین علیآصف خان ۷ باتم‌بری ا فا دالده تفع ویر ۱۳ یاه جات 3
فپر ست اسامی رجال
غیاث زین‌حانی ۹۹ غبرت خان ۳۰۲ غیرت خان حاکم اورگنح ۳۵۲ غیور بیگ کابلی ۱۴ “۳ فاروق خلیفه دوم ۳۰۸ ماضل بیگ . بخشی‌صوبه پنجاب ۴۶۸ فاضل بیگ ایلجی ایران ۳۷۷ فاضصل خان آقا افضل ۱۹۵ فنح الله پسر حکیم ایوالفتح ۰ ۰ ۷۱ فتح پوری میرزا بدیع الرمان ۴۱۰ فتح الله شربتچی » خواحه ۳۰۹ فتح جنگ » ابراهیم خان ۱۷۸ فتح خان ولد عنبر ۱ ۵ فدائی خان سلیمان بیگ ۰۷۵ ۹۳ فدائیخان هدایت الله بخشی ۳۲ فدائی خان میرتوزک ۲۱ ۴۰۳ فرحت خان » غلا م ۳۶ فراست خان . خواجه سرا ۳۰۵ فرح بیگ مصور ۹۱ فردوس مکانی » بابر ۴ فردوسی ۰ شاعر ۳۷۶ فرهادخان فریدون خان برلاس جعتاتی ۰۹۶ ۰۱٩ ۱ ۸ ۱۰۰۵ فصیح خان مجلسی ۴۸۷ فعانی » بابا ۸۶ فهمیم غلام خانخانان ۴۶۸ فیروزخان خواجه سرا ۷ (۵۱ فیروز ۱۷۷۲
فیروزحنگ » عبدالله خان ۹ 2۰۵۱
۶۳ ق
قاسم برادرزاده مقرب خان ۳۹۵ قاسم بیگ , ایلچی ایران ۳۷۸ قاسم بیگ ۴۳۱۴ قاسم بیگ» خویش شاه بیگ خان ۴۲ فاتم خان:یرادر املام خان ۸۴۳ قاسم خان » پدر هاشم خان ۴۵ قاسم علی دیانت خان ۷۱ قاضی بایزید ۵۰ قاضی عارف ۶٩ قاضی عبدالعزیز ۳۳۶ قاضی عزت الله ۴ ۶۵ قاضی نصیر برهان پوری ۳۷۸ قاضی نورالدین ۶۵ قاضی نورالله شوشتری ۳۶ قباجای‌خان ۱۳ قدم آفریدی . یگانه بینگاله ۱۸ قدوس خان ۳۳۸ فرابیگ » قراخان ۲ ۴۳ فراچه بیگ (هزاره ) ۶۵ قراچه خان ۶۵ قراخان ترکمان ۱۱ قرایساول 1۹۸ قزلیا شخان ۱۶۴ قطب از ملازمان امیرالامرا ۱۸ قطب , مرد مجپولی ۹۹
قطب الدین خان کوکه ۸۲۰۵۰۰۴۵۰۴۴
بای شهر احمدآباد ۳۳۹ قطب الدین محمدخان (اتالیق‌جهانگیر) درکودکی_ ۴۳۴۵
قطب‌الدین محمد گجراتی ۳۳۹
۶۴
قطب الملی ۱۸۹
قطب عالم پدر شاه عالم ۰۲۴۰ ۲۴۸ فلیج ببگ . از همراهیان غازی‌خان ۴۲
واننیس خان !تبرشاهی ۳ ۱۳۰
قوام ۳۳ قبأم خان قراول بیگی ۲۷۸ قیام خان ۴۵ قیام پسر شاء محند فد هاری ۱۷ قیاصر ه 89 4 54 کامل خان ۱۳۶ کامدار مان پسر برد از خان ۴۳۷۹ کانگو هندوئی 2 کیی تخا عتها رن ۱۷ کرد علی میربحری ۳ کرم الله ولد علی‌مردان بپادر ۴۰۵ کرم چند (پسر حگناهه) ۸٩ گرم سین راشپور ۱۶۵ کرمسی (بیگم ) زن‌جمانگیر ۱ رت باه و ۳ ۱۵۴ کون پرادرزاده کشن منگه ۱۶۵ کشن چند راجه نگرگوت ۱۵۹ کشن داس, راجه مشرف فیلخانه ۱۲۸ که که اه ۳۰۳۵۷۴ کشورشان ۰ شیخ ابراهیم کوکه ۸ کشور خان ولد قطب الدین کوکه ۸۲
کفابت خان مقیم . بخشی گحرات ۳۵
پا ۳ تا ۵
1
کلیان » پسر راحه بثرما.دیت 3 کلیان آهنگر ۳۹۷۹ کلیان حیسلمیری ۳۹ ِا ی اکبری ۳۳۸ کلیان عحایب دست ۳۳ تمال ۳۳ کم ل‌اندین ولد شیرخان ۱۶9۹ کمالالدین بادگار علي ۱1 کمال بیگ فراول مر ۱ کمال چودهری ۴۳۹ مت ۸۵ کمال خان قراول » شکارخان ۳۳ کنحکنه 1۸ کنگ (کنگ ۲۳ ی راحجه مشنوا و۳ قنور گرن ۵
کوکب پسر قمرخان ۰۸ ۲۵٩ کوکت 5 ۳۸ کنپرداس برآدر سندر 1 کنور » گهنور (گپنسور )۰ رای ۱۸۵ کته خاش اند وان کلید ۱ گیشوداس مارو ۴ ۱۱۳ کیلن » داماد کمال چودهری ۴۹
۳
۳ ۳ گدا علی ۳ کر اه ول زا سا ل‌کجه ۳۸۱ . ۶ ن ۴ کح که , حادم ۱۷ گنر ۳ متا خیی گ وسا شرم ۷ ۲۲۳۲
۵۶۵ گنگ (کنک ) ۶۴ ا ماندن» آهنگر ۲۰۷ گوبندداس؛ وکیلراجه کشن‌سنگه . ۱۶۵ مان سنگه پسر راو ت شنکر گوپال د.اس راحیوت ۱۶۶ مبارزخان افعان ۳۶۴ گوهر چک ۳9 مبارزخان شیح حسین زوهیله ۱۶۸ ۱ مبارک خان سروالی ۶۷ ٩۱ 1 فارگ اکن لترو این لاچین فاقشال, ۳۳۷ مبارک عرب ؛ حاکم دزفول ۳ لادله بیگم . دختر اکبر ناه 5 محب علي پسر بداع خان حکني ۲۹۵ لال کولی (لالگویی ) پدر راجه کلیان محب علی ایلچی ایران مت ا یداو ۴ ا محترم خأن ۴۰ لالبه بیگ بار سار ۳۳ محرم خان » خواجه سرا ۳۰۲ لاله بیگ جهانگیر قلیخان ۳ محتشم خان 3 لا هوری برادر قلیح‌خان ۱۷۹۱ محسن خواحه ماوراءالتهری 3 لجممی ۳۶۷ محل دار دکنی ۱۷۷ لجمپی براین راجه ولایت کوج ۲۵۴ محمد پسر سلطان احمد رن لشکر خان معتقد خان ۰۳۱ ۱3۰۹۵۰ محمد امین ۸ ۴۶۵ لشکر مرکشمیری ۱۸۶ محمد امین‌الدبن بسر ملامحمد . ۴۶۵ لشکری پسر اعام وردی ۳۳۶ محظوظ خان ملا اعد قصه خان ۳۴ لطف الله ۳۳۵ محمد , بخشی هماأیون ۳۹ لعل بیگ خدمت داروعه دثتر خابه ۳۶۹ محمد.بیگ » ملازم خرم ۱۵ تعل‌خان کلاونت ۸۶ محمد: بیگ بختی ۱۱۳۵۳ لعنت النه (عبدالثه خان) ۳۳۷ محمد نفی دیوان بیوتأات ۱۳۷ لکپمی چند راجه کماون ۱۳۳ محمد نقی دیوار. بیدولت ۴۳ لنویندت ۳ . . محندجسین رادر خواجه جهان ۱۷۵ لوسنه کأتمهی ۳۴۵ محمد حسین چلیی ۵ ۱۱ لولی (رن مسلمان ] 2 محمد حسین گاتب ۹1 یه یی مها کرتها سیسات ایر اشوخ ۳ ۱ ۳۵ ماد هو سگه. اه 2 محمد حسین ی له مال دنو ۳۳ محمد خان ثاروفو ۳۷۶ ها تستگ م واه ۱ محمد خان سوری ۲ 1 ۲ حمد خداتی 2۸ او تسد ۳۳۹۵ محمد: صاا بلج شاه‌عیا ۱3
۵۶۶
محمدرضا حابری ۳۶۷ محمد راهد ایلچی فیرت خان حاکم اورگح (خیوا ) ۳۵۲ محید سعیدالله پسر احمد بیگ‌خان‌کابلی ۴۳۳۵ محمد شفیم خأن بخشی ۳۶۸ محمد قاسم سوداگر ایران ۱۶ محمد قاسم بیگ برادر محمد حسین‌چلپی ۲۱ -۱ محمد قا سم خان‌برا د رخواجگی محمد حسین ۱۳ محمد قلی خان برلاس جعنائی ۱۹ محمد قلی افشار ۳۴۰ محمد قلی شعابی صفاهانی وکیل و مدار
میرزا سلیمان بحمد قلی خان نوقنائی ۳۵
محمد قلی (قطب شاه فطب الملک ) ۲۵۶
محمد. مراد پسر مقصود میرآب
محمد وفا , از خانه زادان ۳ محمد هادی » میرزا ۴۳۶۱ خر ناگی » استاد ۳۱۵ محمد بوسف قراول ۳۳۳ محمود خویش خواجه ابوالحس بخشی ۳۱۷
محمود آبد ار ۷۵ ۳۰۵ محمو د بیگره. سلطان ۳۴ محفو ک: شیف ۳ محمود پسر نأصرالدین ۳۳۳ محمود خلحی پسرخان‌حهان وزیرهوشنگ خلحی ۳۳
جپانگیر نامه
ما رشان ۶۳ مخلض اه ۳۰ مخلص خان ظاهر بیگ بخشی ۰۸۵۰۸۳
۴۶۳ ۰۳۱۶ ۳
مراد (چیله : مرید ) ۳۶۱ مرتضی‌خأن شیخ فرید 1
مرتضی‌خان دکنی .ورزش‌خان ۰۱۴۴ ۱۳۴ مرتضی‌خان حاکم پنجاب
مرتقیزفظام الماگ ۳۷ مرشد قلی نفنگچی ۳1 ما موی ادا ها ۱۷ مریم زمانی مادر جپانگیر شاه ۰۴۴ ۴۷ مریم مکانی , مادر اکبر شاه ۲ مسعود پسر آحمد بیگ خان ۳۴۸ مسعودبن سلطان محمود غرنوی ۳ مسعود بیگ همدانی بخشی ۸۸ مسعود سعد سلمان ۳ مسیح الزمان . حکیم صدرا ۸۵ مصاحب نبگ ۳۳۵
تصطفن بیک ایلتی ابراق ۱۶۰ مصطعی خان حاکم نهنه مصطعی خان (سید بایزید بخاری ) ۱۵۹ مظفر مبرزا پسر بافی ترخان ِ مطفرالدوله بپادر الملک مظفر حسین میرز | پسرسلطان‌حسین‌میررای
صفوی ۰ ٩۱ مظفرالملک سصرت خان ولد بپاءالملک [بپادرالملک ) ۳۷۷ مطفر حسین بسر وزیرخان ۳ مظفرخان اسدخان ۳۸۲ مظفرخان میربخشی ۳۸۰
فیتست نام رعالن ۶۷ مظفر گحرانی ۳۰ ملای روم ۳۰۳ معتقد خان حاکم حوناگره ۳۵۲ ملا شاه محمد مترحم راح نرنگ ۳۳۸ معتقد خان (لسگرخان ) ۰۱ ا” ملا صادق حلوایی 2 معتمد خان‌بحش‌گری احدیان ۰۳۲۵ ۴۰۱ لا طالب اصفپانی ۳۴ معزالملک از سادات باختر ۳۷ ملا عبدالستار ۳۳۲ معزالملک بخشی ۸۳ ملاعنی احمد مپرکن ۵۰ ٩۱ معرا ملک حاگیردار نکودر ۷۸ ملاگدابی ویر تسف ۱۶۵ معری‌ملک الشعرای دربار سلطان‌سحر… ملا محمد تتهوی ۴۹۲ ملا محمد حسیی کشمیری ۳
معصوم , خدمتکار ۳۶۹ ملا محمد پدر محمد امین‌الدین ۴۶۵ معحلم خان ۱۸۳ ملا محمد لاری ؛ ملا بابا وکیل عادلخان معطم خان . شیح تایرند ۶ ۷۸ ۴۳۶ معمور حان ۷/۷9۰ / ۱۷۵ ۲۳۲ ملا میرعلی مصور 22 مقرب خان ۲ ملا تقییای شیستری (مورخ) ۸۳ مقربخان سیخ خسن پسرشیح بهار ٩۶ ملتفت خان پسر میرزا رستم صعوی ۴۲۶ ۱۶۸ ملک عبر ۴:۶۵
معرا (صفیرا ) ملک محب افعان ۳۰۵ مقبم وربر خأن ۸ ملک محمد ۱ ۴۶۵ مفدم (رئیس ده ) ۴۰۸ ملکه حهان دختر کلیان حیلمیری ۱۸۵ مقصود میرآبدار ملکه حهان زن جپانگیر شاه ۱۸۴ مقصود هاشم خان ۳ ۳۶۵ ممتار بیگ . عموی آ صفخان ۱۱ مقصود عنی ۷۵ ا ممتار خان حاکم آگره ۴۱۰ مقصود خان ۳۹ سصور حبشی غلام عنیر ۳۷ مقیم ولد مپنر رکابدار بدرزن حسرو ۱۸۲ منصورخان فرنگی ۳۰ مقبم کفایت خان بخنی ممربر بسر عنمان افعان ۱۳۱ مقیم خان ۱1۰ سصور نفاش , استاد نادرالعصری ۳۱۸ مکتّوب خان . داروغه کتابخاه ۳۰۵ منصور برادرزاده؟ وریرالمنک ۷۸ مکرم خان ولد معظم خان ۱۸۰۳ منعم خان حانحایان ۸ مکی مروت خان وند امتخارخان ۱۷۲ منگلی‌خان ۴ ۱۶0 ملااسد قصه‌خان . محطوط خان .. ۲۱۵ . منوجیر پسر شاه نوازخان ۷۳ ملا اسیری ماورا” السپری ۷۳ منوحپر غلام شاه عباس ۸۱ ملاحیاتی ۰ ۲ موهر رای از فوم کچپواهه ۱ مللا روزبسبان (روزمان ) 1 موته راحه پدر حکت کساین ۱
[090
ی ۹” ها موسی جلبی در مییر خلیل ۷۵ متا عندالر من خامین 1۰۳ مير خلیل‌الله پسر عضدالدوله ۳۰۲ موس خشق‌باز ۱ سرخلیل الله پسر میرغیات الدین‌محمد موس شیرازی ۳۷۳ مير میرن ۷۵ موسی خن آبدار موسویخان ۳۶۰ میرداد تام مر انا مبرکلان هروی ۳۴۵ میر مراد ۱۰ مود با محمد. امین ۷ میر رضا سبزواری تن مونس خار: بسر مپترحان ۳ ۲۰۵ میر رضی برادرزاده همت خان ۳۵۶ مونپی [مرناص) ۹ _ میر سید علی همدابی ۳۳ موه داس پسر راجه بگرماجیت دیوان میر شرف وکیل قطب الملک (سرمشرف ) ۸2۸-۰۶۲ ۱۸۷۲
مپانت خان [رنانه پیگ) پسر غیور بیگ . میرشرف دیوان بیوتات ۳۶۷ تابلی ۱ میر شریف برادرزاده مبرفاصل 5 مپاد بو ۳۸۸ میر شریف آملی ۵۲ مپاسنگه نبیره راحه مانسنگه ۱۱ ۶۵ میرضیاءالدين فزوینی مصطفیخان ۱۵ مان ۳ مير ظلببرالدین نبیره میر میران ۲۹۵ سهتر فاضل رکابد از ۱۸۲ میر عبدالله ۱۰۹ مپنر سعادت . پیشروخان ۳9 میر عسد اللطیف سیفی قزوینی ۱۵۰ مپدی نایک پسر بهرام نابک ۳۶۵ من عیذ الوهاست وان ۳۶۹ مهرالنسا؛ . نورجهان بیگم ۱۸۱ میر علی اصعر موسوی ۳۵۱ مهر علی برلاس ولد فریدون خان برلاس میر علیاکبر ۳۸ ۵۲ «۰ ۲ مبرعلی‌اکبر موسوی ۳۵۱
مبر أبوسعیرد ۶۲ میر علی منصور 1۳۶ مترات جالتهان .عیوایوالصالم‌شان توبات آنمبه مضه من س انم علدشاه مبران عدرحهان ۳ ۸ ۲۷ نعمت الله ۷۵ فتن هو 6 مت وان ۸۰۲ میر فاضل برادر زاده میرشریف 1۲ مبر حما ید ین حسی نأنجو ۱۸۲۰۲۸۰۲۷ میرقأسم ولد مبر مراد ۱۰ عبر شمه مجمدانین سپاهانی ۱۵۶ میرقوامالدین گروری و میرحا سرزه حان ۱۶۴ میرقوام الدین خوافی . دبوان لاهور ۷۷ میر جسا م الهش یوقت ما لا لایخ میرسحمد امین قافله سالار ۳۸۸ حسین انجو ۳۳۰ میر محمود شیر دونبم ۳۴ میرحان نمکین ۳۷۸ مبر محمدرضا سبزواری ۱
میرمقل فوجدار ستبل ۱۸۶ میرمفل گروری ۷۷ میرمسصور بد خشی ۳۸۷ میر میران [نعمت الله ولی ) ۱۷۳ مير میران پسر سلطان خواجه ۱۳۱ میر نعمت الله (کرمانی ) ۱۷۳ میرک حلا ۴۵ ۴۶۲۳
مب رک حسیس خویش خوا حه شمس‌الد بن ۱۶۷
۳ ان ی میرر! انراهیم حسین ۳ مقورا بهعتی خر باب ها ۶۲
رف ی شیب اهر ۱۳
میررا نك نیگ بن مبرزا ساهرح ۳۵ میرراً الم گورکان دار میرر! الم خاد مباشی امام‌رضا (ع ) میرزا باشی سردار هراره 2 میررا تافر پسر بلا مسرعلی ۴۳۷۷ مبرزا بافی ۳۱۳۷ مبررا برحوردار خانعالم پسرعبدالرحمن دولدی ۸۸ مبررا بیک فراول اسی ۴91 میررا ترحان ۲۳۳۷ مررا جعفر ۰ اسف خان ۵۰ میرزا حس سر مرا تاهرخ ۰۳۷ ۶۹ میرزا حبدر ( کشمیر | 1 متیر | -جامی ابیت نها ۵۰ ۲۴۷ میرر! حعفر بیک صف.حا ۳۵ مبررا حس پسر مبرز! رستم ۳۷ میرزا حسیس صتو ی ۱۳۸ میرزا حسیی پسر میررا ثاهر - ۳ میررا سین کفایت خان 1 میررا خان وید زین خان ۳۲۰ میررا خان حتف رام جان ۳۴۳۵
۸۵۶۹
میررا خان خانان اتالیق جپانگیرشاه ۱۳ میرزا دکنی» شاه نوازخان پسر میرزا
رستم صفوی ۳۹۴۵
میرز! راجه بها وسنگه ۳۰ میرزا رستم پسر میرزا سلطاأن سسین‌صفوی ۳ ۱۳۸
میرزاً رستم ۵۰ ۴۳۶ میرزا سلطان حسین صفوی ۱۳ میرزا سلطان پسر میرزا شاهرح ۶۹ میرزا سلطان ابوسعبد ۱۶ میررا سلیمان حاکم بدخشان ۱ میرز! سنحر عزاره پسر مبررا باشی ۶۴ میرزا سادمان هزاره ۶۵ ی زا شاهرخ تت ۵ فا یلها وم حاکم بدخشان 2
۳ شرفت ال پن عفر ۳۷
میرزا علیاکبر شاهی ۵ ۳۸ میرزا! علی‌بیگ حاکم کشمیر ۰۴۴ ۴۵ مر عیسی ترخان ۱۸ میرزا غازی نرخان ۲ ۰۴۲ ۱۲۷ میرز! فرییدون برلاس 7 میت فاضل ۳۳۴ میرز! کامران پسر بایرتاه ۴۳۰ میرزا کوکه . میرزا عزیز کوکه ن میرز! محمد پسر افضلخان ۳۸۲ میرمحمد افضلخان ۳۸۹۳ میرز | محمد حسین ۳۶ مبرزا محمد معموری ۳۳۵
میرزا محمد حکییم . عم حپانگیر ۰۱۸ ۳۴ مبرزا مراد النفات خان پسر میرزا رستم
۱۷۰ میررا والی ۳۰۸
۰ ۵۷ جپانگیر نامه میرزا مسو چهر ۴۳۷۳ نظام الدین احمد بخشی‌اکبری ۱۴۰ تا ی تطا تین عا ۱۷۶ میو هیال ۹ ۶۳ نظام الملک (نظام الملکیه ) ۱۲۵ میرزا بوسف خان حاکم کشمیر ۳۵٩ نظامی , شاعر ۳۹۲ میرزا یوسف خان ۲۰ نظربیگ ملازم خرم ۳۷۸ ۴۶۳ میان شیخ محمد میر (لاهوری ) #۲ نظر جوی ۳۳ میأن وحیهالدین ۲۳۸ نظیری نیشابوری ۱9۸
۱ نقدی بیگ 3
7 نقیب‌خان پسر میر عبداللطیف ۱۸۰ ناد علی میدانی ۱۷۲ بقیب خان غیاث الدین علی ۱۷ نا صرالد ین خلحی‌ولد سلطان غیات‌الد ین نتد کتور ۲۸
خلحی ۳۰۱ نندگور » نندمدهگر . نندکنور ۴۸ ناهرخان پسر حان حهان ۰۱۶٩ ۴۱۳ نوازش خان بسر سعصدخان ۱۳۵ نیو » سو؛, مظفرخان ۴ نوازش خان پسر معتمد خان ۱۵۳ نتهمل راحه منحپولی 9 ۱۳ نوبت خان علیخان کرد .کرور ۶ نحیب‌السساء بیگم ۴۴ نونت خان دکی برادر مسصورخان‌فرنگی ندرمحمد والی بلخ ۴۶۶ ۴۱ نراین داس رانهور ۳۸۳ نورالدین حهانگر 1 نراین داس کچپواهه ۸۴ تووالذین فلی. کوتوان ۳ نرسنکد بو بندیله , راحه ۱3۵ بورالدین قلی مپماندار ایلچیان ۱۸۴ نسیم بهادر نورالله سیدزاده تشرت تصرالله خان ۸۸ ۲۹۸۵ تهرا له در گرا شیف ای ۳۴۵ تصرالله شربت چی ٩۹۵ نوراندسن پسر غیات‌الدین علیا صف‌حان تصرانله عرب ۳۳۶ ۷۱ تصرت خان علیخان نبازی ۱۸۶ نورحپان بیگم زن حپانگیر شاه ۱۵۱ بصرت حان مظغر ولد بهادرالمنک ۲۷۷ وشن بی وهی ۱۶ تصرانی حاکم استتبول هه توزمحل , تورخپان نیگم.. ۰۱۸۱ ۵۱۰ تیا تخای قطان یک لدب ریا نول ۱۳
۱ ۲۰*۴
نطام کتاندار اکبر شاه ۳ ِ بطام اندین اولیا ۹۷ وحیهالدین » میان ۲۳۸ نطام الدین سلطان‌انمشاین ورزا (ورزی ) ۱۵۵ نظام شبراری . قصه حوان ۴۴ ورزی » بندرسورت ۱۵۶
فهرست اسامی رحال
وزیرالملک » بخشی ۷۷ وزیرخان دیوان پرویز ۱۳ وزیرالممالک ۳ ۳۴ وزیری (وررا ؛ ورزی ) حاکم گووه ۱۳ وزیر جمیل ۱ وزیرخان مفیم ۳۵ وصال بیگ فرستاده ایران ۳۶۴ وفادارخان ۱۰
وفادار خواجه سرای لعنت الله ۰ ۴۱۳ ولی برادر عنمان افعان (بنگاله) ۱۲۱
ولی‌بیگ ۳۴ ولی‌بیگ ایلچی ایران ۳۹۷ ولی‌خان . ولی محمد خان ۶ ولی‌محمد خان ژوالی‌توران ) ۶۸
هارونالرشبد ۳ هارون , سید , برادر قدم ۱۸۲ هادی برادر هارون‌آلرشید خلیفه عباسی
۴۳۲ هاشم خان بسر فاسم حان ۴۵
جانبازخان )فوحدار میوات ۱۴۷
هاشم ده بندی , خواحه ۳۰۱ هاشم‌خان » مقصود . برادرقاسم خان ۳۸۳ هدابت الله میرتوزکی ۱۹۵ |
۱۷۶ هردی نرابی هاده ۳9 هرمز » نبیره میرزا محمد حکیم .۰ ۳۷۳ هزارو دانای علم شانه بینی و هزبرخان نگ هللال‌خان ۳۹ همایون شاه پدر اکبرشاه ۲(« ۳۳ همت خان (الله یار کوکه ) ۳۳۷ همت خان
(2
همیر دیو. رای حاکم رتنبپور ۰ ۲۸۹
۱ هندال مت ۳۹ هنرمند فرنگی ول هوشنگ اگرام‌خان ولد اسلام خان۰۱۶۸
۳۵
ویک یمسر دانیال ۳۳ هوشنگ پسر دلاورخان حاکم مالوه ۲۳۲ هنک ۳۷۳ هوشبار خان ۳۹۶ هبیت خان برادر دلاورخان کاکر ۳۳۴ هیمون بقال (هیموبقال ) ۳۳ هیموی بقال ۳
ی
با کار یگ ۳۷۶۴ بادگاررحسین‌قوربیگی » قورچی »فوش‌بیگی ۳۹
باه اه خواجه » سمرقندی ۹
یادگار علی سلطان ایلجی ایران ۱۳۵ باربیگ برادرزاده احمد فاسم کوکه ۱۸۴
یافوت خان ۱۷۷ یاقوت خان حبشی ۳۷۳ یشیم بیادر آوزبک ۳۰ پردانی ۳1 یعقوب ولد بوسف خان کشمیری ۳۳۲ یعقوب خان بدخشی ۱۳۸ یعقوب بیگ پسر خان دوران ۳11 یعقوب خأن ۳ یعماتی ۷ یوسفخان پسر حسین‌خان نکریه ۸۴
۵ ۳۲۲ بوسف خان بارهه ۹۳ پوسف زشی افعانی ۶۰ پوسف پیعمیر ۹۶ پلنگ توش اوزبک سپهسالار ۴۶۶
یوسف بیگ رستم خان بدخشی
فهرنت اسامی اناکن
7 وس اک مد نیا نیت ۳۵۳ پا ری ۱۵۵ ی ۳۵
ی ۳۷ ف رو ۱۹۲ و ۷۸ وش ۳۷ مه ۶ تا ۱۹۲ آمت گنیر ۴ و ۴۳۴ ها اند ۲۸۱ رت ۱۹۹ هن بلس ۱۱ شیر مد ۰ وبایهاین ۱۱ تفر ۳۷
اه ۳۳
آحین
احینه (اوجینه ) اچپول » چشمه امد آیاد. یه گر ادیپور
اد هارد
اردبیل
ارغنده (ازغند.۰) ۳۹۳ او چه ۵۸ اسیهان (اصفهان ) ۵ اوده (لگهنو فعلی ) ۸ ۲۱۴ ۷ ۶۷ اودی پور ۱۳۷ اسنسول ۳۵ ۸۸ آود بسه ۴۶ ۱۱۵ استپنب نگری ۷ اورنه. باغ ۶۲ اسلام آباد اورگنج ۳۵ اسپر » آسیر ۰ ۷ آولر (اهر : آوهر : الر) ۶ ۳۹۶ اصعیان . صفاهان ۲ ۲۵۶ اولیگ پورت چالاک ۶۴ ارآبای اج ۳۴۲ ایدر ۳۴۳ اکیر یور ۱ . ایزان ۰۱۳۵۹ ۸۷ اکبرنگر ۲ . اییچ» چشمة ۳۵۵ اکوره اینه ۳۷۷ الج پور . .۰ ۳۳۶ ایرک ۳۷۳ الور ۳ 9
آله بوعان » کوه ۶۰ ۱
الله آناس رالله آباد ) ۳۷ بابا بباری: کد
الله آباد ۱ بابا حسن ابدال ۵۸ امحار ۱۹۸ بابره ۳۳۹ امرگوت ۳۹۶ باختر تو۲ ام وهی ۹ ۴۰۷ بارنجه ۳۳۹ ا مرب ۲۰ بارهد ۳ و شاف روا ی ۵ ۲3۵ باره» شرای ۶9 ات کر تال ۷۵۰ ۱۹۴ باره . قلعه ۸۳ انیاله باره سینور ۳۹۲ اسیر ۱ . باره موله. مرضع ۰٩ ۵۵ انا شمه ۳۵۶ باری » پرتنه 9۲« ص_“۰* أندور باریچه 1 1 انکوت باغ بوستان سرا ۲۹۸ انگیوره ۱۹۷ با جهان آرا ِ: اواشر کواد در افعانستان ۸۳ باغ دلآرام 2۸ آهشیین ۶۵ ۲۰۱ باغ دل؛میز ۰۲ ۷
۱ ۱ 3 / 4 هم ۳ اوجمه موم .یور و مین ش باغ هنز ۳
2۷۴
باغ رام داس ۳۷ باغ سایه بخش ۶۳ باغ سردارخان ۶۰ باغ سرهند ۳۰۹ باغ سلطان احمد (درکینبایت )
باغ شهرآرا ۶۲ ۳۴۳۰۵ ناغ صورت خانه قاید .کال 21 باغ عبدالرزاق معموری ۱۰۷۸ باغ عشرت افزا ۳۴۸ باغ فرح‌بخش ۶۳ باغ کانگو ۳۷۷ باغ کلاسور ۳3 باغ کلافشان
ناغ منداکر ۳ ٩۵ باغ مو"من عشق باز در لاهور 1 باغ مپتاب ۶ باغ مهدی قاسم
باغ میرزا کامران ۴۰ باغ نورافزا ۳۴۳ باغچه بکینه ۲۴۷ باغ نورافشان . برلب آب‌جون ۳۶۹ باغ نور منزل ۳۹۹ باغ سیمله ۷۲ باغ وفا ۷۲ باکور (باکپور )
الیو ۱۷۷ بالاعهار ۶۸ بالاگپات , بالاگهاتی ۲ ۴۳۶ بامیان. نزدیک کابل ۶۸ بان یور
خاتحوالع ۱۹۹ بان کنکا ۳۸۷
باور (یاور - ناور )
جپانگیر نامه
۴۴ ۷۴ ۱۹۹
۱۳ ۳۵۳ ۳۳ و ۲
۱۹۶ ۳۳۶
(هند ) ۰۶۵ ۶۶
۲۵ | ۳ ۱۹۷ ۳۸
۶
۳ ۳۱۳۹۵ ۹۹ ۳۳ ۳۳۷ ۳۳۳ 3۴ ۴۸ ۳۰۷ ۱۹۵ ۵۰۵ ۵۵
زر ۳۲ ۱۲۵۱ ۱۳ ۳۵۱
بندر گووه ۱ بندر کهمبایت ۸ بندر موخا ۳۳۳ بندبله ۴۸ بنگاله ۱۸۰۰۴۸ بنگش ۷۴ ۳۱۴۶ بنهره (نریله ) ۳۷ بوریه در سنبهل ۳۳۱ بول گهپری 90 بسپار ۱۸۹ بهار سو ۱۹۶ نهت (ذویا ) ۳۶ بهرایج ۴۳۶ سیر جی ۵۰۵ پنهروال ۴ بهرو جح ۱۲۳۵۱۸ بسپرونج ۳۶ بپشت آباد محل روضه اکبرشاه ۰ ۱۴۱ بهکر ۷ ۲ ۷ ۸۷ بپکرا . بپکره . ده ۵۷ بهلوان درنزديکي سیتا محل ۳۸۵ بپنبر (بهیمبر ) ۳۳۹ بپندرکوت ۳۳۴۰۵ بهندره درنزدیگی اللهآباد
بهنکار
بپوگیالان 2۷۲ بپول باس (بلیاسه ) ۳۳ بهون (موضع ) » بتخانه ۲۸۲ بپیمه . دریا ۳۹۹ بیاری » آب
بیانه ۲ ۲۹۳ بیاس ۳ ۳۲ بیاه (دریا ) ۴۲
۵2۷۵ بی‌بی ماهرو ۶۴ بیجایور ۲ ۴ ۴۷۲ بید ز ۱ ۲۱۵۰ بیر » موضع ۳۷۳ بیرناگ ۳۳۹ بیره ۴۷۲
بیکانیر بیرم گله ۸ ۵2۰۸
بیل » موضع (بلبلی ) ۱۹۹ بیم درنگ ۳۳۰ لم (فرودگاه دهلی‌فعلی ) ۰۳۱۸ ۷۸ پالیز ۱۹۸
پام پور (پانپور )
پانی پت ۲ پپلی (بلبلی ) ۳۷ پتلاد ۷ ۲۳۶ پنن ۲۵ ته ۶۷ پنوه ۴۱۴ پنهان
پرشاور (پشاور فعلی) ۶ پرگنه شور ۶۴ بکه ۵۷ پکلی (دهمتور ) ۵ ۳۲۶
پگانه بنگانه ۱۸۳ پل. گوبندوال ۳۷ پل ستان!:. دار: کابل ۶ پلول در نزدیکی دهلی ۳۴ پن‌پن » آب . در شرق پننه ۳99 پنجاب ۸ ۰۲۳ ۷۰
2( بنجم زاره لب لگ در همم تسام ۱۲۰
پوشاعه در کشمبر
پولم گذر در حوالی پشاور پونج
پوشپوهار
هقی نی
پپندر کوت
پبربنجال
پیش بلاغ (علعه )
بیع رده کف نان ت
تارایور
5 1.
تارنف‌سر » تن
بال‌اثر
تأالاب بشکیر
تن راحه تودرملی (تأل هنود )
تا فتحیور
تال کاکریه
تال میران
99 ۲۳۷ ۳۹۶ ۱۴
وزدی
۴۳۱۳۰
۳۳۵ ۱۳۵ ۳۳
۳۸۵ ۳۳۷ ۱۱ ۳۸۵
حپانگیر نامه
نتوده » پرگنه ۳۷ توران ۳ ۸۷ توسی مرگ ۳۵۰ تونس » (آب ) : (یولس) ۴۶۹
تپان محل ۱۹۵
تهپانیسر ۴۰۵ وه ۲ ۴۳۲ شپران (طهران ) ۳۶۹ تیراه کوت ۱۶۹ تیراه ۴ ۴۸۳ نیله (پشته ) ۵۲ تیوه ۲۴۸ تمرنه ۹((۳(۴ ۹ ۱۳۰۹۳۵ تمریه ۴ ۲۹۳ ج حالناپور ۰ ۴۳۹۹ جالوت ۵ ۲۳۴ عالون ۴ ۲۵۳ جالور » قلعه و« جالند هر ۳۷۴ حام (در گجرات ) ۲۵ حانپور ۱۷ جده (بندر مکه ) ۳۳۷ جراو پراسیه ۵ ۲ جکد لث ۶۹ ادن نا م۶ حلگه سفیید سنگ ۶۷ جلود #-1 تما[ تور ۲۳۱
فهرست اسامی اماکن ۷۷۲ جمرود چکری » ده ۶۱ ۶۴ تهب رعستا بدر تا جات (ذریا ۹ ۴۸۵ جمو ۶( چنار, قلعه ۴۵ جنگرهننی ۷ چنبل , دریا ۱۹۷ جوده پور ۵ چنداله. چندال ۹ ۰۵۴ ۷۵ جوساپور ۴ چندرگونه ۳۲۳ جوست ۳۹۳ چند بری ۳ حوناگره چوک هنی ۳۶۱ و تیور ۲ ۱۴۳ چونساپور » گذر ۴۶۳ جونگر (چوناگر ) ۲ ۱۴ وه ۳۹ جوئیار ۶ چپارباغ. در کابل ۶ جوهت (جوهرهت ) ۱۷۱ چهاردره (نوریور ) ۳۳۵ جپانسه , موضع ۹ چیراموو (درحوالیآگره ) ۳۹۵ جپانگیرآباد ۷ چیراتی ۵۰۱ حپانگیر پور ۲ چیله‌مله . پیله ۱۹۲ حپسود ۳۳۹ حهنم آباد ح جپوسی ۳۳۴ جی‌پال . درهفت کروهی لاهور ۹ حافظ جمال , جشمه ۱۴۶ جیت یور درحوالی ماندو ۳۳۲ حاحی‌پور ۶۷ جیسلمیر ۱۸۵ حاصل پور ۲۰۵ حاردوها ۱۹4۸ ع حافظ آباد ۵۴ چاردوها 1۹۸ حبش ۴۶۵ جانباتیز ۳ ۵۰۱ حسن ابدال ۵۸ چاتگام . در بنگالادش ۱۸ حصار نه چاندور 3 حصار » سرکار ۳۳۸ رد ۳۶ ا حهار. قلعه ۳۴۸ چبوتره کوتوالی ۱۹۳ حصار . فیروزه ٍ” چتور ۷ ۱۴۲ حلب ۱۶۰ چرخی » چرخ ۱۷۶ حلوت ۳۳۲ چشمه نور ۹ ۱۵۸ حوض شمسی ۶۳ چگد لک ۶۱ حوبلی سکندره ۲۴۳
۵2۷۸
رل کراتار حویلی اوجین
حوبزه (درایران )
ح خان پور خانك‌یس خانه کعیه خراسان هر بر ۵ .موصع خضرآ با د خواص پور خویزه 3 خوش آب » پرکنه خوش تال خیابان کابل
دایل دارجلنگ . دردامنه هیا لیا
داسه والی
داسنه وکاسنه » پرکنه
داود کهیره
دریای بهت ۴ ۳۲۶ دریای جمنا ۲ دریای شور ۳۳۷ دریای عمان ۳۳۷ دریای کامه 2۹ دریای گنگ ۳۸ دریای گوبندوال ۳۷۳ دریای لاهور ۲ ۳۶۱ دریای محمودآباد ۲۴۸ دریای مرو ۳۱۳ دریای مهی ۳۳۴ دزفول . درایران ۹ دشت ارزنه نزدیک جلالآباد ۷۲ دکن (صویه ) ۳ دکنا (دیکنان ) ۳۳۴ د که ۶ ٩۵ دل. کول ۲۴۳۲۰۳ دمتور ود دوآبه ۶۹ دوحد , پرگنه ۳۳۴ دولت آباد » سرای ۶۰ ۱۲۵ دولت آیاد , قلعه ۰۲۵ ۴۷۳ ده قاضیان در نواحی اوجین ۳۰۱ دهاکه (داکا ) . بنگللادش ۱1۹ دهار ۱۹۹ دهاوله ۳۳-۴ دهبند ۲ ۱۲۱ دهره ۴۴ دهکه ۷۳ دهلی ۳۳9 د هود ۱2۳۳
د هولیور ۳3 د همتور ۵ ۳۲۶
فتشت آنتانی اماکن 2۷۹ د هنه ۴ ۶۲ رهتأس قلعه دربهار ۵۶ دیبال پور در شرق احمیر ۲۰۵ رهتاس در پنجاب
دییال پور بهریه ۱۹۴ ریناو ۳۳۴ دنو ۴ ریوند ۳۳۳ دیکنان در نزدیکی مالوه ۳۳۲ ۱
دیورانی درنزدیکی اجمیر ۰۱۵۷ ۱۹۳ ۶
دیوگام ۵ . زمین داور ۱۵۴ دیولگام ۹ _ . زیرآباد ۱۳ دیول گانو ۶ زین لنکا ۵۶
8 س
راجور ۰۵۰۸ ۳۶۵ سایرمتی . دریا ۲۴۶ راکس پپهاری سارنگپور ۵ ۴۸۰ رامسر ۵ ا. ساروالی ۴۳۱۰ رام گره ۴ ۲۸۲ سالیر ۷ ۲۲۵ راول یندی ۵۸ سانبپر ۳۶۸ راول پوره ۳۳۵ شاولن ۰ ۶ راوی » دریای ۱۳۴ سپرا . آب ۲ ۲۹۳ رایسین ۴۱۶ سجارا ۱۵۶ رتهنبور» رنشهنیور ۵ ۱۶۹ سراندیب ۸۲ رتن پور ۳۰۹ سرای قاضی علی ۳۷ رحیم آباد سرای گوره ۷ ردوها ۱۹۷۳۰۸ سرای نریله ۳۴ رستم باری ۳۳۳ سرخاب ِ۶ رشت ۱۶۲ سرکار مقدس نحف اشرف ۱۹۱ رنباد ۴ ۲۳۳ سرهند ۷ ۳۰۹ رنشپنبور ۳۹۰ سریله ۳۴ رنگته . موضع ۷۹ ی نکر ۳۳۸ رنود ۴ ۲۵۳ سعدل پور ۳۳ روپ باس (امن آباد ) ۱۴۲۳ سکندره ۳۱ روپاهبر ه ۱۹۸ سکه ناگ ۳۴۷ روم ۸ سلطانپور ۰ دریا ۳۷ روهن گپهیره ۳۴۶ سلطانپور ؛ موضع ۳۷ ۰ ۱۹۲
۲۸۷ ۹ ۳۳۹۵ ۰۷۴ ۳۱۲
۳۹
۲۲۳ ۰۴۵ ۸۹
۵۰
۵۰
۶۶
۱۴۳۰۳۵
شاه یور » فتاو ۰۳۹ ۴9۶ شکر دره ۳ شور » پرگنه ۴ ۶۳ شولا یور ۳۷ شهاب الدین پور ۳۳ شهروزفار ۳۰۶ شیخویوره ۲۰۵ شیرگره ۴۳۶۷ شیروان ۱۱ ص صایرمتی (سابرمهی ) ۳۶ صفاپور ۰ دره لار ۳۵۷ صفاهان . اصفپان ۳۹۳ صورت خابه باغ ض ضحاک ۶۸ ط طهران (نهران ) ظ ظفرنگر ۰ ۳۳۵ ع عادل آباد درحوالی برهانپور ۱۶ عراق ۳ ۲ ۲۵۵ عبر تب شتا رن ۶ ۳۰۵
فهرست اسامی اماکن 2۸۱ علی مسحد ۶۰ قلعه مووسپری . مود مپری ۳۴۵ عمان ؛ دریا ۷ قلعه نورپور ۳۴۵ عیش آباد . باغ ۰۵ ۳۴۴ قنیر دیر ۳۳۸ ۱ قندز ِ فندهار ۰۳ ۱۹0+2۰(۱۰(۰۵ غازی پور ۳ فنوج ۰ ۱۱۴ ۱۸۶ غریب خانه ۶ ک غزنی (غزنین ) ۶۵ غرعین ( غزنی ) ۷ کابل ۲ ۲۸ ف کاتره ۱۹۲ ری ۰۵۳ ۱۹۹ فایز ۱۸۴ کاسنه ۱۶۴ فتحپور » شمهر ۳۱۳۹۲ کاشعر ۱۶۸ فتح پور , کول ۳۹۳ کاکاپور . موصع ۲۵۵ فراه . درافعانستان 9 کاکا محل ۱۹۶ فریدآباد ۳۴ کاکریه . تال ۳۴۱ فرح آباد (ایران ) ۵ ۳۲۲ ا کاکره فرنگ ۲ کالاپانی ۵۸ 1 کالیی ۴۸ ۱۱۳ 5 کالنجر ۳۰۵ قارلغ ۳۳۹ کالیاده ۲*۱ فاسم کپیره ۲۸۶ کالی سد ۱۹3 قاسم گده ۲۰ کامه . دریا ۵۹ فبچاق ۲۱۵۵ کانکریه » تال ۳۴۶1 فبوله ۹۲ کانگره . قلعه ۱۷۳۱۰۶۸ فبولپور ۷ کاوالاس: کاکنهاواس ۱3۸ قرقرا». کوه . نزدیک کابل کاه مرو , قلعه ۶۸ قزوین ۷ ۱۵۰ کیور تلاو ۳۹۵ قلعه » اتک 2۹ کتک ۳۳۷ قلعه رننتیپور ۹ ۱۵ کرانه » کیرانه ۱۸۸ قلعه رهتاس ۵۲ کرحاک » کرحهاک ۴۸ قلعه کانگره 22 کچه ۲۴۸ قلعه مو ۴ ۴۳۳ کرناتک ۱۳۶
2۸۲ کرنال ۳۵ ۰۷۸ ۲۸۰ کوه تخت شاه ۶۳ کرنج ۳ کوه فرق ۶۹ کره باره کوه کلند 1 کرهه ۱ ۶ _ کوه ماران . هری پرپت ۳۳ کروهه (گره ) ۷ . کوه مدار ۸ ۳۸۷ کشتوار ۳ کوه وارو . دارو ۳۳۹ شخیتر ۶۰ کویله ۱۹۷ کشن گنگا . کشن‌گنگ ۸ کهپائی . موضع ۳۳۲ کلانور ۳ ۷ کپتو ازسرکار ناگور ۴۴ کاسد کپرکی ۱۷۸ کمال پور ۲۰۵ کپمبایت ۳۳۷ کماون . کایون 9۹ کهنبایت ۳۰۲ کمراح ۹ گهنیر. آب ۳۸۴ کنجکنه ۱۹۸ کپوگره ۱۷۸ کند حسن ۱۸۸ کید حسن ۳۳۹ کوارمت , گهاتی ۳ کیجکنه . گیکنه ۱۹۸ کوت تیراه درنزد یکی حلال‌آباد ۱۴۹ کیرانه. برگنه ۱۸۸ کوتل خییر ۷۳ ۳
کنپونیه (کشپونه ) ۳۸۹
کوتل مارپیج ۶ گجرات ۲۴۲ کوتله (کونکه ) ۴۰۵ گذر شاه‌پور ۳۹ کوچ. دربهار بنگاله ۱ ۳ ا گده. گره
کور ۰ موضع ۸ گرامی » ده ۷۰.۶۱ گوری مرگ (ییلاق ) ۵۱ گرهی ۰ ۰۳۲۶ ۴۷۵ کوساله . گوپیناله ۹ گرجستان ۱۶۰ کوکر ه ۷۷ ۲۷۶ گرد آباد ۲۳۶ کوکند ه گپکره ۳۳۸ کوکه » بندر ۱ ه گل‌افشان ۴ کول بوه بن کل‌بهار » موضع ۶۲ کول ماندل گلگت ۳۴۱ کوه الله بوغان ۶۰ گلکنده ۱۸۹ کوه بپنیهر ۹._ گنار. موضع ۶۱ کوه بید ولت ۱ِ۶ گوالیار ۴
فپرست اسامی اماکی ۵۸۲ گویندوال . دریای ۷ مارپیج» کوتل ۶۵-0 گودی 1۹۹ مارکله ۷ ۵۸ گورانه ۱۹۷ ماروار ۳۴۶ گورکپپور ٩ مازندران ۵- ۲۰۴ گورگپتری مالده, در بنگاله ۲۰۵ گوکر ه ۷ ۲۷۶ مالود , ده ۴۹۵ گوکل ۷۵ . مالوه , صوبه ۶ ۱۳۳ گوندوانه ۲۳۰ مالیر ۲۳۵ گووه » بندار ۱۳ مان‌پور ۷ ۳۱۲ گپاتی حاندا ۱۹۸ ماندو . مندو ۰۱ ۱۸۴ گهاتی رهون کهیره ۷۸. ماأنک پور » ملک پور ۱۳۰ گپانبها ۱۲۵ مانکلی ۳۲۸ گپاکر ماوراءالنهر ۲« ۷۳ گهری » برگه ۸ . ماهور قلعه ای درجنوب هند گیگران اي متهره. درنزدیکی آگره ۳۲ گیلان ۱۶۷ متوره . منهوره ۷۵ گهتو اما ۳ . مچپلی‌پنن ۳۳۳ ل مچپی بپهون ۶ ۵۰۸ محمدپور » پرگنه و قا وک ۶ ۵۵ محمودآباد , دریای ۳۴۸ لا بت ۱۹۶ مدارن » سرکار ۱۱۸ لاهور » شهر ۲( مدن پور ۳۸۳ لسایه (لاسه ) ۷ ۶ ا. مدهلور ۳۸۴ لعل باغ ۳۳۶ مشهد ۶ ۱۳۵ لکهنو ۷۰ مصطفی‌آباد ۳۶۸ لوبناکاتهی ۰۵ ۲۴۴ مقبره پسر ۴۶۲ لودیانه» آب ۴۰۵ مقام ذی‌النوربن ۳۰۸ لوکایپون . راج ترنگ ۳۵۶ مقام صدیق ۰۸ ۳ ودک لوگ ۱۱۳ مقام فاروق ۳۰۸ لیاسه ۷ ۱۹۶ مقأم محیوبیت ۳۰۸ مکر ۳۳۱ ۵ مکه . مکرمه معظمه ۷۶۶ مادهل . موضع 1۹۵ مکپیاله (مکهاله ) ۳۶۱
مانیگ
تاسیه ات یت
با کت تسایس کر
ندرپار
نحف اشرف
۱۳ ۱۷۶ ۶۴ ۲۵۰ - ۱ ۴۳۷۵
۱۴۳۲
۳۳۶
۴۲
۲۰۸
۲۰۸ ۲ ۲۹۷ - ۸ ۳۳۲۳
۳۴۵ ۸ ۲۷۷ ۴ ۳۳۱ ۲۲۶۲۷ 2 ۲۵۲-۴ ۳۳۴
۱*۲
۳۵
۱۳۳۳۵ ۰۳ ۴۳۹۵
۴۳۹۵
۱+۰۳” ۰. (۳۰
۴۸ ۰ ۱۴ ۹۵
۱7-۴۲ ۳
۱۹۹ ۱۹۱ ۱۹۹
نیلاو . نبلا د
نیل‌تال (ینسال » تال ) نیلگنن
نیله گاو
تیمد ه
نیمله , رود خانه
جپانگیر نامه
۳۳۶ ۳۴ ۸۵ ۲ ۵ ۷۸ ۳ ۳۶۸ ۱۹۵ ۴۸ ۴۳۷۹ ۱۵۲
۳۳۳ ۳۴۵ ۳۶۷ 0۰۰ «۰۳۶۰۱ ۰:۰ ۲۸۳-۴ ۱۹۵ - ۶ ۱۹۹ ۴ ۱۱۳ ۵۹ ۲۳۶ ۱۹۴ ۳۹۹ ۱۳۳ ۲۳۴ ۷۲ ۶۱ ۳۳۰
۳۹۴ “+۲ ۱
فهرست اسامی اماکن ۵۸۵ واهوت ۳۲ هند ۴۳۳ ویرناگ » چشمه ۴ هندوال ۲۰۱ ۳ هندوستان ۲ هند وکش ۳ هارون از توابع نیشابور ۴۴۴ هندون ۴۳ هتا ۵۲ هود ل ۳۴ هتبا ۷ هیرمند . آب ۵۰ هرات ۱۹۹ هیره پور ۳۵۸ هردوار ۳ هرموز ۳ هرهر . موضع ۵۳ بزد ۱۵۳ هری پربت ۳۴۳ یعمابی ۷ هزاره فارلغ ۸ ا بگانه بنگانه ۱۸۲-۳ هفت باغ در کابل ۲ یمن ۱۷۶ هلال آبا د ۶ یورت پادشاه 2 هلود ۳۴۷ پونان ۱۸۶ فا ۳۳۹ پونانیان ۶ - ۱۸۵
آحکل (محله ) » اردو » موسیقی نمبر دهلی » آوت ۸۱۹۵۶ ۰
آنسدراج (فرهنگ ) ۰ تالیف محمد یادشاه شاد » زیر نظر دبیر سباقی » تهران , 4
آئین اکبری , تالیف شیح ابوالفضل‌ین مبارک » لکهسو۰ ۱۸۸۲ ۰
احس‌التواریخ » تالیف‌حسن روملو, به‌اهتمام دکتر عبدالحسین نوائی . تهران . ۹ ش.
اقبال نامه جهانگیری. تالیف معتمدخان بخشی به تصحیح مولوی عبدالحی و مولوی احمد علی . کلکته ۰ ۱۸۶۵م .
برهان قاطع . به اهتمام دکتر معین » طهران ۰ ۱۳۳۰ - ۱۳۲۵ :
تاریج ادبیات فقو انوان تن حالس دکتر دبیح‌الله صفا .
تاریخ ادنیات‌ایران , تالبف دکتر رضاراده شعق , چاپ دوم تهران ۱۳۵۲۰س.
تاریخ ادبیات براون . ج ۰۴ ترجمه رشید یاسمی » طبران ۰ ۱۳۱۶ش.
تاریخ ادبیات مسلمانان پاکستان وهند (اردو) . -۴, دانشگاه پسحاب » لاهور » ۱
خاریت ژبان وافسات ابران »مهن ار ازانران افیف غیان متیریره هوستر ی : تپران ۰ ۱۳۵۲ش.
تاریج مخصر ایران » تالیف پاول هرن » ترجمه دکتر رضازاده سفق , تهران. ۹ شش
فپرست منابع و ما خد 2۸۷
تحول شعر فارسی , تالیف زین‌العابدین موتمن , چاپ دوم ۰ ۱۳۵۲ش.
تدکره شعری پنجاب , گردآورنده سرهنگ خواجه عبدالرشید » کراچی ۱۳۴۶۰ش.
تذکره میخانه . تالیف ملاعبدالنبی فخرالزمانی » تهران» ۱۳۴۰ش.
تروکات تیموری » باترجمه انگلیسی آقای دیوی , اکسفورد ۱۷۸۲۰م » چاپ‌افست , تهران ۰ ۱۳۵۲ش.
ترکتازا هند ۰ تالیف نواب نصرالله خان فدائی اسپپانی » تهران» ۱۳۴۱ش.
توزک بابری (اردو ) » ترحمه بابرنامه به زبان اردو از رشید اختر ندوی » لاهور » ۶۶
فورک تالف شین کی قدرش زبه بخط عصای و۳ آسانبرن ۵ و ۸۱۹۲۸ .
سای سا ناسا مه تاه ای با نما مد فییه د ال تفای بمبئی »۰ ۳۲۰۸ اق .
نوزک‌جپانگیری ۰ تالیف نورالدین محمدحپهانگیر پادشاه. جاب کانپور ۱۹۷۳۰ ۰
چپارتقويم از دوسال ودریک شهر؛ تالیف علیاگیر جعفری : راولیندی(پاکستان ) : ۷۳
دابره‌المعارف فارس یآ به سریرستی غلامحسین مصاحب , ج۱؛ تهران۰ ۱۳۴۵ش.
دیوان حافط لسان‌العیب . چاپ قدس رصوی , مشهد , ۱۳۵۰اش.
روایط ادبی ایران وصد . علی‌اکیر شپابی » تهران .
رن کات شاه بان آو لب عالنن نهر نله طلسفی : دانشگاه عپرآ رن :
سبک شناسی , تالیف ملک‌الشعرای بهار ۰ ۰۳ تهران » ۱۳۱۶ش.
سرزمین هد , تالیف علیاصعر حکمت » تهران ۰ ۱۳۳۷ش .
سفینه الاولبا» ؛ خالبت ماهزاده دارالتکوه : لکیسو: ۱۸۷۸ :
سلسله های اسلامی » ترجمه فریدون بدره‌ای» شهران .
شاهان شاعر » تالیف ابوالقاسم حالت » تپرآن ۰ ۱۳۴۶ش.
شعر العجم , تالیف شبلی تعمانی ؛ ترجمه فخر داعي گیلامی , شهران .
طبقاتاکیری , تالیف‌جواحه بطام الدین احمد هروی . کلکته ۰ ۱۹۲۷ - 6۱۹۳۵ .
عاله آراي اه اس واه چم کرعش بط مات عازن
3۸۸ جهانگیر نامه
عالم آرای صفوی , به کوشش یدالله شکری » تهران » ۱۳۵۰ش.
عالم آرای عباسی , تالیف اسکندر بیگ منشی » تهران ۰ ۱۳۳۵ش.
فرهنگ حپانگیری, تالیف میرجمالالدین حسین انجو ویراسته , دکتر رحیم عفیفی » مشهد ۰ ۱۳۵۱ش.
فرهنگ عمید » تالیف حسن عمید ؛ تهران ۰ ۱۳۴۶
فرهنگ فارسی , تالیف دکتر معین » تهران ۰ ۱۳۴۲-۴۵ش.
فرهنگ نفیسی : تالبف دکتر علیاگیر نفیسی ناظم‌الاطباء ترا ۱۳۱ هد
کلمات الشعرا , تالیف محمد افضل سرخوش. لاهور ۰ ۱۹۴۲م .
لعت نامه دهخدا., تالیف علامه دهخدا فزوینی » تنهران :
ماثرالامرا . تالیف میرعبدالرزاق خوافی صمصام‌الدوله شاهنوازخان» کلکنه . ۸ - ۸۱۸۹۱ .
مآثر رحیمی , تالیف ملاعبدالباقی نهاوندی , کلکته ۰ ۱۹۳۱-۱۹۲۴ ۰
مقالات الشعرا » تالیف میرعلی شیر قانع تتوی » کراچی . ۷ م .
مقالات شیلی » تالیف علامه شبلی نعمانی (اردو ) » ج۴(اعظم‌گر » هندوستان ) ۵۶ هم .
منتخب‌التواريخ , تالیف ملاعبدالقادر بدایونی » کلکته , ۱۸۶۹م .
نتایج الافکار (تدکره ) . تالیف محمد قدرت الله گویاموی » بمبگی ۰ ۱۳۳۶ش.
هفت اعلیم (ندکره) تالیف امین احمد رازی» کلکته ۰ ۰۱۹۳۹
همایون نامه . تألیف گلبدن بانو بیگم دختر بابرشاه وباترجمه اردو از رشیداختر ندوی » لاهور ۰ ۱۹۶۶م .
هند , سررمین عحایب , تالیف مپرداد مپرین » تهران ۰ ۱۳۴۷ش.
هند با سرزمین آشراق , تالیف ع . وحید مازندرانی » شهران.
۰۰((۰۰۰۰(((۰۰(((۰۰((فظف9(9(چ‌چ هضص«ظ«عهعحعظغ<أغ(((۹۰۹0٩۰ك۵ك۵ك۵ككك۰۰ة٩ة٩ك‌ك‌ة‌ة۰ةب‌ب‌‌‌تتةتث۹٩ةثة(ة٩أ٩۰۵0,سجسجسجسجسج22سس«آسآسپاپصپصپآپآ۳۳
, ۵۲66۵1 موم لاظ ء ۳6۵1811018 ظه۳۵] - 300] -12
۰ 1210 ۲:22 بظ ,نطو صمز) ۵12 صوتوعع۳ . ۲۱00 م3[ .19 ,9۵۳0۲۵ر1
۰1۵۲20۵ بظ ,لیات صوت0ط1 هم هلو ۵۶ 1۳2۶106806 م14 ۰ 1 ,1۵۱9520( ,10
۳ وه 1) یام مدز رهام ۵ [عم0161ظ وونباناوصا 15 )6 1۳2۷ مزه۱۷ بط طوئلوصظ صذ 12160فصهد 1 (و صع1 0۰ ا ص« ,19۳
۷ ,).ظ ,68وظ 6ظا طمد۳0ط1 ۱۱018 0ص و1۳ -16
0۲ ۴ , ناو صعطوگ عمط قطا گ۶ه و۱۷6 -17 ,۰ ,,7,8,۸] ,۳166ظ ۷10 و(1
8 ,۳ بط , توجمتاه زر و نام صر- روزژو روط 18 م1957 ,9900 ر[
۰ 5۱۵۲67 ,قم) ۲ ,6اه مارا صوزع(ع۳ -19 ,9 با (3
8 ظ ۲010 و۸ و101 ۶ه 1۵۲۲ و11 ع1) صعطول طحطه م20 م3 ,هام21 ,111101 ,3,1۷۲ (8صوندهاو ۳ صسن
, ۳۲15180 -1000 ۲۳ هلا ناویا گه ما و۲۱1 تمه هش 21 ,9 ,129668 , ۳19111 , 1۷,۸ ۲
008۰ هن .91081 صوب ویک رظ . م والی 1 -22
م 4سو رال ,6۵1 ۱۵2۳ صزوم ون بط ,)همان ۲یا م29 , 1949-1945 رلتا27) 19
۵ ,۷ 7ظ .اعوبایا 67 0(126 ۲۱0۲۵۵06-1۴ -94 ۰ .0۷7 ,۰ 10710017
191 1 م لو فصو ۵۶ وزمطم۱ دم ازع درو ول ]دنا ۱02[ ت25 ,۲۵000 ۰ ۷۵۲1066 ۲08۵8-۱6۵ بظ , طو خ1وصط صز 5182160 .1909-14
۲ بط ب) لا بط ۲ بط ۲ بط ٩
-918 ۲8۲ 1 , ۸118701 ۲21 1اه بوظ رتتعوطعاش ح-صنش 6ط1 ,1 ,۱۵611۴8۵11 ۲۸ ظ طوتاوصظ صز 160
6۷6۳10 , 5 , ۸ و۷ بوظ ,0 (عتحطتوع۳۵) حصطعلط طهحاعظ۳ ء 1 ,۵9008 نب[ ,86
۵ 21و ۱۷۲۵ 6ظ) روت0ط1 ۶ه ماو ۲۶ 71026ناصوتی ۰۲۲6 , 7 1 ,1۳02 ,۲12182, ۷۷ ظ (۲۷ « [11] , ۲۷۵[5)
۶ تورجطاتیرا عط صا 8)وزهویاصعا( صعتوصوظ تم مبامملوتمن , 7 ,010۲0 (11 1 ۵189۰ ۷) .0۶866 130112 1
۲ ,[ + . ۱۷2۱90۲1۴8 صهزو ۲ع6ظ فطا ۶ه عیام موجن :9 ,010۳ هن , طاظ 2۱00 تتق وه
۱21100 ع(4 ط1 واو۲1هو بصع صوتو ۳۵۳ عطا ۶ه هباع 1و9و0 , ۱ , 6۱۳۱ 8 ]1۷ 281
۰ ۳۳۵ 20 ۳1۳01 012891021 بل لا ۵۶ و صهتام 11 ش 1۰ ,02010۲0 ۰ 1911 ۲۰ رده
دقطلا ,۱161088۳۲۷ تیباهو صوزو۲6۳ و11 درز 16 ۰ 0 0 )۷6۲51
م ۵1 ره ۲ 001۵9۵9 :(۲] جوزو۲6۳ »و زلم جر ظ 1
1
2”
3
4-
5
6-
۳
8
9
۵ 2.0 6و ونم وبا زو ۳6۳ ظ1 ۶ه ۲۲1910۲۲ ش -10
,۱2۵080 رتصهنی) ,شم بط ما0 1۷۵۵81 6ظ ۵6 , 1930
سمیموا سس و11 ظ ۲010 وم رهنلد۲ ۶ه م۲118 ۲۳6۵” -11
۷ ,]۷ , ۳ , ۳6۳۱00 صول و۱ حرهط۵۳] ۲۳6 , ۲۱۱5۲0۳12708 رهاااملو) (طتم صعطول که وت مط1۷]۵) ومو۳۲ 10 صطمل , 0 9 1
